महाभारत · अध्याय 8.65
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.65.1
ततः श्वेताश्वसंयुक्ते नारायणसमाहिते ।
तिष्ठन्रथवरे श्रीमानर्जुनः समपद्यत ॥ ८.६५.१ ॥
नंतर पांढऱ्या घोड्यांनी जुंपलेल्या, नारायण (कृष्ण) यांच्या हाती असलेल्या श्रेष्ठ रथावर उभा असलेला तेजस्वी अर्जुन दिसू लागला.
8.65.2
तद्बलं नृपतिश्रेष्ठ तावकं विजयो रणे ।
व्यक्षोभयदुदीर्णाश्वं महोदधिमिवानिलः ॥ ८.६५.२ ॥
हे नृपश्रेष्ठा! महासागराला वारा जसा क्षुब्ध करतो, तसा रणांगणात विजयाने (अर्जुनाने) तुमच्या त्या सैन्याला, ज्याचे घोडे उसळत होते, क्षुब्ध केले.
8.65.3
दुर्योधनस्तव सुतः प्रमत्ते श्वेतवाहने ।
अभ्येत्य सहसा क्रुद्धः सैन्यार्धेनाभिसंवृतः ॥ ८.६५.३ ॥
तुमचा पुत्र दुर्योधन, श्वेतवाहनाच्या (अर्जुनाच्या) बाबतीत बेसावध होऊन, क्रोधाने अचानक पुढे धावला आणि अर्ध्या सैन्याने वेढला गेला.
8.65.4
पर्यवारयदायान्तं युधिष्ठिरममर्षणम् ।
क्षुरप्राणां त्रिसप्तत्या ततोऽविध्यत पाण्डवम् ॥ ८.६५.४ ॥
चालून येणाऱ्या क्रोधी युधिष्ठिराला त्यांनी वेढले; मग त्र्याहत्तर क्षुरप्र बाणांनी पांडवाला विद्ध केले.
8.65.5
अक्रुध्यत भृशं तत्र कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
स भल्लांस्त्रिंशतस्तूर्णं तव पुत्रे न्यवेशयत् ॥ ८.६५.५ ॥
तेथे कुंतीपुत्र युधिष्ठिर अत्यंत क्रोधित झाला; त्याने त्वरित तुमच्या पुत्रात तीस भल्ल बाण रोवले.
8.65.6
ततो धावन्त कौरव्या जिघृक्षन्तो युधिष्ठिरम् ॥ ८.६५.६ ॥
मग कौरव युधिष्ठिराला पकडण्याच्या इच्छेने धावले.
8.65.7
दुष्टभावान्पराञ्ज्ञात्वा समवेता महारथाः ।
आजग्मुस्तं परीप्सन्तः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ८.६५.७ ॥
शत्रू दुष्ट भावनेचे आहेत हे जाणून एकत्र आलेले महारथी कुन्तीपुत्र युधिष्ठिराचे रक्षण करण्याच्या इच्छेने तेथे आले.
8.65.8
युधिष्ठिरश्चित्रसेनं शरवर्षैरवाकिरत् ।
चित्रसेनस्तु कौन्तेयं सङ्क्रुद्धः समवारयत् ॥ ८.६५.८ ॥
युधिष्ठिराने चित्रसेनाला बाणांच्या वर्षावात झाकले; पण चित्रसेनाने संतप्त होऊन कौन्तेयाला अडवले.
8.65.9
मुहूर्ताद्विमुखीकृत्य चित्रसेनं स धर्मराट् ।
तावकं सैन्यमभ्यघ्नत्समन्तान्निशितैः शरैः ॥ ८.६५.९ ॥
क्षणार्धात चित्रसेनाला माघार घ्यायला लावून त्या धर्मराजाने तुमच्या सैन्याला चहूबाजूंनी तीक्ष्ण बाणांनी मारले.
8.65.10
तावका हि माबाहो दुर्योधनपुरोगमाः ।
युधिष्ठिरं जिघृक्षन्तः सर्वसैन्यं समाक्षिपन् ॥ ८.६५.१० ॥
हे महाबाहो, दुर्योधनाच्या नेतृत्वाखालील तुमचे वीर युधिष्ठिराला पकडण्याच्या इच्छेने सर्व सैन्यावर चाल करून गेले.
8.65.11
दृष्टप्रभावांस्तान्मत्वा समवेतान्महारथान् ।
आजग्मुः सम्परीप्सन्तः पाण्डवेयं युधिष्ठिरम् ॥ ८.६५.११ ॥
त्यांचे पराक्रम पाहून एकत्र आलेले महारथी पाण्डुपुत्र युधिष्ठिराचे रक्षण करण्याच्या इच्छेने तेथे आले.
8.65.12
नकुलः सहदेवश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
अक्षौहिण्या परिवृतास्तेऽभ्यधावन्युधिष्टिरम् ॥ ८.६५.१२ ॥
नकुल, सहदेव आणि पृषतपुत्र धृष्टद्युम्न अक्षौहिणी सैन्याने वेढलेले होऊन युधिष्ठिराच्या दिशेने धावले.
8.65.13
भीमसेनश्च नाराचैर्मृद्रंस्तव महारथान् ।
अभ्यधावदभिप्रेप्सू राजानं शत्रुभिर्वृतम् ॥ ८.६५.१३ ॥
भीमसेनाने नाराचांनी तुझ्या महारथांना चिरडत, शत्रूंनी वेढलेल्या राजापर्यंत पोहोचण्याच्या इच्छेने धाव घेतली.
8.65.14
तांस्तु सर्वान्महेष्वासान्कर्णो वैकर्तनो वृषा ।
शरवर्षेण महता प्रत्यवारयदागतान् ॥ ८.६५.१४ ॥
पण वैकर्तन कर्णाने पुढे आलेल्या त्या सर्व महाधनुर्धरांना प्रचंड बाणवर्षावाने रोखले.
8.65.15
शरौघान्विसृजन्तस्ते प्रेयन्तश्च कुञ्जरान् ।
न शेकुर्यत्नवन्तोऽपि राधेयं प्रतिवीक्षितुम् ॥ ८.६५.१५ ॥
बाणांचे प्रवाह सोडत आणि हत्तींना पुढे नेत प्रयत्न करूनही ते राधेय कर्णाकडे थेट पाहू शकले नाहीत.
8.65.16
तांश्च सर्वान्महेष्वासान्सर्वशस्त्रविशारदान् ।
महता शरवर्षेण राधेयः प्रत्यवारयत् ॥ ८.६५.१६ ॥
सर्व शस्त्रांत निपुण त्या सर्व महाधनुर्धरांना राधेयाने प्रचंड बाणवर्षावाने रोखले.
8.65.17
दुर्योधनं च विंशत्या नाराचानां कृती बली ।
अविध्यत्तूर्णमभ्येत्य सहदेवो महीपतिम् ॥ ८.६५.१७ ॥
कुशल आणि बलवान सहदेवाने वेगाने जवळ जाऊन वीस नाराचांनी त्या महीपती दुर्योधनाला विद्ध केले.
8.65.18
स विद्धः सहदेवेन रराज बलसन्निधौ ।
प्रभिन्न इव मातङ्गो रुधिरेण परिप्लुतः ॥ ८.६५.१८ ॥
सहदेवाने विद्ध झालेला तो सैन्यामध्ये, मद वाहणारा हत्ती रक्ताने माखल्यासारखा चमकला.
8.65.19
दृष्ट्वा तव सुतं तत्र गाढविद्धं सुतेजनैः ।
अभ्यधावद्दृढं क्रुद्धो राधेयो रथिनां वरः ॥ ८.६५.१९ ॥
तिथे तुमच्या पुत्राला तीक्ष्ण बाणांनी खोलवर विद्ध झालेले पाहून, रथिकांमध्ये श्रेष्ठ राधेय (कर्ण) क्रोधाने त्याच्याकडे वेगाने धावला.
8.65.20
दुर्योधनं तथा दृष्ट्वा शीघ्रमस्त्रमुदीर्य सः ।
अवधीत्पाण्डवानीकं पाञ्चालांश्चैव मारिष ॥ ८.६५.२० ॥
दुर्योधनाला असे पाहून, त्याने त्वरित अस्त्रे सोडली आणि पांडवसेनेला व पांचालांना ठार केले, हे मारिष.
8.65.21
ततो यौधिष्ठिरं सैन्यं वध्यमानं महात्मना ।
सहसा प्राद्रावद्राजन्मूतपुत्रशरार्दितम् ॥ ८.६५.२१ ॥
तेव्हा महात्म्याकडून मारल्या जाणाऱ्या युधिष्ठिराच्या सैन्याने, हे राजा, सूतपुत्राच्या बाणांनी पीडित होऊन अचानक पळ काढला.
8.65.22
विविधा विशिखास्तत्र सम्पतन्ति परस्परम् ।
भल्लाः पुङ्खसमाश्लिष्टाः सूतपुत्रधनुश्च्युताः ॥ ८.६५.२२ ॥
तेथे विविध प्रकारचे बाण एकमेकांवर चालून आले; सूतपुत्राच्या धनुष्यातून सुटलेले, पिसे लावलेले भल्ल बाणही होते.
8.65.23
अन्तरिक्षे शरौघाणां पततां च परस्परम् ।
सङ्घर्पेण महाराज पावकः समजायत ॥ ८.६५.२३ ॥
हे महाराजा, आकाशात बाणांचे समूह एकमेकांवर आदळून पडताना त्यांच्या घर्षणातून अग्नी प्रकटला.
8.65.24
तकतो दशदिशः कर्णः शलभैरिव यायिभिः ।
अभ्यघ्नंस्तरसा राजञ्शरैः परशरीरगैः ॥ ८.६५.२४ ॥
कर्णाने उडणाऱ्या टोळांच्या थव्याप्रमाणे आपल्या बाणांनी दहा दिशा भरून टाकल्या; हे राजा, ते बाण शत्रूंच्या शरीरांत घुसून जोराने आघात करत होते.
8.65.25
रक्तचन्दनसन्दिग्धौ मणिहेमविभूषितौ ।
बाहू व्यत्यक्षिपत्कर्णः परमास्त्रं विदर्शयन् ॥ ८.६५.२५ ॥
लाल चंदनाने लिंपलेले, मणी आणि सोन्याने शोभिवंत असे दोन्ही बाहू कर्णाने फिरवले; परम अस्त्राचे प्रदर्शन करत.
8.65.26
ततः सर्वा दिशो राजन्सायकैर्विप्रमोहयन् ।
अपीडयद्भृशं कर्णो धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ ८.६५.२६ ॥
नंतर, हे राजा, सर्व दिशांना बाणांनी गोंधळवून कर्णाने धर्मराज युधिष्ठिराला अत्यंत पीडिले.
8.65.27
ततः क्रुद्धो महाराज धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
निशितैरिषुभिः कर्णं पञ्चाशद्भिः समार्पयत् ॥ ८.६५.२७ ॥
नंतर, हे महाराजा, क्रुद्ध झालेल्या धर्मपुत्र युधिष्ठिराने तीक्ष्ण पन्नास बाणांनी कर्णावर प्रहार केला.
8.65.28
बाणान्धकारमभवत्तद्युद्धं घोरदर्शनम् ।
हाहाकारो महानासीत्तावकानां विशाम्पते ॥ ८.६५.२८ ॥
ते युद्ध बाणांचा अंधकार झाले, पाहण्यास भयंकर; हे प्रभो, आपल्या प्रजेत मोठा हाहाकार उठला.
8.65.29
वध्यमाने तदा सैन्ये धर्मपुत्रेण मारिष ।
सायकैर्विविधैस्तीक्ष्णैः कङ्कपत्रैः शिलाशितैः।
भल्लैरनेकैर्विविधैः शक्त्यृष्टिमुसलैरपि ॥ ८.६५.२९ ॥
तेव्हा, हे मारिष, धर्मपुत्राकडून सैन्य मारले जात असताना, कंक पक्ष्याच्या पंखांचे, दगडावर धार लावलेले विविध तीक्ष्ण बाण, अनेक भल्ले, शक्ती, ऋष्टी व मुसळांनीही.
8.65.30
यत्र यत्र स धर्मात्मा दुष्टां दृष्टिं व्यसर्जयत् ।
तत्र तत्र व्यशीर्यन्त तावका भरतर्षभ ॥ ८.६५.३० ॥
त्या धर्मात्म्याने जिथे जिथे आपली उग्र दृष्टी टाकली, तिथे तिथे, हे भरतर्षभा, आपले योद्धे विखुरले गेले.
8.65.31
कर्णोऽपि भृशसङ्कुद्रो धर्मराजं युधिष्ठिरम् ।
नाराचैरर्धचन्द्रैश्च वत्सदन्तैश्च संयुगे ॥ ८.६५.३१ ॥
कर्णही अत्यंत संतापून, युद्धात धर्मराज युधिष्ठिरावर नाराच, अर्धचंद्र आणि वत्सदंत बाणांनी प्रहार करू लागला.
8.65.32
अमर्षी क्रोधनश्चैव रोषप्रस्फुरिताननः ।
सायकैरप्रमेयात्मा युधिष्ठिरमभिद्रवत् ॥ ८.६५.३२ ॥
असह्य क्रोधाने, रागाने मुख थरथरणारा, अप्रमेय आत्मा असलेला तो कर्ण बाणांसह युधिष्ठिरावर धावून गेला.
8.65.33
युधिष्ठिरश्चापि स तं स्वर्णपुङ्खैः शितैः शरैः ॥ ८.६५.३३ ॥
युधिष्ठिरानेही त्याला सोन्याच्या पिसांचे तीक्ष्ण बाण मारून प्रतिकार केला.
8.65.34
प्रहसन्निव तं कर्णः कङ्कपत्रैः शिलाशितैः ।
उरस्यविध्यद्राजानं कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ८.६५.३४ ॥
कर्ण हसल्यासारखा करत, दगडावर धार लावलेल्या कंकपत्री बाणांनी कुंतीपुत्र राजा युधिष्ठिराची छाती भेदली.
8.65.35
स पीडितो भृशं तेन धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
उपविश्य रथोपस्थे सूतं याहीत्यनोदयत् ॥ ८.६५.३५ ॥
त्याच्यामुळे अत्यंत पीडित झालेला धर्मराज युधिष्ठिर रथाच्या तळाशी बसला आणि सारथ्याला "चल" म्हणून प्रवृत्त केले.
8.65.36
अक्रोशन्त ततः सर्वे धार्तराष्ट्राः सराजकाः ।
गृह्णीध्वमिति राजानमभ्यधावन्त सर्वशः ॥ ८.६५.३६ ॥
तेव्हा धृतराष्ट्राचे सर्व पुत्र आणि त्यांचे राजे ओरडले, "याला पकडा!" आणि सर्व बाजूंनी राजाच्या दिशेने धावून गेले.
8.65.37
ततः शताः सप्तदश केकयानां प्रहारिणाम् ।
पञ्चालैः सहिता राजन्धार्तराष्ट्रान्न्यवारयन् ॥ ८.६५.३७ ॥
तेव्हा केकयांचे सतराशे प्रहारी योद्धे पांचालांसह एकत्र येऊन, हे राजा, धृतराष्ट्राच्या पुत्रांना रोखून धरले.
8.65.38
तस्मिन्सुतुमुले युद्धे वर्तमाने जनक्षये ।
दुर्योधनश्च भीमश्च समेयातां महाबलौ ॥ ८.६५.३८ ॥
लोकांचा संहार चालू असलेल्या त्या अत्यंत भयानक युद्धात, महाबली दुर्योधन आणि भीम एकमेकांसमोर आले.