महाभारत · अध्याय 8.76
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.76.1
प्रसाद्य धर्मराजानं प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
सम्पूज्य देवताः सर्व ब्राह्मणान्स्वस्ति वाच्य च।
सुमङ्गलं स्वस्त्ययनमारुरोह रथोत्तमम् ॥ ८.७६.१ ॥
आनंदित अंतःकरणाने धर्मराजाला प्रसन्न करून, सर्व देवतांचा व ब्राह्मणांचा सत्कार करून, स्वस्तिवाचन करून, अत्यंत मंगलकारी स्वस्त्ययन करून तो उत्तम रथावर आरूढ झाला.
8.76.2
तस्य राजा महाप्राज्ञो धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
आशिषोऽयुङ्क्त परमाः युक्तं कर्णरथं प्रति ॥ ८.७६.२ ॥
त्या महाप्राज्ञ धर्मराज राजा युधिष्ठिराने कर्णाच्या रथाकडे जाणाऱ्या त्याला परम आशीर्वाद दिले.
8.76.3
तमायान्तं महेष्वासं दृष्ट्वा भूतानि भारत ।
निहतं मेनिरे कर्णं पाण्डवेन महात्मना ॥ ८.७६.३ ॥
हे भारता, त्या महान धनुर्धराला येताना पाहून प्राण्यांना वाटले की महात्मा पांडवाने कर्णाला ठार मारले आहे.
8.76.4
बभूवुर्विमलाः सर्वा दिशो राजन्समन्ततः ।
चाषाश्च शतपत्राश्च क्रौञ्चाश्चैव जनेश्वर।
प्रदक्षिणमकुर्वन्त तदा वै पाण्डुनन्दनम् ॥ ८.७६.४ ॥
हे राजा, सर्व दिशा सर्वत्र निर्मल झाल्या. हे जनेश्वरा, चाष, शतपत्र आणि क्रौंच पक्ष्यांनी तेव्हा पांडुपुत्राची प्रदक्षिणा केली.
8.76.5
बहवः पक्षिणो राजन्पुन्नामानः शुभाः शिवाः ।
त्वरयन्तोऽर्जुनं युद्धे हृष्टरूपा ववाशिरे ॥ ८.७६.५ ॥
हे राजा, पुन्नाम नावाचे अनेक शुभ आणि कल्याणकारी पक्षी, आनंदी रूप धारण करून युद्धात अर्जुनाला प्रोत्साहन देत ओरडले.
8.76.6
कङ्का गृध्रा बकाः श्येना वायसाश्च विशाम्पते ।
अग्रतस्तस्य गच्छन्ति भक्ष्यहेतोर्भयानकाः ॥ ८.७६.६ ॥
हे प्रजापते, कंक, गिधाडे, बगळे, ससाणे आणि कावळे अन्नाच्या इच्छेने भयानक रूप धारण करून त्याच्या पुढे चालले आहेत.
8.76.7
निमित्तानि च धन्यानि पाण्डवस्य शशंसिरे ।
विनाशमरिसैन्यानां कर्णस्य च वधं तथा ॥ ८.७६.७ ॥
पांडवांसाठी शुभ शकुन दिसले; ते शत्रुसैन्याचा नाश आणि कर्णाचा वध सूचित करत होते.
8.76.8
प्रयातस्याथ पार्थस्य महान्स्वेदो व्यजायत ।
चिन्ता च विपुला जज्ञे कथं चेदं भविष्यति ॥ ८.७६.८ ॥
पुढे जात असलेल्या पार्थाला (अर्जुनाला) मोठा घाम फुटला; 'हे कसे घडेल?' अशी प्रचंड चिंता निर्माण झाली.
8.76.9
विषण्णं तु ततो ज्ञात्वा सव्यसाचिनमच्युतः ।
सञ्चोदयति तेजस्वी मधुहा वानरध्वजम् ॥ ८.७६.९ ॥
सव्यसाची (अर्जुन) खिन्न झाला आहे हे जाणून अच्युत, तेजस्वी मधुसूदन (कृष्ण), वानरध्वज असलेल्या अर्जुनाला पुढे चालण्यास प्रवृत्त करतात.
8.76.10
ततो गाण्डीवधन्वानमब्रवीन्मधुसूदनः ।
दृष्ट्वा पार्थं तथायान्तं चिन्तापरिगतं तदा ॥ ८.७६.१० ॥
तेव्हा मधुसूदन गांडीवधन्वा (अर्जुन) यांना म्हणाले—चिंतेने वेढलेल्या पार्थाला पुढे येताना पाहून.
8.76.11
गाण्डीवधन्वन्सङ्ग्रामे ये त्वया धनुषा जिताः ।
न तेषां मानुषो जेता त्वदन्य इह विद्यते ॥ ८.७६.११ ॥
हे गांडीवधन्वा! युद्धात तुझ्या धनुष्याने ज्यांना जिंकले, त्यांना तुझ्याशिवाय इथे दुसरा कोणी मानव जिंकू शकत नाही.
8.76.12
एते हि बहवः शूराः शक्रतुल्यपराक्रमाः ।
त्वां प्राप्य समरे शूरं प्रयाताः परमां गतिम् ॥ ८.७६.१२ ॥
इंद्राएवढा पराक्रम असलेले हे अनेक वीर, युद्धात तुझ्यासारख्या शूराला सामोरे जाऊन परम गतीला गेले आहेत.
8.76.13
को हि द्रोणं च भीष्मं च भगदत्तं च मारिष ।
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ काम्भोजं च सुदक्षिणम् ॥ ८.७६.१३ ॥
हे मान्यवरा, द्रोण, भीष्म, भगदत्त, अवंतीचे दोन राजपुत्र विंद आणि अनुविंद, कांबोजाचा सुदक्षिण — यांच्यापैकी कोण (त्याला अडवू शकला असता)?
8.76.14
श्रुतायुं चाश्रुतायुं च शतायुं च महारथम् ।
प्रत्युद्गम्य भवेत्क्षेमी यो न स्यात्त्वद्विधः प्रभुः ॥ ८.७६.१४ ॥
श्रुतायु, अश्रुतायु आणि महारथी शतायु — यांना सामोरे जाऊन तुझ्यासारखा समर्थ नसलेला कोण सुरक्षित राहिला असता?
8.76.15
तव ह्यस्त्राणि दिव्यानि लाघवं बलमेव च ।
असम्मोहश्च युद्धेषु विज्ञानस्य च सन्नतिः।
वेधः पातश्च लक्षेषु योगश्चैव तथार्जुन ॥ ८.७६.१५ ॥
हे अर्जुना, तुझ्याजवळ दिव्य अस्त्रे, चपळता आणि बळ आहे; युद्धांत मोहरहितता, विद्येत निपुणता, लक्ष्यवेध आणि बाण सोडण्याचे कौशल्यही आहे.
8.76.16
भवान्देवान्सगन्धर्वान्हन्यात्सर्वांश्च राक्षसान् ।
पृथिव्यां तु रणे पार्थ न योद्धा त्वत्समः पुमान् ॥ ८.७६.१६ ॥
तू देव, गंधर्व आणि सर्व राक्षसांना युद्धात मारू शकशील. हे पार्था, पृथ्वीवर युद्धात तुझ्यासारखा योद्धा नाही.
8.76.17
धनुर्गृह्मन्ति ये केचित्क्षत्रिया युद्धदुर्मदाः ।
आत्मनस्तु समं तेषां न पश्यामि शृणोमि च ॥ ८.७६.१७ ॥
युद्धात गर्वाने धनुष्य घेणाऱ्या कोणत्याही क्षत्रियांना मी तुझ्या बरोबरीचे पाहत नाही आणि ऐकतही नाही.
8.76.18
ब्रह्मणा हि प्रजाः सृष्टा गाण्डीवं च महद्धनुः ।
येन त्वं युध्यसे पार्थ तस्मान्नास्ति त्वया समः ॥ ८.७६.१८ ॥
ब्रह्म्याने प्रजा निर्माण केल्या आणि महान धनुष्य गांडीवही निर्माण केले, ज्याने तू युद्ध करतोस; म्हणून हे पार्था, तुझ्या बरोबरीचा कोणी नाही.
8.76.19
अवश्यं तु मया वाच्यं यत्पथ्यं तव पाण्डव ।
मावमंस्था महाबाहो कर्णमाहवशोभिनम् ॥ ८.७६.१९ ॥
हे पाण्डवा, तुझ्यासाठी जे हितकारक आहे ते मला अवश्य सांगायचे आहे. हे महाबाहो, युद्धात शोभणाऱ्या कर्णाचा अपमान करू नकोस.
8.76.20
कर्णो हि बलवान्दृप्तः कृतास्त्रश्च महारथः ।
कृती च चित्रयोधी च देशकालस्य कोविदः ॥ ८.७६.२० ॥
कर्ण बलवान, गर्विष्ठ, शस्त्रविद्येत निपुण, महारथी, कुशल, विचित्र योद्धा आणि देशकाल जाणणारा आहे.
8.76.21
बहुनात्र किमुक्तेन संक्षेपाच्छृणु पाण्डव ।
त्वत्समं त्वद्विशिष्टं वा कर्णं मन्ये महारथम्।
परमं यत्नमास्थाय त्वया वध्यो महाहवे ॥ ८.७६.२१ ॥
यावर बोलून काय उपयोग? हे पाण्डवा, थोडक्यात ऐक. कर्णाला मी तुझ्या बरोबरीचा किंवा तुझ्याहून श्रेष्ठ महारथी मानतो. परम प्रयत्नाने महायुद्धात तुला त्याचा वध करायचा आहे.
8.76.22
तेजसा वह्निसदृशो वायुवेगसमो जवे ।
अन्तकप्रतिमः क्रोधे सिंहसंहननो बली ॥ ८.७६.२२ ॥
तेजात तो अग्नीसारखा, वेगात वायूच्या वेगासमान आहे. क्रोधात तो यमासारखा, सिंहासारख्या दृढ देहाचा बलवान आहे.
8.76.23
अष्टरत्निर्महाबाहुर्व्यूढोरस्कः सुदुर्जयः ।
अभिमानी च शूरश्च प्रवीरः प्रियदर्शनः ॥ ८.७६.२३ ॥
तो आठ अरत्नि उंच, महाबाहू, विशाल छातीचा, अत्यंत दुर्जय आहे. तो अभिमानी, शूर, प्रवीर आणि पाहायला सुंदर आहे.
8.76.24
सर्वयोधगुणैर्युक्तो मित्राणामभयङ्करः ।
सततं पाण्डवद्वेषी धार्तराष्ट्रहिते रतः ॥ ८.७६.२४ ॥
तो सर्व योद्ध्यांच्या गुणांनी युक्त असून मित्रांना अभय देणारा आहे. तो सतत पांडवांचा द्वेष करणारा आणि धृतराष्ट्राच्या पुत्रांच्या हितात रत आहे.
8.76.25
सर्वैरवध्यो राधेयो देवैरपि सवासवैः ।
ऋते त्वामिति मे बुद्धिस्तदद्य जहि सूतजम् ॥ ८.७६.२५ ॥
कर्ण सर्वांना अवध्य आहे, इंद्रासह देवांनाही. तुझ्याशिवाय, असे माझे मत आहे. म्हणून आज त्या सूतपुत्राला ठार कर.
8.76.26
देवैरपि हि संयत्तैर्बिभ्रद्भिर्मांसशोणितम् ।
अशक्यः स रथो जेतुं सर्वैरपि युयुत्सुभिः ॥ ८.७६.२६ ॥
युद्धास सज्ज होऊन देह धारण करणाऱ्या देवांनाही, त्या रथीला जिंकणे अशक्य आहे, युद्धेच्छू सर्वांनाही.
8.76.27
दुरात्मानं पापवृत्तं नृशंसं ।
दुष्टप्रज्ञं पाण्डवेयेषु नित्यम्।
हीनस्वार्थं पाण्डवेयैर्विरोधे ।
हत्वा कर्णं निश्चितार्थो भवाद्य ॥ ८.७६.२७ ॥
दुरात्मा, पापाचारी, क्रूर, पांडवांविषयी नेहमी दुष्टबुद्धी असलेल्या, पांडवांशी वैरात आपला स्वार्थ गमावलेल्या कर्णाला मारून आज निश्चयी हो.
8.76.28
तं सूतपुत्रं रथिनां वरिष्ठं ।
निष्कालिकं कालवशं नयाद्य।
तं सूतपुत्रं रथिनां वरिष्ठं ।
हत्वा प्रीतिं धर्मराजे कुरुष्व ॥ ८.७६.२८ ॥
त्या सूतपुत्राला, रथींमध्ये श्रेष्ठाला, अकाली कालाधीन आज पाठव. त्या सूतपुत्राला, रथींमध्ये श्रेष्ठाला, मारून धर्मराजाला आनंदित कर.
8.76.29
जानामि ते पार्थं वीर्यं यथाव… ।
द्दुर्वारणीयं च सुरासुरैश्च।
सदावजानाति हि पाण्डुपुत्रा… ।
नसौ दर्पात्सूतपुत्रो दुरात्मा ॥ ८.७६.२९ ॥
देव आणि असुरांनाही न थांबवता येणारा तुझा पुत्र पार्थाचा पराक्रम मी यथार्थ जाणतो. पांडुपुत्रांचा सदैव तिरस्कार करणारा तो नाही, पण हा दुरात्मा सूतपुत्र गर्वाने तसे करतो.
8.76.30
आत्मानं मन्यते वीरं येन पापः सुयोधनः ।
तमद्य मूलं पापानां जहि सौतिं धनञ्जय ॥ ८.७६.३० ॥
ज्याच्यामुळे पापी सुयोधन स्वतःला वीर मानतो, त्या पापांच्या मुळाला आज ठार कर, हे धनंजया, त्या सूतपुत्राला.
8.76.31
खङ्गजिह्वं धनुरास्यं शरदंष्ट्रं तरस्विनम् ।
दृप्तं पुरुषशार्दूलं जहि कर्णं धनञ्जय ॥ ८.७६.३१ ॥
तलवारीसारखी जीभ, धनुष्यासारखे तोंड, बाणांसारखे सुळे असलेल्या, वेगवान, गर्विष्ठ, पुरुषव्याघ्र कर्णाला मार, हे धनंजया.
8.76.32
अहं त्वामनुजानामि वीर्येण च बलेन च ।
जहि कर्णं रणे शूरं मातङ्गमिव केसरी ॥ ८.७६.३२ ॥
मी तुला अनुमती देतो; पराक्रमाने आणि बळाने युद्धात शूर कर्णाला मार, जसा सिंह हत्तीला मारतो.
8.76.33
यस्य वीर्येण वीर्यं ते धार्तराष्ट्रोऽवमन्यते ।
तमद्य पार्थ सङ्ग्रामे कर्णं वैकर्तनं जहि ॥ ८.७६.३३ ॥
ज्याच्या पराक्रमावर विसंबून धृतराष्ट्राचा पुत्र तुझ्या पराक्रमाचा अपमान करतो, त्या वैकर्तन कर्णाला आज युद्धात मार, हे पार्था.