महाभारत · अध्याय 8.63
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.63.1
निवृत्ते भीमसेने च पाण्डवे च युधिष्ठिरे ।
वध्यमाने बले चापि मामके पाण्डुसृञ्जयैः ॥ ८.६३.१ ॥
भीमसेन आणि पाण्डुपुत्र युधिष्ठिर मागे वळले असताना, आणि माझे सैन्य पाण्डव व सृंजयांकडून मारले जात असताना.
8.63.2
द्रवमाणे बलौघे च निराक्रन्दे मुहुर्मुहुः ।
अवशेषं न पश्यामि मम सैन्येषु सञ्जय ॥ ८.६३.२ ॥
सैन्यसमूह पळत असताना आणि वारंवार व्यर्थ आक्रोश करत असताना, हे संजया, माझ्या सैन्यांत काहीही शिल्लक राहिलेले मला दिसत नाही.
8.63.3
अहो बत दशां प्राप्तो न हि शक्ष्यामि जीवितुम् ।
जयकाङ्क्षी कथं सूत पुत्राणामनिवर्तिनाम् ॥ ८.६३.३ ॥
अरेरे! अशा अवस्थेला पोहोचलेला मी निश्चितच जगू शकणार नाही. हे सूता, विजयाची इच्छा धरणारे, मागे न फिरणारे पुत्र नसताना मी कसा जगू?
8.63.4
कथं जीवामि निहताञ्श्रुत्वा च मम सैनिकान् ।
बहुनाऽद्य किमुक्तेन दैवं तेषां परायणम् ॥ ८.६३.४ ॥
माझे सैनिक मारले गेले हे ऐकून मी कसा जगू? आज फार बोलून काय उपयोग, दैवच त्यांचा आधार आहे.
8.63.5
मामकाः किमकुर्वन्त तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ ८.६३.५ ॥
माझ्या लोकांनी काय केले? हे संजया, ते मला सांग.
8.63.6
दृष्ट्वा भीमं महाबाहुं तव पुत्रः प्रतापवान् ।
क्रोधरक्तेक्षणो राजन्भीमसेनमभिद्रवत् ॥ ८.६३.६ ॥
महाबाहू भीमाला पाहून, हे राजा, आपला प्रतापी पुत्र क्रोधाने लाल डोळे करून भीमसेनाकडे धावला.
8.63.7
तिष्ठतिष्ठ पृथापुत्र पश्य मेऽद्य पराक्रमम् ।
अद्य त्वां प्रेषायष्यामि यमस्य सदनं प्राते।
इत्युक्त्वा प्रययौ कर्णो यत्र भीमो व्यवस्थितः ॥ ८.६३.७ ॥
"थांब, थांब, पृथेच्या पुत्रा! आज माझा पराक्रम पाहा. आज तुला यमाच्या सदनात पाठवीन." असे बोलून कर्ण जिथे भीम उभा होता तिकडे गेला.
8.63.8
तावकं तु बलं दृष्ट्वा भीमसेनात्पराङ्मुखम् ।
यत्नेन महता कर्णः पर्यवस्थापयद्बली ॥ ८.६३.८ ॥
परंतु तुमच्या सैन्याला भीमसेनापासून पाठ फिरवून पळताना पाहून बलवान कर्णाने मोठ्या प्रयत्नाने त्यास पुन्हा स्थिर केले.
8.63.9
व्यवस्थाप्य महाबाहुस्तव पुत्रस्य वाहिनीम् ।
प्रत्युद्ययौ तदा कर्णः पाण्डवान्युद्धदुर्मदान् ॥ ८.६३.९ ॥
तुमच्या पुत्राच्या सैन्याची पुन्हा व्यवस्था लावून महाबाहू कर्ण तेव्हा युद्धमदाने उन्मत्त झालेल्या पांडवांवर चालून गेला.
8.63.10
प्रत्युद्ययुश्च राधेयं पाण्डवानां महारथाः ।
धुन्वानाः कार्मुकाण्याजौ विक्षिपन्तश्च सायकान् ॥ ८.६३.१० ॥
पांडवांचे महारथी राधेय कर्णाला सामोरे गेले; युद्धात धनुष्ये हलवीत आणि बाण सोडीत.
8.63.11
भीमसेनः शिनेर्नप्ता शिखण्डी जनमेजयः ।
धृष्टद्युम्नश्च बलवान्सर्वे चापि प्रभद्रकाः ॥ ८.६३.११ ॥
भीमसेन, शिनीचा नातू (सात्यकी), शिखंडी, जनमेजय, बलवान धृष्टद्युम्न आणि सर्व प्रभद्रक.
8.63.12
पाञ्चालानां नरव्याघ्राः समन्तात्त्व वाहिनीम् ।
अभ्यद्रवन्त सङ्क्रुद्धाः समरे जितकाशिनः ॥ ८.६३.१२ ॥
पांचालांचे नरश्रेष्ठ वीर, क्रोधाने भरलेले आणि युद्धात विजयाची इच्छा धरणारे, चहूबाजूंनी तुमच्या सैन्यावर तुटून पडले.
8.63.13
तथैव तावका राजन्पाण्डवानामनीकिनीम् ।
अभ्यद्रवन्त त्वरिता जिघांसन्तो महारथान् ॥ ८.६३.१३ ॥
हे राजा, त्याचप्रमाणे तुमचे योद्धे त्वरेने पांडवांच्या सेनेवर तुटून पडले, महारथींना ठार मारण्याच्या इच्छेने.
8.63.14
रथनागाश्वकलिलं पत्तिध्वजसमाकुलम् ।
बभूव पुरुषव्याघ्र सैन्यमद्भुतदर्शनम् ॥ ८.६३.१४ ॥
हे पुरुषव्याघ्रा, रथ, हत्ती, घोडे यांनी भरलेले आणि पायदळ व ध्वजांनी व्यापलेले ते सैन्य अद्भुत दिसू लागले.
8.63.15
शिखण्डी तु ययौ कर्णं धृष्टद्युम्नः सुतं तव ।
दुःशासनं महाराज महासेनः समभ्ययात् ॥ ८.६३.१५ ॥
शिखंडी कर्णाकडे गेला; धृष्टद्युम्न तुमचा पुत्र दुःशासनाकडे गेला. हे महाराजा, महासेनानेही हल्ला केला.
8.63.16
नकुलो वृषसेनं तु चित्रसेनं युधिष्ठिरः ।
उलूकं समरे राजन्सहदेवः समभ्ययात् ॥ ८.६३.१६ ॥
नकुल वृषसेनाकडे, आणि युधिष्ठिर चित्रसेनाकडे गेले. हे राजा, सहदेव युद्धात उलूकाकडे गेला.
8.63.17
सात्यकिः शकुनिं चापि द्रौपदेयाश्च कौरवान् ।
अर्जुनं च रणे यत्तो द्रोणपुत्रो महारथः ॥ ८.६३.१७ ॥
सात्यकी शकुनीकडे, द्रौपदीचे पुत्र कौरवांकडे गेले; युद्धास सज्ज असलेला महारथी द्रोणपुत्र अर्जुनाकडे गेला.
8.63.18
युधामन्युं महेष्वासं गौतमोऽभ्यपतद्रणे ।
कृतवर्मा च बलवानुत्तमौजसमाद्रवत् ॥ ८.६३.१८ ॥
गौतम (कृप) युद्धात महाधनुर्धर युधामन्यूवर तुटून पडला; बलवान कृतवर्मा उत्तमौजसाकडे धावला.
8.63.19
भीमसेनः कुरून्सर्वान्पुत्रांश्च तव मारिष ।
सहानीकान्महाबाहुरेक एव न्यवारयत् ॥ ८.६३.१९ ॥
हे मान्यवर, महाबाहू भीमसेनाने एकट्यानेच तुमचे सर्व कुरू आणि पुत्र त्यांच्या सैन्यासह अडवले.
8.63.20
शिखण्डी तु ततः कर्णं विचरन्तमभीतवत् ।
भीष्महन्ता महाराज वारयामास पत्रिभिः ॥ ८.६३.२० ॥
नंतर भीष्माचा वध करणाऱ्या शिखंडीने निर्भयपणे फिरणाऱ्या कर्णाला बाणांनी अडवले, हे महाराजा.
8.63.21
प्रतिरुद्धस्ततः कर्णो रोपात्प्रस्फुरिताधरः ।
शिखण्डिनं त्रिभिर्बाणैर्भ्रुवोर्मध्येऽभ्यताडयत् ॥ ८.६३.२१ ॥
नंतर अडवला गेलेल्या कर्णाने रागाने ओठ थरथरत शिखंडीच्या भुवयांच्या मध्यभागी तीन बाणांनी प्रहार केला.
8.63.22
धारयंस्तु स तान्वाणाञ्शिखण्डी बह्वशोभत ।
राजतः पर्वतो यद्वत्त्रिभिः शृङ्गैः समन्वितः ॥ ८.६३.२२ ॥
ते बाण धारण केलेला शिखंडी अत्यंत शोभला, जसा तीन शिखरांनी युक्त रुपेरी पर्वत.
8.63.23
सोऽतिविद्धो महेष्वासः सूतपुत्रेण संयुगे ।
कर्णं विव्याध समरे नवत्या निशितैः शरैः ॥ ८.६३.२३ ॥
सूतपुत्राने युद्धात अत्यंत घायाळ झालेल्या त्या महाधनुर्धराने रणात कर्णाला नव्वद तीक्ष्ण बाणांनी भेदले.
8.63.24
तस्य कर्णो हयान्हत्वा सारथिं च शरैः ।
उन्ममाथ ध्वजं चास्य क्षुरप्रेण महारथः ॥ ८.६३.२४ ॥
त्याचे घोडे मारून आणि सारथ्याला बाणांनी पाडून, महारथी कर्णाने क्षुरप्र बाणाने त्याचा ध्वजही तोडून पाडला.
8.63.25
हताश्वात्तु ततो यानादवप्लुत्य महारथः ।
शक्तिं चिक्षेप कर्णाय सङ्क्रुद्धः शत्रुतापनः ॥ ८.६३.२५ ॥
घोडे मारले गेल्यावर त्या महारथीने रथातून उडी मारली आणि संतप्त होऊन शत्रुतापन याने कर्णावर शक्ती फेकली.
8.63.26
तां छित्त्वा समरे कर्णस्त्रिभिर्भारत सायकैः ।
शिखण्डिनमथाविध्यन्नवभिर्निशितैः शरैः ॥ ८.६३.२६ ॥
हे भारता, युद्धात कर्णाने तीन बाणांनी ती तोडली आणि मग तीक्ष्ण नऊ बाणांनी शिखंडीला विद्ध केले.
8.63.27
कर्णचापच्युतान्बाणान्वर्जयंस्तु नरोत्तमः ।
अपयातस्ततस्तूर्णं शिखण्डी भृशविक्षतः ॥ ८.६३.२७ ॥
कर्णाच्या धनुष्यातून सुटलेली बाणे चुकवत नरोत्तम शिखंडी अत्यंत जखमी होऊन लगेच मागे हटला.
8.63.28
ततः कर्णो महाराज पाण्डुसैन्यान्यशातयत् ।
तूलराशिं समासाद्य यथा वायुर्महाबलः ॥ ८.६३.२८ ॥
हे महाराजा, मग कर्णाने पांडव सैन्यांना, महाबली वारा कापसाच्या राशीवर येऊन ती विखरवतो तसे, पाडले.
8.63.29
धृष्टद्युम्नो महाराज तव पुत्रेण पीडितः ।
दुःशासनं त्रिभिर्बाणैः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ८.६३.२९ ॥
हे महाराजा, तुमच्या पुत्राने पीडित झालेल्या धृष्टद्युम्नाने तीन बाणांनी दुःशासनाच्या छातीत प्रतिप्रहार केला.
8.63.30
तस्य दुःशासनो बाहुं सव्यं विव्याध मारिष ।
स तेन रुक्मपुङ्खेन भल्लेन नतपर्वणा ॥ ८.६३.३० ॥
हे मारिष, दुःशासनाने त्याचा डावा बाहू विद्ध केला. तो सोन्याच्या पिसांचा, वाकलेल्या गाठींचा भल्ल घेऊन…
8.63.31
धृष्टद्युम्नस्तु निर्विद्धः शरं घोरममर्षणः ।
दुःशासनाय सङ्क्रुद्धः प्रेषयामास भारत ॥ ८.६३.३१ ॥
परंतु धृष्टद्युम्न, बाणाने विद्ध होऊन, अमर्षाने संतप्त होऊन, दुःशासनावर एक भयंकर बाण सोडला, हे भारता.
8.63.32
आपतन्तं महावेगं धृष्टद्युम्नसमीरितम् ।
शरैश्चिच्छेद पुत्रस्ते त्रिभिरेव विशाम्पते ॥ ८.६३.३२ ॥
धृष्टद्युम्नाने सोडलेला, अतिवेगाने येणारा तो बाण तुझ्या पुत्राने केवळ तीन बाणांनी तोडला, हे प्रजापते.
8.63.33
अथापरैः षोडशभिर्भल्लैः कनकभूषणैः ।
धृष्टद्युम्नं समासाद्य बाह्वोरुरसि चार्पयत् ॥ ८.६३.३३ ॥
नंतर सोन्याने अलंकृत अशा दुसऱ्या सोळा भल्लांनी धृष्टद्युम्नाजवळ जाऊन त्याच्या बाहूंवर व छातीवर प्रहार केला.
8.63.34
ततः स पार्षतः क्रुद्धो धनुश्चिच्छेद मारिष ।
क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन तत उच्चुक्रुशुर्जनाः ॥ ८.६३.३४ ॥
तेव्हा क्रुद्ध झालेल्या त्या पार्षताने, हे मारिषा, अत्यंत तीक्ष्ण क्षुरप्र बाणाने त्याचे धनुष्य तोडले; तेव्हा लोक मोठ्याने ओरडले.
8.63.35
अथान्यद्धनुरादाय पुत्रस्ते प्रहसन्निव ।
धृष्टद्युम्नं शरव्रातैः समन्तात्पर्यवारयत् ॥ ८.६३.३५ ॥
नंतर तुझ्या पुत्राने दुसरे धनुष्य घेऊन, जणू हसत हसत, धृष्टद्युम्नाला चहूकडून बाणांच्या वर्षावाने वेढले.
8.63.36
तव पुत्रस्य ते दृष्ट्वा विक्रमं सुमहात्मनः ।
व्यस्मयन्त रणे योधाः सिद्धाश्चाप्सरसस्तथा ॥ ८.६३.३६ ॥
तुझ्या त्या महात्मा पुत्राचा पराक्रम पाहून रणांगणातील योद्धे विस्मित झाले; सिद्ध व अप्सरासुद्धा तसेच विस्मित झाले.
8.63.37
धृष्टद्युम्नं तु पश्याम घटमानं महाबलम् ।
दुःशासनेन संरुद्धं सिंहेनेव महागजम् ॥ ८.६३.३७ ॥
महाबली धृष्टद्युम्न लढण्यासाठी झटताना आम्ही पाहिले; परंतु दुःशासनाने त्याला अडवले, जसा सिंह एखाद्या महाकाय हत्तीला अडवतो.