ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 8.80
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.80.1
र्नयाम्येतान्धार्तराष्ट्रान्यमाय ॥ ८.८०.१ ॥
ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਮ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
8.80.2
सञ्चोदितो भीमसेनेन चैवं ।
स सारथिः पुत्रबलं त्वदीयम्।
प्रायात्ततः सत्वरमुग्रवेगो ।
यतो भीमस्तद्बलं गन्तुमैच्छत् ॥ ८.८०.२ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰਥੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ; ਭੀਮ ਉਸ ਸੈਨਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
8.80.3
ततोऽपरे नागरथाश्वपत्तिभिः ।
प्रत्युद्ययुस्तं कुरवः समन्तात्।
भीमस्य वाहाग्र्यमुदारवेगं ।
समन्ततो बाणगणैर्निजघ्नुः ॥ ८.८०.३ ॥
ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੌਰਵ ਹਾਥੀਆਂ, ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਅਤੇ ਭੀਮ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਜ਼ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
8.80.4
ततः शरानापततो महात्मा ।
चिच्छेद बाणैस्तपीनयपुङ्खैः।
ते वै निपेतुस्तपनीयपुङ्खा ।
द्विधा त्रिधा भीमशरैर्निकृत्ताः ॥ ८.८०.४ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਸੁੱਟਿਆ; ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਭੀਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
8.80.5
ततो राजन्नागरथाश्वयूनां ।
भीमाहतानां वरराजमध्ये।
घोरो निनादः सुमहानभूत्तदा ।
वज्राहतानामिव पर्वतानाम् ॥ ८.८०.५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਫਿਰ ਭੀਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਾਥੀਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗਰਜ ਉੱਠੀ।
8.80.6
ते वध्यमानाश्च नरेन्द्रमुख्या ।
निर्भिद्यन्तो भीमशरप्रवेकैः।
भीमं समन्तात्समरेऽभ्यरोहन् ।
वृक्षं शकुन्ता इव पुष्पहेतोः ॥ ८.८०.६ ॥
ਭੀਮ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਜੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਭੀਮ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਫੁੱਲਾਂ ਲਈ ਪੰਛੀ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਝਪਟਦੇ ਹਨ।
8.80.7
ततोऽभियाते तव सैन्ये स भीमः ।
प्रादुश्चक्रे वेगमनन्तवेगः।
यथाऽन्तकाले क्षपयन्दिधक्षु… ।
र्भूतान्तकृत्काल इवात्तदण्डः ॥ ८.८०.७ ॥
ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਹੋਣ ਤੇ ਅਨੰਤ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਉਸ ਭੀਮ ਨੇ ਵੇਗ ਵਿਖਾਇਆ; ਅੰਤਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ, ਦੰਡ ਚੁੱਕੇ ਕਾਲ ਵਾਂਗ…
8.80.8
तस्यातिवेगस्य रणेऽतिवेगं ।
नाशक्नुवन्धारयितुं त्वदीयाः।
व्यात्ताननस्यापततो यथैव ।
कालस्य काले हरतः प्रजा वै ॥ ८.८०.८ ॥
ਰਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅਤਿਵੇਗੀ ਦੇ ਅਤਿ ਵੇਗ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਧੇ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕੇ; ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਝਪਟਦੇ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਕਾਲ ਵਾਂਗ।
8.80.9
ततो बलं भारत भारतानां ।
प्रदह्यमानं समरे महात्मना।
भीतं दिशोऽकीर्यत भीमनुन्नं ।
महानिलेनाभ्रगणा यथैव ॥ ८.८०.९ ॥
ਤਦ ਹੇ ਭਾਰਤ! ਭਰਤਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਮਹਾਤਮਾ ਭੀਮ ਦੁਆਰਾ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਡਰ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡ ਗਈ, ਮਹਾਵਾਯੂ ਨਾਲ ਹੱਕੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ।
8.80.10
ततो धीमान्सारथिमब्रवीद्बली ।
स भीमसेनः पुनरेव हृष्टः ॥ ८.८०.१० ॥
ਤਦ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਉਸ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਫਿਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
8.80.11
सूताभिजानीहि परान्स्वकान्वा ।
रथान्ध्वजांश्चापततः समेतान्।
युध्यन्ह्यहं नाभिजानामि किञ्चि… ।
न्मा सैन्यं स्वं छादयिष्ये प्रमत्तः ॥ ८.८०.११ ॥
ਸਾਰਥੀ! ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਜਾਂ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ, ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਰੱਥਾਂ ਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈ। ਲੜਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕਦਾ… ਕਿਤੇ ਬੇਧਿਆਨੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਨਾ ਢਕ ਦਿਆਂ।
8.80.12
अरीन्विशोकान्हि निरीक्ष्य सर्वतो ।
महांश्च मन्युः पुनरेति मां भृशम्।
राजातुरो नागमद्यत्किरीटी ।
बहूनि दुःखान्यभिचिन्तयामि ॥ ८.८०.१२ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੋਕ-ਰਹਿਤ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੇਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਪੀੜਾ ਕਾਰਨ ਕਿਰੀਟੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ।
8.80.13
एतद्दुःखं धारये धर्मराजो ।
यन्मां हित्वा यातवाञ्शत्रुमध्ये।
नैनं जीवं नाभिजानाम्यजीवं ।
बीभत्सुं वा तन्ममाद्यातिदुःखम् ॥ ८.८०.१३ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਇਹ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਹੇ ਹਨ; ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਜਿਊਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮਰੇ, ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ; ਬੀਭਤਸੂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਦਾਈ ਹੈ।
8.80.14
सोऽहं द्विषत्सैन्यमुदग्रकल्पं ।
विनाशयिष्ये परमप्रतीतः।
एतन्निहत्याजिमध्ये समेतं ।
प्रीतो भविष्यामि सह त्वयाद्य ॥ ८.८०.१४ ॥
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ। ਰਣ-ਭੂਮੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਵਾਂਗਾ।
8.80.15
ह्याचक्ष्व मे सारथे क्षिप्रमेव ॥ ८.८०.१५ ॥
ਹੇ ਸਾਰਥੀ, ਮੈਨੂੰ ਛੇਤੀ ਦੱਸ।
8.80.16
सर्वं विदित्वैवमहं वदामि ।
तवार्थसिद्धिप्रदमद्य वीर।
कैकेयकाम्भोजसुराष्ट्रबाह्लिका ।
म्लेच्छाश्च सुह्माः परतङ्कणाश्च। ॥ ८.८०.१६ ॥
ਇਹ ਸਭ ਜਾਣ ਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ; ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਹੇ ਵੀਰ। ਕੈਕੇਯ, ਕਾਂਬੋਜ, ਸੁਰਾਸ਼ਟਰ, ਬਾਹਲੀਕ, ਮਲੇਛ, ਸੁਹਮ ਅਤੇ ਪਰਤੰਕਣ।
8.80.17
मद्राश्च वङ्गा मगधाः कुणिन्दा ।
आनर्तकावर्तकाः पार्वतीयाः।
सर्वे गृहीतप्रवरायुधास्त्वां ।
संवेष्ट्य संवेष्ट्य ततो विवेदुः ॥ ८.८०.१७ ॥
ਮਦ੍ਰ, ਵੰਗ, ਮਗਧ, ਕੁਣਿੰਦ, ਆਨਰਤਕ, ਆਵਰਤਕ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਲੋਕ ਸਭ ਉੱਤਮ ਸ਼ਸਤਰ ਲੈ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਘੇਰ-ਘੇਰ ਕੇ ਫਿਰ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
8.80.18
रथे तवास्मिन्निशिताः सुपीता… ।
स्ततो भल्ला द्वादश वै सहस्राः।
षण्मार्गणानामयुतानि वीर ।
क्षुराश्च भल्लाश्च तथायुताख्याः ॥ ८.८०.१८ ॥
ਤੇਰੇ ਇਸ ਰਥ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪਾਏ ਹੋਏ…; ਫਿਰ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਭੱਲ, ਹੇ ਵੀਰ, ਛੇ-ਰਾਹੀ ਬਾਣ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ, ਖੁਰਪੇ ਅਤੇ ਭੱਲ, ਅਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ ਵਾਲੇ।
8.80.19
नाराचानां द्वे सहस्रे च वीर ।
त्रीण्येप च प्रदराणां स्म पार्थ।
अस्त्यायुधं पाण्डवेयावशिष्टं ।
न यद्वहेच्छकटं षङ्गवीयम् ॥ ८.८०.१९ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਨਾਰਾਚ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਹੇ ਪਾਰਥ, ਪ੍ਰਦਰ ਵੀ ਤਿੰਨ। ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਬਾਕੀ ਹਥਿਆਰ ਇੰਨੇ ਹਨ ਕਿ ਛੇ ਬਲਦਾਂ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ ਵੀ ਨਾ ਢੋ ਸਕੇ।
8.80.20
एतद्विद्वन्मुञ्च सहस्रशोऽपि ।
गदासिबाहुद्रविणं च तेऽस्ति।
प्रासाश्च मुद्रराः शक्तयस्तोमराश्च ।
माभैषीस्त्वं संक्षयादायुधानाम् ॥ ८.८०.२० ॥
ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡ; ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਗਦਾ, ਤਲਵਾਰ, ਧਨੁਸ਼ ਦਾ ਧਨ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਸ, ਮੁਗਦਰ, ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੇ ਤੋਮਰ ਵੀ ਹਨ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਤੂੰ ਨਾ ਡਰ।
8.80.21
तन्मे देवाः सकलं साधयन्तु ॥ ८.८०.२१ ॥
ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਿੱਧ ਕਰਨ।
8.80.22
सूताद्य मद्बाहुयुतैः समस्ता… ।
न्समाहनद्भिः पार्थिवानाशुवेगैः।
च्छन्नं बाणैराहवं घोररूपं ।
नष्टादित्यं मृत्युलोकेन तुल्यम् ॥ ८.८०.२२ ॥
ਹੇ ਸੂਤ, ਅੱਜ ਮੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਸਭ… ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ, ਤੇਜ਼ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਹੋਏ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਇਸ ਰਣਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਛਿਪੇ ਮੌਤ ਦੇ ਲੋਕ ਵਾਂਗ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।
8.80.23
अद्यैतद्यै विदितं पार्थिवानां ।
भविष्यति ह्याकुमारं च सूत।
निमग्नो वा समरे भीमसेन ।
एकः कुरून्वा समरे व्यजैषीत् ॥ ८.८०.२३ ॥
ਹੇ ਸੂਤ, ਅੱਜ ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੱਕ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਭੀਮਸੇਨ ਰਣ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇਗਾ ਜਾਂ ਇਕੱਲਾ ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇਗਾ।
8.80.24
सर्वे सङ्ख्ये कुरवो निष्पतन्तु ।
मां वा लोकाः कीर्तयन्त्वाकुमारम्।
सर्वानेकस्तानहं पातयिष्ये ।
ते वा सर्वे भीमसेनं तुदन्तु ॥ ८.८०.२४ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪੈਣ, ਜਾਂ ਲੋਕ ਬੱਚਿਆਂ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਗਾਉਣ; ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਡੇਗ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਾਂ ਉਹ ਸਭ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਪੀੜਿਤ ਕਰਨ।
8.80.25
आशास्तारः कर्म चाप्युत्तमं ये ।
तन्मे देवाः सफलं साधयन्तु।
आयातीह केशवसारथी रथी ।
शक्रस्तूर्णं यज्ञ इवोपहूतः ॥ ८.८०.२५ ॥
ਉੱਤਮ ਕਰਮ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਤੇ ਮੇਰੇ ਉਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਫਲਦਾਇਕ ਬਣਾਉਣ। ਇੱਥੇ ਕੇਸ਼ਵ ਸਾਰਥੀ ਬਣ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਰਥੀ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਏ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
8.80.26
ईक्षस्वैतां भारतीं दीर्यमाणा… ।
मेते कस्माद्विद्रवन्ते नरेन्द्राः।
व्यक्तं धीमान्सव्यसाची नराग्र्यः ।
सैन्यं ह्येतच्छादयत्याशु बाणैः ॥ ८.८०.२६ ॥
ਵੇਖ, ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਾ ਪਾਟ ਰਹੀ ਹੈ… ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਨਰੇਂਦਰ ਕਿਉਂ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਨ? ਜ਼ਰੂਰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਵਿਆਸਾਚੀ, ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਰਜੁਨ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਢਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
8.80.27
पश्य ध्वजांश्च द्रवतो विशोक ।
नागान्हयान्पत्तिसङ्घांश्च सङ्ख्ये।
रथान्विकीर्णाञ्शरशक्तिताडिता… ।
न्पश्यस्वैतान्रथिनश्चैव सूत ॥ ८.८०.२७ ॥
ਵਿਸ਼ੋਕ, ਭੱਜਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਖਿੰਡੇ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ। ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਖਿੰਡੇ ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖ, ਸੂਤ।
8.80.28
आपूर्यते कौरवी चाप्यभीक्ष्णं ।
सेना ह्यसौ सुभृशं हन्यमाना।
धनञ्जयस्याशनितुल्यवेगै… ।
र्ग्रस्ता शरैः काञ्चनबर्हजालैः ॥ ८.८०.२८ ॥
ਕੌਰਵ ਫ਼ੌਜ ਲਗਾਤਾਰ ਭਰ ਰਹੀ ਹੈ; ਧਨੰਜਯ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਉਹ ਫ਼ੌਜ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਰਹੀ ਹੈ… ।
8.80.29
एते द्रवन्ति स्म रथाश्वनागाः ।
पदातिसङ्घानतिमर्दयन्तः।
सम्मुह्यमानाः कौरवाः सर्व एव ।
द्रवन्ति नागा इव दाहभीताः ॥ ८.८०.२९ ॥
ਇਹ ਰਥ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਪੈਦਲ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦੇ ਹੋਏ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਨ; ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਏ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵ ਅੱਗ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹਨ।
8.80.30
हाहाकृताश्चैव रणे विशोक ।
मुञ्चन्ति नादान्विपुलान्गजेन्द्राः ॥ ८.८०.३० ॥
ਵਿਸ਼ੋਕ, ਰਣ ਵਿੱਚ 'ਹਾਏ ਹਾਏ' ਕਰਦੇ ਇਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀ ਵੱਡੀਆਂ ਚਿੰਘਾੜਾਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹਨ।
8.80.31
किं भीम नैनं त्वमिहाशृणोषि ।
विस्फारितं गाण्डिवस्यातिघोरम्।
क्रुद्धेन पार्थेन विकृष्यतोऽद्य ।
कच्चिन्नेमौ तव कर्णौ विनष्टौ ॥ ८.८०.३१ ॥
ਭੀਮ, ਕੀ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਰਿਹਾ? ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਪਾਰਥ ਅੱਜ ਖਿੱਚ ਰਿਹਾ ਗਾਂਡੀਵ ਦਾ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਟੰਕਾਰ! ਕੀ ਤੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ?
8.80.32
सर्वे कामाः पाण्डव ते समृद्धाः ।
कपिर्ह्यसौ दृश्यते हस्तिसैन्ये।
नीलाद्धनाद्विद्युतमुच्चरन्तीं ।
तथा पश्य विस्फुरन्तीं धनुर्ज्याम् ॥ ८.८०.३२ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਤੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੀਲੇ ਬੱਦਲ ਤੋਂ ਚਮਕਦੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ, ਕੰਬਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਵੇਖ।
8.80.33
कपिर्ह्यसौ वीक्षते सर्वतो वै ।
ध्वजाग्रमारुह्य धनञ्जयस्य।
वित्रासयन्रि पुसङ्घान्विमर्दे ।
बिभेम्यस्मादात्मनैवाभिवीक्ष्य ॥ ८.८०.३३ ॥
ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਧਨੰਜਯ ਦੀ ਧੁਜਾ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪ ਵੀ ਡਰਦਾ ਹਾਂ।
8.80.34
विभ्राजते चातिमात्रं किरीटं ।
विचित्रमेतच्च धनञ्जयस्य।
दिवाकराभो मणिरेष दिव्यो ।
विभ्राजते चैव किरीटसंस्थः ॥ ८.८०.३४ ॥
ਧਨੰਜਯ ਦਾ ਮੁਕਟ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਅਨੋਖਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਤੇਜ ਵਾਲੀ ਇਹ ਦਿਵਯ ਮਣੀ ਮੁਕਟ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਕੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
8.80.35
पार्श्वे भीमं पाण्डुराभ्रप्रकाशं ।
पश्यस्व सङ्खं देवदत्तं सुघोषम्।
अभीषुहस्तस्य जनार्दनस्य ।
विगाहमानस्य चमूं परेषाम् ॥ ८.८०.३५ ॥
ਨੇੜੇ ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਭਿਆਨਕ, ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਦੇਵਦੱਤ ਸ਼ੰਖ ਵੇਖ। ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਗਾਮ ਫੜੀ ਜਨਾਰਦਨ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
8.80.36
रविप्रभं वज्रनाभं क्षुरान्तं ।
पार्श्वे स्थितं पश्य जनार्दनस्य।
चक्रं यशोवर्धनं केशवस्य ।
सदार्चितं यदिभिः पश्य वीर ॥ ८.८०.३६ ॥
ਹੇ ਵੀਰ, ਨੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਵੇਖ। ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ, ਵਜਰ ਵਰਗੀ ਨਾਭੀ ਵਾਲਾ, ਛੁਰੇ ਵਰਗੀ ਧਾਰ ਵਾਲਾ ਇਹ ਚੱਕਰ ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਯਸ਼ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਸਦਾ ਪੂਜਿਤ ਹੈ।
8.80.37
महाद्विपानां सरलद्रुमोपमाः ।
करा निकृत्ताः प्रपतन्त्यमी क्षुरैः।
किरीटिना तेन पुनः ससादिनः ।
शरैर्निकृत्ताः कुलिशैरिवाद्रयः ॥ ८.८०.३७ ॥
ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਡਾਂ ਸਿੱਧੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਕੱਟੀਆਂ ਜਾ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ੁਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਕਿਰੀਟੀ ਨੇ ਫਿਰ ਸਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਜ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਟੁੱਟਦੇ ਹਨ।
8.80.38
तथैव कृष्णस्य च पाञ्चजन्यं ।
महार्हमेतं द्विजराजवर्णम्।
कौन्तेय पश्योरसि कौस्तुभं च ।
जाज्वल्यमानं विजयां स्रजं च ॥ ८.८०.३८ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਪਾਂਚਜਨਯ ਸ਼ੰਖ, ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਵੇਖੋ। ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦਾ ਕੌਸਤੁਭ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵੀ ਵੇਖੋ।
8.80.39
ध्रवं रथाग्र्यः समुपैति पार्थो ।
विद्रावयन्सैन्यमिदं परेषाम्।
सिताभ्रवर्णैरसितप्रयुक्तै… ।
र्हयैर्महार्है रथिनां वरिष्ठः ॥ ८.८०.३९ ॥
ਯਕੀਨਨ ਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਾਰਥ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਇਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਭਜਾਉਂਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਲਗਾਮਾਂ ਵਾਲੇ ਕੀਮਤੀ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ।
8.80.40
रथान्हयान्पत्तिगणांश्च सायकै… ।
र्विदारितान्पश्य पतन्त्यमी यथा।
तवानुजेनामरराजतेजसा ।
महावनानीव सुपर्णवायुना ॥ ८.८०.४० ॥
ਵੇਖੋ, ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਰੱਥ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਟੋਲੀਆਂ ਡਿੱਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਤੁਹਾਡੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਦੇਵਰਾਜ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਗਰੁੜ ਦੀ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਾਂਗ ਡੇਗ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
8.80.41
चतुः शतान्पश्य रथानिमान्हतान् ।
सवाजिसूतान्समरे किरीटिना।
महेषुभिः सप्तशतानि दन्तिनां ।
पदातिसादींश्च रथाननेकशः ॥ ८.८०.४१ ॥
ਵੇਖੋ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਰੀਟੀ ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਇਹ ਚਾਰ ਸੌ ਰੱਥ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ; ਵੱਡੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਸੱਤ ਸੌ ਹਾਥੀ, ਪੈਦਲ ਅਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰ, ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰੱਥ।
8.80.42
अयं समभ्येति तवान्तिकं बली ।
निघ्नन्कुरूंश्चित्र इव ग्रहोऽर्जुनः।
समृद्धकामोऽसि हतास्तवाहिता ।
बलं तवायुश्च चिराय वर्धताम् ॥ ८.८०.४२ ॥
ਬਲਵਾਨ ਇਹ ਅਰਜੁਨ ਤੁਹਾਡੇ ਨੇੜੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਦਭੁਤ ਗ੍ਰਹਿ ਵਾਂਗ। ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੈਰੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਬਲ ਤੇ ਉਮਰ ਚਿਰਕਾਲ ਵਧਦੀ ਰਹੇ।
8.80.43
ददानि ते ग्रामवरांश्चतुर्दश ।
प्रियाख्याने सारथे सुप्रसन्नः।
दासीशतं चापि रथांश्च विंशतिं ।
यदर्जुनं वेदयसे विशोक ॥ ८.८०.४३ ॥
ਸਾਰਥੀ, ਪਿਆਰੀ ਖ਼ਬਰ ਦੇਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚੌਦਾਂ ਉੱਤਮ ਪਿੰਡ, ਸੌ ਦਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਵੀਹ ਰਥ ਦਿਆਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਵਿਸ਼ੋਕ।