મહાભારત · અધ્યાય 8.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.66.1
कर्णोऽपि शरजालेन केकयानां महारथान् ।
व्यधमत्परमेष्वासानग्रानीके व्यवस्थितान् ॥ ८.६६.१ ॥
કર્ણે પણ બાણજાળથી આગળની સેનામાં ઊભેલા કેકયોના મહારથીઓ અને શ્રેષ્ઠ ધનુર્ધરોને હણી નાખ્યા.
8.66.2
तेषां प्रयतमानानां राधेयस्य निवारणे ।
रथान्पञ्चशतान्कर्णः प्राहिणोद्यमसादनम् ॥ ८.६६.२ ॥
રાધેયને રોકવા પ્રયત્ન કરતા તેમના પાંચસો રથોને કર્ણે યમસદન મોકલી દીધા.
8.66.3
अविषह्यतमं दृष्ट्वा राधेयं युधि योधिनः ।
भीमसेनमुपागच्छन्कर्णबाणप्रपीडिताः ॥ ८.६६.३ ॥
યુદ્ધમાં રાધેયને અત્યંત દુર્ધર્ષ જોઈને કર્ણના બાણોથી પીડિત યોદ્ધાઓ ભીમસેન પાસે ગયા.
8.66.4
रथानीकं विदार्यैव शरै राजन्ननेकधा ।
कर्ण एकरथेनैव युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ८.६६.४ ॥
હે રાજન, બાણોથી રથસેનાને અનેક રીતે વિદારીને કર્ણ એકલા એક રથે યુધિષ્ઠિર તરફ દોડ્યો.
8.66.5
सेनानिवेशं गच्छन्तं मार्गणैर्भृशपीडितम् ।
यमयोर्मध्यगं वीरं शनैर्यान्तं विचेतसम् ॥ ८.६६.५ ॥
સેનાના પડાવ તરફ જતા, બાણોથી અત્યંત પીડિત, યમલોની વચ્ચે ધીમે ધીમે ચાલતા, વિચેતન વીરને.
8.66.6
स समासाद्य राजानं दुर्योधनहितेप्सया ।
सूतपुत्रस्त्रिभिस्तीक्ष्णैर्विव्याध परमेषुभिः ॥ ८.६६.६ ॥
દુર્યોધનના હિતની ઇચ્છાથી તે રાજા પાસે પહોંચીને સૂતપુત્ર કર્ણે ત્રણ તીક્ષ્ણ ઉત્તમ બાણોથી તેને વીંધ્યો.
8.66.7
तथैव राजा राधेयं प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ।
शरैस्त्रिभिश्च यन्तारं चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ८.६६.७ ॥
એ જ રીતે રાજાએ રાધાપુત્ર (કર્ણ)ને છાતીની વચ્ચે પ્રતિપ્રહાર કર્યો; ત્રણ બાણોથી સારથિને અને ચાર બાણોથી ચાર ઘોડાઓને વીંધ્યા.
8.66.8
चक्ररक्षौ नृपसुतौ माद्रीपुत्रौ परन्तपौ ।
तावप्यधावतां कर्णं राजानं मा वधीदिति ॥ ८.६६.८ ॥
ચક્રરક્ષક, રાજપુત્રો, શત્રુઓને તપાવનારા માદ્રીના બંને પુત્રો પણ કર્ણ તરફ દોડ્યા, 'રાજાને ન મારો' એમ કહેતા.
8.66.9
तौ पृथक्शरवर्षाभ्यां राधेयं समवर्षताम् ।
नकुलः सहदेवश्च परमं यत्नमास्थितौ ॥ ८.६६.९ ॥
તેઓ બંને અલગ અલગ બાણોની વર્ષાથી રાધાપુત્ર (કર્ણ) પર વરસ્યા; નકુલ અને સહદેવે પરમ પ્રયત્ન કરીને.
8.66.10
तथैव तौ प्रत्यविध्यत्सूतपुत्रः प्रतापवान् ।
भल्लाभ्यां शितधाराभ्यां महात्मानावरिन्दमौ ॥ ८.६६.१० ॥
એ જ રીતે પ્રતાપી સૂતપુત્ર (કર્ણ)એ તે બંને મહાત્મા, શત્રુદમનો પર પ્રતિપ્રહાર કર્યો; તીક્ષ્ણ ધારવાળા બે ભલ્લ બાણોથી.
8.66.11
दन्तवर्णांस्तु राधेयो निजघान मनोजवान् ।
युधिष्ठिरस्य सङ्ग्रामे कालवालान्हयोत्तमान् ॥ ८.६६.११ ॥
રાધાપુત્ર (કર્ણ)એ સંગ્રામમાં યુધિષ્ઠિરના દંતવર્ણ, મનોવેગી, કાલવાલ નામના ઉત્તમ ઘોડાઓને મારી નાખ્યા.
8.66.12
ततोऽपरेण भल्लेन शिरस्त्राणमपातयत् ।
कौन्तेयस्य महेष्वासः प्रहसन्निव सूतजः ॥ ८.६६.१२ ॥
પછી બીજા ભલ્લ બાણથી મહાધનુર્ધર સૂતપુત્રે હસતાં હસતાં કૌંતેયના (અર્જુનના) શિરસ્ત્રાણને પાડી નાખ્યું.
8.66.13
तथैव नकुलस्यापि हयान्हत्वा महारथः ।
ततोऽपरेण भल्लेन भृशं तीक्ष्णेन भारत।
धनुश्चिच्छेद वीरस्य माद्रीपुत्रस्य धीमतः ॥ ८.६६.१३ ॥
એ જ રીતે મહારથી કર્ણે નકુલના ઘોડા પણ મારી નાખ્યા અને, હે ભારત, બીજા તીક્ષ્ણ ભલ્લથી એ વીર, બુદ્ધિમાન માદ્રીપુત્રનું ધનુષ્ય ભારે વેગે કાપી નાખ્યું.
8.66.14
तौ हताश्वौ हतरथौ पाण्डवौ भृशविक्षतौ ।
भ्रातरावारुरुहतुः सहदेवरथं तदा ॥ ८.६६.१४ ॥
ઘોડા મરાઈ ગયેલા, રથ નષ્ટ થયેલા, અત્યંત ઘાયલ થયેલા એ બે પાંડવ ભાઈઓ ત્યારે સહદેવના રથ પર ચઢ્યા.
8.66.15
तौ दृष्ट्वा मातुलस्तत्र विरथौ परवीरहा ।
अभ्यभाषत राधेयं मद्रराजोऽनुकम्पया ॥ ८.६६.१५ ॥
તે બંનેને રથવિહીન જોઈને, શત્રુવીરોનો સંહારક મામા, મદ્રરાજ, કરુણાથી રાધેય કર્ણ સાથે બોલ્યા.
8.66.16
मार्गितव्यस्त्वया कर्ण कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
अतस्त्वं धर्मराजेन किमर्थमिह युध्यसे ॥ ८.६६.१६ ॥
હે કર્ણ, કુંતીપુત્ર ધનંજયને જ તારે શોધવો જોઈએ. તો પછી અહીં ધર્મરાજ સાથે તું કેમ યુદ્ધ કરે છે?
8.66.17
क्षीणशस्त्रास्त्राकवचः क्षीणबाणो विबाणधिः ।
श्रान्तसारथिवाहश्च च्छन्नोऽस्त्रैररिभिस्तथा।
पार्थमासाद्य राधेय उपहास्यो भविष्यसि ॥ ८.६६.१७ ॥
શસ્ત્ર, અસ્ત્ર અને કવચ ક્ષીણ થયેલા, બાણ ખૂટી ગયેલા, ધનુષ્યની દોરી તૂટેલી, સારથિ અને ઘોડા થાકેલા, શત્રુઓના અસ્ત્રોથી ઘેરાયેલા તું, હે રાધેય, પાર્થ પાસે જઈશ તો ઉપહાસને પાત્ર બનીશ.
8.66.18
तथापि कर्णः संरब्धो युधिष्ठिरमपीडयत् ।
शरैस्तीक्ष्णैर्महावीर्यैर्माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ ८.६६.१८ ॥
તોપણ ક્રોધિત કર્ણે યુધિષ્ઠિરને પણ પીડ્યો; તીક્ષ્ણ, મહાશક્તિશાળી બાણોથી માદ્રીના બંને પુત્રો, એટલે કે પાંડવોને પણ પીડ્યા.
8.66.19
ततः शल्यः प्रहस्येदं कर्णं पुनरुवाच ह ।
रथस्थमतिसंरब्धं युधिष्ठिरवधे स्थितम् ॥ ८.६६.१९ ॥
ત્યારે શલ્યે હસીને કર્ણને ફરી આમ કહ્યું. રથમાં ઊભેલા, અતિશય ક્રોધિત અને યુધિષ્ઠિરના વધ માટે તત્પર કર્ણને.
8.66.20
यदर्थं धार्तराष्ट्रेण सततं मानितो भवान् ।
तं पार्थ जहि राधेय किं ते हत्वा युधिष्ठिरम्।
हते यस्मिन्ध्रुवं पार्थः सर्वाञ्जेष्यति नो रथान् ॥ ८.६६.२० ॥
જેના માટે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રે તને સદા માન્યો છે, તે પાર્થને જ માર, રાધેય. યુધિષ્ઠિરને મારીને તને શું મળશે? તે મરાય તો પાર્થ ચોક્કસ અમારા બધા રથીઓને જીતી લેશે.
8.66.21
तस्मिन्हि धार्तराष्ट्रस्य निहते तु ध्रुवो जयः ।
ध्वजोऽसौ दृश्यते तस्य रोचमानोंऽशुमानिव।
सारो ह्येष महाबाहो किं ते हत्वा युधिष्ठिरम् ॥ ८.६६.२१ ॥
તે મરાય તો ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રનો વિજય નિશ્ચિત છે. જુઓ, સૂર્ય જેવો ઝગમગતો તેનો ધ્વજ દેખાય છે. આ જ સાર છે, હે મહાબાહુ. યુધિષ્ઠિરને મારીને તને શું મળશે?
8.66.22
शङ्खयोर्ध्मातयोः शब्दः सुमहानेष कृष्णयोः ।
श्रूयते चापघोषश्च प्रावृषीवाम्बुदस्य ह ॥ ८.६६.२२ ॥
બે કૃષ્ણોના શંખનો અતિ મોટો અવાજ સંભળાય છે. વર્ષાઋતુના મેઘના ગડગડાટ જેવો ધનુષ્યનો ટંકારો પણ સંભળાય છે.
8.66.23
असौ निघ्नन्रथोदारानर्जुनः शरवृष्टिभिः ।
सर्वां ग्रसति नः सेनां कर्ण पश्यैनमाहवे ॥ ८.६६.२३ ॥
તે અર્જુન બાણોની વર્ષાથી આપણા ઉદાર રથીઓને મારતો આખી સેનાને ગળી રહ્યો છે. કર્ણ, યુદ્ધમાં તેને જો.
8.66.24
पृष्ठरक्षौ च शूरस्य युधामन्यूत्तमौजसौ ॥ ८.६६.२४ ॥
તે શૂરના પૃષ્ઠરક્ષક યુધામન્યુ અને ઉત્તમૌજા છે.
8.66.25
उत्तरं चास्य वै शूरश्चक्रं रक्षति सांत्यकिः ।
धृष्टद्युम्नस्तथा चास्य चक्रं रक्षति दक्षिणम् ॥ ८.६६.२५ ॥
તેનું ઉત્તર તરફનું ચક્ર શૂર સાત્યકિ રક્ષે છે, અને તેમ જ તેનું દક્ષિણ તરફનું ચક્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન રક્ષે છે.
8.66.26
भीमसेनश्च वै राज्ञा धार्तराष्ट्रेण युध्यते ।
यथा न हन्यात्तं भीमः सर्वेषां नोऽद्य पश्यताम्।
कुरु राधेय वै राजा यथा मुच्येत तत्तथा ॥ ८.६६.२६ ॥
ભીમસેન ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્ર (દુર્યોધન) સાથે યુદ્ધ કરે છે. અમે સૌ જોઈ રહ્યા છીએ, આજે ભીમ તેને ન મારે તે માટે, હે રાધેય, રાજા છૂટી શકે તેમ કર.
8.66.27
… भीमसेनेन ग्रस्तमाहवशोभिना ।
यदि नामाद्य मुच्येत विस्मयः सुमहान्भवेत् ॥ ८.६६.२७ ॥
…યુદ્ધમાં શોભતા ભીમસેન દ્વારા પકડાયેલો. જો આજે તે ખરેખર છૂટી જાય, તો તે મોટું આશ્ચર્ય હશે.
8.66.28
परित्राह्येनमभ्येत्य संशयं परमं गतम् ।
किं नु माद्रीसुतौ हत्वा राजानं वा युधिष्ठिरम् ॥ ८.६६.२८ ॥
મહા સંકટમાં પડેલા તેની પાસે જઈને તેને બચાવ. માદ્રીના બે પુત્રોને, અથવા રાજા યુધિષ્ઠિરને કેમ ન મારી નાખે?
8.66.29
इति शल्यवचः श्रुत्वा राधेयः पृथिवीपते ।
दृष्ट्वा दुर्योधनं चैव भीमग्रस्तं महाहवे ॥ ८.६६.२९ ॥
હે પૃથ્વીપતિ, શલ્યના આ વચન સાંભળીને, અને મહાયુદ્ધમાં ભીમ દ્વારા પકડાયેલા દુર્યોધનને જોઈને, રાધેય (કર્ણ)...
8.66.30
राजगृध्नुर्भृशं चैव शल्यवाक्यप्रचोदितः ।
अजातशत्रुमुत्सृज्य माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ ८.६६.३० ॥
રાજ્યલોભથી અત્યંત પ્રેરિત થઈને, શલ્યના વચનોથી ઉત્તેજિત થઈને, તેણે અજાતશત્રુ (યુધિષ્ઠિર) અને માદ્રીના બે પુત્ર પાંડવોને છોડી દીધા.
8.66.31
तव पुत्रं परित्रातुमभ्यधावत वीर्यवान् ।
मद्रराजप्रणुदितैरश्वैराकाशगैरिव ॥ ८.६६.३१ ॥
પરાક્રમી તે તમારા પુત્રની રક્ષા કરવા દોડ્યો, મદ્રરાજે હાંકેલા, આકાશમાં ઊડતા હોય તેવા ઘોડાઓ સાથે.
8.66.32
गते कर्णे तु कौन्तेयः पाण्डुपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अपायाज्जवनैरश्वैः सहदेवस्य मारिष ॥ ८.६६.३२ ॥
કર્ણ ગયા પછી કુંતીપુત્ર પાંડુપુત્ર યુધિષ્ઠિર, હે મારિષ, સહદેવના વેગવાન ઘોડાઓ પર ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા.
8.66.33
ताभ्यां स सहितस्तूर्णं व्रीडन्निव नरेश्वरः ।
प्राप्य सेनानिवेशं स्वं मार्गणैर्भृशविक्षतः ॥ ८.६६.३३ ॥
તેમની સાથે, શરમાયેલા જેવા, તે નરેશ ઝડપથી પોતાના સૈન્યછાવણીએ પહોંચ્યા, બાણોથી અત્યંત ઘાયલ થઈને.
8.66.34
अवतीर्य रथात्तूर्णमाविशच्छयनं शुभम् ।
अपेतशल्यो राजा तु हृच्छल्येनाभिपीडितः ॥ ८.६६.३४ ॥
રથથી ઝડપથી ઉતરીને તે એક સુંદર શય્યામાં પ્રવેશ્યા. બાણ નીકળી ગયું હોવા છતાં, રાજા હૃદયના શલ્યથી અત્યંત પીડિત હતા.
8.66.35
सोऽब्रवीद्धातरौ राजा माद्रीपुत्रौ महारथौ ।
गच्छन्त त्वरितौ वीरौ यत्र भीमो व्यवस्थितः ॥ ८.६६.३५ ॥
તે રાજાએ માદ્રીના બે મહારથી પુત્રોને કહ્યું: 'હે વીરો, ઝડપથી ત્યાં જાઓ, જ્યાં ભીમ અડગ ઊભો છે.'
8.66.36
ततस्ते पाण्डवाः सर्वे समाभाष्य परस्परम् ।
अनीकं भीमसेनस्य पाण्डवावभ्यगच्छताम्।
जीमूत इव नर्दंस्तु युध्यते स वृकोदरः ॥ ८.६६.३६ ॥
પછી તે બધા પાંડવોએ પરસ્પર વાત કરીને ભીમસેનની સેના તરફ બે પાંડવો ગયા. મેઘની જેમ ગર્જના કરતો વૃકોદર યુદ્ધ કરી રહ્યો હતો.
8.66.37
ततोऽन्यं रथमास्थाय नकुलो रथपुङ्गवः ।
सहदेवश्च तेजस्वी भ्रातरौ शत्रुकर्शनौ ॥ ८.६६.३७ ॥
પછી બીજા રથ પર આરૂઢ થઈને રથશ્રેષ્ઠ નકુલ અને તેજસ્વી સહદેવ — શત્રુઓને પીડનારા તે બે ભાઈઓ (આગળ વધ્યા).
8.66.38
तुरगैरग्र्यरंहोभिर्यत्र भीमस्तरस्विनौ ।
अनीकैः सहितौ तत्र भ्रातरौ समवस्थितौ ॥ ८.६६.३८ ॥
અતિ વેગવાન ઘોડાઓ સાથે, જ્યાં ભીમ હતો ત્યાં તે બે વેગવાન ભાઈઓ સેનાઓ સાથે ઊભા રહ્યા.