महाभारत · अध्याय 8.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.86.1
ततः कर्णः कुरुषु प्रद्रुतेषु ।
वरूथिना श्वेतहयेन राजन्।
पाञ्चालपुत्रान्व्यधमत्सूतपुत्रो ।
महेषुमिर्वात इवाभ्रसङ्घान् ॥ ८.८६.१ ॥
नंतर कौरव पळून गेल्यावर, हे राजा, पांढऱ्या घोड्यांच्या रथात बसलेल्या सूतपुत्र कर्णाने वारा मेघसमूहांना विखरून टाकतो तसे मोठ्या बाणांनी पांचालपुत्रांना विखरून टाकले.
8.86.2
सूतं रथादञ्जलिकैर्निपात्य ।
जघान चाश्वाञ्जनमेजयस्य।
शतानीकं सुतसोमं च भल्लै… ।
रवाकिरद्धनुषी चाप्यकृन्तत् ॥ ८.८६.२ ॥
अंजलिक बाणांनी सारथ्याला रथावरून पाडून त्याने जनमेजयाचे घोडे मारले. शतानीक आणि सुतसोम यांना भल्ल बाणांनी … (मजकूर खंडित) गर्जना करत त्याने त्यांची धनुष्येही तोडली.
8.86.3
धृष्टद्युम्नं निर्बिभेदाथ षड्भि… ।
र्जघानाश्वान्दक्षिणांस्तस्य सङ्ख्ये।
हत्वा चाश्वान्सात्यकेः सूतपुत्रः ।
कैकेयपुत्रं न्यवधीद्विशोकम् ॥ ८.८६.३ ॥
नंतर धृष्टद्युम्नाला सहा (बाणांनी) … (मजकूर खंडित) त्याने भेदले; युद्धात त्याच्या उजव्या बाजूचे घोडे मारले. सात्यकीचे घोडे मारून सूतपुत्राने कैकेयपुत्र विशोकाला ठार केले.
8.86.4
तमभ्यधावन्निहते कुमारे ।
सेनापतिः कैकयो मित्रवर्मा।
शरैर्विधुन्वन्भृशमुग्रवेगैः ।
कर्णात्मजं चाप्यहनत्सुदेवम् ॥ ८.८६.४ ॥
राजपुत्र मारला गेल्यावर कैकेय सेनापती मित्रवर्मा त्याच्यावर धावून गेला; भयंकर वेगाच्या बाणांनी त्याला हादरवून टाकत कर्णाचा पुत्र सुदेव यालाही त्याने मारले.
8.86.5
तस्यार्धचन्द्रैस्त्रिभिरुच्चकर्त ।
प्रहस्य बाहू च शिरश्च कर्णः।
स स्यन्दनाद्गामगमद्गतासुः ।
परश्वथैः साल इवावरुग्णः ॥ ८.८६.५ ॥
कर्णाने हसत हसत तीन अर्धचंद्र बाणांनी त्याचे दोन्ही बाहू आणि मस्तक तोडले. प्राण गेल्याने तो रथावरून जमिनीवर पडला, कुर्‍हाडींनी तोडलेल्या साल वृक्षासारखा.
8.86.6
हताश्वमञ्जोगमिभिः सुषेणः ।
शिनिप्रवीरं निशितैः पृषत्कैः।
प्रच्छाद्य नृत्यन्निव कर्णपुत्रः ।
शैनेयबाणाभिहतः पपात ॥ ८.८६.६ ॥
घोडे मारले गेल्यावर सुषेणाने सरळ जाणाऱ्या बाणांनी शिनींच्या श्रेष्ठ वीराला तीक्ष्ण पृषत्कांनी झाकले, जणू नाचत असल्यासारखे; पण कर्णपुत्र सात्यकीच्या बाणांनी घायाळ होऊन पडला.
8.86.7
पुत्रे हते क्रोधपरीतयेताः ।
कर्णः शिनीनां प्रवरं जिघांसुः।
हतोऽसि हे सात्यक इत्युदीर्य ।
व्यवासृजद्बाणममित्रसाहम् ॥ ८.८६.७ ॥
पुत्र मारला गेल्यावर क्रोधाने भरलेल्या डोळ्यांनी कर्णाने, शिनींच्या श्रेष्ठ वीराला मारण्याची इच्छा धरून, 'हे सात्यकी, तू मेलास' असे म्हणत शत्रुजयी बाण सोडला.
8.86.8
तमस्य चिच्छेद शरं शिखण्डी ।
त्रिभिस्त्रिभिश्च प्रतुतोद कर्णम्।
शिखण्डिनः कार्मुकं च ध्वजं च ।
च्छित्त्वा क्षुराभ्यां न्यहनत्सुजातः ॥ ८.८६.८ ॥
शिखंडीने त्याचा तो बाण तोडला आणि तीन-तीन बाणांनी कर्णाला घायाळ केले. मग शिखंडीचे धनुष्य आणि ध्वज तोडून, दोन क्षुरांनी त्या सुजाताने त्याला मारले.
8.86.9
शिखण्डिनं षड्भिरविध्यदुग्रो ।
धार्ष्टद्युम्नेः स शिरश्चोच्चकर्त।
ततोऽभिनत्सुतसोमं क्षुरेण ।
सुसञ्झितेनाधिरथिर्महात्मा ॥ ८.८६.९ ॥
उग्र कर्णाने शिखंडीला सहा बाणांनी भोसडले; धृष्टद्युम्नाचे मस्तक तोडले. मग त्या महात्मा अधिरथपुत्राने चांगल्या तीक्ष्ण क्षुराने सुतसोमाला फोडले.
8.86.10
अथाक्रन्दे तुमुले वर्तमाने ।
धार्ष्टद्युम्ने निहते तत्र कृष्णः।
अपाञ्चाल्यं क्रियते याहि पार्थ ।
कर्णं जहीलाब्रवीद्राजसिंह ॥ ८.८६.१० ॥
तेव्हा तेथे भयंकर गोंधळ चालू असताना, धृष्टद्युम्न मारला गेल्यावर कृष्ण म्हणाला: 'हे पार्था, जा; पांचालांचे नुकसान होत आहे; कर्णाला मार, हे राजसिंहा.'
8.86.11
ततः प्रहस्याशु नरप्रवीरो ।
रथं रथेनाधिरथेर्जगाम।
भये तेषां त्राणमिच्छन्सुबाहु… ।
रभ्याहतानां रथयूथपेन ॥ ८.८६.११ ॥
तेव्हा हसत त्या नरवीराने वेगाने रथाने अधिरथपुत्र (कर्ण) याच्याकडे गमन केले. त्यांच्या भयातून रक्षण इच्छिणारा सुबाहु… रथयूथपाने आघात केलेल्यांचे.
8.86.12
ततोऽपरे भारत दुष्प्रकम्प्याः ।
पाञ्चालानां रथसङ्घाः समेताः।
प्रतिश्रिता ह्यन्तरिक्षे ग्रहाभा ।
धनुःप्रवीरास्तु रथप्रवीराः ॥ ८.८६.१२ ॥
नंतर हे भारत, अकंपनीय पांचाल्यांचे रथसमूह एकत्र आले. आकाशातील ग्रहांप्रमाणे प्रतिज्ञाबद्ध, धनुर्वीर आणि रथवीर.
8.86.13
विस्फार्य गाण्डीवमथोग्रघोषं ।
ज्यया समाहत्य तले भृशं च।
बाणान्धकारं सहसैव कृत्वा ।
जघान नागाश्वरथध्वजांश्च ॥ ८.८६.१३ ॥
मग गांडीव ताणून, भयंकर आवाजात प्रत्यंचा तळहाताने जोराने आपटून, अचानक बाणांचा अंधार निर्माण करून त्याने हत्ती, घोडे व रथांच्या ध्वजांना मारले.
8.86.14
प्रतिश्रुतः प्राचरदन्तरिक्षे ।
गुहा गिरीणामपतन्वयांसि।
यन्मण्डलज्येन विजृम्भमाणो ।
रौद्रे मुहूर्तेऽभ्यपतत्किरीटी ॥ ८.८६.१४ ॥
आकाशात प्रतिज्ञाबद्ध होऊन तो पुढे सरकला; पर्वतांच्या गुहांत पक्षी पडले. वर्तुळाकार प्रत्यंचेसह विस्तारत, भयंकर मुहूर्तात किरीटी (अर्जुन) झेपावला.
8.86.15
तं भीमसेनोऽनुययौ रथेन ।
पृष्ठे रक्षन्पाण्डवमेकवीरः।
तौ राजपुत्रौ त्वरितौ रथाभ्यां ।
कर्णाय यातावरिभिर्विषक्तौ ॥ ८.८६.१५ ॥
त्याच्यामागे भीमसेन रथाने गेला, मागून पांडवाचे रक्षण करीत, एकवीर. ते दोघे राजपुत्र वेगाने दोन रथांनी कर्णाकडे गेले, शत्रूंनी वेढलेले.
8.86.16
तत्रान्तरे सुमहान्सूतपुत्र… ।
श्चक्रे युद्धं सोमकान्सम्प्रमथ्य।
रथाश्वमातङ्गणाञ्जघान ।
प्रच्छादयामास शरैर्दिशश्च ॥ ८.८६.१६ ॥
तेवढ्यात महान सूतपुत्र … सोमकांशी युद्ध करून त्यांना चिरडले; रथ, घोडे आणि हत्ती मारले आणि बाणांनी सर्व दिशा झाकून टाकल्या.
8.86.17
तमुत्तमौजा जनमेजयश्च ।
क्रुद्धौ युधामन्युशिखण्डिनौ च।
कर्णं बिभेदुः सहिताः पृषत्कैः ।
सन्नर्दमानाः सह पार्षतेन ॥ ८.८६.१७ ॥
उत्तमौजा आणि जनमेजय, संतप्त युधामन्यू आणि शिखंडी यांनी एकत्र येऊन कर्णाला बाणांनी भेदले; पार्षतासह गर्जना करीत त्यांनी हल्ला केला.
8.86.18
ते पञ्च पाञ्चालरथाः समेता ।
वैकर्तनं कर्णमभिद्रवन्तः।
तस्माद्रथाच्च्यावयितुं न शेकु… ।
र्धैर्यात्कृतात्मानमिवेन्द्रियार्थाः ॥ ८.८६.१८ ॥
ते पाच पांचाल रथी एकत्र येऊन वैकर्तन कर्णावर तुटून पडले; पण त्याला रथावरून हलवू शकले नाहीत … जितेंद्रिय आत्म्याला इंद्रियविषय हलवू शकत नाहीत तसे.
8.86.19
तेषां धनूंषि ध्वजवाजिसूतां… ।
स्तूर्णं पताकाश्च निकृत्य बाणैः।
तान्पाञ्चालानभ्यहनत्पृवत्कैः ।
कर्णस्ततः सिंह इवोन्ननाद ॥ ८.८६.१९ ॥
त्यांची धनुष्ये, ध्वज, घोडे, सारथी … तत्काळ बाणांनी तोडून कर्णाने त्या पांचालांवर प्रहार केला; मग सिंहासारखा गर्जला.
8.86.20
तस्यास्यतस्तानभिनिघ्नतश्च ।
ज्याबाणहस्तस्य धनुःस्वेनन।
साद्रिद्रुमा स्यात्पृथिवी विशीर्णे… ।
त्यतीव मत्वा जनता व्यपीदत् ॥ ८.८६.२० ॥
तो बाण सोडून त्यांच्यावर प्रहार करताना, हातात प्रत्यंचा आणि बाण घेऊन, त्याच्या धनुष्याच्या टणत्काराने पर्वत व वृक्षांसह पृथ्वी फुटल्यासारखी झाली … लोक अत्यंत व्यथित होऊन विचार करू लागले.
8.86.21
स शक्रचापप्रतिमेन धन्वना ।
भृशायतेनाधिरथिः शरान्सृजन्।
बभौ रणे दीप्तमरीचिमण्डलो ।
यथांशुमाली परिवेषवांस्तथा ॥ ८.८६.२१ ॥
इंद्रधनुष्यासारख्या लांब धनुष्याने बाण सोडणारा अधिरथपुत्र कर्ण रणांगणात तेजस्वी किरणमंडळाने वेढलेल्या सूर्याप्रमाणे, परिवेष असलेल्या सूर्याप्रमाणे, शोभला.
8.86.22
शिखण्डिनं द्वादशभिः पराभिन… ।
च्छितैः शरैः षड्भिरथोत्तमौजसम्।
त्रिभिर्युधामन्युमविध्यदाशुगै… ।
स्त्रिभिस्त्रिभिः सोमकपार्षतात्मजौ ॥ ८.८६.२२ ॥
धारदार बारा बाणांनी शिखंडीला, सहा बाणांनी उत्तमौजसला, तीन वेगवान बाणांनी युधामन्यूला विंधले; सोमकाच्या आणि पार्षताच्या दोन्ही पुत्रांना प्रत्येकी तीन बाणांनी विंधले.
8.86.23
पराजिताः पञ्च महारथास्तु ते ।
महाहवे सूतसुतेन मारिष।
निरुद्यमास्तस्थुरमित्रनन्दना ।
यथेन्द्रियार्थात्मवता पराजिताः ॥ ८.८६.२३ ॥
हे मारिष, महायुद्धात सूतपुत्राकडून पराभूत झालेले ते पाच महारथी, मित्रांना आनंद देणारे, उत्साहहीन होऊन उभे राहिले, जसे इंद्रियविषयांनी पराभूत झालेला आत्मसंयमी मनुष्य.
8.86.24
निमज्जतस्तानथ कर्णसागरे ।
विपन्ननावो वणिजो यथार्णवे।
उद्दध्रिरे नौभिरिवार्णवाद्रथैः ।
सुकल्पितैर्द्रौपदिजाः स्वमातुलान् ॥ ८.८६.२४ ॥
कर्णरूपी सागरात बुडणाऱ्या त्यांना, नौका फुटल्यावर व्यापारी समुद्रात बुडतात तसे, द्रौपदीच्या पुत्रांनी आपल्या मामांना सुसज्ज रथांनी, जणू समुद्रातून होड्यांनी काढावे तसे, वर उचलले.
8.86.25
ततः शिनीनामृषभः शितैः शरै… ।
र्निकृत्य कर्णप्रहितानिषून्वहून्।
विदार्य कर्णं निशितैरयस्मयै… ।
स्तवात्मजं ज्येष्ठमविध्यदष्टमिः ॥ ८.८६.२५ ॥
नंतर शिनींमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या सात्यकीने तीक्ष्ण बाणांनी कर्णाने सोडलेले अनेक बाण तोडले, लोखंडी तीक्ष्ण बाणांनी कर्णाला विदीर्ण केले आणि आपल्या ज्येष्ठ पुत्राला आठ बाणांनी विंधले.
8.86.26
कृपोऽथ भोजश्च तवात्मजस्तथा ।
स्वयं च कर्णो निशितैरताडयत्।
स तैश्चतुर्भिर्युयुधे यदूत्तमो ।
दिगीश्वरैर्दैत्यपतिर्यथा तथा ॥ ८.८६.२६ ॥
नंतर कृप, भोज, तुमचा पुत्र आणि स्वतः कर्ण यांनी तीक्ष्ण बाणांनी त्याला प्रहार केला.
8.86.27
समाततेनेष्वसनेन कूजता ।
महास्वनेनाशनिपातदीधितिः।
बभूव दुर्धर्षतरः स सात्यकिः ।
शरन्नभोमध्यगतो यथा रविः ॥ ८.८६.२७ ॥
पूर्ण ओढलेल्या धनुष्याच्या टणत्काराने व महान गर्जनेने सात्यकी विजेच्या झटक्यासारखा अजेय झाला; शरद् आकाशाच्या मध्यभागी सूर्यासारखा.
8.86.28
पुनः समास्थाय रथान्सुदंशिताः ।
शिनिप्रवीरं जुगुपुः परन्तपाः।
समेत्य पाञ्चालमहारथा रणे ।
मरुद्रणाः शक्रमिवारिनिग्रहे ॥ ८.८६.२८ ॥
पुन्हा रथांवर चढून सुसज्ज शत्रुतापी पांचाल महारथी रणात एकत्र येऊन शिनिवीराचे रक्षण करू लागले; शत्रुदमनात मरुद्गण इंद्राचे रक्षण करतात तसे.
8.86.29
ततोऽभवद्युद्धमतीव दारुणं ।
तवाहितानां तव सैनिकैः सह।
रथाश्वमातङ्गविनाशनं तथा ।
यथा सुराणामसुरैः पुराऽभवत् ॥ ८.८६.२९ ॥
नंतर तुमचे शत्रू आणि तुमचे सैनिक यांच्यात अत्यंत भयानक युद्ध झाले; रथ, घोडे व हत्ती नष्ट झाले; पूर्वी देव आणि असुर यांच्यात जसे झाले होते तसे.
8.86.30
रथा द्विपा वाजिपदातयस्तथा ।
भ्रमन्ति नानाविधशस्त्रवेष्टिताः।
परस्परेणाभिहताश्च चस्खलु… ।
र्विनेदुरार्ता व्यसवोऽपतंस्तथा ॥ ८.८६.३० ॥
रथ, हत्ती, घोडेस्वार व पायदळ नाना प्रकारच्या शस्त्रांनी वेढलेले फिरू लागले; एकमेकांच्या प्रहारांनी अडखळले; वेदनेने ओरडून प्राणहीन होऊन पडले.
8.86.31
तथागतं भीममभीस्तवात्मजः ।
ससार राजावरजः किरञ्शरैः।
तमभ्यधावत्त्वरितो वृकोदरो ।
महारुरुं सिंह इवाभिपेदिवान् ॥ ८.८६.३१ ॥
निर्भय तुझा पुत्र, राजाचा धाकटा भाऊ, बाणांचा वर्षाव करत असा आला. वृकोदर भीम वेगाने त्याच्यावर तुटून पडला, जसा सिंह एखाद्या मोठ्या रुरु हरणावर झेपावतो.
8.86.32
ततस्तयोर्युद्धमतीव दारुणं ।
प्रदीव्यतोः प्राणदुरोदरं द्वयोः।
परस्परेणाभिनिविष्टरोषयो… ।
रुदग्रयोः शम्बरशक्रयोर्यथा ॥ ८.८६.३२ ॥
तेव्हा त्या दोघांचे युद्ध अत्यंत भयानक झाले, प्राणांची बाजी लावून जुगार खेळणाऱ्या दोघांसारखे; एकमेकांवरील रागाने पेटलेले, रुद्राच्या अग्रणी शंबर आणि इंद्रासारखे.
8.86.33
शरैः शरीरार्तिकरैः सुतेजनै… ।
र्निजघ्नतुस्तावितरेतरं भृशम्।
सकृत्प्रभिन्नाविव वासितान्तरे ।
महागजौ दोर्भिरदीनघातिनौ ॥ ८.८६.३३ ॥
शरीराला वेदना देणाऱ्या, तीक्ष्ण बाणांनी ते दोघे एकमेकांना अतिशय घायाळ करू लागले; मदोन्मत्त दोन महाकाय हत्ती हत्तिणीसमोर न डगमगता एकमेकांवर प्रहार करतात तसे.
8.86.34
आलोक्य तौ चैव परस्परं ततः ।
समं च शूरौ च ससारथी तदा।
भीमोऽब्रवीद्याहि दुःशासनाय ।
दुःशासनो याहि वृकोदराय ॥ ८.८६.३४ ॥
तेव्हा ते दोन वीर एकमेकांकडे पाहू लागले, समान सामर्थ्याचे, आपापल्या सारथ्यांसह. तेव्हा भीम म्हणाला, 'दुःशासनाकडे ये!' दुःशासनही म्हणाला, 'वृकोदराकडे ये!'
8.86.35
तयो रथौ सारथिसम्प्रचोदितौ ।
समं रथौ तौ महसा समीयतुः।
नानायुधच्छत्रपताकिकाध्वजौ ।
दिवीव पूर्वं बलशक्रयो रणे ॥ ८.८६.३५ ॥
सारथ्यांनी प्रेरित केलेले त्यांचे दोन रथ समान वेगाने एकमेकांवर आदळले, नाना शस्त्रे, छत्रे, पताका व ध्वजांनी सजलेले; पूर्वी आकाशात बल आणि इंद्र यांच्या युद्धासारखे.
8.86.36
दिष्ट्याऽसि दुःशासन अद्य दृष्टः ।
क्षणं प्रतीच्छे सहवृद्धि मूलम्।
चिरोदितं यन्मया ते सभायां ।
कृष्णाभिमर्शेन गृहाण मत्तः ॥ ८.८६.३६ ॥
नशिबाने आज तू दुःशासना, मला दिसलास. क्षणभर मी वाट पाहतो; सभेत कृष्णेला स्पर्श केल्याबद्दल, समृद्धीसह ते मूळ माझ्याकडून घे, असे मी फार पूर्वी तुला सांगितले होते.
8.86.37
स एवमुक्तस्तु ततो महात्मा ।
दुःशासनो वाक्यमुवाच वीरः।
सर्वं स्मरन्नेव विसंस्मरामि ।
उदीर्यमाणं शृणु भीमसेन ॥ ८.८६.३७ ॥
असे म्हटल्यावर, तो महात्मा वीर दुःशासन म्हणाला: "सर्व आठवत असूनही मी विसरतो आहे; हे भीमसेना, मी जे बोलतो ते ऐक."
8.86.38
स्मरामि चात्मप्रभवं चिराय ।
यज्जातुषे वेश्मनि रात्र्यहानि।
विश्वासहीना मृगयां चरन्तो ।
वसन्ति सर्वत्र निराकृतास्तु ॥ ८.८६.३८ ॥
आमच्याच कारणाने फार पूर्वी घडलेले मला आठवते: लाक्षागृहातील रात्री-दिवस; विश्वासहीन होऊन शिकार करत भटकत, सर्वत्र तिरस्कृत होऊन आम्ही राहिलो.
8.86.39
महाभयं रात्र्यहानि स्मरन्त… ।
स्तथोपभोगाच्च सुखाच्च हीनाः।
वनेष्वटन्तो गिरिगह्वराणि ।
पाञ्चालराजस्य पुरं प्रविष्टाः ॥ ८.८६.३९ ॥
महाभय, रात्री-दिवस आठवत… आणि तसेच भोग व सुखापासून वंचित होऊन, वनांत व पर्वतगुहांत भटकत, आम्ही पांचाल राजाच्या नगरात प्रवेश केला.
8.86.40
मायां यूयं कामपि सम्प्रविष्टा ।
यतो वृतः कृष्णया फल्गुनो वः।
संभूय पापैस्तदनार्यवृत्तं ।
कृतं तदा मातृकृतानुरूपम् ॥ ८.८६.४० ॥
तुम्ही कोणत्यातरी मायेत प्रवेश केलात, कारण कृष्णेने तुमच्या फल्गुनाला (अर्जुनाला) वरले. पापी लोकांसह मिळून तेव्हा तुम्ही केलेले ते अनार्य वर्तन मातेच्या पुत्राला साजेसेच होते.
8.86.41
एका वृता पञ्चभिः साभिपन्ना ।
ह्यलज्जमानेश्च परस्परस्य।
स्मरे सभायां सुबलात्मजेन ।
दासीकृता यत्सह कृष्णया च ॥ ८.८६.४१ ॥
एका स्त्रीला पाच जणांनी वरले; निर्लज्जपणे त्यांनी आपापसात तिला वाटून घेतले. सभेत सुबलपुत्राने कृष्णेसह तिला दासी केले, हे मला आठवते.
8.86.42
इत्येवमुक्तस्तु तवात्मजेन ।
पाण्डोः सुतः कोपवशं भृशं
धनुः क्षुराभ्यां ध्वजमेव चाच्छिनत् ।
ललाटमप्यस्य बिभेद पत्रिणा ॥ ८.८६.४२ ॥
तुमच्या पुत्राने असे म्हटल्यावर पांडूचा पुत्र अत्यंत क्रोधाच्या आधीन झाला. दोन क्षुरप्र बाणांनी त्याचे धनुष्य आणि ध्वज तोडले, आणि एका बाणाने त्याचे कपाळही भेदले.
8.86.43
शिरश्च कायात्प्रजहार सारथेः ।
स राजपुत्रोऽन्यदवाप्य कार्मुकं
वृकोदरं द्वादशभिः पराभिनत् ।
स्वयं नियच्छंस्तुरगानजिह्मगैः ॥ ८.८६.४३ ॥
त्याने सारथ्याचे मस्तक धडावेगळे केले. मग त्या राजपुत्राने दुसरे धनुष्य घेऊन बारा बाणांनी वृकोदराला घायाळ केले; स्वतः घोडे आवरत सरळ बाणांनी प्रहार केला.
8.86.44
शरैश्च भीमं पुनरप्यवीवृषत् ॥ ८.८६.४४ ॥
बाणांनी भीमावर पुन्हा वर्षाव केला.