มหาภารตะ · อัธยายะ 8.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.81.1
श्रुत्वा तु रथनिर्घोषं सिंहनादं च संयुगे ।
अर्जुनः प्राह गोविन्दं शीघ्रं वाहय वाजिनः ॥ ८.८१.१ ॥
อรชุนได้ยินเสียงล้อรถและเสียงคำรามเหมือนสิงโตในการรบ จึงกล่าวกับพระโควินทะว่า "โปรดขับม้าให้เร็วเถิด"
8.81.2
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा गोविन्दोऽर्जुनमब्रवीत् ।
एष गच्छामि सुक्षिप्रं यत्र भीमो व्यवस्थितः ॥ ८.८१.२ ॥
เมื่อได้ฟังคำของอรชุนแล้ว พระโควินทะจึงตรัสกับอรชุนว่า "เราจะไปอย่างรวดเร็วยิ่ง ไปยังที่ที่ภีมะตั้งอยู่"
8.81.3
तं यान्तमश्वा हिमशङ्खवर्णाः ।
सुवर्णमुक्तामणिजालनद्धाः।
जम्भं जिघांसुं प्रगृहीतवज्रं ।
हया यथा तत्र यथा वहंस्तदा ॥ ८.८१.३ ॥
ม้าสีเหมือนหิมะและสังข์ ประดับด้วยตาข่ายทองคำ มุกดา และอัญมณี พาพระรถนั้นไปข้างหน้า ราวกับจะพาผู้ที่ยกสายฟ้าขึ้นพร้อมจะสังหารจัมภะ
8.81.4
रथाश्वमातङ्गपदातिसङ्घा ।
बाणस्वनैर्नेमिखुरस्वनैश्च।
सन्नादयन्तो वसुधां दिशश्च ।
क्रुद्धा नृसिंहा जयमभ्युदीयः ॥ ८.८१.४ ॥
ขบวนรถศึก ม้า ช้าง และทหารราบ เต็มทั้งแผ่นดินและทิศต่าง ๆ ด้วยเสียงธนูและเสียงล้อกับกีบเท้า บรรดาบุรุษราชสีห์ผู้โกรธเกรี้ยวเดินหน้าเข้าหาชัยชนะ
8.81.5
तेषां च पार्थस्य च मारिषासी… ।
द्देहासुपापक्षपणं सुयुद्धम्।
त्रैलोक्यहेतोरसुरैर्यथासी… ।
द्देवस्य विष्णोर्जयतां वरस्य ॥ ८.८१.५ ॥
ระหว่างพวกเขากับปารถะ ข้าแต่ท่าน มีการรบอันดุเดือด ทำลายชีวิตของผู้ทำบาป ดังเมื่อครั้งกับอสูรเพื่อเห็นแก่สามโลก ดังเมื่อครั้งพระวิษณุผู้เป็นเทพ ผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ชนะ
8.81.6
तैरस्तमुच्चावचमायुधं त… ।
देकः प्रचिच्छेद किरीटमाली।
क्षुरार्धचन्द्रैर्निशितैश्च भल्लैः ।
शिरांसि तेषां बहुधा च बाहून् ॥ ८.८१.६ ॥
อรชุนผู้สวมพวงมาลัยมงกุฎเพียงลำพังตัดทำลายอาวุธของพวกเขานานาชนิดทั้งสูงและต่ำ ด้วยลูกศรคมกุระและรูปจันทร์ครึ่งซีกกับลูกศรภัลละ เขาตัดศีรษะและแขนของพวกเขาหลายวิธี
8.81.7
छत्राणि वालव्यजनानि केतू… ।
नश्वान्रथान्पत्तिगणान्द्विपांश्च।
ते पेतुरुर्व्यां बहुधा विकृत्ता ।
वातप्रणुन्नानि यथा वनानि ॥ ८.८१.७ ॥
ร่มฉัตร พัดขนหางจามรี ธง ช้าง ม้า รถศึก และกองทหารราบ ถูกตัดแยกออกหลายวิธี ล้มลงบนพื้นดิน ดังป่าไม้ที่ลมพัดล้ม
8.81.8
सुवर्णजालावनता महागजाः ।
सवैजयन्तीध्वजयोधकल्पिताः।
सुवर्णपुङ्घैरिषुभिः समाचिता… ।
शकाशिरे प्रज्वलिता यथाचलाः ॥ ८.८१.८ ॥
ช้างใหญ่ที่คลุมด้วยตาข่ายทอง ประดับด้วยธงไชยและนักรบ ถูกลูกศรขนนกทองปกคลุม นอนลงเหมือนภูเขาลุกไหม้
8.81.9
विदार्य नागाश्वरथान्धञ्जयः ।
शरोत्तमैर्वासववज्रसन्निभैः।
द्रुतं ययौ कर्णजिघांसया तथा ।
यथा मरुत्वान्बलभेदने पुरा ॥ ८.८१.९ ॥
เขาฉีกช้าง ม้า และรถศึกด้วยลูกศรอันเลิศ ดั่งสายฟ้าของพระอินทร์ แล้วรีบพุ่งไปด้วยปรารถนาจะสังหารกรรณะ ดังมรุตตวานเมื่อครั้งก่อนไปแยกอสูรพละ
8.81.10
ततः स पुरुषव्याघ्रस्तव सैन्यमरिन्दमः ।
प्रविवेश महाबाहुर्मकरः सागरं यथा ॥ ८.८१.१० ॥
จากนั้น บุรุษราชสีห์ผู้ทำลายศัตรู แขนใหญ่ผู้นั้น ได้เข้าสู่กองทัพของท่าน ดังปลามกรเข้าสู่มหาสมุทร
8.81.11
तं हृष्टास्तावका राजन्रथपत्तिसमन्विताः ।
गजाश्वसादिबहुलाः पाण्डवं समुपाद्रवन् ॥ ८.८१.११ ॥
ข้าแต่พระราชา บรรดาทหารของท่านที่ชื่นชมยินดีพร้อมด้วยรถศึกและทหารราบ มีช้าง ม้า และนักขี่จำนวนมาก ได้พุ่งเข้าใส่บุตรแห่งปาณฑุ
8.81.12
तेषामापततां पार्थमारावः सुमहानभूत् ।
सागरस्येव क्षुब्धस्य यथा स्यात्सलिलस्वनः ॥ ८.८१.१२ ॥
เมื่อพวกเขาพุ่งเข้าหาปารถะ เสียงโห่ร้องอันดังยิ่งก็บังเกิดขึ้น ดังเสียงน้ำจากมหาสมุทรที่ปั่นป่วน
8.81.13
ते तु तं पुरुषव्याघ्रं व्याघ्रा इव महारथाः ।
अभ्यद्रवन्त सङ्ग्रामे त्यक्त्वा प्राणकृतं भयम् ॥ ८.८१.१३ ॥
บรรดามหารถเหล่านั้น ดุจเสือ พุ่งเข้าใส่บุรุษราชสีห์ในการรบ โดยละทิ้งความกลัวต่อชีวิต
8.81.14
तेषामापततां तत्र शरवर्षाणि मुञ्चताम् ।
अर्जुनो व्यधमत्सैन्यं महावातो घनानिव ॥ ८.८१.१४ ॥
ที่นั่น ขณะที่พวกเขาพุ่งเข้ามาและระดมลูกศรลงมา อรชุนก็กระจายกองทัพของพวกเขา ดังลมใหญ่ที่พัดกระจายเมฆ
8.81.15
तेऽर्जुनं सहिता भूत्वा रथवंशैः ग्रहारिणः ।
अभियाय महेष्वासा विव्यधुर्निशितैः शरैः ॥ ८.८१.१५ ॥
บรรดานักธนูผู้ยิ่งใหญ่เหล่านั้น รวมกันกับแถวรถศึก เข้าหาอรชุนและยิงทิ่มแทงท่านด้วยลูกศรคม
8.81.16
ततोऽर्जुनः सहस्राणि रथवारणवाजिनाम् ।
प्रेषयामास विशिखैर्यमस्य सदनं प्रति ॥ ८.८१.१६ ॥
จากนั้น อรชุนก็ส่งรถศึก ช้าง และม้านับพันด้วยลูกศรของท่านไปยังที่พำนักของพระยม
8.81.17
ते वध्यमानाः समरे पार्थचापच्युतैः शरैः ।
तत्रतत्र स्म लीयन्ते भये जाते महारथाः ॥ ८.८१.१७ ॥
บรรดามหารถที่ถูกลูกศรซึ่งยิงจากคันธนูของปารถะโจมตีในการรบ เมื่อความกลัวบังเกิดขึ้น ก็หลบซ่อนอยู่ตามที่ต่าง ๆ
8.81.18
तेषां चतुःशतान्वीरान्यतमानान्महारथान् ।
अर्जुनो निशितैर्बाणैरनयद्यमसादनम् ॥ ८.८१.१८ ॥
อรชุนส่งวีรบุรุษและมหารถสี่ร้อยนายจากพวกนั้นซึ่งกำลังพยายามต่อสู้ ไปยังที่พำนักของพระยมด้วยลูกศรคม
8.81.19
ते वध्यमानाः समरे नानालिङ्गैः शितैः शरैः ।
अर्जुनं समभित्यज्य दुद्रुवुर्वै दिशो दश ॥ ८.८१.१९ ॥
บรรดาผู้ถูกลูกศรคมที่มีเครื่องหมายหลากหลายโจมตีในการรบ ได้ละทิ้งอรชุนโดยสิ้นเชิงแล้วหนีไปยังทิศทั้งสิบ
8.81.20
तेषां शब्दो महानासीद्द्रवतां वाहिनीमुखे ।
मेघौघस्येव भद्रं ते गिरिमासाद्य दीर्यतः ॥ ८.८१.२० ॥
เสียงอันดังบังเกิดขึ้นจากพวกเขาขณะหนีอยู่หน้ากองทัพ ดังเสียงคำรามของกระแสเมฆที่ปะทะภูเขา ขอให้ท่านจงเจริญรุ่งเรือง
8.81.21
तां तु सेनां भृशं विद्ध्वा द्रावयित्वाऽर्जुनः शरैः ।
प्रायादभिमुखः पार्थः सूतानीकं हि मारिष ॥ ८.८१.२१ ॥
อรชุนผู้เป็นบุตรของปฤถา ทำลายและขับไล่กองทัพนั้นด้วยลูกศรอย่างยับเยิน แล้วเคลื่อนไปข้างหน้า เผชิญหน้ากับกองทัพรถศึก ข้าแต่ท่าน
8.81.22
तस्य शब्दो महानासीत्परानभिमुखस्य वै ।
गरुडस्येव पततः पन्नगार्थे यथा पुरा ॥ ८.८१.२२ ॥
เสียงอันกึกก้องของเขาดังขึ้นขณะที่เขารุกไปข้างหน้าเผชิญศัตรู เหมือนเสียงของครุฑที่โฉบลงมาเพื่องูทั้งหลายในกาลก่อน
8.81.23
तं तु शब्दमभिश्रुत्य भीमसेनो महाबलः ।
बभूव परमप्रीतः पार्थदर्शनलालसः ॥ ८.८१.२३ ॥
ได้ยินเสียงนั้น ภีมเสนผู้มีกำลังมหาศาลก็ปลื้มปีติยิ่ง ใคร่จะได้เห็นปารถะ (อรชุน)
8.81.24
श्रुत्वैव पार्थमायान्तं भीमसेनः प्रतापवान् ।
त्यक्त्वा प्राणान्महाराज सेनां तव ममर्द ह ॥ ८.८१.२४ ॥
เพียงได้ยินว่าปารถะ (อรชุน) กำลังมา ภีมเสนผู้กล้าหาญ ข้าแต่มหาราช ก็ละทิ้งความห่วงใยในชีวิตของตน แล้วบดขยี้กองทัพของพระองค์
8.81.25
स वायुवीर्यप्रतिमो वायुवेगसमो जवे ।
वायुवद्व्यचरद्भीमो वायुपुत्रः प्रतापवान् ॥ ८.८१.२५ ॥
ภีมะผู้เป็นโอรสของพระวายุ มีกำลังและความเร็วเทียบเท่าลม กล้าหาญนัก เคลื่อนไหวไปมาดั่งสายลมเอง
8.81.26
तेनाद्यमाना राजेन्द्र सेना तव विशाम्पते ।
व्यभ्रश्यत महाराज भिन्ना नौरिव सागरे ॥ ८.८१.२६ ॥
ข้าแต่จอมกษัตริย์ ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ กองทัพของพระองค์ถูกเขาโจมตี ข้าแต่มหาราช ย่อยยับกระจัดกระจายไป ดั่งเรือที่แตกในมหาสมุทร
8.81.27
तां तु सेनां तदा भीमो दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
शरैरवचकर्तोग्रैः प्रेपयिष्यन्यमक्षयम् ॥ ८.८१.२७ ॥
ครั้งนั้นภีมะแสดงความว่องไวของมือตน ตัดฟันกองทัพนั้นด้วยลูกศรอันดุดัน ราวกับจะส่งมันไปสู่ที่อยู่ของยมะ
8.81.28
तत्र भारत भीमस्य बलं दृष्ट्वातिमानुषम् ।
व्यत्रस्यन्त रणे योधाः कालस्येव युगक्षये ॥ ८.८१.२८ ॥
ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภรต เมื่อเห็นกำลังอันเหนือมนุษย์ของภีมะ เหล่านักรบในสนามรบต่างหวาดกลัวนัก ดั่งเมื่อสิ้นยุค เมื่อพวกเขาเห็นกาลเวลาเอง
8.81.29
तथाऽर्दितान्भीमबलान्भीमसेनेन भारत ।
दृष्ट्वा दुर्योधनो राजा इदं वचनमब्रवीत् ॥ ८.८१.२९ ॥
ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภารตะ เมื่อท้าวทุรโยธน์เห็นกองทัพของภีมะถูกภีมเสนรบกวนจนย่อยยับเช่นนั้น พระองค์จึงตรัสถ้อยคำเหล่านี้
8.81.30
सैनिकांश्च महेष्वासान्योधांश्च भरतर्षभ ।
समादिशन्रणे सर्वान्हत भीममिति स्म ह ॥ ८.८१.३० ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ ในสนามรบพระองค์ทรงสั่งเหล่าทหาร นักธนูผู้ยิ่งใหญ่ และนักรบทั้งปวงว่า "จงฆ่าภีมะเสีย"
8.81.31
तस्मिन्हते हतं मन्ये पाण्डुसैन्यमशेषतः ॥ ८.८१.३१ ॥
เมื่อเขาถูกฆ่าแล้ว ข้าพเจ้าเห็นว่ากองทัพของปาณฑพทั้งสิ้นย่อมถูกฆ่าไปจนหมดสิ้น
8.81.32
प्रतिगृह्य च तामाज्ञां तव पुत्रस्य पार्थिवाः ।
भीमं प्रच्छादयामासुः शरवर्षैः समन्ततः ॥ ८.८१.३२ ॥
เหล่ากษัตริย์รับคำสั่งนั้นจากโอรสของพระองค์แล้ว ก็ปกคลุมภีมะจากทุกทิศด้วยห่าลูกศร
8.81.33
गजाश्च बहुला राजन्नराश्च जयगृद्धिनः ।
रथे स्थिताश्च राजेन्द्र परिवव्रुर्वृकोदरम् ॥ ८.८१.३३ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ ข้าแต่จอมกษัตริย์ ช้างจำนวนมากและนักรบผู้ใคร่ชัยชนะ ทั้งที่ยืนอยู่บนรถศึก ต่างล้อมวฤโกทรไว้โดยรอบ
8.81.34
स तैः परिवृतः शूरैः शूरो राजन्समन्ततः ।
शुशुभे भरतश्रेष्ठो नक्षत्रैरिव चन्द्रमाः ॥ ८.८१.३४ ॥
ข้าแต่กษัตริย์ วีรบุรุษผู้นั้น ผู้เป็นวีรบุรุษอันประเสริฐแห่งภรตะ ถูกเหล่าวีรบุรุษนั้นล้อมไว้โดยรอบ ส่องประกายอยู่ ดั่งพระจันทร์ที่ล้อมรอบด้วยดวงดาว
8.81.35
परिवेषी यथा सोमः परिपूर्णो विराजते ।
स रराज तथा सङ्ख्ये दर्शनीयो नरोत्तमः।
निर्विशेषो महाराज विजयेनैव संयुगे ॥ ८.८१.३५ ॥
ดั่งพระจันทร์เต็มดวงที่มีวงแสงล้อมรอบ ส่องแสงเจิดจ้างดงาม เขาก็ส่องประกายในการรบเช่นนั้น เป็นที่น่าชมยิ่ง ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ ข้าแต่มหาราช เขาไม่มีผู้ใดเทียบได้ในการต่อสู้ด้วยชัยชนะนั่นเอง
8.81.36
तस्य ते पार्थिवाः सर्वे शरवृष्टिं समासृजन् ।
क्रोधरक्तेक्षणाः शूरा हन्तुकामा वृकोदरम् ॥ ८.८१.३६ ॥
กษัตริย์ทั้งปวงนั้นต่างระดมห่าลูกศรใส่เขา วีรบุรุษทั้งหลายตาแดงก่ำด้วยความโกรธ ปรารถนาจะสังหารวฤโกทร
8.81.37
तां विदार्य महासेनां शरैः सन्नतपर्वभिः ।
निश्चक्राम रणाद्भीमो मत्स्यो जालादिवाम्भसि ॥ ८.८१.३७ ॥
ภีมะฝ่ากองทัพใหญ่นั้นให้ทะลุด้วยลูกศรที่โค้งงอตรงข้อ แล้วออกจากสนามรบ ดั่งปลาที่หลุดจากอวนในน้ำ
8.81.38
हत्वा दशसहस्राणि गजानामनिवर्तिनाम् ।
नृणां शतसहस्रे द्वे द्वे शते चैव भारत ॥ ८.८१.३८ ॥
ข้าแต่ผู้สืบเชื้อสายภารตะ เขาสังหารช้างที่ไม่ถอยหนีไปหมื่นตัว และผู้คนสองแสนสองร้อยคน
8.81.39
पञ्च चाश्वसहस्राणि रथानां शतमेव च ।
हत्वा प्रास्यन्दयद्भीमो नदीं शोणितवाहिनीम् ॥ ८.८१.३९ ॥
ภีมะสังหารม้าห้าพันตัวและรถศึกหนึ่งร้อยคัน แล้วทำให้แม่น้ำที่พัดพาโลหิตไหลหลั่งออกมา
8.81.40
शोणितोदां रथावर्तां हस्तिग्राहसमाकुलाम् ।
नरमीनाश्वनक्रान्तां केशशैवलशाद्वलाम् ॥ ८.८१.४० ॥
แม่น้ำที่มีน้ำเป็นโลหิต มีวังน้ำเป็นรถศึก เต็มไปด้วยจระเข้ช้าง เต็มไปด้วยคนดั่งปลา และม้าดั่งจระเข้ มีตะไคร่น้ำและหญ้าเป็นเส้นผม
8.81.41
सञ्छिन्नभुजनागेन्द्रां बहुरत्नापहारिणीम् ।
ऊरुग्राहां मज्जपङ्कां शीर्षोपलसमावृताम् ॥ ८.८१.४१ ॥
แม่น้ำที่เต็มไปด้วยช้างใหญ่ซึ่งถูกตัดงวงและแขนขาด พัดพาอัญมณีไปมากมาย มีต้นขาเป็นจระเข้ มีไขกระดูกเป็นโคลน ถูกปกคลุมด้วยก้อนหินซึ่งคือศีรษะทั้งหลาย
8.81.42
धनुःकाशां शरावापां गदापरिघकेतनाम् ।
हंसछत्रध्वजोपेतामुष्णीषवरफेनिलाम् ॥ ८.८१.४२ ॥
แม่น้ำที่มีคันธนูเป็นกอแขม มีลูกศรเป็นพื้นที่หว่านเมล็ด มีตะบองและไม้ระเนียดเป็นธง ประดับด้วยร่มและธงรูปหงส์ มีฟองขาวจากผ้าโพกศีรษะอย่างดี
8.81.43
हारपद्माकरां चैव भूमिरेणूर्मिमालिनीम् ।
आर्यवृत्तवतीं सङ्ख्ये सुतरां भीरुदुस्तराम् ॥ ८.८१.४३ ॥
ทะเลสาบแห่งดอกบัวที่ทำจากสร้อยคอ ประดับด้วยระลอกคลื่นของฝุ่นดิน มีความประพฤติอันสูงส่งในการรบ ง่ายดายสำหรับผู้กล้าหาญและข้ามไม่ได้สำหรับผู้ขลาดกลัว
8.81.44
योधग्राहवतीं सङ्ख्ये वहन्तीं पितृसादनम् ।
क्षणेन पुरुषव्याघ्रः प्रावर्तयत निम्नगाम् ॥ ८.८१.४४ ॥
ในการรบ แม่น้ำที่มีนักรบเป็นจระเข้ พัดพาคนไปสู่สถานที่ของบรรพบุรุษ บุรุษผู้เป็นเสือในหมู่มนุษย์ได้ทำให้แม่น้ำนั้นไหลขึ้นในพริบตาเดียว
8.81.45
यथा वैतरणीमुग्रां दुस्तरामकृतात्मभिः ।
तथा दुस्तरणीं घोरां भीरूणां भयवर्धनीम् ॥ ८.८१.४५ ॥
เหมือนแม่น้ำไวตรณีอันดุร้ายที่ข้ามได้ยากสำหรับผู้ที่ยังไม่ขัดเกลาตน แม่น้ำอันน่ากลัวนี้ก็ข้ามได้ยากเช่นเดียวกัน และเพิ่มความกลัวให้แก่ผู้ขลาดกลัว
8.81.46
यतोयतः पाण्डवेयः प्रविष्टो रथसत्तमः ।
ततस्ततः प्रापतन्वै योधाः शतसहस्रशः ॥ ८.८१.४६ ॥
ที่ใดก็ตามที่บุตรของปาณฑุผู้เป็นยอดแห่งนักรบรถเข้าไป ที่นั้นนักรบนับแสนนับหมื่นก็พุ่งเข้าใส่เขา
8.81.47
एवं दृष्ट्वा कृतं कर्म भीमसेनेन संयुगे ।
दुर्योधनो महाराज शकुनिं वाक्यमब्रवीत् ॥ ८.८१.४७ ॥
เมื่อทอดพระเนตรการกระทำที่ภีมเสนได้ทำในการรบเช่นนั้น ทุรโยธน์ ท้าวพระเจ้าผู้ยิ่งใหญ่ ตรัสถ้อยคำนี้แก่ศกุนิ
8.81.48
जहि मातुल सङ्ग्रामे भीमसेनं महाबलम् ।
अस्मिञ्जिते जितं मन्ये पाण्डवेयं महाबलम् ॥ ८.८१.४८ ॥
ท่านลุงเอ๋ย จงสังหารภีมเสนผู้มีกำลังมหาศาลในการรบเถิด เมื่อเขาถูกพิชิตแล้ว เราคิดว่าบุตรของปาณฑุผู้มีกำลังมหาศาลก็ถูกพิชิตด้วยเช่นกัน
8.81.49
ततः प्रायान्महाराज सौबलेयः प्रतापवान् ।
रणाय महते युक्तो भ्रातृभिः परिवारितः ॥ ८.८१.४९ ॥
ครั้นแล้ว ข้าแต่มหาราชา โอรสของสุพล ผู้ทรงอานุภาพ ก็เสด็จออกไป ล้อมรอบด้วยพี่น้องของตนและพร้อมสำหรับการรบครั้งใหญ่
8.81.50
स समासाद्य सङ्ग्रामे भीमं भीमपराक्रमम् ।
वारयामास तं वीरो वेलेव मकरालयम् ॥ ८.८१.५० ॥
เขาเข้าประจันหน้าภีมะผู้มีวิกรมอันน่าสะพรึง ในการรบ วีรบุรุษผู้นั้นได้ยับยั้งภีมะไว้ ดุจฝั่งที่ยับยั้งมหาสมุทรไว้ฉะนั้น
8.81.51
सन्न्यवर्तत तं भीमो वार्यमाणः शितैः शरैः ।
शकुनिस्तस्य राजेन्द्र वामपार्श्वे स्तनान्तरे।
प्रेषयामास नाराचान्रुक्मपुङ्खाञ्शिलाशितान् ॥ ८.८१.५१ ॥
ภีมะถูกยับยั้งด้วยลูกศรคมกล้า จึงหันกลับไปจากเขา ข้าแต่จอมกษัตริย์ ศกุนิได้ยิงลูกศรเหล็กมีขนนกสีทอง ที่ลับบนหินแล้ว เข้าไปยังข้างซ้ายของภีมะ ระหว่างหน้าอก
8.81.52
वर्म भित्त्वा तु ते घोराः पाण्डवस्य महात्मनः ।
न्यम़ञ्जन्त महाराज कङ्कबर्हिणवाससः ॥ ८.८१.५२ ॥
ข้าแต่มหาราชา ลูกศรอันน่ากลัวเหล่านั้นติดขนนกกระสาและนกยูง ได้เจาะทะลุเกราะของปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ แล้วจมลึกเข้าไปในตัวเขา
8.81.53
सोऽतिविद्धो रणे भीमः शरं रुक्मविभूषितम् ।
प्रेषयामास स रुषा सौबलं प्रति भारत ॥ ८.८१.५३ ॥
ภีมะถูกแทงอย่างสาหัสในการรบ จึงด้วยความโกรธได้ส่งลูกศรประดับทองไปยังโอรสของสุพล ข้าแต่ทายาทแห่งภรตวงศ์
8.81.54
तमायान्तं शरं घोरं शकुनिः शत्रुतापनः ।
चिच्छेद सप्तधा राजन्कृतहस्तो महाबलः ॥ ८.८१.५४ ॥
ศกุนิผู้ทำให้ศัตรูหวาดหวั่น มีมือชำนาญและกำลังมหาศาล ได้ตัดลูกศรอันน่ากลัวที่พุ่งเข้ามาหาตนเป็นเจ็ดท่อน ข้าแต่พระราชา
8.81.55
तस्मिन्निपतिते भूमौ भीमः क्रुद्धो विशाम्पते ।
धनुश्छिच्छेद भल्लेन सौबलस्य हसन्निव ॥ ८.८१.५५ ॥
เมื่อภีมะนั้นล้มลงสู่พื้นดิน ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน ภีมะผู้โกรธเคืองราวกับหัวเราะ ได้ตัดคันธนูของโอรสสุพลด้วยลูกศรภัลละ
8.81.56
तदपास्य धनुश्छिन्नं सौबलेयः प्रतापवान् ।
अन्यदादाय वेगेन धनुर्भल्लांश्च षोडश।
तैस्तस्य तु महाराज भल्लैः सन्नतपर्वभिः ॥ ८.८१.५६ ॥
ครั้นแล้ว โอรสของสุพลผู้ทรงอานุภาพ ทิ้งคันธนูที่ขาดนั้นไป แล้วหยิบคันธนูอีกคันหนึ่งและลูกศรภัลละสิบหกดอกมาอย่างรวดเร็ว ข้าแต่มหาราชา ด้วยลูกศรภัลละมีข้อพับโค้งเหล่านั้น...
8.81.57
द्वाभ्यां स सारथिं ह्यार्च्छद्भीमं सप्तभिरेव च ।
ध्वजमेकेन चिच्छेद द्वाभ्यां छत्रं विशाम्पते।
चतुर्भिश्चतुरो वाहान्विव्याध सुबलात्मजः ॥ ८.८१.५७ ॥
ด้วยสองดอก เขาได้ยิงถูกนายสารถีของภีมะ และด้วยอีกเจ็ดดอก ด้วยดอกหนึ่งเขาตัดธง ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน ด้วยสองดอกเขาตัดร่ม และด้วยสี่ดอก โอรสของสุพลได้แทงม้าทั้งสี่ตัว
8.81.58
ततः क्रुद्धो महाराज भीमसेनः प्रतापवान् ।
शक्तिं चिक्षेप समरे रुक्मदण्डामयस्मयीम् ॥ ८.८१.५८ ॥
ครั้นแล้ว ข้าแต่มหาราชา ภีมเสนผู้โกรธเคืองและทรงอานุภาพ ได้ขว้างหอกเหล็กที่มีด้ามทองในการรบ
8.81.59
सा भीमभुजनिर्मुक्ता नागजिह्वेन चञ्चला ।
निपपात रणे तूर्णं सौबलस्य महात्मनः ॥ ८.८१.५९ ॥
หอกนั้นถูกปล่อยจากแขนของภีมะ สั่นไหวดุจลิ้นของงู ได้พุ่งลงอย่างรวดเร็วในการรบ ใส่โอรสของสุพลผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่
8.81.60
ततस्तामेव संगृह्य शक्तिं कनकभूषणाम् ।
भीमसेनाय चिक्षेप क्रुद्धरूपो विशाम्पते ॥ ८.८१.६० ॥
จากนั้น ศกุนิคว้าหอกประดับทองนั้นเอง ด้วยรูปกายที่โกรธเกรี้ยว แล้วขว้างไปยังภีมเสน ข้าแต่ผู้เป็นใหญ่แห่งประชาชน
8.81.61
सा निर्भिद्य भुजं सव्यं पाण्डवस्य महात्मनः ।
निपपात तदा भूमौ यथा विद्युन्नभश्च्युता ॥ ८.८१.६१ ॥
นางลูกศรทะลุแขนซ้ายของปาณฑพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ แล้วตกลงสู่พื้นดิน ดุจสายฟ้าที่หลุดจากท้องฟ้า
8.81.62
अथोत्क्रुष्टं महाराज धार्तराष्ट्रैः समन्ततः ।
न तु तं ममृषे भीमः सिंहनादं तरस्विनाम् ॥ ८.८१.६२ ॥
จากนั้น โอ้มหาราชเจ้า บุตรของธฤตราษฎร์ก็ส่งเสียงโห่ร้องทุกทิศ แต่ภีมะทนเสียงคำรามดุจสิงโตของนักรบผู้ว่องไวเหล่านั้นไม่ได้
8.81.63
अन्यद्गृह्य धनुः सज्यं त्वरमाणो महाबलः ।
मुहूर्तादिव राजेन्द्र च्छादयामास सायकैः।
सौबलस्य बलं सङ्ख्ये त्यक्त्वा नादं महाबलः ॥ ८.८१.६३ ॥
นักรบผู้มีกำลังมหาศาลรีบหยิบธนูที่มีสายพร้อมแล้วอีกคันหนึ่ง โอ้จอมกษัตริย์ เพียงชั่วครู่ก็ปกคลุมกองทัพของสุพลด้วยลูกศร ในการรบ นักรบผู้มีกำลังมหาศาลได้ส่งเสียงคำรามดุจสิงโต
8.81.64
तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सूतं चैव विशाम्पते ।
ध्वजं चिच्छेद भल्लेन त्वरमाणः पराक्रमी ॥ ८.८१.६४ ॥
โอ้เจ้าแห่งประชาชน นักรบผู้กล้าหาญผู้นั้นรีบสังหารม้าทั้งสี่ของศัตรูและสารถีด้วย แล้วใช้ลูกศรหัวพระจันทร์ตัดธงของเขาขาด
8.81.65
हताश्वं रथमुत्सृज्य त्वरमाणो नरोत्तमः ।
तस्थौ विस्फारयंश्चापं क्रोधरक्तेक्षणः श्वसन् ॥ ८.८१.६५ ॥
นรโคตรผู้นั้นทิ้งรถที่ม้าถูกฆ่าแล้ว รีบลุกขึ้นยืน ดึงธนูให้กางกว้าง ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ หอบหายใจแรง
8.81.66
शरैश्च बहुधा राजन्भीममार्च्छत्समन्ततः ॥ ८.८१.६६ ॥
และ โอ้พระราชา เขาโจมตีภีมะจากทุกทิศด้วยลูกศรหลายรูปแบบ
8.81.67
प्रतिहत्य तु वेगेन भीमसेनः प्रतापवान् ।
धनुश्चिच्छेद सङ्क्रुद्धो विव्याध च शितैः शरैः ॥ ८.८१.६७ ॥
แต่ภีมเสนผู้ทรงพลัง ตอบโต้อย่างรวดเร็ว โกรธจัด ตัดคันธนูของเขาขาด แล้วยิงเขาด้วยลูกศรคมกล้า
8.81.68
सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुकर्शनः ।
निपपात तदा भूमौ किञ्चित्प्राणो नराधिपः ॥ ८.८१.६८ ॥
ศัตรูผู้ทรมานข้าศึก ถูกศัตรูผู้มีกำลังแรงกล้ายิงทะลุอย่างสาหัส จึงล้มลงสู่พื้นดิน โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ เหลือลมหายใจอยู่เพียงเล็กน้อย
8.81.69
ततस्तं विह्वलं ज्ञात्वा पुत्रस्तव विशाम्पते ।
अपोवाह रथेनाजौ भीमसेनस्य पश्यतः ॥ ८.८१.६९ ॥
ครั้นแล้ว โอ้เจ้าแห่งประชาชน เมื่อบุตรของท่านรู้ว่าเขาหมดสติ ก็อุ้มเขาออกจากสนามรบบนรถศึก ขณะที่ภีมเสนมองดูอยู่
8.81.70
शकुनिं विह्वलं दृष्ट्वा धार्तराष्ट्राः पराङ्मुखाः ।
प्रदुद्रुवुर्दिशो भीता भीमसेनभयात्प्रभो ॥ ८.८१.७० ॥
เมื่อเห็นสกุนิหมดสติ บรรดาบุตรของธฤตราษฎร์ก็หันหลังให้ หวาดกลัวและวิ่งหนีไปทุกทิศทาง โอ้ท่านผู้เป็นใหญ่ เพราะความกลัวต่อภีมเสน
8.81.71
सौबले निर्जिते राजन्भीमसेनेन धन्विना ।
भयेन महताऽऽविष्टः पुत्रो दुर्योधनस्तव।
अपायाज्जवनैरश्वैः सापेक्षो मातुलं प्रति ॥ ८.८१.७१ ॥
โอ้พระราชา เมื่อสระพละถูกนักรบผู้ชำนาญธนูอย่างภีมเสนพิชิต บุตรของท่านทุรโยธน์ถูกความกลัวอันใหญ่หลวงครอบงำ จึงหนีไปด้วยม้าที่วิ่งเร็ว โดยห่วงใยพระมาตุลของตน
8.81.72
पराङ्मुखं तु राजानं दृष्ट्वा सैन्यानि भारत ।
विप्रजग्मुः समुत्सृज्य द्वैरथानि समन्ततः ॥ ८.८१.७२ ॥
โอ้ภารตะ เมื่อเหล่าทหารเห็นพระราชาหันหลังให้ ก็ละทิ้งการดวลรถศึกเดี่ยวและกระจัดกระจายไปทุกทิศ
8.81.73
तान्दृष्ट्वा विद्रुतान्सर्वान्धार्तराष्ट्रान्पराङ्मुखान् ।
जवेनाभ्यापतद्भीमः किरञ्शरशतान्बहून् ॥ ८.८१.७३ ॥
เมื่อเห็นบรรดาบุตรของธฤตราษฎร์ที่หนีไปทั้งหมดหันหลังให้ ภีมะก็รีบพุ่งเข้าใส่ พร้อมระดมลูกศรนับร้อยออกไปมากมาย
8.81.74
ते वध्यमाना भीमेन धार्तराष्ट्राः पराङ्मुखाः ।
कर्णमासाद्य समरे स्थिता राजन्समन्ततः ॥ ८.८१.७४ ॥
บรรดาบุตรของธฤตราษฎร์ที่ถูกภีมะสังหาร หันหลังให้ ไปถึงกรรณะ แล้วยืนล้อมอยู่ทุกด้านในสนามรบ โอ้พระราชา
8.81.75
स हि तेषां महावीर्यो द्वीपोऽभूत्सुमहाबलः ।
भिन्ननौका यथा राजन्द्वीपमासाद्य निर्वृताः ॥ ८.८१.७५ ॥
โอ้พระราชา เขาเป็นผู้มีพลานุภาพยิ่งใหญ่และมีกำลังมหาศาลสำหรับพวกเขา ดุจเกาะ เหมือนผู้คนที่เรือแตกไปถึงเกาะแล้วได้พักผ่อน
8.81.76
भवन्ति पुरुषव्याघ्र नाविकाः कालपर्यये ।
तथा कर्णं समासाद्य तावकाः पुरुषर्षभ ॥ ८.८१.७६ ॥
โอ้นรโคตร ในวาระที่กาลเวลาผันเปลี่ยน ผู้พายเรือย่อมเกิดขึ้น ฉันใดก็ฉันนั้น โอ้บุรุษผู้เป็นดั่งวัวหนุ่ม เหล่าพวกของท่านเมื่อไปถึงกรรณะแล้ว ก็พบที่พึ่ง
8.81.77
समाश्वस्ताः स्थिता राजन्सम्प्रहृष्टाः परस्परम् ।
समाजग्मुश्च युद्धाय मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥ ८.८१.७७ ॥
โอ้พระราชา เมื่อได้รับการปลอบประโลมและยินดียิ่งต่อกัน พวกเขาก็ยืนอยู่ และด้วยตั้งใจจะย้อนความตายกลับ จึงรวมตัวกันเพื่อทำสงคราม