మహాభారతం · అధ్యాయం 8.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.81.1
श्रुत्वा तु रथनिर्घोषं सिंहनादं च संयुगे ।
अर्जुनः प्राह गोविन्दं शीघ्रं वाहय वाजिनः ॥ ८.८१.१ ॥
యుద్ధంలో రథ ధ్వనిని, సింహనాదాన్ని విని అర్జునుడు గోవిందునితో ఇలా అన్నాడు: "త్వరగా గుర్రాలను నడుపు."
8.81.2
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा गोविन्दोऽर्जुनमब्रवीत् ।
एष गच्छामि सुक्षिप्रं यत्र भीमो व्यवस्थितः ॥ ८.८१.२ ॥
అర్జునుని మాటలు విని గోవిందుడు అర్జునునితో ఇలా అన్నాడు: "భీముడు నిలిచి ఉన్న చోటికి ఇదిగో అతి వేగంగా వెళ్తున్నాను."
8.81.3
तं यान्तमश्वा हिमशङ्खवर्णाः ।
सुवर्णमुक्तामणिजालनद्धाः।
जम्भं जिघांसुं प्रगृहीतवज्रं ।
हया यथा तत्र यथा वहंस्तदा ॥ ८.८१.३ ॥
మంచు, శంఖం వర్ణంలో ఉన్న గుర్రాలు, బంగారం, ముత్యాలు, మణుల వలలతో కట్టబడినవి, వజ్రాన్ని ఎత్తి జంభుడిని చంపాలనుకున్నవాడిని మోసుకెళ్లినట్లు, ఆ సమయంలో అక్కడికి ఆ రథాన్ని మోసుకెళ్లాయి.
8.81.4
रथाश्वमातङ्गपदातिसङ्घा ।
बाणस्वनैर्नेमिखुरस्वनैश्च।
सन्नादयन्तो वसुधां दिशश्च ।
क्रुद्धा नृसिंहा जयमभ्युदीयः ॥ ८.८१.४ ॥
రథ, అశ్వ, గజ, కాల్బల సమూహాలు బాణాల శబ్దంతో, చక్రాలు, గిట్టల శబ్దంతో భూమిని, దిక్కులను నినదింపజేస్తూ, కోపోద్రిక్తులైన నరసింహులు విజయం వైపు ముందుకు సాగారు.
8.81.5
तेषां च पार्थस्य च मारिषासी… ।
द्देहासुपापक्षपणं सुयुद्धम्।
त्रैलोक्यहेतोरसुरैर्यथासी… ।
द्देवस्य विष्णोर्जयतां वरस्य ॥ ८.८१.५ ॥
వారికి, పార్థునికి మధ్య, ఓ మారిష, … పాపాత్ముల దేహాలను నాశనం చేసే ఘోర యుద్ధం జరిగింది; త్రిలోకాల హితం కోసం అసురులతో జరిగినట్లు, … విజయులలో శ్రేష్ఠుడైన దేవుడు విష్ణువు (యుద్ధం వలె).
8.81.6
तैरस्तमुच्चावचमायुधं त… ।
देकः प्रचिच्छेद किरीटमाली।
क्षुरार्धचन्द्रैर्निशितैश्च भल्लैः ।
शिरांसि तेषां बहुधा च बाहून् ॥ ८.८१.६ ॥
కిరీటమాలి అయిన అర్జునుడు ఒక్కడే వారి వివిధ ఎత్తు-తక్కువ ఆయుధాలను ఛేదించాడు; పదునైన క్షుర, అర్ధచంద్ర బాణాలతో, భల్లాలతో వారి తలలను, బాహువులను అనేక విధాలుగా ఖండించాడు.
8.81.7
छत्राणि वालव्यजनानि केतू… ।
नश्वान्रथान्पत्तिगणान्द्विपांश्च।
ते पेतुरुर्व्यां बहुधा विकृत्ता ।
वातप्रणुन्नानि यथा वनानि ॥ ८.८१.७ ॥
గొడుగులు, చామరాలు, ధ్వజాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, కాల్బలాల గుంపులు, ఏనుగులు — అవి అనేక విధాలుగా ఖండించబడి నేలపై పడ్డాయి, గాలికి కూలిన అడవుల్లా.
8.81.8
सुवर्णजालावनता महागजाः ।
सवैजयन्तीध्वजयोधकल्पिताः।
सुवर्णपुङ्घैरिषुभिः समाचिता… ।
शकाशिरे प्रज्वलिता यथाचलाः ॥ ८.८१.८ ॥
బంగారు జాలాలతో వంగిన మహా గజాలు, విజయ ధ్వజాలు, యోధులతో అలంకరించినవి, బంగారు రెక్కల బాణాలతో నిండినవి — మండుతున్న పర్వతాల్లా పడి ఉన్నాయి.
8.81.9
विदार्य नागाश्वरथान्धञ्जयः ।
शरोत्तमैर्वासववज्रसन्निभैः।
द्रुतं ययौ कर्णजिघांसया तथा ।
यथा मरुत्वान्बलभेदने पुरा ॥ ८.८१.९ ॥
ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలను చీల్చి, ఇంద్ర వజ్రంలా ఉన్న ఉత్తమ బాణాలతో కర్ణుని చంపాలనే కోరికతో వేగంగా వెళ్ళాడు — పూర్వం బల రాక్షసుని భేదించడానికి మరుత్వంతుడు (ఇంద్రుడు) వెళ్లినట్లు.
8.81.10
ततः स पुरुषव्याघ्रस्तव सैन्यमरिन्दमः ।
प्रविवेश महाबाहुर्मकरः सागरं यथा ॥ ८.८१.१० ॥
అప్పుడు ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు, శత్రువులను అణచువాడు, మహాబాహువు మీ సైన్యంలో ప్రవేశించాడు — మకరం సముద్రంలో ప్రవేశించినట్లు.
8.81.11
तं हृष्टास्तावका राजन्रथपत्तिसमन्विताः ।
गजाश्वसादिबहुलाः पाण्डवं समुपाद्रवन् ॥ ८.८१.११ ॥
రాజా, సంతోషంతో మీ సైనికులు రథాలు, కాల్బలంతో కూడి, ఏనుగులు, గుర్రాలు, అశ్వికులతో అధికంగా పాండవుని వైపు పరుగెత్తారు.
8.81.12
तेषामापततां पार्थमारावः सुमहानभूत् ।
सागरस्येव क्षुब्धस्य यथा स्यात्सलिलस्वनः ॥ ८.८१.१२ ॥
పార్థుని వైపు దూకుతున్న వారి మహాధ్వని లేచింది; కల్లోలమైన సముద్రపు జలధ్వనిలా అది ఉంది.
8.81.13
ते तु तं पुरुषव्याघ्रं व्याघ्रा इव महारथाः ।
अभ्यद्रवन्त सङ्ग्रामे त्यक्त्वा प्राणकृतं भयम् ॥ ८.८१.१३ ॥
ఆ మహారథులు పులుల వలె ఆ పురుషవ్యాఘ్రుని మీదకు యుద్ధంలో దూకారు; ప్రాణభయాన్ని వదిలి.
8.81.14
तेषामापततां तत्र शरवर्षाणि मुञ्चताम् ।
अर्जुनो व्यधमत्सैन्यं महावातो घनानिव ॥ ८.८१.१४ ॥
అక్కడ బాణవర్షం కురిపిస్తూ పరుగెత్తుతున్న వారి సైన్యాన్ని అర్జునుడు మహావాయువు మేఘాలను చెదరగొట్టినట్లు చెదరగొట్టాడు.
8.81.15
तेऽर्जुनं सहिता भूत्वा रथवंशैः ग्रहारिणः ।
अभियाय महेष्वासा विव्यधुर्निशितैः शरैः ॥ ८.८१.१५ ॥
ఆ మహాధనుర్ధరులు రథశ్రేణులతో కలిసి అర్జునుని సమీపించి, వాడి బాణాలతో అతన్ని గాయపరిచారు.
8.81.16
ततोऽर्जुनः सहस्राणि रथवारणवाजिनाम् ।
प्रेषयामास विशिखैर्यमस्य सदनं प्रति ॥ ८.८१.१६ ॥
అప్పుడు అర్జునుడు బాణాలతో వేల కొద్ది రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలను యముని నివాసానికి పంపాడు.
8.81.17
ते वध्यमानाः समरे पार्थचापच्युतैः शरैः ।
तत्रतत्र स्म लीयन्ते भये जाते महारथाः ॥ ८.८१.१७ ॥
యుద్ధంలో పార్థుని విల్లు నుండి వెలువడిన బాణాలతో కొట్టబడుతూ, భయం కలిగినప్పుడు ఆ మహారథులు అక్కడక్కడ దాగుకున్నారు.
8.81.18
तेषां चतुःशतान्वीरान्यतमानान्महारथान् ।
अर्जुनो निशितैर्बाणैरनयद्यमसादनम् ॥ ८.८१.१८ ॥
వారిలో పోరాడుతున్న నాలుగు వందల వీర మహారథులను అర్జునుడు వాడి బాణాలతో యమసదనానికి పంపాడు.
8.81.19
ते वध्यमानाः समरे नानालिङ्गैः शितैः शरैः ।
अर्जुनं समभित्यज्य दुद्रुवुर्वै दिशो दश ॥ ८.८१.१९ ॥
యుద్ధంలో వివిధ గుర్తుల వాడి బాణాలతో కొట్టబడుతూ, వారు అర్జునుడిని పూర్తిగా విడిచి పది దిక్కులకు పారిపోయారు.
8.81.20
तेषां शब्दो महानासीद्द्रवतां वाहिनीमुखे ।
मेघौघस्येव भद्रं ते गिरिमासाद्य दीर्यतः ॥ ८.८१.२० ॥
సేన ముందు భాగంలో పారిపోతున్న వారి మహాధ్వని వినిపించింది, పర్వతాన్ని చేరి పగిలే మేఘప్రవాహపు శబ్దంలా. మీకు శుభం కలుగుగాక.
8.81.21
तां तु सेनां भृशं विद्ध्वा द्रावयित्वाऽर्जुनः शरैः ।
प्रायादभिमुखः पार्थः सूतानीकं हि मारिष ॥ ८.८१.२१ ॥
ఆ సేనను బాగా గాయపరిచి, బాణాలతో పారద్రోలి, అర్జునుడు, ఓ పూజ్యుడా, ముందుకు సాగి సారథుల సేనవైపు వెళ్ళాడు.
8.81.22
तस्य शब्दो महानासीत्परानभिमुखस्य वै ।
गरुडस्येव पततः पन्नगार्थे यथा पुरा ॥ ८.८१.२२ ॥
శత్రువులవైపు ముందుకు సాగుతున్న అతని మహాధ్వని వినిపించింది, పూర్వం సర్పాల కోసం దూకిన గరుడుని శబ్దంలా.
8.81.23
तं तु शब्दमभिश्रुत्य भीमसेनो महाबलः ।
बभूव परमप्रीतः पार्थदर्शनलालसः ॥ ८.८१.२३ ॥
ఆ శబ్దాన్ని విని మహాబలుడైన భీమసేనుడు ఎంతో సంతోషించాడు; పార్థుడిని (అర్జునుడిని) చూడాలన్న ఆసక్తితో నిండిపోయాడు.
8.81.24
श्रुत्वैव पार्थमायान्तं भीमसेनः प्रतापवान् ।
त्यक्त्वा प्राणान्महाराज सेनां तव ममर्द ह ॥ ८.८१.२४ ॥
పార్థుడు (అర్జునుడు) వస్తున్నాడని వినగానే పరాక్రమవంతుడైన భీమసేనుడు, మహారాజా, ప్రాణాలను లెక్కచేయక మీ సేనను మర్దించాడు.
8.81.25
स वायुवीर्यप्रतिमो वायुवेगसमो जवे ।
वायुवद्व्यचरद्भीमो वायुपुत्रः प्रतापवान् ॥ ८.८१.२५ ॥
వాయువు పరాక్రమంతో సమానుడు, వాయువు వేగంతో సమానుడైన ఆ వాయుపుత్రుడు పరాక్రమవంతుడు భీముడు గాలిలా సంచరించాడు.
8.81.26
तेनाद्यमाना राजेन्द्र सेना तव विशाम्पते ।
व्यभ्रश्यत महाराज भिन्ना नौरिव सागरे ॥ ८.८१.२६ ॥
అతనిచే దెబ్బతిని, రాజేంద్రా, ప్రజాపతీ, మీ సేన, మహారాజా, సముద్రంలో విరిగిన నావలా చెదిరిపోయింది.
8.81.27
तां तु सेनां तदा भीमो दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
शरैरवचकर्तोग्रैः प्रेपयिष्यन्यमक्षयम् ॥ ८.८१.२७ ॥
అప్పుడు భీముడు తన చేతి లాఘవాన్ని చూపుతూ ఆ సేనను భయంకర బాణాలతో ఛేదించాడు; దాన్ని యమలోకానికి పంపబోయేవాడిలా.
8.81.28
तत्र भारत भीमस्य बलं दृष्ट्वातिमानुषम् ।
व्यत्रस्यन्त रणे योधाः कालस्येव युगक्षये ॥ ८.८१.२८ ॥
భరతవంశీయుడా, అక్కడ భీముని అతిమానుష బలాన్ని చూసి, యుగాంతంలో కాలుడిని చూసినట్లు యోధులు రణంలో భయపడ్డారు.
8.81.29
तथाऽर्दितान्भीमबलान्भीमसेनेन भारत ।
दृष्ट्वा दुर्योधनो राजा इदं वचनमब्रवीत् ॥ ८.८१.२९ ॥
భారతా, భీమసేనునిచే ఈ విధంగా బాధింపబడిన భీముని సైన్యాన్ని చూసి రాజు దుర్యోధనుడు ఈ మాట పలికాడు.
8.81.30
सैनिकांश्च महेष्वासान्योधांश्च भरतर्षभ ।
समादिशन्रणे सर्वान्हत भीममिति स्म ह ॥ ८.८१.३० ॥
భరతశ్రేష్ఠా, అతడు యుద్ధంలో సైనికులందరికీ, మహా ధనుర్ధరులకు, యోధులకు "భీముణ్ణి చంపండి" అని ఆజ్ఞాపించాడు.
8.81.31
तस्मिन्हते हतं मन्ये पाण्डुसैन्यमशेषतः ॥ ८.८१.३१ ॥
అతడు చంపబడితే, పాండవుల సైన్యమంతా పూర్తిగా చంపబడినట్లే నేను భావిస్తాను.
8.81.32
प्रतिगृह्य च तामाज्ञां तव पुत्रस्य पार्थिवाः ।
भीमं प्रच्छादयामासुः शरवर्षैः समन्ततः ॥ ८.८१.३२ ॥
నీ కుమారుని ఆ ఆజ్ఞను స్వీకరించి, రాజులు నలువైపులా బాణవర్షంతో భీముణ్ణి కప్పివేశారు.
8.81.33
गजाश्च बहुला राजन्नराश्च जयगृद्धिनः ।
रथे स्थिताश्च राजेन्द्र परिवव्रुर्वृकोदरम् ॥ ८.८१.३३ ॥
ఓ రాజా, విజయాభిలాషులైన అనేక ఏనుగులు, మనుషులు, రథాలపై నిలిచిన యోధులు కూడా, ఓ రాజేంద్రా, వృకోదరుని చుట్టుముట్టారు.
8.81.34
स तैः परिवृतः शूरैः शूरो राजन्समन्ततः ।
शुशुभे भरतश्रेष्ठो नक्षत्रैरिव चन्द्रमाः ॥ ८.८१.३४ ॥
ఆ శూరులచే చుట్టుముట్టబడిన ఆ శూరుడు, ఓ రాజా, భరతశ్రేష్ఠుడు, నక్షత్రాల మధ్య చంద్రునిలా ప్రకాశించాడు.
8.81.35
परिवेषी यथा सोमः परिपूर्णो विराजते ।
स रराज तथा सङ्ख्ये दर्शनीयो नरोत्तमः।
निर्विशेषो महाराज विजयेनैव संयुगे ॥ ८.८१.३५ ॥
పరివేషంతో చుట్టబడిన పూర్ణచంద్రుడు ప్రకాశించినట్లు, యుద్ధంలో ఆ నరోత్తముడు దర్శనీయుడై ప్రకాశించాడు. మహారాజా, విజయంతోనే అతడు అసమానుడయ్యాడు.
8.81.36
तस्य ते पार्थिवाः सर्वे शरवृष्टिं समासृजन् ।
क्रोधरक्तेक्षणाः शूरा हन्तुकामा वृकोदरम् ॥ ८.८१.३६ ॥
అతనిపై రాజులందరూ బాణవర్షాన్ని కురిపించారు. కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులతో, వృకోదరుడిని చంపాలనే కోరికతో ఆ వీరులు.
8.81.37
तां विदार्य महासेनां शरैः सन्नतपर्वभिः ।
निश्चक्राम रणाद्भीमो मत्स्यो जालादिवाम्भसि ॥ ८.८१.३७ ॥
వంగిన కీళ్లున్న బాణాలతో ఆ మహాసేనను చీల్చి, భీముడు యుద్ధం నుండి బయటపడ్డాడు—నీటిలో చేప వలనుండి తప్పించుకున్నట్లు.
8.81.38
हत्वा दशसहस्राणि गजानामनिवर्तिनाम् ।
नृणां शतसहस्रे द्वे द्वे शते चैव भारत ॥ ८.८१.३८ ॥
భారతా, వెనుదిరగని పదివేల ఏనుగులను, రెండు లక్షల రెండు వందల మంది మనుషులను అతడు చంపాడు.
8.81.39
पञ्च चाश्वसहस्राणि रथानां शतमेव च ।
हत्वा प्रास्यन्दयद्भीमो नदीं शोणितवाहिनीम् ॥ ८.८१.३९ ॥
ఐదు వేల గుర్రాలను, వంద రథాలను చంపి, భీముడు రక్తప్రవాహంతో నదిని ప్రవహింపజేశాడు.
8.81.40
शोणितोदां रथावर्तां हस्तिग्राहसमाकुलाम् ।
नरमीनाश्वनक्रान्तां केशशैवलशाद्वलाम् ॥ ८.८१.४० ॥
రక్తమే నీరుగా, రథాలే సుడులుగా, ఏనుగు మొసళ్ళతో నిండి, మనుషులు చేపలుగా, గుర్రాలు మొసళ్ళుగా ఆక్రమించి, జుట్టే నాచు గడ్డిగా ఉన్న ఆ నది.
8.81.41
सञ्छिन्नभुजनागेन्द्रां बहुरत्नापहारिणीम् ।
ऊरुग्राहां मज्जपङ्कां शीर्षोपलसमावृताम् ॥ ८.८१.४१ ॥
తెగిపడిన తొండాలు, బాహువులు కలిగిన శ్రేష్ఠ గజాలతో నిండినది, అనేక రత్నాలను కొట్టుకుపోయేలా చేసేది, తొడలనే మొసళ్ళు కలిగినది, మజ్జ బురద కలిగినది, తలలనే రాళ్లతో కప్పబడినది.
8.81.42
धनुःकाशां शरावापां गदापरिघकेतनाम् ।
हंसछत्रध्वजोपेतामुष्णीषवरफेनिलाम् ॥ ८.८१.४२ ॥
విల్లులనే రెల్లు, బాణాలనే విత్తనాల నేల, గదలు పరిఘలనే జెండాలు కలది, హంస-ఛత్రాలు ధ్వజాలతో కూడినది, శ్రేష్ఠ ఉష్ణీషాల నురుగు కలది.
8.81.43
हारपद्माकरां चैव भूमिरेणूर्मिमालिनीम् ।
आर्यवृत्तवतीं सङ्ख्ये सुतरां भीरुदुस्तराम् ॥ ८.८१.४३ ॥
హారాలనే కమలాల కొలను, భూమి ధూళి అలలమాలను ధరించినది, యుద్ధంలో ఆర్య ప్రవర్తనగలది, వీరులకు అత్యంత సులభమైనది, భీరువులకు దాటలేనిది.
8.81.44
योधग्राहवतीं सङ्ख्ये वहन्तीं पितृसादनम् ।
क्षणेन पुरुषव्याघ्रः प्रावर्तयत निम्नगाम् ॥ ८.८१.४४ ॥
యుద్ధంలో యోధులనే మొసళ్ళు కలిగి, పితృలోకానికి మోసుకుపోయే నదిని ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు క్షణంలో ప్రవహింపజేశాడు.
8.81.45
यथा वैतरणीमुग्रां दुस्तरामकृतात्मभिः ।
तथा दुस्तरणीं घोरां भीरूणां भयवर्धनीम् ॥ ८.८१.४५ ॥
అకృతాత్ములకు భయంకరమైన, దాటలేని వైతరణి ఎలాగో, అలాగే ఈ భయంకరమైన, దాటలేని, భీరువుల భయాన్ని పెంచే నది ఉంది.
8.81.46
यतोयतः पाण्डवेयः प्रविष्टो रथसत्तमः ।
ततस्ततः प्रापतन्वै योधाः शतसहस्रशः ॥ ८.८१.४६ ॥
పాండవుడు, శ్రేష్ఠ రథికుడు ఎక్కడెక్కడ ప్రవేశించాడో, అక్కడక్కడ వందలు వేలకొద్దీ యోధులు పడిపోయారు.
8.81.47
एवं दृष्ट्वा कृतं कर्म भीमसेनेन संयुगे ।
दुर्योधनो महाराज शकुनिं वाक्यमब्रवीत् ॥ ८.८१.४७ ॥
యుద్ధంలో భీమసేనుడు చేసిన ఆ పనిని చూసి, మహారాజా, దుర్యోధనుడు శకునితో ఈ మాట అన్నాడు.
8.81.48
जहि मातुल सङ्ग्रामे भीमसेनं महाबलम् ।
अस्मिञ्जिते जितं मन्ये पाण्डवेयं महाबलम् ॥ ८.८१.४८ ॥
మేనమామా, యుద్ధంలో మహాబలుడైన భీమసేనుని చంపు. అతడు జయించబడితే మహాబలుడైన పాండవుడు కూడా జయించబడ్డాడని నేను భావిస్తున్నాను.
8.81.49
ततः प्रायान्महाराज सौबलेयः प्रतापवान् ।
रणाय महते युक्तो भ्रातृभिः परिवारितः ॥ ८.८१.४९ ॥
అప్పుడు, మహారాజా, ప్రతాపవంతుడైన సౌబలేయుడు సోదరులతో చుట్టుముట్టబడి, మహాయుద్ధానికి సిద్ధమై ముందుకు సాగాడు.
8.81.50
स समासाद्य सङ्ग्रामे भीमं भीमपराक्रमम् ।
वारयामास तं वीरो वेलेव मकरालयम् ॥ ८.८१.५० ॥
ఆ వీరుడు యుద్ధంలో భయంకర పరాక్రమశాలి భీమునిని చేరి, సముద్రాన్ని తీరం ఆపినట్లు అతడిని అడ్డుకున్నాడు.
8.81.51
सन्न्यवर्तत तं भीमो वार्यमाणः शितैः शरैः ।
शकुनिस्तस्य राजेन्द्र वामपार्श्वे स्तनान्तरे।
प्रेषयामास नाराचान्रुक्मपुङ्खाञ्शिलाशितान् ॥ ८.८१.५१ ॥
అతనిచే అడ్డగింపబడిన భీముడు పదునైన బాణాలతో వెనుదిరిగాడు. రాజేంద్రా, శకుని అతని ఎడమ ప్రక్కన, రొమ్ము మధ్యన, రాతిపై సానపెట్టిన బంగారు రెక్కల ఇనుప బాణాలను ప్రయోగించాడు.
8.81.52
वर्म भित्त्वा तु ते घोराः पाण्डवस्य महात्मनः ।
न्यम़ञ्जन्त महाराज कङ्कबर्हिणवाससः ॥ ८.८१.५२ ॥
ఆ భయంకర బాణాలు మహాత్ముడైన పాండవుని కవచాన్ని చీల్చి, మహారాజా, కంకపక్షి మరియు నెమలి ఈకలతో అలంకరించబడినవి లోపలికి దిగబడ్డాయి.
8.81.53
सोऽतिविद्धो रणे भीमः शरं रुक्मविभूषितम् ।
प्रेषयामास स रुषा सौबलं प्रति भारत ॥ ८.८१.५३ ॥
యుద్ధంలో తీవ్రంగా గాయపడిన భీముడు కోపంతో సుబలుని కుమారుని వైపు బంగారంతో అలంకరించిన ఒక బాణాన్ని ప్రయోగించాడు, ఓ భరతవంశీయుడా.
8.81.54
तमायान्तं शरं घोरं शकुनिः शत्रुतापनः ।
चिच्छेद सप्तधा राजन्कृतहस्तो महाबलः ॥ ८.८१.५४ ॥
శత్రువులను బాధించే, నేర్పరి చేతులు గల మహాబలుడైన శకుని తన వైపు వస్తున్న ఆ భయంకర బాణాన్ని ఏడు ముక్కలుగా తెగ్గొట్టాడు, ఓ రాజా.
8.81.55
तस्मिन्निपतिते भूमौ भीमः क्रुद्धो विशाम्पते ।
धनुश्छिच्छेद भल्लेन सौबलस्य हसन्निव ॥ ८.८१.५५ ॥
ఓ ప్రజాపాలకుడా, అతడు నేలపై పడగా, కోపంతో ఉన్న భీముడు నవ్వుతున్నట్లుగా భల్ల బాణంతో సుబలుని కుమారుని ధనుస్సును విరిచాడు.
8.81.56
तदपास्य धनुश्छिन्नं सौबलेयः प्रतापवान् ।
अन्यदादाय वेगेन धनुर्भल्लांश्च षोडश।
तैस्तस्य तु महाराज भल्लैः सन्नतपर्वभिः ॥ ८.८१.५६ ॥
అప్పుడు ప్రతాపవంతుడైన సౌబలేయుడు విరిగిన ధనుస్సును పారవేసి, వేగంగా మరొక ధనుస్సును, పదహారు భల్ల బాణాలను తీసుకున్నాడు; ఓ మహారాజా, వంగిన కణుపులు గల ఆ భల్లాలతో అతడు...
8.81.57
द्वाभ्यां स सारथिं ह्यार्च्छद्भीमं सप्तभिरेव च ।
ध्वजमेकेन चिच्छेद द्वाभ्यां छत्रं विशाम्पते।
चतुर्भिश्चतुरो वाहान्विव्याध सुबलात्मजः ॥ ८.८१.५७ ॥
అతడు రెండు బాణాలతో భీముని సారథిని కొట్టి, ఏడింటితో కూడా కొట్టాడు; ఒకటితో ధ్వజాన్ని, ఓ ప్రజాపాలకుడా, రెండింటితో ఛత్రాన్ని తెగ్గొట్టాడు; నాలుగింటితో సుబలుని కుమారుడు నాలుగు గుర్రాలను గుచ్చాడు.
8.81.58
ततः क्रुद्धो महाराज भीमसेनः प्रतापवान् ।
शक्तिं चिक्षेप समरे रुक्मदण्डामयस्मयीम् ॥ ८.८१.५८ ॥
అప్పుడు, ఓ మహారాజా, కోపంతో ఉన్న ప్రతాపవంతుడైన భీమసేనుడు యుద్ధంలో బంగారు దండం గల ఇనుప శక్తిని విసిరాడు.
8.81.59
सा भीमभुजनिर्मुक्ता नागजिह्वेन चञ्चला ।
निपपात रणे तूर्णं सौबलस्य महात्मनः ॥ ८.८१.५९ ॥
భీముని బాహువుల నుండి విడువబడిన ఆ చంచల శక్తి, నాగజిహ్వ వలె కదులుతూ, యుద్ధంలో వేగంగా మహాత్ముడైన సౌబలుని మీద పడింది.
8.81.60
ततस्तामेव संगृह्य शक्तिं कनकभूषणाम् ।
भीमसेनाय चिक्षेप क्रुद्धरूपो विशाम्पते ॥ ८.८१.६० ॥
అప్పుడు ఆ బంగారు అలంకారాలు గల శక్తిని పట్టుకుని, కోపోద్రిక్త రూపుడై, ఓ ప్రజాపతీ, భీమసేనునిపై విసిరాడు.
8.81.61
सा निर्भिद्य भुजं सव्यं पाण्डवस्य महात्मनः ।
निपपात तदा भूमौ यथा विद्युन्नभश्च्युता ॥ ८.८१.६१ ॥
అది పాండవుడైన మహాత్ముని ఎడమ భుజాన్ని చీల్చి, ఆకాశం నుండి పడిన మెరుపు వలె అప్పుడు నేలపై పడింది.
8.81.62
अथोत्क्रुष्टं महाराज धार्तराष्ट्रैः समन्ततः ।
न तु तं ममृषे भीमः सिंहनादं तरस्विनाम् ॥ ८.८१.६२ ॥
అప్పుడు ఓ మహారాజా, ధృతరాష్ట్ర పుత్రులు అన్ని వైపుల నుండి గర్జించారు; కానీ భీముడు ఆ వేగవంతుల సింహనాదాన్ని సహించలేకపోయాడు.
8.81.63
अन्यद्गृह्य धनुः सज्यं त्वरमाणो महाबलः ।
मुहूर्तादिव राजेन्द्र च्छादयामास सायकैः।
सौबलस्य बलं सङ्ख्ये त्यक्त्वा नादं महाबलः ॥ ८.८१.६३ ॥
మరొక సజ్య ధనుస్సును తీసుకుని, త్వరపడుతూ మహాబలుడు, ఓ రాజేంద్రా, క్షణంలో బాణాలతో సౌబలుని సేనను కప్పివేశాడు; యుద్ధంలో సింహనాదం చేశాడు.
8.81.64
तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सूतं चैव विशाम्पते ।
ध्वजं चिच्छेद भल्लेन त्वरमाणः पराक्रमी ॥ ८.८१.६४ ॥
అతని నాలుగు గుర్రాలను చంపి, సారథిని కూడా చంపి, ఓ ప్రజాపతీ, త్వరపడిన పరాక్రమశాలి భల్లంతో అతని ధ్వజాన్ని నరికాడు.
8.81.65
हताश्वं रथमुत्सृज्य त्वरमाणो नरोत्तमः ।
तस्थौ विस्फारयंश्चापं क्रोधरक्तेक्षणः श्वसन् ॥ ८.८१.६५ ॥
గుర్రాలు చచ్చిన రథాన్ని వదిలి వేగంగా నరోత్తముడు ధనుస్సును బాగా లాగుతూ నిలిచాడు; కోపంతో ఎర్రబడిన కళ్లతో, ఊపిరి తీసుకుంటూ.
8.81.66
शरैश्च बहुधा राजन्भीममार्च्छत्समन्ततः ॥ ८.८१.६६ ॥
రాజా, అనేక విధాలుగా బాణాలతో భీముడిని నాలుగు వైపుల నుండి కొట్టాడు.
8.81.67
प्रतिहत्य तु वेगेन भीमसेनः प्रतापवान् ।
धनुश्चिच्छेद सङ्क्रुद्धो विव्याध च शितैः शरैः ॥ ८.८१.६७ ॥
కానీ ప్రతాపవంతుడైన భీమసేనుడు వేగంగా ప్రతిదాడి చేసి, కోపంతో అతని ధనుస్సును విరిచి, పదునైన బాణాలతో అతనిని గుచ్చాడు.
8.81.68
सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुकर्शनः ।
निपपात तदा भूमौ किञ्चित्प्राणो नराधिपः ॥ ८.८१.६८ ॥
బలవంతుడైన శత్రువుచేత తీవ్రంగా గాయపడి, శత్రువులను బాధించే ఆ నరాధిపుడు అప్పుడు ప్రాణం కొంచెంగా మిగిలి నేలపై పడిపోయాడు.
8.81.69
ततस्तं विह्वलं ज्ञात्वा पुत्रस्तव विशाम्पते ।
अपोवाह रथेनाजौ भीमसेनस्य पश्यतः ॥ ८.८१.६९ ॥
అప్పుడు అతడు మూర్ఛితుడై ఉన్నాడని తెలుసుకొని, ప్రజాపతీ, నీ కుమారుడు భీమసేనుడు చూస్తుండగా రథంపై అతడిని యుద్ధరంగం నుండి తీసుకెళ్లాడు.
8.81.70
शकुनिं विह्वलं दृष्ट्वा धार्तराष्ट्राः पराङ्मुखाः ।
प्रदुद्रुवुर्दिशो भीता भीमसेनभयात्प्रभो ॥ ८.८१.७० ॥
శకుని మూర్ఛితుడని చూసి, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు ముఖం తిప్పుకొని, భయపడి, భీమసేనుని భయంతో ప్రభూ, దిక్కులకు పారిపోయారు.
8.81.71
सौबले निर्जिते राजन्भीमसेनेन धन्विना ।
भयेन महताऽऽविष्टः पुत्रो दुर्योधनस्तव।
अपायाज्जवनैरश्वैः सापेक्षो मातुलं प्रति ॥ ८.८१.७१ ॥
ఓ రాజా, విలుకాడు భీమసేనుడు సౌబలుడిని (శకుని) ఓడించగా, నీ కుమారుడు దుర్యోధనుడు గొప్ప భయంతో ఆవరించబడి, తన మేనమామ వైపు ఆత్రుతతో వేగవంతమైన గుర్రాలపై పారిపోయాడు.
8.81.72
पराङ्मुखं तु राजानं दृष्ट्वा सैन्यानि भारत ।
विप्रजग्मुः समुत्सृज्य द्वैरथानि समन्ततः ॥ ८.८१.७२ ॥
ఓ భారతా, రాజు వెనుదిరిగి పారిపోవడం చూసి, సైన్యాలు ద్వంద్వ రథ యుద్ధాలను వదిలి నలువైపులా చెదిరిపోయాయి.
8.81.73
तान्दृष्ट्वा विद्रुतान्सर्वान्धार्तराष्ट्रान्पराङ्मुखान् ।
जवेनाभ्यापतद्भीमः किरञ्शरशतान्बहून् ॥ ८.८१.७३ ॥
వారందరూ పారిపోవడం, వెనుదిరగడం చూసి భీముడు వేగంగా వారిపైకి దూకి, అనేక వందల బాణాలను కురిపించాడు.
8.81.74
ते वध्यमाना भीमेन धार्तराष्ट्राः पराङ्मुखाः ।
कर्णमासाद्य समरे स्थिता राजन्समन्ततः ॥ ८.८१.७४ ॥
భీముడిచే చంపబడుతూ, వెనుదిరిగిన ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు కర్ణుని చేరుకొని యుద్ధరంగంలో నలువైపులా నిలిచారు.
8.81.75
स हि तेषां महावीर्यो द्वीपोऽभूत्सुमहाबलः ।
भिन्ननौका यथा राजन्द्वीपमासाद्य निर्वृताः ॥ ८.८१.७५ ॥
ఓ రాజా, అతడు గొప్ప పరాక్రమం, అపార బలం కలవాడు; వారికి అతడు ఒక ద్వీపంలా నిలిచాడు, విరిగిన నావలతో ద్వీపం చేరి విశ్రాంతి పొందినవారిలా.
8.81.76
भवन्ति पुरुषव्याघ्र नाविकाः कालपर्यये ।
तथा कर्णं समासाद्य तावकाः पुरुषर्षभ ॥ ८.८१.७६ ॥
ఓ పురుషవ్యాఘ్రా, కాలమార్పులో నావికులు అవుతారు; అలాగే ఓ పురుషర్షభా, కర్ణుని చేరి నీవారు (ఆశ్రయం పొందారు).
8.81.77
समाश्वस्ताः स्थिता राजन्सम्प्रहृष्टाः परस्परम् ।
समाजग्मुश्च युद्धाय मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥ ८.८१.७७ ॥
ఓ రాజా, వారు ఊరట పొంది నిలిచారు; పరస్పరం ఎంతో సంతోషించారు. మృత్యువును వెనక్కి మళ్లిస్తామని నిశ్చయించుకుని వారు యుద్ధానికి సమావేశమయ్యారు.