महाभारत · अध्याय 8.78
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.78.1
समागमे पाण्डवसृञ्जयानां ।
महाभये मामकानामगाधे।
धनञ्जये तात रणाय याते ।
कर्णेन तद्युद्वमथोऽत्र कीदृक् ॥ ८.७८.१ ॥
पाण्डव आणि सृञ्जयांच्या समागमात, माझ्या लोकांसाठी महाभयाच्या त्या अगाध काळात, धनंजय युद्धाला गेला असता कर्णाबरोबरचे ते युद्ध कसे झाले?
8.78.2
तेषामनीकानि महाध्वजानि ।
रणे समृद्धानि सुसङ्गतानि।
भेरीनिरादोन्मुखराण्यंगर्ज… ।
न्मेघा इव प्रावृषि मारुतास्ताः ॥ ८.७८.२ ॥
त्यांची सेना, मोठ्या ध्वजांनी युक्त, युद्धात समृद्ध आणि सुव्यवस्थित होती; भेरींच्या निनादाने गजबजलेली, शरीरांच्या गर्जनेसह… पावसाळ्यात वाऱ्याने उठलेल्या मेघांसारखी.
8.78.3
महागजाभ्राकुलमस्त्रतोयं ।
वादित्रनेमीतलशब्दवच्च।
हिरण्यचित्रायुधविद्युतं च ।
शरासिनाराचमहास्त्रधारम् ॥ ८.७८.३ ॥
मोठ्या हत्तींरूपी मेघांनी भरलेले, अस्त्रेच पाणी असलेले, वाद्यांच्या कडेच्या आवाजासारखे, सोनेरी चित्रित आयुधांच्या विजेने युक्त, बाण, तरवारी व नाराच यांच्या महावर्षावाने भरलेले.
8.78.4
तद्भीमवेगं रुधिरौघवाहि ।
खङ्गाकुलं क्षत्रियजीवघाति।
अनार्तवं क्रूरमनिष्टवर्षं ।
बभूव संरम्भकरं प्रजानाम् ॥ ८.७८.४ ॥
ते भयंकर वेगाचे, रक्ताचे प्रवाह वाहणारे, तरवारींनी भरलेले, क्षत्रियांचे प्राण हरण करणारे, असमयी, क्रूर आणि अनिष्ट वर्षावाप्रमाणे झाले आणि प्रजांमध्ये संताप निर्माण करणारे ठरले.
8.78.5
एकं रथं सम्परिवार्य मृत्युं ।
नयन्त्यनेके च रथाः समेताः।
एकस्तथैकं रथिनं रथाग्र्यां… ।
स्तथा रथश्चापि रथाननेकान् ॥ ८.७८.५ ॥
अनेक रथ एकत्र येऊन एका रथाला पूर्णपणे वेढून मृत्यूकडे नेतात; तसेच एका रथिकाला, श्रेष्ठ रथावर… (मजकूर खंडित), तसेच एक रथ अनेक रथांना (मृत्यूकडे नेतो).
8.78.6
रथं ससूतं सहयं च कञ्चि… ।
त्कश्चिद्रती मृत्युवशं निनाय।
निनाय चाप्येकगजेन कश्चि… ।
द्रथान्बहून्मृत्युवशे तथाश्वान् ॥ ८.७८.६ ॥
रथ, सारथी व घोड्यांसह कोणालातरी… एका रथीने मृत्यूच्या अधीन केले. कोणी एकाच हत्तीसह त्यालाही मृत्यूच्या अधीन केले. पुष्कळ रथ व घोडेही त्याने मृत्यूच्या अधीन केले.
8.78.7
रथान्ससूतान्सहयान्गजांश्च ।
सर्वानरीन्मृत्युवशं शरौघैः।
निन्ये हयांश्चैव तथा ससादी… ।
न्पदातिसङ्घांश्च तथैव पार्थः ॥ ८.७८.७ ॥
रथ, सारथी, घोडे, हत्ती आणि सर्व शत्रूंना पार्थाने बाणांच्या वर्षावाने मृत्यूच्या अधीन केले. घोडेस्वार… आणि पायदळाच्या समूहांनाही पार्थाने तसेच मृत्यूच्या अधीन केले.
8.78.8
कृपः शिखण्डी च रणे समेतौ ।
दुर्योधनं सात्यकिरध्यगच्छत्।
श्रुतश्रवा द्रोणपुत्रेण सार्धं ।
युधामन्युश्चित्रसेनेन सार्धम् ॥ ८.७८.८ ॥
कृप आणि शिखंडी रणांगणावर समोरासमोर आले. सात्यकीने दुर्योधनाला गाठले. श्रुतश्रवा द्रोणपुत्रासह आणि युधामन्यू चित्रसेनासह भिडले.
8.78.9
कर्णस्य पुत्रं तु रथी सुषेणं ।
समागतं सृञ्जयश्चोत्तमौजाः।
गान्धारराजं सहदेवोऽक्षधूर्तं ।
महर्षभं सिंह इवाभ्यधावत् ॥ ८.७८.९ ॥
कर्णाचा पुत्र सुषेण रथी म्हणून समोर आला. सृंजय आणि उत्तमौजाही आले. सहदेव गांधारराजावर, त्या द्यूतकुशल महावृषभावर सिंहासारखा धावून गेला.
8.78.10
शतानीको नाकुलिः कर्णपुत्रं ।
युवा युवानं वृषसेनं शरौघैः।
समार्पयत्कर्णपुत्रश्च शूरः ।
पाञ्चालेयं शरवर्षैरनेकैः ॥ ८.७८.१० ॥
नकुलपुत्र शतानीकाने तरुण कर्णपुत्र वृषसेनाला बाणांच्या वर्षावाने पाठवले. शूर कर्णपुत्राने पांचालकुमाराला अनेक बाणवर्षावाने गाठले.
8.78.11
रथर्षभः कृतवर्माणभार्च्छ… ।
न्माद्रीपुत्रो नकुलश्चित्रयोधी।
पाञ्चालानामधिपो याज्ञसेनिः ।
सेनापतिः कर्णमार्च्छत्ससैन्यम् ॥ ८.७८.११ ॥
रथश्रेष्ठ कृतवर्म्याला…। माद्रीपुत्र नकुल, विचित्रयोधी, पांचालांचा अधिपती याज्ञसेनी, सेनापती, सैन्यासह कर्णावर आक्रमण केले.
8.78.12
दुःशासनो भारत भारतं तु ।
व्यात्ताननं क्रूरमिवान्तकाभम्।
भीमं रणे शस्त्रभृतां वरिष्ठं ।
भीमं समार्च्छत्तमसह्यवेगम् ॥ ८.७८.१२ ॥
हे भारता, दुःशासनाने भारताला…। पसरलेल्या मुखाच्या, क्रूर, यमासारख्या, युद्धात शस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ भयंकराला, असह्य वेगाने आक्रमण केले.
8.78.13
कर्णात्मजं तत्र जघान वीर… ।
स्तथाच्छिनच्चोत्तमौजाः प्रसह्य।
तस्योत्तमाङ्गं निपपात भूमौ ।
निनादयद्गां निनदेन खं च ॥ ८.७८.१३ ॥
कर्णाच्या पुत्राला तेथे वीराने…। तसेच उत्तमौजाने बलपूर्वक तोडले. त्याचे मस्तक भूमीवर पडले, गर्जनेने पृथ्वी आणि आकाश निनादले.
8.78.14
सुषेणशीर्षं पतितं पृथिव्यां ।
विलोक्य कर्णोऽथ तदार्तरूपः।
क्रोधाद्धयांस्तस्य रथं ध्वजं च ।
बाणैः सुधारैर्निशितैरकृन्तत् ॥ ८.७८.१४ ॥
सुषेणाचे मस्तक भूमीवर पडलेले पाहून कर्णाने शोकाकुल मुखाने क्रोधाने त्याचे घोडे, रथ आणि ध्वज तीक्ष्ण बाणांनी छिन्न केले.
8.78.15
स तूत्तमौजा निशितैः पृषत्कै… ।
र्विव्याध खङ्गेन च भास्वरेण।
पार्ष्णिग्रहांश्चैव कृपस्य हत्वा ।
शिखण्डिवाहं स ततोऽध्यरोहत् ॥ ८.७८.१५ ॥
तो उत्तमौजा तीक्ष्ण बाणांनी…। तेजस्वी तलवारीने घाव केला; कृपाचे पार्ष्णिग्रह मारून मग शिखंडीच्या वाहनावर आरूढ झाला.
8.78.16
कृपं तु दृष्ट्वा विरथं रथस्थो ।
नैच्छच्छरैस्ताडयितुं शिखण्डी।
तं द्रौणिरावार्य रथं कृपस्य ।
समुज्जहे पङ्कगतां यथा गाम् ॥ ८.७८.१६ ॥
कृपाला रथहीन पाहून, रथात उभा असलेल्या शिखंडीने त्यांना बाणांनी मारण्याची इच्छा केली नाही. तेव्हा द्रोणपुत्राने कृपाच्या रथाला आच्छादून, चिखलात अडकलेल्या गाईला उचलावे तसे त्यांना उचलले.
8.78.17
हिरण्यवर्मा निशितैः पृषत्कै… ।
स्तवात्मजानामनिलात्मजो वै।
अतापयत्सैन्यमतीव भीमः ।
काले शुचौ मध्यगतो यथाऽर्कः ॥ ८.७८.१७ ॥
सोन्याचे कवच धारण केलेला वायुपुत्र भीम तीक्ष्ण बाणांनी… तुमच्या पुत्रांच्या सैन्याला अत्यंत तापवत होता; उष्ण ग्रीष्मात मध्यआकाशी असलेला सूर्य तापवतो तसा.