મહાભારત · અધ્યાય 8.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.81.1
श्रुत्वा तु रथनिर्घोषं सिंहनादं च संयुगे ।
अर्जुनः प्राह गोविन्दं शीघ्रं वाहय वाजिनः ॥ ८.८१.१ ॥
યુદ્ધમાં રથનો ઘોષ અને સિંહનાદ સાંભળીને અર્જુને ગોવિંદને કહ્યું, "શીઘ્ર ઘોડા હાંકો."
8.81.2
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा गोविन्दोऽर्जुनमब्रवीत् ।
एष गच्छामि सुक्षिप्रं यत्र भीमो व्यवस्थितः ॥ ८.८१.२ ॥
અર્જુનના વચન સાંભળીને ગોવિંદે અર્જુનને કહ્યું, "આ હું અતિ શીઘ્ર ત્યાં જાઉં છું જ્યાં ભીમ ઊભો છે."
8.81.3
तं यान्तमश्वा हिमशङ्खवर्णाः ।
सुवर्णमुक्तामणिजालनद्धाः।
जम्भं जिघांसुं प्रगृहीतवज्रं ।
हया यथा तत्र यथा वहंस्तदा ॥ ८.८१.३ ॥
બરફ અને શંખના વર્ણના ઘોડા, સોના-મોતી-મણિની જાળથી બંધાયેલા, વજ્ર ઉપાડીને જંભને મારવા ઇચ્છતા માણસને જેમ વહન કરે, તેમ ત્યારે ત્યાં એ રથ વહી રહ્યા હતા.
8.81.4
रथाश्वमातङ्गपदातिसङ्घा ।
बाणस्वनैर्नेमिखुरस्वनैश्च।
सन्नादयन्तो वसुधां दिशश्च ।
क्रुद्धा नृसिंहा जयमभ्युदीयः ॥ ८.८१.४ ॥
રથ, ઘોડા, હાથી અને પાયદળના સમૂહો બાણોના સ્વન અને પૈડાં તથા ખરના સ્વનથી પૃથ્વી અને દિશાઓને ગજાવતા, ક્રોધિત નરસિંહો વિજય તરફ આગળ વધ્યા.
8.81.5
तेषां च पार्थस्य च मारिषासी… ।
द्देहासुपापक्षपणं सुयुद्धम्।
त्रैलोक्यहेतोरसुरैर्यथासी… ।
द्देवस्य विष्णोर्जयतां वरस्य ॥ ८.८१.५ ॥
તેમની અને પાર્થની વચ્ચે, હે મારિષ, … પાપી દેહોનો નાશ કરનારું ઘોર યુદ્ધ થયું; ત્રિલોકના હિત માટે અસુરો સાથે જેમ થયું હતું, તેમ … વિજયીઓમાં શ્રેષ્ઠ દેવ વિષ્ણુનું (યુદ્ધ જેવું).
8.81.6
तैरस्तमुच्चावचमायुधं त… ।
देकः प्रचिच्छेद किरीटमाली।
क्षुरार्धचन्द्रैर्निशितैश्च भल्लैः ।
शिरांसि तेषां बहुधा च बाहून् ॥ ८.८१.६ ॥
કિરીટમાલી અર્જુને એકલાએ તેમનાં ઊંચાનીચાં અનેક આયુધો કાપી નાખ્યાં; તીક્ષ્ણ ક્ષુર, અર્ધચંદ્ર બાણો અને ભલ્લોથી તેમનાં માથાં અને હાથ અનેક રીતે કાપ્યાં.
8.81.7
छत्राणि वालव्यजनानि केतू… ।
नश्वान्रथान्पत्तिगणान्द्विपांश्च।
ते पेतुरुर्व्यां बहुधा विकृत्ता ।
वातप्रणुन्नानि यथा वनानि ॥ ८.८१.७ ॥
છત્રો, ચામરો, ધ્વજો, હાથીઓ, ઘોડાઓ, રથો, પાયદળની ટુકડીઓ, હાથીઓ — તે અનેક રીતે કપાઈને ભૂમિ પર પડ્યાં, પવનથી ઊખડેલાં વનોની જેમ.
8.81.8
सुवर्णजालावनता महागजाः ।
सवैजयन्तीध्वजयोधकल्पिताः।
सुवर्णपुङ्घैरिषुभिः समाचिता… ।
शकाशिरे प्रज्वलिता यथाचलाः ॥ ८.८१.८ ॥
સુવર્ણજાળથી નમેલા મહાગજો, વિજયધ્વજ અને યોદ્ધાઓથી શોભતા, સોનાની પાંખવાળા બાણોથી ભરેલા — બળતા પર્વતોની જેમ પડ્યા.
8.81.9
विदार्य नागाश्वरथान्धञ्जयः ।
शरोत्तमैर्वासववज्रसन्निभैः।
द्रुतं ययौ कर्णजिघांसया तथा ।
यथा मरुत्वान्बलभेदने पुरा ॥ ८.८१.९ ॥
હાથી, ઘોડા, રથો ચીરીને, ઇન્દ્રના વજ્ર જેવા ઉત્તમ બાણોથી કર્ણને મારવાની ઇચ્છાથી ઝડપથી ગયો — પૂર્વે બલાસુરનો ભેદ કરવા મરુત્વાન (ઇન્દ્ર) ગયો હતો તેમ.
8.81.10
ततः स पुरुषव्याघ्रस्तव सैन्यमरिन्दमः ।
प्रविवेश महाबाहुर्मकरः सागरं यथा ॥ ८.८१.१० ॥
ત્યારે તે પુરુષવ્યાઘ્ર, શત્રુઓને દમનાર, મહાબાહુ તમારા સૈન્યમાં પ્રવેશ્યો — મકર સાગરમાં પ્રવેશે તેમ.
8.81.11
तं हृष्टास्तावका राजन्रथपत्तिसमन्विताः ।
गजाश्वसादिबहुलाः पाण्डवं समुपाद्रवन् ॥ ८.८१.११ ॥
રાજન, હર્ષિત થઈને તમારા સૈનિકો રથ અને પાયદળ સાથે, હાથી, ઘોડા અને સવારો સાથે પાંડવ તરફ દોડી ગયા.
8.81.12
तेषामापततां पार्थमारावः सुमहानभूत् ।
सागरस्येव क्षुब्धस्य यथा स्यात्सलिलस्वनः ॥ ८.८१.१२ ॥
પાર્થ તરફ ધસી આવતા તેમનો મહાન કોલાહલ ઊઠ્યો, જેમ ક્ષુબ્ધ સાગરનો જળધ્વનિ થાય.
8.81.13
ते तु तं पुरुषव्याघ्रं व्याघ्रा इव महारथाः ।
अभ्यद्रवन्त सङ्ग्रामे त्यक्त्वा प्राणकृतं भयम् ॥ ८.८१.१३ ॥
તે મહારથીઓ વાઘની જેમ તે પુરુષવ્યાઘ્ર તરફ યુદ્ધમાં દોડી ગયા, પ્રાણનો ભય છોડીને.
8.81.14
तेषामापततां तत्र शरवर्षाणि मुञ्चताम् ।
अर्जुनो व्यधमत्सैन्यं महावातो घनानिव ॥ ८.८१.१४ ॥
ત્યાં બાણોનો વરસાદ વરસાવતા દોડી આવેલા તેમના સૈન્યને અર્જુને મહાવાયુ જેમ વાદળોને વિખેરે તેમ વિખેરી નાખ્યું.
8.81.15
तेऽर्जुनं सहिता भूत्वा रथवंशैः ग्रहारिणः ।
अभियाय महेष्वासा विव्यधुर्निशितैः शरैः ॥ ८.८१.१५ ॥
તે મહાધનુર્ધરો રથપંક્તિઓ સાથે મળીને અર્જુન પાસે પહોંચ્યા અને તીક્ષ્ણ બાણોથી તેને વીંધી નાખ્યો.
8.81.16
ततोऽर्जुनः सहस्राणि रथवारणवाजिनाम् ।
प्रेषयामास विशिखैर्यमस्य सदनं प्रति ॥ ८.८१.१६ ॥
ત્યારે અર્જુને બાણોથી હજારો રથ, હાથી અને ઘોડાઓને યમના ધામ તરફ મોકલી દીધા.
8.81.17
ते वध्यमानाः समरे पार्थचापच्युतैः शरैः ।
तत्रतत्र स्म लीयन्ते भये जाते महारथाः ॥ ८.८१.१७ ॥
યુદ્ધમાં પાર્થના ધનુષ્યથી છૂટેલા બાણોથી ઘવાયેલા તે મહારથીઓ ભય ઉત્પન્ન થતાં અહીંતહીં સંતાવા લાગ્યા.
8.81.18
तेषां चतुःशतान्वीरान्यतमानान्महारथान् ।
अर्जुनो निशितैर्बाणैरनयद्यमसादनम् ॥ ८.८१.१८ ॥
તેમાંથી લડતા ચારસો વીર મહારથીઓને અર્જુને તીક્ષ્ણ બાણોથી યમલોક મોકલ્યા.
8.81.19
ते वध्यमानाः समरे नानालिङ्गैः शितैः शरैः ।
अर्जुनं समभित्यज्य दुद्रुवुर्वै दिशो दश ॥ ८.८१.१९ ॥
યુદ્ધમાં વિવિધ ચિહ્નોવાળા તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘવાઈને તેઓ અર્જુનને સંપૂર્ણપણે છોડીને દસે દિશાઓમાં ભાગ્યા.
8.81.20
तेषां शब्दो महानासीद्द्रवतां वाहिनीमुखे ।
मेघौघस्येव भद्रं ते गिरिमासाद्य दीर्यतः ॥ ८.८१.२० ॥
સૈન્યના અગ્રભાગમાં ભાગતા તેમનો મહાન અવાજ થયો, પર્વત પર પહોંચીને ફાટતા મેઘપ્રવાહના અવાજ જેવો. તમારું કલ્યાણ થાઓ.
8.81.21
तां तु सेनां भृशं विद्ध्वा द्रावयित्वाऽर्जुनः शरैः ।
प्रायादभिमुखः पार्थः सूतानीकं हि मारिष ॥ ८.८१.२१ ॥
તે સેનાને ભારે વીંધીને, બાણોથી ભગાડીને, હે માનનીય, પાર્થ અર્જુન આગળ વધીને સારથિઓની સેના તરફ ગયો.
8.81.22
तस्य शब्दो महानासीत्परानभिमुखस्य वै ।
गरुडस्येव पततः पन्नगार्थे यथा पुरा ॥ ८.८१.२२ ॥
શત્રુઓ તરફ આગળ વધતા તેમનો મહાન અવાજ થયો, પૂર્વે સર્પો માટે ઝપટ મારતા ગરુડના અવાજ જેવો.
8.81.23
तं तु शब्दमभिश्रुत्य भीमसेनो महाबलः ।
बभूव परमप्रीतः पार्थदर्शनलालसः ॥ ८.८१.२३ ॥
તે અવાજ સાંભળીને મહાબળવાન ભીમસેન અત્યંત પ્રસન્ન થયા; પાર્થ (અર્જુન)ને જોવાની ઉત્કંઠાથી ભરાઈ ગયા.
8.81.24
श्रुत्वैव पार्थमायान्तं भीमसेनः प्रतापवान् ।
त्यक्त्वा प्राणान्महाराज सेनां तव ममर्द ह ॥ ८.८१.२४ ॥
પાર્થ (અર્જુન) આવી રહ્યા છે એવું સાંભળતાં જ પરાક્રમી ભીમસેને, હે મહારાજ, પ્રાણની પરવા છોડીને આપની સેનાને કચડી નાખી.
8.81.25
स वायुवीर्यप्रतिमो वायुवेगसमो जवे ।
वायुवद्व्यचरद्भीमो वायुपुत्रः प्रतापवान् ॥ ८.८१.२५ ॥
વાયુના પરાક્રમ અને વેગ સમાન એવા વાયુપુત્ર પરાક્રમી ભીમ વાયુની જેમ વિચરવા લાગ્યા.
8.81.26
तेनाद्यमाना राजेन्द्र सेना तव विशाम्पते ।
व्यभ्रश्यत महाराज भिन्ना नौरिव सागरे ॥ ८.८१.२६ ॥
તેમના પ્રહારોથી પીડાઈને, હે રાજેન્દ્ર, હે પ્રજાપતિ, હે મહારાજ, આપની સેના સમુદ્રમાં ભાંગેલી નાવની જેમ વિખરાઈ ગઈ.
8.81.27
तां तु सेनां तदा भीमो दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
शरैरवचकर्तोग्रैः प्रेपयिष्यन्यमक्षयम् ॥ ८.८१.२७ ॥
ત્યારે ભીમે હાથની ચપળતા બતાવતાં ભયંકર બાણોથી તે સેનાને કાપી નાખી, જાણે તેને યમલોકે મોકલવાના હોય.
8.81.28
तत्र भारत भीमस्य बलं दृष्ट्वातिमानुषम् ।
व्यत्रस्यन्त रणे योधाः कालस्येव युगक्षये ॥ ८.८१.२८ ॥
હે ભારત, ત્યાં ભીમનું અતિમાનુષ બળ જોઈને, યુગાંતે કાળને જોઈને હોય તેમ, યોદ્ધાઓ રણમાં ત્રાસી ગયા.
8.81.29
तथाऽर्दितान्भीमबलान्भीमसेनेन भारत ।
दृष्ट्वा दुर्योधनो राजा इदं वचनमब्रवीत् ॥ ८.८१.२९ ॥
હે ભારત, ભીમસેન દ્વારા આ રીતે પીડિત થયેલા ભીમના સૈન્યને જોઈને રાજા દુર્યોધને આ વચન કહ્યું.
8.81.30
सैनिकांश्च महेष्वासान्योधांश्च भरतर्षभ ।
समादिशन्रणे सर्वान्हत भीममिति स्म ह ॥ ८.८१.३० ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તેણે યુદ્ધમાં બધા સૈનિકો, મહાન ધનુર્ધરો અને યોદ્ધાઓને "ભીમને મારો" એવો આદેશ આપ્યો.
8.81.31
तस्मिन्हते हतं मन्ये पाण्डुसैन्यमशेषतः ॥ ८.८१.३१ ॥
તે મરાય તો પાંડવોનું આખું સૈન્ય સંપૂર્ણપણે મરાયું એમ હું માનું છું.
8.81.32
प्रतिगृह्य च तामाज्ञां तव पुत्रस्य पार्थिवाः ।
भीमं प्रच्छादयामासुः शरवर्षैः समन्ततः ॥ ८.८१.३२ ॥
તારા પુત્રની તે આજ્ઞા સ્વીકારીને રાજાઓએ ચારેય બાજુથી બાણોની વર્ષાથી ભીમને ઢાંકી દીધો.
8.81.33
गजाश्च बहुला राजन्नराश्च जयगृद्धिनः ।
रथे स्थिताश्च राजेन्द्र परिवव्रुर्वृकोदरम् ॥ ८.८१.३३ ॥
હે રાજન, વિજયની ઇચ્છા રાખનારા અનેક હાથીઓ અને માણસો, તથા રથમાં ઊભેલા યોદ્ધાઓ, હે રાજેન્દ્ર, વૃકોદરને ઘેરી વળ્યા.
8.81.34
स तैः परिवृतः शूरैः शूरो राजन्समन्ततः ।
शुशुभे भरतश्रेष्ठो नक्षत्रैरिव चन्द्रमाः ॥ ८.८१.३४ ॥
તે શૂરવીરોથી ચારેય બાજુ ઘેરાયેલો તે શૂર, હે રાજન, ભરતશ્રેષ્ઠ, તારાઓથી ઘેરાયેલા ચંદ્રની જેમ શોભ્યો.
8.81.35
परिवेषी यथा सोमः परिपूर्णो विराजते ।
स रराज तथा सङ्ख्ये दर्शनीयो नरोत्तमः।
निर्विशेषो महाराज विजयेनैव संयुगे ॥ ८.८१.३५ ॥
પરિવેષથી ઘેરાયેલો પૂર્ણ ચંદ્ર જેમ શોભે, તેમ યુદ્ધમાં તે નરોત્તમ દર્શનીય બનીને ઝળહળ્યો. હે મહારાજ, વિજયથી જ તે અદ્વિતીય હતો.
8.81.36
तस्य ते पार्थिवाः सर्वे शरवृष्टिं समासृजन् ।
क्रोधरक्तेक्षणाः शूरा हन्तुकामा वृकोदरम् ॥ ८.८१.३६ ॥
તેના પર બધા રાજાઓએ બાણોની વર્ષા કરી. ક્રોધથી લાલ નેત્રોવાળા વીરો, વૃકોદરને મારવાની ઇચ્છાથી.
8.81.37
तां विदार्य महासेनां शरैः सन्नतपर्वभिः ।
निश्चक्राम रणाद्भीमो मत्स्यो जालादिवाम्भसि ॥ ८.८१.३७ ॥
વળેલા ગાંઠવાળા બાણોથી તે મહાસેનાને વીંધીને ભીમ યુદ્ધમાંથી બહાર નીકળ્યો—જળમાં માછલી જાળમાંથી છટકે તેમ.
8.81.38
हत्वा दशसहस्राणि गजानामनिवर्तिनाम् ।
नृणां शतसहस्रे द्वे द्वे शते चैव भारत ॥ ८.८१.३८ ॥
હે ભારત, પાછા ન ફરેલા દસ હજાર હાથીઓ અને બે લાખ બસો માણસોને તેણે મારી નાખ્યા.
8.81.39
पञ्च चाश्वसहस्राणि रथानां शतमेव च ।
हत्वा प्रास्यन्दयद्भीमो नदीं शोणितवाहिनीम् ॥ ८.८१.३९ ॥
પાંચ હજાર ઘોડા અને સો રથોને મારીને ભીમે લોહીની નદી વહાવી.
8.81.40
शोणितोदां रथावर्तां हस्तिग्राहसमाकुलाम् ।
नरमीनाश्वनक्रान्तां केशशैवलशाद्वलाम् ॥ ८.८१.४० ॥
લોહી જેનું જળ, રથ જેના ભમરા, હાથી-મગરમચ્છથી ભરેલી, માણસો માછલી અને ઘોડા મગરમચ્છથી ભરેલી, વાળ જ જેની શેવાળ અને ઘાસ.
8.81.41
सञ्छिन्नभुजनागेन्द्रां बहुरत्नापहारिणीम् ।
ऊरुग्राहां मज्जपङ्कां शीर्षोपलसमावृताम् ॥ ८.८१.४१ ॥
કપાયેલી સૂંઢો અને હાથવાળા શ્રેષ્ઠ હાથીઓથી ભરેલી, ઘણાં રત્નો વહાવી જનારી, જાંઘરૂપી મગરવાળી, મજ્જાના કીચડવાળી, મસ્તકરૂપી પથ્થરોથી ઢંકાયેલી (નદી).
8.81.42
धनुःकाशां शरावापां गदापरिघकेतनाम् ।
हंसछत्रध्वजोपेतामुष्णीषवरफेनिलाम् ॥ ८.८१.४२ ॥
ધનુષ્યરૂપી કાશના ઘાસવાળી, બાણરૂપી વાવણીની ભૂમિવાળી, ગદા-પરિઘરૂપી ધ્વજવાળી, હંસછત્ર અને ધ્વજાઓથી યુક્ત, શ્રેષ્ઠ પાઘડીઓના ફીણવાળી (નદી).
8.81.43
हारपद्माकरां चैव भूमिरेणूर्मिमालिनीम् ।
आर्यवृत्तवतीं सङ्ख्ये सुतरां भीरुदुस्तराम् ॥ ८.८१.४३ ॥
હારરૂપી કમળોનું સરોવર, ભૂમિની ધૂળની લહેરોની માળાવાળી, યુદ્ધમાં આર્ય આચરણવાળી, વીરો માટે અતિ સરળ અને ભીરુઓ માટે દુસ્તર (નદી).
8.81.44
योधग्राहवतीं सङ्ख्ये वहन्तीं पितृसादनम् ।
क्षणेन पुरुषव्याघ्रः प्रावर्तयत निम्नगाम् ॥ ८.८१.४४ ॥
યુદ્ધમાં યોદ્ધારૂપી મગરવાળી, પિતૃલોક તરફ વહી જનારી નદીને તે પુરુષવ્યાઘ્રે ક્ષણમાં વહેતી કરી.
8.81.45
यथा वैतरणीमुग्रां दुस्तरामकृतात्मभिः ।
तथा दुस्तरणीं घोरां भीरूणां भयवर्धनीम् ॥ ८.८१.४५ ॥
અકૃતાત્માઓ માટે ઉગ્ર અને દુસ્તર વૈતરણી નદી જેવી, તેવી જ આ ઘોર, દુસ્તર અને ભીરુઓનો ભય વધારનારી નદી છે.
8.81.46
यतोयतः पाण्डवेयः प्रविष्टो रथसत्तमः ।
ततस्ततः प्रापतन्वै योधाः शतसहस्रशः ॥ ८.८१.४६ ॥
પાંડવપુત્ર, શ્રેષ્ઠ રથી જ્યાં જ્યાં પ્રવેશ્યો, ત્યાં ત્યાં સેંકડો-હજારો યોદ્ધાઓ પડ્યા.
8.81.47
एवं दृष्ट्वा कृतं कर्म भीमसेनेन संयुगे ।
दुर्योधनो महाराज शकुनिं वाक्यमब्रवीत् ॥ ८.८१.४७ ॥
યુદ્ધમાં ભીમસેને કરેલું એ કર્મ જોઈને, હે મહારાજ, દુર્યોધને શકુનિને આ વચન કહ્યું.
8.81.48
जहि मातुल सङ्ग्रामे भीमसेनं महाबलम् ।
अस्मिञ्जिते जितं मन्ये पाण्डवेयं महाबलम् ॥ ८.८१.४८ ॥
મામા, યુદ્ધમાં મહાબળવાન ભીમસેનને હણો. તેને જીતાય તો મહાબળવાન પાંડવપુત્ર પણ જીતાયેલો ગણાય એમ હું માનું છું.
8.81.49
ततः प्रायान्महाराज सौबलेयः प्रतापवान् ।
रणाय महते युक्तो भ्रातृभिः परिवारितः ॥ ८.८१.४९ ॥
પછી, હે મહારાજ, પ્રતાપી સૌબલેય ભાઈઓથી ઘેરાયેલો, મહાયુદ્ધ માટે તૈયાર થઈને આગળ વધ્યો.
8.81.50
स समासाद्य सङ्ग्रामे भीमं भीमपराक्रमम् ।
वारयामास तं वीरो वेलेव मकरालयम् ॥ ८.८१.५० ॥
તે વીરે યુદ્ધમાં ભયંકર પરાક્રમી ભીમની સામે જઈને, સમુદ્રને કિનારો રોકે તેમ તેને રોક્યો.
8.81.51
सन्न्यवर्तत तं भीमो वार्यमाणः शितैः शरैः ।
शकुनिस्तस्य राजेन्द्र वामपार्श्वे स्तनान्तरे।
प्रेषयामास नाराचान्रुक्मपुङ्खाञ्शिलाशितान् ॥ ८.८१.५१ ॥
તેના વડે રોકાયેલો ભીમ તીક્ષ્ણ બાણોથી પાછો ફર્યો. હે રાજેન્દ્ર, શકુનિએ તેની ડાબી બાજુએ, છાતીની વચ્ચે, પથ્થર પર ધારદાર કરેલા સોનેરી પાંખવાળા લોખંડના બાણ છોડ્યા.
8.81.52
वर्म भित्त्वा तु ते घोराः पाण्डवस्य महात्मनः ।
न्यम़ञ्जन्त महाराज कङ्कबर्हिणवाससः ॥ ८.८१.५२ ॥
તે ભયંકર બાણો મહાત્મા પાંડવનું બખ્તર વીંધીને, હે મહારાજ, કંક અને મોરનાં પીંછાવાળા, અંદર ઊતરી ગયાં.
8.81.53
सोऽतिविद्धो रणे भीमः शरं रुक्मविभूषितम् ।
प्रेषयामास स रुषा सौबलं प्रति भारत ॥ ८.८१.५३ ॥
યુદ્ધમાં અત્યંત ઘાયલ થયેલા ભીમે ક્રોધે સુબલના પુત્ર તરફ સોનાથી શણગારેલું એક બાણ છોડ્યું, હે ભારત.
8.81.54
तमायान्तं शरं घोरं शकुनिः शत्रुतापनः ।
चिच्छेद सप्तधा राजन्कृतहस्तो महाबलः ॥ ८.८१.५४ ॥
શત્રુઓને પીડા આપનાર, કુશળ હાથવાળા મહાબલી શકુનિએ પોતાની તરફ આવતા તે ભયંકર બાણને સાત ટુકડામાં કાપી નાખ્યું, હે રાજન્.
8.81.55
तस्मिन्निपतिते भूमौ भीमः क्रुद्धो विशाम्पते ।
धनुश्छिच्छेद भल्लेन सौबलस्य हसन्निव ॥ ८.८१.५५ ॥
હે પ્રજાપતિ, તે ભૂમિ પર પડ્યો ત્યારે ક્રોધિત ભીમે જાણે હસતાં હસતાં ભલ્લ બાણથી સુબલપુત્રનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
8.81.56
तदपास्य धनुश्छिन्नं सौबलेयः प्रतापवान् ।
अन्यदादाय वेगेन धनुर्भल्लांश्च षोडश।
तैस्तस्य तु महाराज भल्लैः सन्नतपर्वभिः ॥ ८.८१.५६ ॥
ત્યારે પ્રતાપી સૌબલેયે તૂટેલું ધનુષ્ય ફેંકીને ઝડપથી બીજું ધનુષ્ય અને સોળ ભલ્લ બાણ લીધાં; હે મહારાજ, તે વાંકા ગાંઠવાળા ભલ્લોથી તેણે...
8.81.57
द्वाभ्यां स सारथिं ह्यार्च्छद्भीमं सप्तभिरेव च ।
ध्वजमेकेन चिच्छेद द्वाभ्यां छत्रं विशाम्पते।
चतुर्भिश्चतुरो वाहान्विव्याध सुबलात्मजः ॥ ८.८१.५७ ॥
તેણે બે બાણોથી ભીમના સારથિને પ્રહાર કર્યો, અને સાતથી પણ; એકથી ધ્વજ, હે પ્રજાપતિ, બેથી છત્ર કાપ્યું; ચારથી સુબલપુત્રે ચાર ઘોડાને વીંધ્યા.
8.81.58
ततः क्रुद्धो महाराज भीमसेनः प्रतापवान् ।
शक्तिं चिक्षेप समरे रुक्मदण्डामयस्मयीम् ॥ ८.८१.५८ ॥
ત્યારે, હે મહારાજ, ક્રોધિત પ્રતાપી ભીમસેને યુદ્ધમાં સોનાના દંડવાળી લોખંડની શક્તિ ફેંકી.
8.81.59
सा भीमभुजनिर्मुक्ता नागजिह्वेन चञ्चला ।
निपपात रणे तूर्णं सौबलस्य महात्मनः ॥ ८.८१.५९ ॥
ભીમના ભુજોમાંથી છૂટેલી તે ચંચલ શક્તિ, નાગની જીભ જેવી લપકતી, યુદ્ધમાં ઝડપથી મહાત્મા સૌબલ પર પડી.
8.81.60
ततस्तामेव संगृह्य शक्तिं कनकभूषणाम् ।
भीमसेनाय चिक्षेप क्रुद्धरूपो विशाम्पते ॥ ८.८१.६० ॥
પછી સુવર્ણ આભૂષણોથી શોભતી તે શક્તિને પકડીને, ક્રોધિત રૂપે, હે પ્રજાપતિ, ભીમસેન પર ફેંકી.
8.81.61
सा निर्भिद्य भुजं सव्यं पाण्डवस्य महात्मनः ।
निपपात तदा भूमौ यथा विद्युन्नभश्च्युता ॥ ८.८१.६१ ॥
તે પાંડવ મહાત્માના ડાબા ભુજને વીંધીને, આકાશમાંથી પડેલી વીજળી જેમ ત્યારે ભૂમિ પર પડી.
8.81.62
अथोत्क्रुष्टं महाराज धार्तराष्ट्रैः समन्ततः ।
न तु तं ममृषे भीमः सिंहनादं तरस्विनाम् ॥ ८.८१.६२ ॥
ત્યારે હે મહારાજ, ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોએ ચારેય બાજુથી ગર્જના કરી; પરંતુ ભીમ તે વીરોનો સિંહનાદ સહન ન કરી શક્યો.
8.81.63
अन्यद्गृह्य धनुः सज्यं त्वरमाणो महाबलः ।
मुहूर्तादिव राजेन्द्र च्छादयामास सायकैः।
सौबलस्य बलं सङ्ख्ये त्यक्त्वा नादं महाबलः ॥ ८.८१.६३ ॥
બીજું પણ પ્રત્યંચા ચઢાવેલું ધનુષ લઈને, ઉતાવળ કરતો મહાબળવાન, હે રાજેન્દ્ર, ક્ષણમાં બાણોથી સૌબલની સેનાને ઢાંકી દીધી; યુદ્ધમાં સિંહનાદ કર્યો.
8.81.64
तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सूतं चैव विशाम्पते ।
ध्वजं चिच्छेद भल्लेन त्वरमाणः पराक्रमी ॥ ८.८१.६४ ॥
તેના ચાર ઘોડા અને સારથિને મારી, હે પ્રજાપતિ, ઉતાવળો પરાક્રમી ભલ્લથી તેનો ધ્વજ કાપી નાખ્યો.
8.81.65
हताश्वं रथमुत्सृज्य त्वरमाणो नरोत्तमः ।
तस्थौ विस्फारयंश्चापं क्रोधरक्तेक्षणः श्वसन् ॥ ८.८१.६५ ॥
ઘોડા મરાયેલો રથ છોડીને ઉતાવળે નરોત્તમ ધનુષ્ય ખેંચીને ઊભા રહ્યા; ક્રોધથી લાલ નેત્રો સાથે, શ્વાસ લેતા.
8.81.66
शरैश्च बहुधा राजन्भीममार्च्छत्समन्ततः ॥ ८.८१.६६ ॥
હે રાજન્, અનેક પ્રકારે બાણોથી ભીમ પર ચારે બાજુથી પ્રહાર કર્યો.
8.81.67
प्रतिहत्य तु वेगेन भीमसेनः प्रतापवान् ।
धनुश्चिच्छेद सङ्क्रुद्धो विव्याध च शितैः शरैः ॥ ८.८१.६७ ॥
પરંતુ પરાક્રમી ભીમસેને વેગથી પ્રતિપ્રહાર કરી, ક્રોધે ભરાઈને તેનું ધનુષ્ય કાપ્યું અને તીક્ષ્ણ બાણોથી તેને વીંધ્યો.
8.81.68
सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुकर्शनः ।
निपपात तदा भूमौ किञ्चित्प्राणो नराधिपः ॥ ८.८१.६८ ॥
બલવાન શત્રુ દ્વારા અતિ વીંધાયેલો, શત્રુઓને પીડનાર તે નરાધિપ ત્યારે પ્રાણ થોડો જ બાકી રહેતાં ભૂમિ પર પડ્યો.
8.81.69
ततस्तं विह्वलं ज्ञात्वा पुत्रस्तव विशाम्पते ।
अपोवाह रथेनाजौ भीमसेनस्य पश्यतः ॥ ८.८१.६९ ॥
ત્યારે તેમને વિહ્વળ જાણીને, હે વિશામ્પતિ, તમારા પુત્રે ભીમસેન જોતા હતા ત્યારે રથમાં તેમને યુદ્ધભૂમિમાંથી લઈ ગયો.
8.81.70
शकुनिं विह्वलं दृष्ट्वा धार्तराष्ट्राः पराङ्मुखाः ।
प्रदुद्रुवुर्दिशो भीता भीमसेनभयात्प्रभो ॥ ८.८१.७० ॥
શકુનિને વિહ્વળ જોઈને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો મોઢું ફેરવીને ડરીને, ભીમસેનના ભયથી, હે પ્રભો, દિશાઓમાં ભાગી ગયા.
8.81.71
सौबले निर्जिते राजन्भीमसेनेन धन्विना ।
भयेन महताऽऽविष्टः पुत्रो दुर्योधनस्तव।
अपायाज्जवनैरश्वैः सापेक्षो मातुलं प्रति ॥ ८.८१.७१ ॥
હે રાજન, ધનુર્ધર ભીમસેને સૌબલ (શકુનિ)ને હરાવ્યો ત્યારે તમારો પુત્ર દુર્યોધન મોટા ભયથી ઘેરાઈને, મામા તરફ ચિંતાથી, વેગવાન ઘોડાઓ પર ભાગી ગયો.
8.81.72
पराङ्मुखं तु राजानं दृष्ट्वा सैन्यानि भारत ।
विप्रजग्मुः समुत्सृज्य द्वैरथानि समन्ततः ॥ ८.८१.७२ ॥
હે ભારત, રાજાને પીઠ ફેરવીને ભાગતા જોઈને સૈન્યો દ્વૈરથ યુદ્ધો છોડીને ચારેબાજુ વિખરાઈ ગયાં.
8.81.73
तान्दृष्ट्वा विद्रुतान्सर्वान्धार्तराष्ट्रान्पराङ्मुखान् ।
जवेनाभ्यापतद्भीमः किरञ्शरशतान्बहून् ॥ ८.८१.७३ ॥
તેમને બધાને ભાગતા અને પીઠ ફેરવતા જોઈને ભીમ વેગથી તેમના પર તૂટી પડ્યો અને સેંકડો બાણો વરસાવ્યા.
8.81.74
ते वध्यमाना भीमेन धार्तराष्ट्राः पराङ्मुखाः ।
कर्णमासाद्य समरे स्थिता राजन्समन्ततः ॥ ८.८१.७४ ॥
ભીમ દ્વારા મરાતા, પીઠ ફેરવેલા ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો કર્ણ પાસે પહોંચીને યુદ્ધમાં ચારેબાજુ ઊભા રહ્યા.
8.81.75
स हि तेषां महावीर्यो द्वीपोऽभूत्सुमहाबलः ।
भिन्ननौका यथा राजन्द्वीपमासाद्य निर्वृताः ॥ ८.८१.७५ ॥
હે રાજન, તે મહાપરાક્રમી અને અતિ બળવાન હતો; તેમના માટે તે દ્વીપ જેવો હતો, જેમ તૂટેલી નૌકાઓ સાથે દ્વીપે પહોંચીને લોકો વિશ્રામ પામે.
8.81.76
भवन्ति पुरुषव्याघ्र नाविकाः कालपर्यये ।
तथा कर्णं समासाद्य तावकाः पुरुषर्षभ ॥ ८.८१.७६ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, કાળના ફેરફારમાં નાવિકો બને છે; તેવી જ રીતે હે પુરુષર્ષભ, કર્ણ પાસે પહોંચીને તમારા માણસો (આશ્રય પામ્યા).
8.81.77
समाश्वस्ताः स्थिता राजन्सम्प्रहृष्टाः परस्परम् ।
समाजग्मुश्च युद्धाय मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥ ८.८१.७७ ॥
હે રાજન, તેઓ આશ્વસ્ત થઈને ઊભા રહ્યા અને પરસ્પર અત્યંત હર્ષિત થયા. મૃત્યુને પાછું વાળવાનો નિશ્ચય કરીને તેઓ યુદ્ધ માટે એકઠા થયા.