महाभारत · अध्याय 8.82
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.82.1
ततो भग्नेषु सैन्येषु भीमसेनेन संयुगे ।
दुर्योधनोऽब्रवीत्किं नु सौबलो वाऽपि सञ्जय ॥ ८.८२.१ ॥
युद्धात भीमसेनाने सैन्ये भग्न केली तेव्हा दुर्योधन काय बोलला, किंवा सौबल (शकुनि) काय बोलला, हे संजया?
8.82.2
कर्णो वा जयतां श्रेष्ठो योधा वा मामका युधि ।
कृपो वा कृतवर्मा वा द्रौणिर्दुःशासनोऽपि वा ॥ ८.८२.२ ॥
विजयी वीरांत श्रेष्ठ कर्ण, किंवा युद्धात माझे योद्धे, किंवा कृप, किंवा कृतवर्मा, किंवा द्रोणपुत्र, किंवा दुःशासन?
8.82.3
अत्यद्भुतमहं मन्ये पाण्डवेयस्य विक्रमम् ।
यदेकः समरे सर्वान्योधयामास मामकान् ॥ ८.८२.३ ॥
पांडवपुत्राचा पराक्रम अत्यंत अद्भुत वाटतो, कारण तो एकटाच युद्धात माझ्या सर्वांशी लढत राहिला.
8.82.4
यथाप्रतिज्ञं योधानां राधेयः कृतवानपि ।
कुरूणामथ सर्वेषां कर्णः शत्रुनिषूदनः।
शर्म वर्म प्रतिष्ठा च जीविताशा च सञ्जय ॥ ८.८२.४ ॥
प्रतिज्ञेप्रमाणे राधेय कर्णाने योद्ध्यांसाठी आणि सर्व कुरूंसाठी तसेच केले; शत्रूंचा संहार करणारा कर्णच आमचा आश्रय, कवच, आधार आणि जीवनाची आशा होता, हे संजया.
8.82.5
तद्भग्रं स्वबलं दृष्ट्वा कौन्तेयेनामितौजसा ।
धनुर्दराणां प्रवरः कर्णः किमकरोद्युधि ॥ ८.८२.५ ॥
अमित तेजस्वी कौंतेयाकडून आपले सैन्य भग्न झालेले पाहून धनुर्धरांत श्रेष्ठ कर्णाने युद्धात काय केले?
8.82.6
पुत्रा वा मम दुर्धर्षा राजानो वा महारथाः ।
एतन्मे सर्वमाचक्ष्व कुशलो ह्यसि सञ्जय ॥ ८.८२.६ ॥
माझे दुर्धर्ष पुत्र किंवा महारथी राजे (काय केले?) हे सर्व मला सांग, संजया, कारण तू यात कुशल आहेस.
8.82.7
अपराह्णे महाराज सूतपुत्रः प्रतापवान् ।
जघान सोमकान्सर्वान्भीमसेनस्य पश्यतः ॥ ८.८२.७ ॥
हे महाराजा, अपराह्नी प्रतापी सूतपुत्राने भीमसेनाच्या देखत सर्व सोमकांना ठार मारले.
8.82.8
भीमोऽप्यतिबलं सैन्यं धार्तराष्ट्रं व्यपोथयत् ॥ ८.८२.८ ॥
भीमानेही धृतराष्ट्रपुत्रांच्या अतिप्रबल सैन्याला चिरडून टाकले.
8.82.9
द्राव्यमाणं बलं दृष्ट्वा भीमसेनेन धीमता ।
यन्तारमब्रवीत्कर्णः पाञ्चालानेव मां वह ॥ ८.८२.९ ॥
बुद्धिमान भीमसेनामुळे आपले सैन्य पळताना पाहून कर्ण सारथ्याला म्हणाला, "मला पांचालांकडेच चालव."
8.82.10
मद्रराजस्ततः शल्यः श्वेतानश्वान्महाजवान् ।
प्राहिणोच्चेदिपाञ्चालान्करूशांश्च महाबलः ॥ ८.८२.१० ॥
मग मद्रराज शल्य, महाबलवान, अतिवेगवान पांढरे घोडे चेदी, पांचाल व करूषांकडे दौडवू लागला.
8.82.11
प्रविश्य च महत्सैन्यं शल्यः परबलार्दनः ।
न्ययच्छत्तुरगान्हृष्टो यत्रयत्र च ते रथाः ॥ ८.८२.११ ॥
शत्रुसैन्याचा नाश करणारा शल्य महान सैन्यात घुसला आणि हर्षाने जिथे जिथे तुझे रथ होते तिथे घोडे आवरून धरले.
8.82.12
तं रथं मेघसङ्काशं वैयाघ्रपरिवारणम् ।
संदृश्य पाण्डुपञ्चालास्त्रस्ता ह्यासन्विशाम्पते ॥ ८.८२.१२ ॥
हे प्रजापते, मेघासारखा तो रथ व्याघ्रचर्माने वेढलेला पाहून पांडव आणि पांचाल खरोखर भयभीत झाले.
8.82.13
ततो रथस्य निनदः प्रादुरासीन्महारणे ।
पर्जन्यसमनिर्घोषः पर्वतस्येव दीर्यतः ॥ ८.८२.१३ ॥
तेव्हा महायुद्धात रथाचा निनाद उठला, मेघगर्जनेसारखा, पर्वत भंगल्यासारखा.
8.82.14
ततः शरशतैस्तीक्षणैः कर्ण आकर्णनिःसृतैः ।
जघान पाण्डवबलं शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ८.८२.१४ ॥
नंतर कर्णाने कानापर्यंत ओढून सोडलेल्या शेकडो तीक्ष्ण बाणांनी पांडवसेनेला शेकडो व हजारो संख्येने मारले.
8.82.15
तं तथा समरे कर्म कुर्वाणमपराजितम् ।
परिवव्रुर्महेष्वासाः पाण्डवानां महारथाः ॥ ८.८२.१५ ॥
युद्धात असे पराक्रम करणाऱ्या त्या अपराजित वीराला पांडवांच्या महाधनुर्धर महारथींनी वेढले.
8.82.16
तं शिखण्डी च भीमश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
नकुलः सहदेवश्च द्रौपदेयाश्च सात्यकिः ॥ ८.८२.१६ ॥
त्याला शिखंडी, भीम, धृष्टद्युम्न, पार्षत, नकुल, सहदेव, द्रौपदीचे पुत्र आणि सात्यकी यांनी वेढले.
8.82.17
परिवव्रुर्जिघांसन्तो राधेयं शरवृष्टिभिः ।
सात्यकिस्तु तदा कर्णं विंशत्या निशितैः शरैः ॥ ८.८२.१७ ॥
राधेयाला (कर्णाला) ठार मारण्याच्या इच्छेने त्यांनी बाणवृष्टीने त्याला वेढले. तेव्हा सात्यकीने कर्णाला वीस तीक्ष्ण बाणांनी मारले.
8.82.18
अताडयद्रणे शूरो जत्रुदेशे नरोत्तमः ।
शिखण्डी पञ्चविंशत्या धृष्टद्युम्नश्च सप्तभिः ॥ ८.८२.१८ ॥
त्या नरश्रेष्ठ शूराने रणात कर्णाच्या खांद्याच्या (जत्रू) भागावर प्रहार केला. शिखंडीने पंचवीस बाणांनी आणि धृष्टद्युम्नाने सात बाणांनी प्रहार केला.
8.82.19
द्रौपदेयाश्चतुःषष्ट्या सहदेवश्च सप्तभिः ।
नकुलश्च शतेनाजौ कर्णं विव्याध सायकैः ॥ ८.८२.१९ ॥
द्रौपदीच्या पुत्रांनी चौसष्ट, सहदेवाने सात आणि नकुलाने शंभर बाणांनी रणात कर्णाला भेदले.
8.82.20
भीमसेनस्तु राधेयं नवत्या नतपर्वणाम् ।
विव्याध समरे क्रुद्धो जत्रुदेशे महाबलः ॥ ८.८२.२० ॥
परंतु भीमसेन क्रोधाने महाबली होऊन रणात राधेय (कर्ण) याला वाकलेल्या पर्वांच्या नव्वद बाणांनी खांद्याच्या हाडाजवळ भेदता झाला.
8.82.21
अथ प्रहस्याधिरथिर्व्याक्षिपद्धनुरुत्तमम् ।
मुमोच निशितान्बाणान्पीडयन्सुमहाबलः ॥ ८.८२.२१ ॥
मग हसून अधिरथाचा पुत्र (कर्ण) उत्तम धनुष्य ओढून, अत्यंत बलवान होऊन तीक्ष्ण बाण सोडू लागला आणि शत्रूंना पीडा देऊ लागला.
8.82.22
तान्प्रत्यविध्यद्राधेयः पञ्चभिः पञ्चभिः शरैः ।
सात्यकेस्तु धनुश्छित्त्वा ध्वजं च भरतर्षभ ॥ ८.८२.२२ ॥
राधेयाने (कर्णाने) त्यांना प्रत्येकी पाच-पाच बाणांनी प्रत्युत्तर दिले; हे भरतश्रेष्ठा, सात्यकीचे धनुष्य तोडून त्याचा ध्वजही (पाडला).
8.82.23
तं तथा नवभिर्बाणैराजघान स्तनान्तरे ।
भीमसेनं ततः क्रुद्धो विव्याध त्रिंशता शरैः ॥ ८.८२.२३ ॥
अशा प्रकारे त्याने त्याला नऊ बाणांनी छातीच्या मध्यभागी मारले; मग क्रोधित होऊन त्याने भीमसेनाला तीस बाणांनी भेदले.
8.82.24
सहदेवस्य भल्लेन ध्वजं चिच्छेद मारिष ।
सारथिं च त्रिभिर्बाणैराजघान परन्तपः ॥ ८.८२.२४ ॥
हे मारिष, परंतप (कर्ण) याने सहदेवाचा ध्वज भल्ल बाणाने तोडला; आणि तीन बाणांनी त्याच्या सारथ्याला मारले.
8.82.25
विरथान्द्रौपदेयांश्च चकार भरतर्षभ ।
अक्ष्णोर्निमेषमात्रेण तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ८.८२.२५ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, त्याने द्रौपदीच्या पुत्रांना रथहीन केले. डोळ्यांच्या पापणीच्या उघडझाप इतक्या वेळात ते अद्भुतच वाटले.
8.82.26
विमुखीकृत्य तान्सर्वाञ्शरैः सन्नतपर्वभिः ।
पाञ्चालानहनञ्छूरांश्चेदीनां च महारथान् ॥ ८.८२.२६ ॥
त्या सर्वांना पराङ्मुख करून, वाकलेल्या पर्वांच्या बाणांनी त्याने पांचालांना आणि चेदींच्या शूर महारथींना प्रहार केले.
8.82.27
ते वध्यमानाः समरे चेदिमत्स्या विशाम्पते ।
कर्णमेकमभिद्रुत्य शरसङ्खैः समार्पयन् ॥ ८.८२.२७ ॥
हे प्रभो, युद्धात मारले जात असताना चेदी आणि मत्स्य यांनी एकट्या कर्णावर धाव घेतली आणि बाणांच्या वर्षावाने त्याला झाकून टाकले.
8.82.28
ताञ्जघान शितैर्बाणैः सूतपुत्रो महारथः ।
ते वध्यमानाः समरे चेदिमात्स्या विशाम्पते।
प्राद्रवन्त रणे भीताः सिंहत्रस्ता मृगा इव ॥ ८.८२.२८ ॥
महारथी सूतपुत्राने तीक्ष्ण बाणांनी त्यांना मारले. हे प्रभो, युद्धात मारले जाणारे चेदी आणि मत्स्य भयभीत होऊन सिंहाला घाबरलेल्या हरणांप्रमाणे रणभूमीतून पळून गेले.
8.82.29
एतदत्युद्भतं कर्म दृष्ट्वानस्मि भारत ।
यदेकः समरे शूरान्सूतपुत्रः प्रतापवान् ॥ ८.८२.२९ ॥
हे भारता, हे अत्यंत अद्भुत कर्म पाहून मी थक्क झालो आहे की युद्धात एकटाच पराक्रमी सूतपुत्राने शूरांना जिंकले.
8.82.30
यतमानान्परं शक्त्या योधयानांश्च धन्विनः ।
पाण्डवेयान्महाराज शरैर्वारितवान्रणे ॥ ८.८२.३० ॥
हे महाराजा, आपल्या सर्व शक्तीने झुंजणाऱ्या धनुर्धर पांडवांना त्याने युद्धात आपल्या बाणांनी रोखून धरले.
8.82.31
तत्र भारत कर्णस्य लाघवेन महात्मनः ।
तुतुषुर्देवताः सर्वाः सिद्धाश्च सह चारणैः ॥ ८.८२.३१ ॥
हे भरता, तेथे कर्णाच्या चपळाईने त्या महात्म्यावर सर्व देव, सिद्ध आणि चारणही संतुष्ट झाले.
8.82.32
अपूजयन्महेष्वासा धार्तराष्ट्रा नरोत्तमम् ।
कर्णं रथवरश्रेष्ठं श्रेष्ठं सर्वधनुष्मताम् ॥ ८.८२.३२ ॥
महाधनुर्धर धृतराष्ट्राच्या पुत्रांनी नरोत्तम कर्णाचा सन्मान केला; तो श्रेष्ठ रथींमध्ये अग्रणी आणि सर्व धनुर्धरांत उत्तम होता.
8.82.33
ततः कर्णो महाराज ददाह रिपुवाहिनीम् ।
कक्षमिद्धो यथा वह्निर्निदाधे ज्वलितो महान् ॥ ८.८२.३३ ॥
नंतर, हे महाराजा, कर्णाने ग्रीष्मात भडकलेल्या मोठ्या अग्नीने रानझुडपाला जाळावे तसे शत्रुसैन्य जाळले.
8.82.34
ते वध्यमानाः कर्णेन पाण्डवेयास्ततस्ततः ।
प्राद्रवन्त रणे भीताः कर्णं दृष्ट्वा महारथम् ॥ ८.८२.३४ ॥
कर्णाकडून मारले जात असलेले पांडव महारथी कर्णाला पाहून भयभीत होऊन इकडे-तिकडे पळाले.
8.82.35
तत्राक्रन्दो महानासीत्पाञ्चालानां महारणे ।
वध्यतां सायकैस्तीक्ष्णैः कर्णचापवरच्युतैः ॥ ८.८२.३५ ॥
त्या महायुद्धात पांचालांचा मोठा आक्रोश उठला; कर्णाच्या श्रेष्ठ धनुष्यातून सुटलेल्या तीक्ष्ण बाणांनी ते मारले जात होते.
8.82.36
तेन शब्देन वित्रस्ता पाण्डवानां महाचमूः ।
कर्णमेकं रणे योधं मेनिरे तत्र शात्रवाः ॥ ८.८२.३६ ॥
त्या आवाजाने पांडवांचे महासैन्य भयभीत झाले; तेथे शत्रूंनी रणात कर्णालाच एकमेव योद्धा मानले.
8.82.37
तत्राद्भुतं पुनश्चक्रे राधेयः शत्रुकर्शनः ।
यदेनं पाण्डवाः सर्वे न शेकुरभिवीक्षितुम् ॥ ८.८२.३७ ॥
तेथे राधेचा पुत्र, शत्रूंना पीडा देणारा कर्ण पुन्हा एक अद्भुत पराक्रम करून दाखवला; म्हणून सर्व पांडव त्याच्याकडे पाहूही शकले नाहीत.
8.82.38
जलौघः पर्वतश्रेष्ठं यथासाद्य प्रभिद्यते ।
तथा तत्पाण्डवं सैन्यं कर्णमासाद्य दीर्यते ॥ ८.८२.३८ ॥
पाण्याचा प्रवाह श्रेष्ठ पर्वताशी आदळून जसा फुटतो, तसेच कर्णाला भेटून पांडवांचे ते सैन्य विदीर्ण होत आहे.
8.82.39
कर्णोऽपि समरे राजन्विधूमोऽग्निरिव ज्वलत् ।
दहंस्तस्थौ महाबाहुः पाण्डवानां महाचमूम् ॥ ८.८२.३९ ॥
राजा, कर्णही युद्धात धूररहित अग्नीप्रमाणे प्रज्वलित होऊन, तो महाबाहू पांडवांच्या महासेनेला जाळीत उभा राहिला.
8.82.40
शिरांसि च महाराज कर्णां श्चैव सकुण्डलान् ।
बाहूंश्च वीरो वीराणां चिच्छेद लघु चेषुभिः ॥ ८.८२.४० ॥
महाराजा, त्या वीराने वीरांची मस्तके, कुंडलांसह कानांचे भाग आणि बाहू बाणांनी झटपट तोडून टाकले.
8.82.41
हस्तिदन्तत्सरून्खङ्गान्ध्वजाञ्शक्तीर्हयान्गजान् ।
रथांश्च विविधान्राजन्पताका व्यजनानि च ॥ ८.८२.४१ ॥
राजा, हस्तिदंताचे भाले, तलवारी, ध्वज, शक्ती (भाले), घोडे, हत्ती, विविध रथ, पताका आणि चामरे यांचाही तो नाश करू लागला.
8.82.42
अक्षं च युगयोक्त्राणि चक्राणि विविधानि च ।
चिच्छेद बहुधा कर्णो योधव्रतमनुष्ठितः ॥ ८.८२.४२ ॥
आस, जोखड, दोऱ्या आणि विविध चाके — योद्ध्याचे व्रत पाळणाऱ्या कर्णाने अनेक प्रकारे तोडून टाकली.
8.82.43
तत्र भारत कर्णेन निहतैर्गजवाजिभिः ।
अगम्यरूपा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा ॥ ८.८२.४३ ॥
हे भारता, तेथे कर्णाने मारलेल्या हत्ती आणि घोड्यांमुळे पृथ्वी मांस आणि रक्ताच्या चिखलाने भरून अगम्य झाली होती.
8.82.44
विषमं च समं चैव हतैरश्वपदातिभिः ।
रथैश्च कुञ्जरैश्चैव न प्राज्ञायत किञ्चन ॥ ८.८२.४४ ॥
मेलेल्या घोडेस्वार, पायदळ, रथ आणि हत्तींमुळे विषम किंवा सम काहीच ओळखता येत नव्हते.
8.82.45
नापि स्वे न परे योधाः प्राज्ञायन्त परस्परम् ।
घोरे शरान्धकारे तु कर्णास्त्रे च विजृम्भिते ॥ ८.८२.४५ ॥
कर्णाचे अस्त्र पसरले असता भयंकर बाणांच्या अंधकारात आपले व शत्रूचे योद्धे एकमेकांना ओळखू शकले नाहीत.
8.82.46
राधेयचापनिर्मुक्तैः शरैः काञ्चनभूषणैः ।
सञ्छादिता महाराज पाण्डवानां महारथाः ॥ ८.८२.४६ ॥
हे महाराजा, राधेयाच्या धनुष्यातून सुटलेल्या सोन्याच्या अलंकारांच्या बाणांनी पांडवांचे महारथी झाकले गेले.
8.82.47
ते पाण्डवेयाः समरे राधेयेन पुनः पुनः ।
अभज्यन्त महाराज यतमाना महारथाः ॥ ८.८२.४७ ॥
हे महाराजा, ते पांडवपुत्र महारथी युद्धात प्रयत्न करूनही राधेयाकडून पुन्हा पुन्हा पराभूत होऊन विखुरले.
8.82.48
मृगसङ्घान्यथा क्रुद्धः सिंहो द्रावयते वने ।
पञ्चालानां रथश्रेष्ठान्द्रावयञ्शात्रवांस्तथा ॥ ८.८२.४८ ॥
रागावलेला सिंह जसा वनात हरिणांच्या कळपाला पळवतो, तसा तो पांचालांच्या श्रेष्ठ रथिकांना व शत्रूंना पळवत होता.
8.82.49
कर्णस्तु समरे योधांस्त्रासयुन्सुमहायशाः ।
कालयामास तत्सैन्यं यथा पशुगणान्वृकः ॥ ८.८२.४९ ॥
अत्यंत यशस्वी कर्णाने युद्धात योद्ध्यांना भयभीत करत, लांडगा पशुंच्या कळपाचा नाश करतो तसा त्या सैन्याचा संहार केला.
8.82.50
दृष्ट्वा तु पाण्डवीं मेनां धार्तराष्ट्राः पराङ्युखीम् ।
तत्राजग्मुर्महेष्वासा रुदन्तो भैरवात्रवान् ॥ ८.८२.५० ॥
पांडवांचे सैन्य पाठ फिरवून पळताना पाहून महाधनुर्धर धृतराष्ट्राचे पुत्र भयंकर स्वरात रडत तेथे आले.
8.82.51
दुर्योधनो हि राजेन्द्र मुदा परमया युतः ।
वादयामास संहृष्टो नानावाद्यानि सर्वशः ॥ ८.८२.५१ ॥
हे राजेंद्रा, परम आनंदाने भरलेल्या दुर्योधनाने अत्यंत हर्षित होऊन सर्वत्र नाना प्रकारची वाद्ये वाजवली.
8.82.52
पाञ्चालाश्च महेष्वासा भग्नास्तत्र नरोत्तमाः ।
न्यवर्तन्त तदा शूरा मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥ ८.८२.५२ ॥
पांचाळ आणि महाधनुर्धर नरश्रेष्ठ शूर तेथे पराभूत झाले; तेव्हा मृत्यूलाच परतण्याचा मार्ग मानून ते माघारी वळले.
8.82.53
तान्निवृत्तान्रणे शूरान्राधेयः शत्रुतापनः ।
अनेकशो महाराज बभञ्ज पुरुषर्षभः ॥ ८.८२.५३ ॥
हे महाराजा, युद्धात परतलेल्या त्या शूरांना शत्रूंना संतप्त करणारा राधापुत्र कर्ण, पुरुषश्रेष्ठ, अनेकदा मोडून टाकता झाला.
8.82.54
तत्र भारत कर्णेन पाञ्चाला विंशती रथाः ।
निहताः सायकैः क्रोधाच्चेदयश्च परंशताः ॥ ८.८२.५४ ॥
हे भारता, तेथे कर्णाने क्रोधाने बाणांनी पांचाळांचे वीस रथ मारले गेले, आणि …
8.82.55
कृत्वा शून्यान्रथोपस्थान्वाजिपृष्ठांश्च भारत ।
निर्मनुष्यान्गजस्कन्धान्पादातांश्चैव विद्रुतान् ॥ ८.८२.५५ ॥
हे भारता, त्याने रथांचे मंच, घोड्यांच्या पाठी, हत्तींचे खांदे आणि पळून जाणारे पायदळ रिकामे, माणसांविना केले.
8.82.56
आदित्य इव मध्याह्ने दुर्निरीक्ष्यः परन्तपः ।
कालान्तकवपुः शूरः सूतपुत्रोऽभ्यराजत ॥ ८.८२.५६ ॥
मध्याह्नीच्या सूर्याप्रमाणे डोळ्यांना दुर्निरीक्ष्य, शत्रूंना तापवणारा, कालान्तकासारखे रूप असलेला शूर सूतपुत्र तळपला.
8.82.57
एवमेतन्महाराज नरवाजिरथद्विपान् ।
हत्वा तस्थौ महेष्वासः कर्णोऽरिगणसूदनः ॥ ८.८२.५७ ॥
हे महाराजा, असे माणसे, घोडे, रथ आणि हत्ती मारून शत्रुसमूहाचा संहारक महाधनुर्धर कर्ण उभा राहिला.
8.82.58
यथा भूतगणान्हत्वा कालस्तिष्ठेन्महाबलः ।
तथा स सोमकान्हत्वा तस्थावेको महारथः ॥ ८.८२.५८ ॥
महाबलवान काळ जसा प्राणिसमूहांना मारून उभा राहतो, तसा तो महारथी एकटाच सोमकांना मारून उभा राहिला.
8.82.59
तत्राद्भुतमपश्याम पाञ्चालानां पराक्रमम् ।
वध्यमानाऽपि यत्कर्णं नाजहू रणमूर्धनि ॥ ८.८२.५९ ॥
तेथे आम्ही पाञ्चालांचा अद्भुत पराक्रम पाहिला; मारले जात असतानाही त्यांनी रणाग्रात कर्णाला सोडले नाही.
8.82.60
राजा दुःशासनश्चैव कृपः शारद्वतस्तथा ।
अश्वत्थामा कृतवर्मा शकुनिश्च महाबलः।
व्यहनन्पाण्डवीं सेनां शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ८.८२.६० ॥
राजा दुःशासन, शारद्वत कृप, अश्वत्थामा, कृतवर्मा आणि महाबलवान शकुनी यांनीही पाण्डवांच्या सेनेचा शेकड्यांनी व हजारोंनी संहार केला.
8.82.61
कर्मपुत्रौ तु राजेन्द्र भ्रातरौ सत्यविक्रमौ ।
निजघ्नाते बलं क्रुद्धौ पाण्डवानामितस्ततः ॥ ८.८२.६१ ॥
हे राजेंद्रा! सत्यपराक्रमी कर्णाचे दोन पुत्र क्रोधाने पांडवांच्या सैन्याला इकडेतिकडे मारू लागले.
8.82.62
तत्र युद्धं महच्चासीत्क्रूरं विशसनं महत् ॥ ८.८२.६२ ॥
तेथे महान आणि क्रूर युद्ध झाले, मोठा संहार झाला.
8.82.63
तथैव पाण्डवाः शूरा धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ ।
द्रौपदेयाश्च सङ्क्रुद्धा अभ्यघ्नंस्तावकं बलम् ॥ ८.८२.६३ ॥
त्याचप्रमाणे शूर पांडव, धृष्टद्युम्न आणि शिखंडी, द्रौपदीचे पुत्र अतिशय क्रोधाने तुमच्या सैन्यावर तुटून पडले.
8.82.64
एवमेष क्षयो वृत्तः पाण्डवानां ततस्ततः ।
तावकानामपि रणे भीमं प्राप्य महाबलम् ॥ ८.८२.६४ ॥
अशाप्रकारे पांडवांचा क्षय इकडेतिकडे झाला; रणात तुमच्या लोकांचाही महाबली भीमाशी सामना होऊन क्षय झाला.