महाभारत · अध्याय 8.66
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.66.1
कर्णोऽपि शरजालेन केकयानां महारथान् ।
व्यधमत्परमेष्वासानग्रानीके व्यवस्थितान् ॥ ८.६६.१ ॥
कर्णानेही बाणजाळाने अग्रभागी उभ्या असलेल्या केकयांच्या महारथी आणि श्रेष्ठ धनुर्धरांना पाडले.
8.66.2
तेषां प्रयतमानानां राधेयस्य निवारणे ।
रथान्पञ्चशतान्कर्णः प्राहिणोद्यमसादनम् ॥ ८.६६.२ ॥
राधेयाला अडवण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या त्यांचे पाचशे रथ कर्णाने यमसदनाला पाठवले.
8.66.3
अविषह्यतमं दृष्ट्वा राधेयं युधि योधिनः ।
भीमसेनमुपागच्छन्कर्णबाणप्रपीडिताः ॥ ८.६६.३ ॥
युद्धात राधेय अत्यंत दुर्धर्ष आहे हे पाहून कर्णाच्या बाणांनी पीडित योद्धे भीमसेनाकडे गेले.
8.66.4
रथानीकं विदार्यैव शरै राजन्ननेकधा ।
कर्ण एकरथेनैव युधिष्ठिरमुपाद्रवत् ॥ ८.६६.४ ॥
हे राजा, बाणांनी रथसेनेला अनेक प्रकारे छिन्नभिन्न करून कर्ण एकट्या एकाच रथाने युधिष्ठिरावर धावून गेला.
8.66.5
सेनानिवेशं गच्छन्तं मार्गणैर्भृशपीडितम् ।
यमयोर्मध्यगं वीरं शनैर्यान्तं विचेतसम् ॥ ८.६६.५ ॥
सेनेच्या छावणीकडे जाणाऱ्या, बाणांनी अत्यंत पीडित, जुळ्यांच्या मध्ये हळूहळू जाणाऱ्या, विचेतन झालेल्या वीराला.
8.66.6
स समासाद्य राजानं दुर्योधनहितेप्सया ।
सूतपुत्रस्त्रिभिस्तीक्ष्णैर्विव्याध परमेषुभिः ॥ ८.६६.६ ॥
दुर्योधनाच्या हिताची इच्छा धरून त्या राजाजवळ पोहोचून सूतपुत्र कर्णाने तीन तीक्ष्ण श्रेष्ठ बाणांनी त्याला विद्ध केले.
8.66.7
तथैव राजा राधेयं प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ।
शरैस्त्रिभिश्च यन्तारं चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ८.६६.७ ॥
त्याचप्रमाणे राजाने राधापुत्र (कर्ण) याला छातीच्या मध्यभागी प्रत्युत्तरादाखल बाणांनी विद्ध केले; तीन बाणांनी सारथ्याला आणि चार बाणांनी चार घोड्यांना विद्ध केले.
8.66.8
चक्ररक्षौ नृपसुतौ माद्रीपुत्रौ परन्तपौ ।
तावप्यधावतां कर्णं राजानं मा वधीदिति ॥ ८.६६.८ ॥
चक्ररक्षक, राजपुत्र, शत्रूंना तापविणारे माद्रीचे दोन पुत्रही कर्णावर धावून गेले, 'राजाला मारू नको' असे म्हणत.
8.66.9
तौ पृथक्शरवर्षाभ्यां राधेयं समवर्षताम् ।
नकुलः सहदेवश्च परमं यत्नमास्थितौ ॥ ८.६६.९ ॥
ते दोघे वेगवेगळ्या बाणवर्षावांनी राधापुत्र (कर्ण) यावर वर्षाव करते झाले; नकुल आणि सहदेव परम प्रयत्नाने.
8.66.10
तथैव तौ प्रत्यविध्यत्सूतपुत्रः प्रतापवान् ।
भल्लाभ्यां शितधाराभ्यां महात्मानावरिन्दमौ ॥ ८.६६.१० ॥
त्याचप्रमाणे पराक्रमी सूतपुत्र (कर्ण) त्या दोन्ही महात्म्यांना, शत्रूंचे दमन करणाऱ्यांना प्रत्युत्तर देता झाला; तीक्ष्ण धारेच्या दोन भल्ल बाणांनी.
8.66.11
दन्तवर्णांस्तु राधेयो निजघान मनोजवान् ।
युधिष्ठिरस्य सङ्ग्रामे कालवालान्हयोत्तमान् ॥ ८.६६.११ ॥
राधापुत्र (कर्ण) याने युद्धात युधिष्ठिराचे दंतवर्ण, मनासारख्या वेगवान, कालवाल नावाचे उत्तम घोडे ठार मारले.
8.66.12
ततोऽपरेण भल्लेन शिरस्त्राणमपातयत् ।
कौन्तेयस्य महेष्वासः प्रहसन्निव सूतजः ॥ ८.६६.१२ ॥
मग दुसऱ्या भल्ल बाणाने महाधनुर्धर सूतपुत्राने हसत हसत कौंतेयाचे (अर्जुनाचे) शिरस्त्राण पाडले.
8.66.13
तथैव नकुलस्यापि हयान्हत्वा महारथः ।
ततोऽपरेण भल्लेन भृशं तीक्ष्णेन भारत।
धनुश्चिच्छेद वीरस्य माद्रीपुत्रस्य धीमतः ॥ ८.६६.१३ ॥
त्याचप्रमाणे महारथी कर्णाने नकुलाचेही घोडे मारून, हे भारता, दुसऱ्या तीक्ष्ण भल्लाने त्या वीर, बुद्धिमान माद्रीपुत्राचे धनुष्य अत्यंत वेगाने तोडले.
8.66.14
तौ हताश्वौ हतरथौ पाण्डवौ भृशविक्षतौ ।
भ्रातरावारुरुहतुः सहदेवरथं तदा ॥ ८.६६.१४ ॥
घोडे मारले गेलेले आणि रथ नष्ट झालेले ते दोन पांडव बंधू, अत्यंत जखमी होऊन, तेव्हा सहदेवाच्या रथावर चढले.
8.66.15
तौ दृष्ट्वा मातुलस्तत्र विरथौ परवीरहा ।
अभ्यभाषत राधेयं मद्रराजोऽनुकम्पया ॥ ८.६६.१५ ॥
ते दोघे रथहीन झालेले पाहून, शत्रुवीरांचा संहारक मामा, मद्रराज, करुणेने राधेय कर्णाशी बोलला.
8.66.16
मार्गितव्यस्त्वया कर्ण कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
अतस्त्वं धर्मराजेन किमर्थमिह युध्यसे ॥ ८.६६.१६ ॥
हे कर्णा, कुंतीपुत्र धनंजयालाच तू शोधायला हवे होतास. मग तू इथे धर्मराजाशी का युद्ध करत आहेस?
8.66.17
क्षीणशस्त्रास्त्राकवचः क्षीणबाणो विबाणधिः ।
श्रान्तसारथिवाहश्च च्छन्नोऽस्त्रैररिभिस्तथा।
पार्थमासाद्य राधेय उपहास्यो भविष्यसि ॥ ८.६६.१७ ॥
शस्त्रे, अस्त्रे व कवच क्षीण झालेला, बाण संपलेला, धनुष्याची दोरी तुटलेला, सारथी व घोडे थकलेला आणि शत्रूंच्या अस्त्रांनी वेढलेला तू, हे राधेया, पार्थाजवळ जाशील तर उपहासाचा विषय होशील.
8.66.18
तथापि कर्णः संरब्धो युधिष्ठिरमपीडयत् ।
शरैस्तीक्ष्णैर्महावीर्यैर्माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ ८.६६.१८ ॥
तरीही संतप्त कर्णाने युधिष्ठिराला पीडा दिली; तीक्ष्ण, महापराक्रमी बाणांनी माद्रीच्या दोन्ही पुत्रांना, म्हणजे पांडवांनाही त्याने पीडले.
8.66.19
ततः शल्यः प्रहस्येदं कर्णं पुनरुवाच ह ।
रथस्थमतिसंरब्धं युधिष्ठिरवधे स्थितम् ॥ ८.६६.१९ ॥
तेव्हा शल्य हसून कर्णाला पुन्हा असे म्हणाला. रथात उभा असलेल्या, अत्यंत संतप्त आणि युधिष्ठिराच्या वधासाठी सिद्ध झालेल्या कर्णाला.
8.66.20
यदर्थं धार्तराष्ट्रेण सततं मानितो भवान् ।
तं पार्थ जहि राधेय किं ते हत्वा युधिष्ठिरम्।
हते यस्मिन्ध्रुवं पार्थः सर्वाञ्जेष्यति नो रथान् ॥ ८.६६.२० ॥
ज्या कारणासाठी धृतराष्ट्राच्या पुत्राने तुझा नेहमी सन्मान केला, त्या पार्थालाच मार, राधेया. युधिष्ठिराला मारून तुला काय मिळणार? तो मारला गेला तर पार्थ निश्चितच आमच्या सर्व रथींना जिंकेल.
8.66.21
तस्मिन्हि धार्तराष्ट्रस्य निहते तु ध्रुवो जयः ।
ध्वजोऽसौ दृश्यते तस्य रोचमानोंऽशुमानिव।
सारो ह्येष महाबाहो किं ते हत्वा युधिष्ठिरम् ॥ ८.६६.२१ ॥
तो मारला गेला तर धृतराष्ट्र पुत्राचा विजय निश्चित आहे. पाहा, सूर्यासारखा तळपणारा त्याचा ध्वज दिसत आहे. हेच मुख्य आहे, हे महाबाहो. युधिष्ठिराला मारून तुला काय मिळणार?
8.66.22
शङ्खयोर्ध्मातयोः शब्दः सुमहानेष कृष्णयोः ।
श्रूयते चापघोषश्च प्रावृषीवाम्बुदस्य ह ॥ ८.६६.२२ ॥
दोन्ही कृष्णांच्या शंखांचा अत्यंत मोठा ध्वनी ऐकू येत आहे. पावसाळ्यातल्या ढगांच्या गडगडाटासारखा धनुष्याचा टणत्कारही ऐकू येत आहे.
8.66.23
असौ निघ्नन्रथोदारानर्जुनः शरवृष्टिभिः ।
सर्वां ग्रसति नः सेनां कर्ण पश्यैनमाहवे ॥ ८.६६.२३ ॥
तो अर्जुन बाणांच्या वर्षावाने आमच्या उदार रथींना मारत आमचे सर्व सैन्य गिळंकृत करत आहे. कर्णा, युद्धात त्याला पाहा.
8.66.24
पृष्ठरक्षौ च शूरस्य युधामन्यूत्तमौजसौ ॥ ८.६६.२४ ॥
त्या शूराचे पाठीराखे युधामन्यू आणि उत्तमौजा आहेत.
8.66.25
उत्तरं चास्य वै शूरश्चक्रं रक्षति सांत्यकिः ।
धृष्टद्युम्नस्तथा चास्य चक्रं रक्षति दक्षिणम् ॥ ८.६६.२५ ॥
त्याचे उत्तरेकडील चाक शूर सात्यकि रक्षितो आहे, आणि त्याचप्रमाणे दक्षिणेकडील चाक धृष्टद्युम्न रक्षितो आहे.
8.66.26
भीमसेनश्च वै राज्ञा धार्तराष्ट्रेण युध्यते ।
यथा न हन्यात्तं भीमः सर्वेषां नोऽद्य पश्यताम्।
कुरु राधेय वै राजा यथा मुच्येत तत्तथा ॥ ८.६६.२६ ॥
भीमसेन धृतराष्ट्राच्या पुत्राशी (दुर्योधनाशी) युद्ध करत आहे. आम्ही सर्व पाहत असताना आज भीमाने त्याला मारू नये, म्हणून हे राधेया, राजा सुटेल असे कर.
8.66.27
… भीमसेनेन ग्रस्तमाहवशोभिना ।
यदि नामाद्य मुच्येत विस्मयः सुमहान्भवेत् ॥ ८.६६.२७ ॥
…युद्धात शोभणाऱ्या भीमसेनाने ग्रस्त झालेला. आज तो खरोखर सुटला तर तो मोठा आश्चर्याचा विषय होईल.
8.66.28
परित्राह्येनमभ्येत्य संशयं परमं गतम् ।
किं नु माद्रीसुतौ हत्वा राजानं वा युधिष्ठिरम् ॥ ८.६६.२८ ॥
मोठ्या संकटात सापडलेल्या त्याच्याजवळ जाऊन त्याचे रक्षण कर. माद्रीच्या दोन पुत्रांना, किंवा राजा युधिष्ठिराला मारून टाकू नये का?
8.66.29
इति शल्यवचः श्रुत्वा राधेयः पृथिवीपते ।
दृष्ट्वा दुर्योधनं चैव भीमग्रस्तं महाहवे ॥ ८.६६.२९ ॥
हे पृथ्वीपते, शल्याचे हे शब्द ऐकून, आणि महायुद्धात भीमाने ग्रस्त केलेल्या दुर्योधनाला पाहून, राधेय (कर्ण)...
8.66.30
राजगृध्नुर्भृशं चैव शल्यवाक्यप्रचोदितः ।
अजातशत्रुमुत्सृज्य माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ॥ ८.६६.३० ॥
राज्याच्या लालसेने अत्यंत प्रेरित होऊन, शल्याच्या शब्दांनी उत्तेजित होऊन, त्याने अजातशत्रू (युधिष्ठिर) आणि माद्रीचे दोन पुत्र पांडवांना सोडून दिले.
8.66.31
तव पुत्रं परित्रातुमभ्यधावत वीर्यवान् ।
मद्रराजप्रणुदितैरश्वैराकाशगैरिव ॥ ८.६६.३१ ॥
पराक्रमी तो तुझ्या पुत्राचे रक्षण करण्यासाठी धावला, मद्रराजाने हाकलेल्या, आकाशात धावणाऱ्या घोड्यांसारख्या अश्वांसह.
8.66.32
गते कर्णे तु कौन्तेयः पाण्डुपुत्रो युधिष्ठिरः ।
अपायाज्जवनैरश्वैः सहदेवस्य मारिष ॥ ८.६६.३२ ॥
कर्ण गेल्यावर कुंतीपुत्र पांडुपुत्र युधिष्ठिर, हे मारिष, सहदेवाच्या वेगवान घोड्यांवरून तेथून निघून गेला.
8.66.33
ताभ्यां स सहितस्तूर्णं व्रीडन्निव नरेश्वरः ।
प्राप्य सेनानिवेशं स्वं मार्गणैर्भृशविक्षतः ॥ ८.६६.३३ ॥
त्या दोघांसह, लाजल्यासारखा, तो नरेश लवकरच आपल्या सेनाछावणीत पोहोचला, बाणांनी अत्यंत जखमी होऊन.
8.66.34
अवतीर्य रथात्तूर्णमाविशच्छयनं शुभम् ।
अपेतशल्यो राजा तु हृच्छल्येनाभिपीडितः ॥ ८.६६.३४ ॥
रथातून लवकर उतरून तो एका सुंदर शय्येत शिरला. बाण निघाला असला तरी, राजा हृदयातील शल्याने अत्यंत पीडित होता.
8.66.35
सोऽब्रवीद्धातरौ राजा माद्रीपुत्रौ महारथौ ।
गच्छन्त त्वरितौ वीरौ यत्र भीमो व्यवस्थितः ॥ ८.६६.३५ ॥
तो राजा मादीच्या दोन महारथ पुत्रांना म्हणाला: 'हे वीरांनो, त्वरेने तिथे जा, जिथे भीम स्थिरपणे उभा आहे.'
8.66.36
ततस्ते पाण्डवाः सर्वे समाभाष्य परस्परम् ।
अनीकं भीमसेनस्य पाण्डवावभ्यगच्छताम्।
जीमूत इव नर्दंस्तु युध्यते स वृकोदरः ॥ ८.६६.३६ ॥
मग ते सर्व पांडव आपसात बोलून भीमसेनाच्या सैन्याकडे दोन पांडव गेले. मेघासारखा गर्जना करीत वृकोदर युद्ध करत होता.
8.66.37
ततोऽन्यं रथमास्थाय नकुलो रथपुङ्गवः ।
सहदेवश्च तेजस्वी भ्रातरौ शत्रुकर्शनौ ॥ ८.६६.३७ ॥
नंतर दुसऱ्या रथावर आरूढ होऊन रथश्रेष्ठ नकुल आणि तेजस्वी सहदेव — शत्रूंना पीडा देणारे ते दोन बंधू (पुढे सरसावले).
8.66.38
तुरगैरग्र्यरंहोभिर्यत्र भीमस्तरस्विनौ ।
अनीकैः सहितौ तत्र भ्रातरौ समवस्थितौ ॥ ८.६६.३८ ॥
अत्यंत वेगवान घोड्यांसह, जिथे भीम होता तिथे ते दोन वेगवान बंधू सैन्यांसह उभे राहिले.