ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 8.81
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.81.1
श्रुत्वा तु रथनिर्घोषं सिंहनादं च संयुगे ।
अर्जुनः प्राह गोविन्दं शीघ्रं वाहय वाजिनः ॥ ८.८१.१ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰੱਥਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਗਰਜ ਸੁਣ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜਲਦੀ ਘੋੜੇ ਹੱਕੋ।"
8.81.2
अर्जुनस्य वचः श्रुत्वा गोविन्दोऽर्जुनमब्रवीत् ।
एष गच्छामि सुक्षिप्रं यत्र भीमो व्यवस्थितः ॥ ८.८१.२ ॥
ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਭੀਮ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।"
8.81.3
तं यान्तमश्वा हिमशङ्खवर्णाः ।
सुवर्णमुक्तामणिजालनद्धाः।
जम्भं जिघांसुं प्रगृहीतवज्रं ।
हया यथा तत्र यथा वहंस्तदा ॥ ८.८१.३ ॥
ਬਰਫ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ, ਸੋਨੇ-ਮੋਤੀ-ਮਣੀਆਂ ਦੇ ਜਾਲਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੇ, ਵਜ੍ਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜੰਭ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਉਸ ਰੱਥ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
8.81.4
रथाश्वमातङ्गपदातिसङ्घा ।
बाणस्वनैर्नेमिखुरस्वनैश्च।
सन्नादयन्तो वसुधां दिशश्च ।
क्रुद्धा नृसिंहा जयमभ्युदीयः ॥ ८.८१.४ ॥
ਰੱਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਸਨਸਨਾਹਟ ਅਤੇ ਪਹੀਆਂ ਤੇ ਖੁਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾਉਂਦੇ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਨਰਸਿੰਘ ਯੋਧੇ ਜਿੱਤ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
8.81.5
तेषां च पार्थस्य च मारिषासी… ।
द्देहासुपापक्षपणं सुयुद्धम्।
त्रैलोक्यहेतोरसुरैर्यथासी… ।
द्देवस्य विष्णोर्जयतां वरस्य ॥ ८.८१.५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਪਾਰਥ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, … ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਘੋਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ; ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਲਈ ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ... ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਦੇਵ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ (ਯੁੱਧ ਵਾਂਗ)।
8.81.6
तैरस्तमुच्चावचमायुधं त… ।
देकः प्रचिच्छेद किरीटमाली।
क्षुरार्धचन्द्रैर्निशितैश्च भल्लैः ।
शिरांसि तेषां बहुधा च बाहून् ॥ ८.८१.६ ॥
ਕਿਰੀਟਮਾਲੀ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਇਕੱਲੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਅਨੇਕ ਸ਼ਸਤਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ; ਤਿੱਖੇ ਕਸ਼ੁਰ, ਅਰਧਚੰਦਰ ਬਾਣਾਂ ਅਤੇ ਭੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਬਾਹਾਂ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟੇ।
8.81.7
छत्राणि वालव्यजनानि केतू… ।
नश्वान्रथान्पत्तिगणान्द्विपांश्च।
ते पेतुरुर्व्यां बहुधा विकृत्ता ।
वातप्रणुन्नानि यथा वनानि ॥ ८.८१.७ ॥
ਛਤਰ, ਚਾਮਰ, ਝੰਡੇ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰੱਥ, ਪੈਦਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਦਲ, ਹਾਥੀ — ਉਹ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੱਟੇ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਖੜੇ ਬਨਾਂ ਵਾਂਗ।
8.81.8
सुवर्णजालावनता महागजाः ।
सवैजयन्तीध्वजयोधकल्पिताः।
सुवर्णपुङ्घैरिषुभिः समाचिता… ।
शकाशिरे प्रज्वलिता यथाचलाः ॥ ८.८१.८ ॥
ਸੋਨੇ ਦੀ ਜਾਲੀ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਮਹਾਗਜ, ਵਿਜੈ-ਧਵਜਾਂ ਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ — ਬਲਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਪਏ।
8.81.9
विदार्य नागाश्वरथान्धञ्जयः ।
शरोत्तमैर्वासववज्रसन्निभैः।
द्रुतं ययौ कर्णजिघांसया तथा ।
यथा मरुत्वान्बलभेदने पुरा ॥ ८.८१.९ ॥
ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰੱਥ ਚੀਰ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ ਉੱਤਮ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਆ — ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਬਲਾਸੁਰ ਨੂੰ ਭੇਦਣ ਲਈ ਮਰੁਤਵਾਨ (ਇੰਦਰ) ਵਾਂਗ।
8.81.10
ततः स पुरुषव्याघ्रस्तव सैन्यमरिन्दमः ।
प्रविवेश महाबाहुर्मकरः सागरं यथा ॥ ८.८१.१० ॥
ਤਦ ਉਹ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਬਾਹੂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਵੜਿਆ — ਮਕਰ ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੜਦਾ ਹੈ।
8.81.11
तं हृष्टास्तावका राजन्रथपत्तिसमन्विताः ।
गजाश्वसादिबहुलाः पाण्डवं समुपाद्रवन् ॥ ८.८१.११ ॥
ਰਾਜਨ, ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੈਨਿਕ ਰੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਫ਼ੌਜ ਸਮੇਤ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
8.81.12
तेषामापततां पार्थमारावः सुमहानभूत् ।
सागरस्येव क्षुब्धस्य यथा स्यात्सलिलस्वनः ॥ ८.८१.१२ ॥
ਪਾਰਥ ਵੱਲ ਧਾਵੇ ਮਾਰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਰੌਲਾ ਉੱਠਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਖਲਬਲੀ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਵੇ।
8.81.13
ते तु तं पुरुषव्याघ्रं व्याघ्रा इव महारथाः ।
अभ्यद्रवन्त सङ्ग्रामे त्यक्त्वा प्राणकृतं भयम् ॥ ८.८१.१३ ॥
ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਪੁਰਖ-ਵਿਆਘਰ ਵੱਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਦੌੜ ਪਏ, ਜਾਨ ਦਾ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ।
8.81.14
तेषामापततां तत्र शरवर्षाणि मुञ्चताम् ।
अर्जुनो व्यधमत्सैन्यं महावातो घनानिव ॥ ८.८१.१४ ॥
ਉੱਥੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦੇ ਧਾਵੇ ਮਾਰਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਮਹਾਵਾਯੂ ਵਾਂਗ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਖਿੰਡਾ ਦਿੱਤਾ।
8.81.15
तेऽर्जुनं सहिता भूत्वा रथवंशैः ग्रहारिणः ।
अभियाय महेष्वासा विव्यधुर्निशितैः शरैः ॥ ८.८१.१५ ॥
ਉਹ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਰੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
8.81.16
ततोऽर्जुनः सहस्राणि रथवारणवाजिनाम् ।
प्रेषयामास विशिखैर्यमस्य सदनं प्रति ॥ ८.८१.१६ ॥
ਤਦ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੱਥਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
8.81.17
ते वध्यमानाः समरे पार्थचापच्युतैः शरैः ।
तत्रतत्र स्म लीयन्ते भये जाते महारथाः ॥ ८.८१.१७ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ, ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੇ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਛੁਪਣ ਲੱਗੇ।
8.81.18
तेषां चतुःशतान्वीरान्यतमानान्महारथान् ।
अर्जुनो निशितैर्बाणैरनयद्यमसादनम् ॥ ८.८१.१८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੜਦੇ ਚਾਰ ਸੌ ਵੀਰ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
8.81.19
ते वध्यमानाः समरे नानालिङ्गैः शितैः शरैः ।
अर्जुनं समभित्यज्य दुद्रुवुर्वै दिशो दश ॥ ८.८१.१९ ॥
ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਹ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।
8.81.20
तेषां शब्दो महानासीद्द्रवतां वाहिनीमुखे ।
मेघौघस्येव भद्रं ते गिरिमासाद्य दीर्यतः ॥ ८.८१.२० ॥
ਫੌਜ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭੱਜਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਫਟਦੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਹ ਵਰਗਾ। ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
8.81.21
तां तु सेनां भृशं विद्ध्वा द्रावयित्वाऽर्जुनः शरैः ।
प्रायादभिमुखः पार्थः सूतानीकं हि मारिष ॥ ८.८१.२१ ॥
ਉਸ ਫੌਜ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਜਾ ਕੇ, ਹੇ ਮਾਨਯੋਗ, ਪਾਰਥ ਅਰਜੁਨ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਸਾਰਥੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵੱਲ ਗਿਆ।
8.81.22
तस्य शब्दो महानासीत्परानभिमुखस्य वै ।
गरुडस्येव पततः पन्नगार्थे यथा पुरा ॥ ८.८१.२२ ॥
ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਪਾਂ ਲਈ ਝਪਟਦੇ ਗਰੁੜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਰਗਾ।
8.81.23
तं तु शब्दमभिश्रुत्य भीमसेनो महाबलः ।
बभूव परमप्रीतः पार्थदर्शनलालसः ॥ ८.८१.२३ ॥
ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ; ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
8.81.24
श्रुत्वैव पार्थमायान्तं भीमसेनः प्रतापवान् ।
त्यक्त्वा प्राणान्महाराज सेनां तव ममर्द ह ॥ ८.८१.२४ ॥
ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਪਰਾਕਰਮੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਾਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਰੌਂਦ ਦਿੱਤਾ।
8.81.25
स वायुवीर्यप्रतिमो वायुवेगसमो जवे ।
वायुवद्व्यचरद्भीमो वायुपुत्रः प्रतापवान् ॥ ८.८१.२५ ॥
ਵਾਯੂ ਦੇ ਬਲ ਅਤੇ ਵੇਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵਾਯੂਪੁੱਤਰ ਪਰਾਕਰਮੀ ਭੀਮ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗਾ।
8.81.26
तेनाद्यमाना राजेन्द्र सेना तव विशाम्पते ।
व्यभ्रश्यत महाराज भिन्ना नौरिव सागरे ॥ ८.८१.२६ ॥
ਉਸ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਵਾਂਗ ਖਿੰਡ ਗਈ।
8.81.27
तां तु सेनां तदा भीमो दर्शयन्पाणिलाघवम् ।
शरैरवचकर्तोग्रैः प्रेपयिष्यन्यमक्षयम् ॥ ८.८१.२७ ॥
ਫਿਰ ਭੀਮ ਨੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਫੁਰਤੀ ਵਿਖਾਉਂਦਿਆਂ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
8.81.28
तत्र भारत भीमस्य बलं दृष्ट्वातिमानुषम् ।
व्यत्रस्यन्त रणे योधाः कालस्येव युगक्षये ॥ ८.८१.२८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉੱਥੇ ਭੀਮ ਦਾ ਅਤਿਮਾਨੁਖੀ ਬਲ ਵੇਖ ਕੇ ਯੋਧੇ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਲ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਂਗ ਰਣ ਵਿੱਚ ਕੰਬ ਉੱਠੇ।
8.81.29
तथाऽर्दितान्भीमबलान्भीमसेनेन भारत ।
दृष्ट्वा दुर्योधनो राजा इदं वचनमब्रवीत् ॥ ८.८१.२९ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਭੀਮਸੇਨ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀੜਤ ਹੋਏ ਭੀਮ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
8.81.30
सैनिकांश्च महेष्वासान्योधांश्च भरतर्षभ ।
समादिशन्रणे सर्वान्हत भीममिति स्म ह ॥ ८.८१.३० ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੈਨਿਕਾਂ, ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ "ਭੀਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ।"
8.81.31
तस्मिन्हते हतं मन्ये पाण्डुसैन्यमशेषतः ॥ ८.८१.३१ ॥
ਉਸ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰੀ ਗਈ।
8.81.32
प्रतिगृह्य च तामाज्ञां तव पुत्रस्य पार्थिवाः ।
भीमं प्रच्छादयामासुः शरवर्षैः समन्ततः ॥ ८.८१.३२ ॥
ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਉਹ ਹੁਕਮ ਮੰਨ ਕੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਭੀਮ ਨੂੰ ਢਕ ਲਿਆ।
8.81.33
गजाश्च बहुला राजन्नराश्च जयगृद्धिनः ।
रथे स्थिताश्च राजेन्द्र परिवव्रुर्वृकोदरम् ॥ ८.८१.३३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿੱਤ ਦੇ ਲਾਲਚੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ, ਅਤੇ ਰੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਯੋਧੇ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
8.81.34
स तैः परिवृतः शूरैः शूरो राजन्समन्ततः ।
शुशुभे भरतश्रेष्ठो नक्षत्रैरिव चन्द्रमाः ॥ ८.८१.३४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੂਰਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਘਿਰਿਆ ਉਹ ਸੂਰਮਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਇਆ।
8.81.35
परिवेषी यथा सोमः परिपूर्णो विराजते ।
स रराज तथा सङ्ख्ये दर्शनीयो नरोत्तमः।
निर्विशेषो महाराज विजयेनैव संयुगे ॥ ८.८१.३५ ॥
ਪਰਿਵੇਸ਼ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਪੂਰਨ ਚੰਦਰਮਾ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਰੋਤਮ ਦਰਸ਼ਨੀਯ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕਿਆ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ।
8.81.36
तस्य ते पार्थिवाः सर्वे शरवृष्टिं समासृजन् ।
क्रोधरक्तेक्षणाः शूरा हन्तुकामा वृकोदरम् ॥ ८.८१.३६ ॥
ਉਸ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਬੀਰ, ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
8.81.37
तां विदार्य महासेनां शरैः सन्नतपर्वभिः ।
निश्चक्राम रणाद्भीमो मत्स्यो जालादिवाम्भसि ॥ ८.८१.३७ ॥
ਝੁਕੇ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਮਹਾਸੈਨਾ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਭੀਮ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ—ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਜਾਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਂਗ।
8.81.38
हत्वा दशसहस्राणि गजानामनिवर्तिनाम् ।
नृणां शतसहस्रे द्वे द्वे शते चैव भारत ॥ ८.८१.३८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਜਿਹੜੇ ਹਾਥੀ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਲੱਖ ਦੋ ਸੌ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਿਆ।
8.81.39
पञ्च चाश्वसहस्राणि रथानां शतमेव च ।
हत्वा प्रास्यन्दयद्भीमो नदीं शोणितवाहिनीम् ॥ ८.८१.३९ ॥
ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਸੌ ਰਥ ਮਾਰ ਕੇ ਭੀਮ ਨੇ ਲਹੂ ਵਹਾਉਂਦੀ ਨਦੀ ਵਗਾ ਦਿੱਤੀ।
8.81.40
शोणितोदां रथावर्तां हस्तिग्राहसमाकुलाम् ।
नरमीनाश्वनक्रान्तां केशशैवलशाद्वलाम् ॥ ८.८१.४० ॥
ਲਹੂ ਜਿਸਦਾ ਪਾਣੀ, ਰਥ ਜਿਸਦੇ ਭੌਰ, ਹਾਥੀ-ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਮਨੁੱਖ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਮਗਰਮੱਛ ਵਾਂਗ, ਵਾਲ ਜਿਸਦੀ ਕਾਈ ਅਤੇ ਘਾਹ।
8.81.41
सञ्छिन्नभुजनागेन्द्रां बहुरत्नापहारिणीम् ।
ऊरुग्राहां मज्जपङ्कां शीर्षोपलसमावृताम् ॥ ८.८१.४१ ॥
ਕੱਟੀਆਂ ਸੁੰਡਾਂ ਤੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਬਹੁਤ ਰਤਨ ਰੋੜ੍ਹ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੀ, ਪੱਟਾਂ ਰੂਪੀ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਿੱਝ ਦੇ ਚਿੱਕੜ ਵਾਲੀ, ਸਿਰਾਂ ਰੂਪੀ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੋਈ (ਨਦੀ)।
8.81.42
धनुःकाशां शरावापां गदापरिघकेतनाम् ।
हंसछत्रध्वजोपेतामुष्णीषवरफेनिलाम् ॥ ८.८१.४२ ॥
ਧਨੁਸ਼ ਰੂਪੀ ਕਾਂਸ ਵਾਲੀ, ਬਾਣਾਂ ਰੂਪੀ ਬਿਜਾਈ ਵਾਲੀ, ਗਦਾ-ਪਰਿਘ ਰੂਪੀ ਝੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀ, ਹੰਸ-ਛੱਤਰ ਤੇ ਧੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੱਗਾਂ ਦੀ ਝੱਗ ਵਾਲੀ (ਨਦੀ)।
8.81.43
हारपद्माकरां चैव भूमिरेणूर्मिमालिनीम् ।
आर्यवृत्तवतीं सङ्ख्ये सुतरां भीरुदुस्तराम् ॥ ८.८१.४३ ॥
ਹਾਰਾਂ ਰੂਪੀ ਕੰਵਲਾਂ ਦਾ ਸਰੋਵਰ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਲੀ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਰਯ ਆਚਰਣ ਵਾਲੀ, ਵੀਰਾਂ ਲਈ ਅਤਿ ਸੌਖੀ ਤੇ ਡਰਪੋਕਾਂ ਲਈ ਲੰਘਣ ਯੋਗ ਨਾ (ਨਦੀ)।
8.81.44
योधग्राहवतीं सङ्ख्ये वहन्तीं पितृसादनम् ।
क्षणेन पुरुषव्याघ्रः प्रावर्तयत निम्नगाम् ॥ ८.८१.४४ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਯੋਧਿਆਂ ਰੂਪੀ ਮਗਰਮੱਛਾਂ ਵਾਲੀ, ਪਿਤਰਲੋਕ ਵੱਲ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘ੍ਰ ਨੇ ਪਲ ਵਿੱਚ ਵਹਾ ਦਿੱਤਾ।
8.81.45
यथा वैतरणीमुग्रां दुस्तरामकृतात्मभिः ।
तथा दुस्तरणीं घोरां भीरूणां भयवर्धनीम् ॥ ८.८१.४५ ॥
ਜਿਵੇਂ ਅਕ੍ਰਿਤਾਤਮਾਂ ਲਈ ਉਗਰ ਤੇ ਲੰਘਣ ਔਖੀ ਵੈਤਰਣੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਭਿਆਨਕ, ਔਖੀ ਲੰਘਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਡਰਪੋਕਾਂ ਦਾ ਡਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਹੈ।
8.81.46
यतोयतः पाण्डवेयः प्रविष्टो रथसत्तमः ।
ततस्ततः प्रापतन्वै योधाः शतसहस्रशः ॥ ८.८१.४६ ॥
ਪਾਂਡਵ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥੀ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ, ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਧੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
8.81.47
एवं दृष्ट्वा कृतं कर्म भीमसेनेन संयुगे ।
दुर्योधनो महाराज शकुनिं वाक्यमब्रवीत् ॥ ८.८१.४७ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਕੀਤੇ ਉਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
8.81.48
जहि मातुल सङ्ग्रामे भीमसेनं महाबलम् ।
अस्मिञ्जिते जितं मन्ये पाण्डवेयं महाबलम् ॥ ८.८१.४८ ॥
ਮਾਮਾ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ। ਉਸ ਦੇ ਜਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਹਾਬਲੀ ਪਾਂਡਵ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ।
8.81.49
ततः प्रायान्महाराज सौबलेयः प्रतापवान् ।
रणाय महते युक्तो भ्रातृभिः परिवारितः ॥ ८.८१.४९ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸੌਬਲੇਯ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਹਾਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
8.81.50
स समासाद्य सङ्ग्रामे भीमं भीमपराक्रमम् ।
वारयामास तं वीरो वेलेव मकरालयम् ॥ ८.८१.५० ॥
ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਭੀਮ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਨਾਰਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।
8.81.51
सन्न्यवर्तत तं भीमो वार्यमाणः शितैः शरैः ।
शकुनिस्तस्य राजेन्द्र वामपार्श्वे स्तनान्तरे।
प्रेषयामास नाराचान्रुक्मपुङ्खाञ्शिलाशितान् ॥ ८.८१.५१ ॥
ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਭੀਮ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਖੱਬੀ ਪਾਸੇ, ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਤਿੱਖੇ ਕੀਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ।
8.81.52
वर्म भित्त्वा तु ते घोराः पाण्डवस्य महात्मनः ।
न्यम़ञ्जन्त महाराज कङ्कबर्हिणवाससः ॥ ८.८१.५२ ॥
ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣ ਮਹਾਤਮਾ ਪਾਂਡਵ ਦਾ ਕਵਚ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਕੰਕ ਤੇ ਮੋਰ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ, ਅੰਦਰ ਧਸ ਗਏ।
8.81.53
सोऽतिविद्धो रणे भीमः शरं रुक्मविभूषितम् ।
प्रेषयामास स रुषा सौबलं प्रति भारत ॥ ८.८१.५३ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਭੀਮ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸੁਬਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸ਼ingਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਬਾਣ ਛੱਡਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
8.81.54
तमायान्तं शरं घोरं शकुनिः शत्रुतापनः ।
चिच्छेद सप्तधा राजन्कृतहस्तो महाबलः ॥ ८.८१.५४ ॥
ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਨਿਪੁੰਨ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਬਲੀ ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆ ਰਹੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣ ਨੂੰ ਸੱਤ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
8.81.55
तस्मिन्निपतिते भूमौ भीमः क्रुद्धो विशाम्पते ।
धनुश्छिच्छेद भल्लेन सौबलस्य हसन्निव ॥ ८.८१.५५ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਭੀਮ ਨੇ ਹੱਸਦਿਆਂ ਵਾਂਗ ਭੱਲ ਬਾਣ ਨਾਲ ਸੁਬਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
8.81.56
तदपास्य धनुश्छिन्नं सौबलेयः प्रतापवान् ।
अन्यदादाय वेगेन धनुर्भल्लांश्च षोडश।
तैस्तस्य तु महाराज भल्लैः सन्नतपर्वभिः ॥ ८.८१.५६ ॥
ਫਿਰ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸੌਬਲੇਯ ਨੇ ਟੁੱਟਿਆ ਧਨੁਸ਼ ਸੁੱਟ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਦੂਜਾ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਸੋਲਾਂ ਭੱਲ ਬਾਣ ਚੁੱਕੇ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਝੁਕੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੇ ਭੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੇ...
8.81.57
द्वाभ्यां स सारथिं ह्यार्च्छद्भीमं सप्तभिरेव च ।
ध्वजमेकेन चिच्छेद द्वाभ्यां छत्रं विशाम्पते।
चतुर्भिश्चतुरो वाहान्विव्याध सुबलात्मजः ॥ ८.८१.५७ ॥
ਉਸਨੇ ਦੋ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭੀਮ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਸੱਤਾਂ ਨਾਲ ਵੀ; ਇੱਕ ਨਾਲ ਧੁਜਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਦੋ ਨਾਲ ਛਤਰ ਕੱਟਿਆ; ਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਬਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਚਾਰੇ ਘੋੜੇ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੇ।
8.81.58
ततः क्रुद्धो महाराज भीमसेनः प्रतापवान् ।
शक्तिं चिक्षेप समरे रुक्मदण्डामयस्मयीम् ॥ ८.८१.५८ ॥
ਤਦ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦੰਡੇ ਵਾਲੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੁੱਟੀ।
8.81.59
सा भीमभुजनिर्मुक्ता नागजिह्वेन चञ्चला ।
निपपात रणे तूर्णं सौबलस्य महात्मनः ॥ ८.८१.५९ ॥
ਭੀਮ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਉਹ ਚੰਚਲ ਸ਼ਕਤੀ, ਨਾਗ ਦੀ ਜੀਭ ਵਾਂਗ ਲਹਿਰਾਉਂਦੀ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਮਹਾਤਮਾ ਸੌਬਲ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀ।
8.81.60
ततस्तामेव संगृह्य शक्तिं कनकभूषणाम् ।
भीमसेनाय चिक्षेप क्रुद्धरूपो विशाम्पते ॥ ८.८१.६० ॥
ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਭੀਮਸੇਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟੀ।
8.81.61
सा निर्भिद्य भुजं सव्यं पाण्डवस्य महात्मनः ।
निपपात तदा भूमौ यथा विद्युन्नभश्च्युता ॥ ८.८१.६१ ॥
ਉਹ ਪਾਂਡਵ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗੀ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਉਸ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੀ।
8.81.62
अथोत्क्रुष्टं महाराज धार्तराष्ट्रैः समन्ततः ।
न तु तं ममृषे भीमः सिंहनादं तरस्विनाम् ॥ ८.८१.६२ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਚਹੁੰ ਪਾਸਿਓਂ ਗਰਜ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਭੀਮ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸਿੰਘਨਾਦ ਸਹਿਣ ਨਾ ਕੀਤਾ।
8.81.63
अन्यद्गृह्य धनुः सज्यं त्वरमाणो महाबलः ।
मुहूर्तादिव राजेन्द्र च्छादयामास सायकैः।
सौबलस्य बलं सङ्ख्ये त्यक्त्वा नादं महाबलः ॥ ८.८१.६३ ॥
ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਕਮਾਨ ਫੜ ਕੇ, ਫੁਰਤੀ ਕਰਦਾ ਮਹਾਬਲੀ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸੌਬਲ ਦੀ ਸੈਨਾ ਢਕ ਦਿੱਤੀ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘਨਾਦ ਕੀਤਾ।
8.81.64
तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सूतं चैव विशाम्पते ।
ध्वजं चिच्छेद भल्लेन त्वरमाणः पराक्रमी ॥ ८.८१.६४ ॥
ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਮਾਰ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਫੁਰਤੀਲੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਨੇ ਭੱਲ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਝੰਡਾ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
8.81.65
हताश्वं रथमुत्सृज्य त्वरमाणो नरोत्तमः ।
तस्थौ विस्फारयंश्चापं क्रोधरक्तेक्षणः श्वसन् ॥ ८.८१.६५ ॥
ਘੋੜੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਰੱਥ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਨਰੋੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋਏ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ; ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ।
8.81.66
शरैश्च बहुधा राजन्भीममार्च्छत्समन्ततः ॥ ८.८१.६६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭੀਮ ਉੱਤੇ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
8.81.67
प्रतिहत्य तु वेगेन भीमसेनः प्रतापवान् ।
धनुश्चिच्छेद सङ्क्रुद्धो विव्याध च शितैः शरैः ॥ ८.८१.६७ ॥
ਪਰ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਜਵਾਬੀ ਵਾਰ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
8.81.68
सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुकर्शनः ।
निपपात तदा भूमौ किञ्चित्प्राणो नराधिपः ॥ ८.८१.६८ ॥
ਬਲਵਾਨ ਵੈਰੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਨਰਾਧਿਪ ਉਸ ਵੇਲੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
8.81.69
ततस्तं विह्वलं ज्ञात्वा पुत्रस्तव विशाम्पते ।
अपोवाह रथेनाजौ भीमसेनस्य पश्यतः ॥ ८.८१.६९ ॥
ਤਦ ਉਸਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਕ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਉਸਨੂੰ ਰਣਭੂਮੀ ਤੋਂ ਲੈ ਗਿਆ।
8.81.70
शकुनिं विह्वलं दृष्ट्वा धार्तराष्ट्राः पराङ्मुखाः ।
प्रदुद्रुवुर्दिशो भीता भीमसेनभयात्प्रभो ॥ ८.८१.७० ॥
ਸ਼ਕੁਨੀ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ, ਡਰ ਕੇ, ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਭੈ ਤੋਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜ ਗਏ।
8.81.71
सौबले निर्जिते राजन्भीमसेनेन धन्विना ।
भयेन महताऽऽविष्टः पुत्रो दुर्योधनस्तव।
अपायाज्जवनैरश्वैः सापेक्षो मातुलं प्रति ॥ ८.८१.७१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਭੀਮਸੇਨ ਦੁਆਰਾ ਸੌਬਲ (ਸ਼ਕੁਨਿ) ਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਵੱਡੇ ਡਰ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਾਮੇ ਵੱਲ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭੱਜ ਗਿਆ।
8.81.72
पराङ्मुखं तु राजानं दृष्ट्वा सैन्यानि भारत ।
विप्रजग्मुः समुत्सृज्य द्वैरथानि समन्ततः ॥ ८.८१.७२ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਫੇਰ ਕੇ ਭੱਜਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੋ-ਰਥ ਯੁੱਧ ਛੱਡ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖਿੰਡ ਗਈਆਂ।
8.81.73
तान्दृष्ट्वा विद्रुतान्सर्वान्धार्तराष्ट्रान्पराङ्मुखान् ।
जवेनाभ्यापतद्भीमः किरञ्शरशतान्बहून् ॥ ८.८१.७३ ॥
ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਭੱਜਦਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਫੇਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਭੀਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਝਪਟਿਆ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੀਰ ਵਰਸਾਉਂਦਾ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
8.81.74
ते वध्यमाना भीमेन धार्तराष्ट्राः पराङ्मुखाः ।
कर्णमासाद्य समरे स्थिता राजन्समन्ततः ॥ ८.८१.७४ ॥
ਭੀਮ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ, ਪਿੱਠ ਫੇਰੇ ਹੋਏ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਰਨ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ।
8.81.75
स हि तेषां महावीर्यो द्वीपोऽभूत्सुमहाबलः ।
भिन्ननौका यथा राजन्द्वीपमासाद्य निर्वृताः ॥ ८.८१.७५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਮਹਾਂ ਵੀਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਸੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹ ਟਾਪੂ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਨਾਲ ਟਾਪੂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਲੋਕ ਸਾਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
8.81.76
भवन्ति पुरुषव्याघ्र नाविकाः कालपर्यये ।
तथा कर्णं समासाद्य तावकाः पुरुषर्षभ ॥ ८.८१.७६ ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਵਿਆਘਰ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਫੇਰ ਵਿੱਚ ਮਲਾਹ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ, ਕਰਨ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਬੰਦੇ (ਸ਼ਰਣ ਪਾ ਗਏ)।
8.81.77
समाश्वस्ताः स्थिता राजन्सम्प्रहृष्टाः परस्परम् ।
समाजग्मुश्च युद्धाय मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥ ८.८१.७७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਧੀਰਜ ਪਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਮੌਤ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਮੋੜਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ ਉਹ ਯੁੱਧ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।