ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 8.86
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.86.1
ततः कर्णः कुरुषु प्रद्रुतेषु ।
वरूथिना श्वेतहयेन राजन्।
पाञ्चालपुत्रान्व्यधमत्सूतपुत्रो ।
महेषुमिर्वात इवाभ्रसङ्घान् ॥ ८.८६.१ ॥
ତା'ପରେ କୌରବମାନେ ପଳାଇଗଲେ, ହେ ରାଜନ୍, ଶ୍ୱେତ ଅଶ୍ୱଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଥିବା ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ, ବାୟୁ ମେଘସମୂହକୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କରିବା ପରି, ମହାବାଣରେ ପାଞ୍ଚାଳ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ କଲେ।
8.86.2
सूतं रथादञ्जलिकैर्निपात्य ।
जघान चाश्वाञ्जनमेजयस्य।
शतानीकं सुतसोमं च भल्लै… ।
रवाकिरद्धनुषी चाप्यकृन्तत् ॥ ८.८६.२ ॥
ଅଞ୍ଜଳିକ ବାଣରେ ସାରଥିକୁ ରଥରୁ ପାଡ଼ି ସେ ଜନମେଜୟଙ୍କ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ଶତାନୀକ ଓ ସୁତସୋମଙ୍କୁ ଭଲ୍ଲ ବାଣରେ … (ପାଠ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ) ଗର୍ଜନ କରି ସେମାନଙ୍କ ଧନୁ ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଲେ।
8.86.3
धृष्टद्युम्नं निर्बिभेदाथ षड्भि… ।
र्जघानाश्वान्दक्षिणांस्तस्य सङ्ख्ये।
हत्वा चाश्वान्सात्यकेः सूतपुत्रः ।
कैकेयपुत्रं न्यवधीद्विशोकम् ॥ ८.८६.३ ॥
ତା'ପରେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଛଅ (ବାଣରେ) … (ପାଠ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ) ବିଦ୍ଧ କଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱର ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ସାତ୍ୟକିଙ୍କ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ସୂତପୁତ୍ର କୈକେୟ ପୁତ୍ର ବିଶୋକଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
8.86.4
तमभ्यधावन्निहते कुमारे ।
सेनापतिः कैकयो मित्रवर्मा।
शरैर्विधुन्वन्भृशमुग्रवेगैः ।
कर्णात्मजं चाप्यहनत्सुदेवम् ॥ ८.८६.४ ॥
ରାଜକୁମାର ନିହତ ହେବାରୁ କୈକେୟ ସେନାପତି ମିତ୍ରବର୍ମା ତାଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଗଲେ; ଉଗ୍ର ବେଗ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କମ୍ପାଇ କର୍ଣ୍ଣପୁତ୍ର ସୁଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କଲେ।
8.86.5
तस्यार्धचन्द्रैस्त्रिभिरुच्चकर्त ।
प्रहस्य बाहू च शिरश्च कर्णः।
स स्यन्दनाद्गामगमद्गतासुः ।
परश्वथैः साल इवावरुग्णः ॥ ८.८६.५ ॥
କର୍ଣ୍ଣ ହସି ହସି ତିନି ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ବାଣରେ ତାଙ୍କର ଉଭୟ ବାହୁ ଏବଂ ମସ୍ତକ କାଟିଦେଲେ। ପ୍ରାଣହୀନ ହୋଇ ସେ ରଥରୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, କୁରାଢ଼ିରେ କଟା ସାଲ ଗଛ ପରି।
8.86.6
हताश्वमञ्जोगमिभिः सुषेणः ।
शिनिप्रवीरं निशितैः पृषत्कैः।
प्रच्छाद्य नृत्यन्निव कर्णपुत्रः ।
शैनेयबाणाभिहतः पपात ॥ ८.८६.६ ॥
ଘୋଡ଼ା ମରିବା ପରେ, ସୁଷେଣ ସିଧା ଯାଉଥିବା ବାଣରେ ଶିନିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପୃଷତ୍କରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲା, ଯେମିତି ନାଚୁଥିଲା; ମାତ୍ର କର୍ଣ୍ଣପୁତ୍ର ସାତ୍ୟକିଙ୍କ ବାଣରେ ଆହତ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲା।
8.86.7
पुत्रे हते क्रोधपरीतयेताः ।
कर्णः शिनीनां प्रवरं जिघांसुः।
हतोऽसि हे सात्यक इत्युदीर्य ।
व्यवासृजद्बाणममित्रसाहम् ॥ ८.८६.७ ॥
ପୁତ୍ର ହତ ହେବାରୁ କ୍ରୋଧରେ ଆଖି ଭରିଯାଇ କର୍ଣ୍ଣ, ଶିନିଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, 'ହେ ସାତ୍ୟକି, ତୁମେ ହତ' କହି ଶତ୍ରୁଜୟୀ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲା।
8.86.8
तमस्य चिच्छेद शरं शिखण्डी ।
त्रिभिस्त्रिभिश्च प्रतुतोद कर्णम्।
शिखण्डिनः कार्मुकं च ध्वजं च ।
च्छित्त्वा क्षुराभ्यां न्यहनत्सुजातः ॥ ८.८६.८ ॥
ଶିଖଣ୍ଡୀ ତାର ସେହି ବାଣ କାଟିଦେଲା ଏବଂ ତିନି-ତିନି ବାଣରେ କର୍ଣ୍ଣକୁ ଆଘାତ କଲା। ତା'ପରେ ଶିଖଣ୍ଡୀର ଧନୁ ଓ ଧ୍ୱଜ କାଟି, ଦୁଇ କ୍ଷୁର ବାଣରେ ସେ ସୁଜାତ ତାକୁ ବଧ କଲା।
8.86.9
शिखण्डिनं षड्भिरविध्यदुग्रो ।
धार्ष्टद्युम्नेः स शिरश्चोच्चकर्त।
ततोऽभिनत्सुतसोमं क्षुरेण ।
सुसञ्झितेनाधिरथिर्महात्मा ॥ ८.८६.९ ॥
ଉଗ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ଶିଖଣ୍ଡୀକୁ ଛଅ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲା; ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଲା। ତା'ପରେ ସେ ମହାତ୍ମା ଅଧିରଥ-ପୁତ୍ର ସୁସଂଶିତ କ୍ଷୁରରେ ସୁତସୋମକୁ ବିଦାରଣ କଲା।
8.86.10
अथाक्रन्दे तुमुले वर्तमाने ।
धार्ष्टद्युम्ने निहते तत्र कृष्णः।
अपाञ्चाल्यं क्रियते याहि पार्थ ।
कर्णं जहीलाब्रवीद्राजसिंह ॥ ८.८६.१० ॥
ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର କୋଳାହଳ ଚାଲିଥିଲା; ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ହତ ହେବାରୁ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ: 'ହେ ପାର୍ଥ, ଯାଅ; ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କର କ୍ଷତି ହେଉଛି; କର୍ଣ୍ଣକୁ ବଧ କର, ହେ ରାଜସିଂହ।'
8.86.11
ततः प्रहस्याशु नरप्रवीरो ।
रथं रथेनाधिरथेर्जगाम।
भये तेषां त्राणमिच्छन्सुबाहु… ।
रभ्याहतानां रथयूथपेन ॥ ८.८६.११ ॥
ତା'ପରେ ହସି ସେ ନରବୀର ଶୀଘ୍ର ରଥରେ ଅଧିରଥପୁତ୍ର (କର୍ଣ୍ଣ)ଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଭୟରୁ ତ୍ରାଣ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ସୁବାହୁ… ରଥଯୂଥପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହତମାନଙ୍କର।
8.86.12
ततोऽपरे भारत दुष्प्रकम्प्याः ।
पाञ्चालानां रथसङ्घाः समेताः।
प्रतिश्रिता ह्यन्तरिक्षे ग्रहाभा ।
धनुःप्रवीरास्तु रथप्रवीराः ॥ ८.८६.१२ ॥
ତା'ପରେ ହେ ଭାରତ, ଅଟଳ ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କର ରଥସମୂହ ଏକତ୍ର ହେଲେ। ଆକାଶରେ ଗ୍ରହ ପରି ପ୍ରତିଜ୍ଞାବଦ୍ଧ, ଧନୁର୍ବୀର ଓ ରଥବୀରମାନେ।
8.86.13
विस्फार्य गाण्डीवमथोग्रघोषं ।
ज्यया समाहत्य तले भृशं च।
बाणान्धकारं सहसैव कृत्वा ।
जघान नागाश्वरथध्वजांश्च ॥ ८.८६.१३ ॥
ତା'ପରେ ଗାଣ୍ଡୀବକୁ ଟାଣି, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ଧନୁ-ଦଡ଼ିକୁ ତଳହାତରେ ଜୋରରେ ଆଘାତ କରି, ହଠାତ୍ ବାଣର ଅନ୍ଧକାର ସୃଷ୍ଟି କରି ସେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥର ଧ୍ୱଜା ହତ୍ୟା କଲେ।
8.86.14
प्रतिश्रुतः प्राचरदन्तरिक्षे ।
गुहा गिरीणामपतन्वयांसि।
यन्मण्डलज्येन विजृम्भमाणो ।
रौद्रे मुहूर्तेऽभ्यपतत्किरीटी ॥ ८.८६.१४ ॥
ଆକାଶରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାବଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ; ପର୍ବତ ଗୁମ୍ଫାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ପଡ଼ିଲେ। ବୃତ୍ତାକାର ଦଡ଼ି ସହ ବିସ୍ତାର ହୋଇ, ଭୟଙ୍କର ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କିରୀଟୀ (ଅର୍ଜ୍ଜୁନ) ଝାସି ପଡ଼ିଲେ।
8.86.15
तं भीमसेनोऽनुययौ रथेन ।
पृष्ठे रक्षन्पाण्डवमेकवीरः।
तौ राजपुत्रौ त्वरितौ रथाभ्यां ।
कर्णाय यातावरिभिर्विषक्तौ ॥ ८.८६.१५ ॥
ତାଙ୍କ ପଛେ ଭୀମସେନ ରଥରେ ଗଲେ, ପଛରୁ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ଏକ ବୀର। ସେହି ଦୁଇ ରାଜପୁତ୍ର ଶୀଘ୍ର ଦୁଇ ରଥରେ କର୍ଣ୍ଣ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ।
8.86.16
तत्रान्तरे सुमहान्सूतपुत्र… ।
श्चक्रे युद्धं सोमकान्सम्प्रमथ्य।
रथाश्वमातङ्गणाञ्जघान ।
प्रच्छादयामास शरैर्दिशश्च ॥ ८.८६.१६ ॥
ଏହି ଅବସରରେ ମହାନ ସୂତପୁତ୍ର … ସୋମକମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ମର୍ଦ୍ଦନ କଲେ; ରଥ, ଅଶ୍ୱ ଓ ହସ୍ତୀମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ ଏବଂ ଶରରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ।
8.86.17
तमुत्तमौजा जनमेजयश्च ।
क्रुद्धौ युधामन्युशिखण्डिनौ च।
कर्णं बिभेदुः सहिताः पृषत्कैः ।
सन्नर्दमानाः सह पार्षतेन ॥ ८.८६.१७ ॥
ଉତ୍ତମୌଜା ଓ ଜନମେଜୟ, କ୍ରୁଦ୍ଧ ଯୁଧାମନ୍ୟୁ ଓ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଏକତ୍ର ହୋଇ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଶରରେ ବିନ୍ଧିଲେ; ପାର୍ଷତ ସହ ଗର୍ଜନ କରି ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
8.86.18
ते पञ्च पाञ्चालरथाः समेता ।
वैकर्तनं कर्णमभिद्रवन्तः।
तस्माद्रथाच्च्यावयितुं न शेकु… ।
र्धैर्यात्कृतात्मानमिवेन्द्रियार्थाः ॥ ८.८६.१८ ॥
ସେ ପାଞ୍ଚ ପାଞ୍ଚାଳ ରଥୀ ଏକତ୍ର ହୋଇ ବୈକର୍ତନ କର୍ଣ୍ଣ ଉପରେ ଝାଁପି ପଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ରଥରୁ ହଟାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ … ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ବିଷୟ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ଆତ୍ମାକୁ ଚଳାଇ ନ ପାରେ।
8.86.19
तेषां धनूंषि ध्वजवाजिसूतां… ।
स्तूर्णं पताकाश्च निकृत्य बाणैः।
तान्पाञ्चालानभ्यहनत्पृवत्कैः ।
कर्णस्ततः सिंह इवोन्ननाद ॥ ८.८६.१९ ॥
ସେମାନଙ୍କ ଧନୁ, ଧ୍ୱଜ, ଅଶ୍ୱ, ସାରଥି … ଶୀଘ୍ର ଶରରେ କାଟି କର୍ଣ୍ଣ ସେହି ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ; ତା'ପରେ ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜନ କଲେ।
8.86.20
तस्यास्यतस्तानभिनिघ्नतश्च ।
ज्याबाणहस्तस्य धनुःस्वेनन।
साद्रिद्रुमा स्यात्पृथिवी विशीर्णे… ।
त्यतीव मत्वा जनता व्यपीदत् ॥ ८.८६.२० ॥
ସେ ଶର ନିକ୍ଷେପ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲାବେଳେ, ହାତରେ ଧନୁଗୁଣ ଓ ଶର ନେଇ, ତାଙ୍କ ଧନୁ-ଟଙ୍କାରରେ ପର୍ବତ ଓ ବୃକ୍ଷ ସହିତ ପୃଥିବୀ ଫାଟିଯିବା ପରି ହେଲା … ଲୋକମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ ହୋଇ ଭାବିଲେ।
8.86.21
स शक्रचापप्रतिमेन धन्वना ।
भृशायतेनाधिरथिः शरान्सृजन्।
बभौ रणे दीप्तमरीचिमण्डलो ।
यथांशुमाली परिवेषवांस्तथा ॥ ८.८६.२१ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ପରି ଦୀର୍ଘ ଧନୁରେ ବାଣ ମାରୁଥିବା ଅଧିରଥପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣ ରଣରେ ଦୀପ୍ତ କିରଣମଣ୍ଡଳରେ ପରିବେଷିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଶୋଭିତ ହେଲେ।
8.86.22
शिखण्डिनं द्वादशभिः पराभिन… ।
च्छितैः शरैः षड्भिरथोत्तमौजसम्।
त्रिभिर्युधामन्युमविध्यदाशुगै… ।
स्त्रिभिस्त्रिभिः सोमकपार्षतात्मजौ ॥ ८.८६.२२ ॥
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାର ବାଣରେ ଶିଖଣ୍ଡୀକୁ, ଛଅରେ ଉତ୍ତମୌଜସଙ୍କୁ, ତିନି ଦ୍ରୁତ ବାଣରେ ଯୁଧାମନ୍ୟୁକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ସୋମକ ଓ ପାର୍ଷତଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତିନି ତିନି ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
8.86.23
पराजिताः पञ्च महारथास्तु ते ।
महाहवे सूतसुतेन मारिष।
निरुद्यमास्तस्थुरमित्रनन्दना ।
यथेन्द्रियार्थात्मवता पराजिताः ॥ ८.८६.२३ ॥
ହେ ମାରିଷ, ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ସୂତପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ସେହି ପାଞ୍ଚ ମହାରଥୀ, ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା, ଉଦ୍ୟମହୀନ ହୋଇ ଠିଆ ହେଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବିଷୟରେ ପରାଜିତ ସଂଯମୀ ପୁରୁଷ ପରି।
8.86.24
निमज्जतस्तानथ कर्णसागरे ।
विपन्ननावो वणिजो यथार्णवे।
उद्दध्रिरे नौभिरिवार्णवाद्रथैः ।
सुकल्पितैर्द्रौपदिजाः स्वमातुलान् ॥ ८.८६.२४ ॥
କର୍ଣ୍ଣରୂପୀ ସାଗରରେ ଡୁବୁଥିବା ସେମାନଙ୍କୁ, ଜାହାଜ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ବଣିକମାନେ ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଯାଆନ୍ତି ତଦ୍ରୂପ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ନିଜ ମାମୁଙ୍କୁ ସୁସଜ୍ଜିତ ରଥରେ ନୌକାଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଠାଇ ନେଲେ ପରି ଉଦ୍ଧାର କଲେ।
8.86.25
ततः शिनीनामृषभः शितैः शरै… ।
र्निकृत्य कर्णप्रहितानिषून्वहून्।
विदार्य कर्णं निशितैरयस्मयै… ।
स्तवात्मजं ज्येष्ठमविध्यदष्टमिः ॥ ८.८६.२५ ॥
ତା'ପରେ ଶିନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ ସାତ୍ୟକି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରେରିତ ବହୁ ବାଣ କାଟି, ଲୌହମୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ବିଦାରି, ଆପଣଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆଠ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
8.86.26
कृपोऽथ भोजश्च तवात्मजस्तथा ।
स्वयं च कर्णो निशितैरताडयत्।
स तैश्चतुर्भिर्युयुधे यदूत्तमो ।
दिगीश्वरैर्दैत्यपतिर्यथा तथा ॥ ८.८६.२६ ॥
ଏହାପରେ କୃପ, ଭୋଜ, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ କର୍ଣ୍ଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
8.86.27
समाततेनेष्वसनेन कूजता ।
महास्वनेनाशनिपातदीधितिः।
बभूव दुर्धर्षतरः स सात्यकिः ।
शरन्नभोमध्यगतो यथा रविः ॥ ८.८६.२७ ॥
ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଟଣା ଧନୁର ଟଙ୍କାର ଓ ମହାଗର୍ଜନରେ ସାତ୍ୟକି ବଜ୍ରପାତର ଦୀପ୍ତି ପରି ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ହେଲେ; ଶରତ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି।
8.86.28
पुनः समास्थाय रथान्सुदंशिताः ।
शिनिप्रवीरं जुगुपुः परन्तपाः।
समेत्य पाञ्चालमहारथा रणे ।
मरुद्रणाः शक्रमिवारिनिग्रहे ॥ ८.८६.२८ ॥
ପୁଣି ସୁସଜ୍ଜିତ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଶତ୍ରୁତାପୀ ପାଞ୍ଚାଳ ମହାରଥୀମାନେ ରଣରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଶିନିବୀରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ; ଶତ୍ରୁ ଦମନରେ ମରୁଦ୍ଗଣ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପରି।
8.86.29
ततोऽभवद्युद्धमतीव दारुणं ।
तवाहितानां तव सैनिकैः सह।
रथाश्वमातङ्गविनाशनं तथा ।
यथा सुराणामसुरैः पुराऽभवत् ॥ ८.८६.२९ ॥
ତାପରେ ଆପଣଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଓ ଆପଣଙ୍କ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀ ବିନଷ୍ଟ ହେଲେ; ପୂର୍ବକାଳରେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ହୋଇଥିଲା ସେପରି।
8.86.30
रथा द्विपा वाजिपदातयस्तथा ।
भ्रमन्ति नानाविधशस्त्रवेष्टिताः।
परस्परेणाभिहताश्च चस्खलु… ।
र्विनेदुरार्ता व्यसवोऽपतंस्तथा ॥ ८.८६.३० ॥
ରଥ, ହାତୀ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ଓ ପଦାତିକ ନାନା ଶସ୍ତ୍ରରେ ବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ଘୂରିବୁଲିଲେ; ପରସ୍ପରର ଆଘାତରେ ଟଳି ପଡ଼ିଲେ; ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଚିତ୍କାର କରି ପ୍ରାଣହୀନ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ।
8.86.31
तथागतं भीममभीस्तवात्मजः ।
ससार राजावरजः किरञ्शरैः।
तमभ्यधावत्त्वरितो वृकोदरो ।
महारुरुं सिंह इवाभिपेदिवान् ॥ ८.८६.३१ ॥
ନିର୍ଭୟ ତୁମ ପୁତ୍ର, ରାଜାଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭାଇ, ବାଣ ବର୍ଷଣ କରି ସେପରି ଆସିଲେ। ବୃକୋଦର ଭୀମ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ଉପରେ ଝାସ ଦେଲେ, ଯେପରି ସିଂହ ଏକ ମହାରୁରୁ ହରିଣ ଉପରେ ଝାସ ଦିଏ।
8.86.32
ततस्तयोर्युद्धमतीव दारुणं ।
प्रदीव्यतोः प्राणदुरोदरं द्वयोः।
परस्परेणाभिनिविष्टरोषयो… ।
रुदग्रयोः शम्बरशक्रयोर्यथा ॥ ८.८६.३२ ॥
ତା'ପରେ ସେମାନଙ୍କ ଦୁହିଁଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ହେଲା, ପ୍ରାଣ ପଣ ରଖି ପାଶା ଖେଳୁଥିବା ଦୁଇ ଜୁଆଡ଼ିଙ୍କ ପରି; ପରସ୍ପର ପ୍ରତି କ୍ରୋଧରେ ଅଟଳ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ଶମ୍ବର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି।
8.86.33
शरैः शरीरार्तिकरैः सुतेजनै… ।
र्निजघ्नतुस्तावितरेतरं भृशम्।
सकृत्प्रभिन्नाविव वासितान्तरे ।
महागजौ दोर्भिरदीनघातिनौ ॥ ८.८६.३३ ॥
ଶରୀରକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଥିବା, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ପରସ୍ପରକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଘାତ କଲେ; ମଦମତ୍ତ ଦୁଇ ମହାହସ୍ତୀ ହସ୍ତିନୀ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଦୀନ ଭାବେ ପ୍ରହାର କରନ୍ତି ପରି।
8.86.34
आलोक्य तौ चैव परस्परं ततः ।
समं च शूरौ च ससारथी तदा।
भीमोऽब्रवीद्याहि दुःशासनाय ।
दुःशासनो याहि वृकोदराय ॥ ८.८६.३४ ॥
ତା'ପରେ ସେ ଦୁଇ ବୀର ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖିଲେ, ସମାନ ବଳଶାଳୀ, ନିଜ ନିଜ ସାରଥି ସହିତ। ତେବେ ଭୀମ କହିଲେ, 'ଦୁଃଶାସନ ଆଡ଼କୁ ଆସ!' ଦୁଃଶାସନ କହିଲେ, 'ବୃକୋଦର ଆଡ଼କୁ ଆସ!'
8.86.35
तयो रथौ सारथिसम्प्रचोदितौ ।
समं रथौ तौ महसा समीयतुः।
नानायुधच्छत्रपताकिकाध्वजौ ।
दिवीव पूर्वं बलशक्रयो रणे ॥ ८.८६.३५ ॥
ସାରଥିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇ ରଥ ସମାନ ବେଗରେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ; ନାନା ଅସ୍ତ୍ର, ଛତ୍ର, ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜରେ ଅଳଙ୍କୃତ; ପୂର୍ବେ ଆକାଶରେ ବଳ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପରି।
8.86.36
दिष्ट्याऽसि दुःशासन अद्य दृष्टः ।
क्षणं प्रतीच्छे सहवृद्धि मूलम्।
चिरोदितं यन्मया ते सभायां ।
कृष्णाभिमर्शेन गृहाण मत्तः ॥ ८.८६.३६ ॥
ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆଜି ତୁମେ ଦୁଃଶାସନ, ମୋ ଆଖିରେ ପଡ଼ିଛ। ଏକ କ୍ଷଣ ମୁଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି; ସଭାରେ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିବାର ଫଳ, ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ସେହି ମୂଳ, ମୋଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କର ବୋଲି ମୁଁ ବହୁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲି।
8.86.37
स एवमुक्तस्तु ततो महात्मा ।
दुःशासनो वाक्यमुवाच वीरः।
सर्वं स्मरन्नेव विसंस्मरामि ।
उदीर्यमाणं शृणु भीमसेन ॥ ८.८६.३७ ॥
ଏହିପରି କୁହାଯିବା ପରେ, ସେହି ମହାତ୍ମା ବୀର ଦୁଃଶାସନ କହିଲେ: "ସବୁ ସ୍ମରଣ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଭୁଲି ଯାଉଛି; ହେ ଭୀମସେନ, ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି ଶୁଣ।"
8.86.38
स्मरामि चात्मप्रभवं चिराय ।
यज्जातुषे वेश्मनि रात्र्यहानि।
विश्वासहीना मृगयां चरन्तो ।
वसन्ति सर्वत्र निराकृतास्तु ॥ ८.८६.३८ ॥
ଆମ ନିଜ କାରଣରୁ ବହୁ ପୂର୍ବରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ତାହା ମୁଁ ସ୍ମରଣ କରେ: ଲାକ୍ଷାଗୃହରେ ରାତ୍ରି ଓ ଦିନ; ବିଶ୍ୱାସହୀନ ହୋଇ ମୃଗୟା କରି ବୁଲି, ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାତ ହୋଇ ଆମେ ବାସ କଲୁ।
8.86.39
महाभयं रात्र्यहानि स्मरन्त… ।
स्तथोपभोगाच्च सुखाच्च हीनाः।
वनेष्वटन्तो गिरिगह्वराणि ।
पाञ्चालराजस्य पुरं प्रविष्टाः ॥ ८.८६.३९ ॥
ମହାଭୟ, ରାତ୍ରି ଓ ଦିନ ସ୍ମରଣ କରି… ସେହିପରି ଭୋଗ ଓ ସୁଖରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ବନ ଓ ପର୍ବତ ଗୁମ୍ଫାରେ ବୁଲି, ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜାଙ୍କ ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲୁ।
8.86.40
मायां यूयं कामपि सम्प्रविष्टा ।
यतो वृतः कृष्णया फल्गुनो वः।
संभूय पापैस्तदनार्यवृत्तं ।
कृतं तदा मातृकृतानुरूपम् ॥ ८.८६.४० ॥
ତୁମେମାନେ କୌଣସି ମାୟାରେ ପ୍ରବେଶ କଲ, କାରଣ କୃଷ୍ଣା ତୁମ ଫଲ୍ଗୁନ (ଅର୍ଜୁନ) କୁ ବରଣ କରିଥିଲେ। ପାପୀମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ସେତେବେଳେ ତୁମେ କରିଥିବା ସେହି ଅନାର୍ଯ୍ୟ ଆଚରଣ ମାତାର ପୁତ୍ରଙ୍କ ପକ୍ଷେ ଉପଯୁକ୍ତ ଥିଲା।
8.86.41
एका वृता पञ्चभिः साभिपन्ना ।
ह्यलज्जमानेश्च परस्परस्य।
स्मरे सभायां सुबलात्मजेन ।
दासीकृता यत्सह कृष्णया च ॥ ८.८६.४१ ॥
ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ପାଞ୍ଚ ଜଣ ବରଣ କଲେ; ନିର୍ଲଜ୍ଜ ହୋଇ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ବାଣ୍ଟିଲେ। ସଭାରେ ସୁବଳପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଦାସୀ କରିଥିଲେ, ତାହା ମୋତେ ମନେ ଅଛି।
8.86.42
इत्येवमुक्तस्तु तवात्मजेन ।
पाण्डोः सुतः कोपवशं भृशं
धनुः क्षुराभ्यां ध्वजमेव चाच्छिनत् ।
ललाटमप्यस्य बिभेद पत्रिणा ॥ ८.८६.४२ ॥
ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧର ବଶ ହେଲେ। ଦୁଇଟି କ୍ଷୁରପ୍ର ବାଣରେ ତାଙ୍କ ଧନୁ ଓ ଧ୍ୱଜ କାଟିଦେଲେ; ଓ ଗୋଟିଏ ବାଣରେ ତାଙ୍କ ଲଲାଟ ମଧ୍ୟ ବିନ୍ଧିଲେ।
8.86.43
शिरश्च कायात्प्रजहार सारथेः ।
स राजपुत्रोऽन्यदवाप्य कार्मुकं
वृकोदरं द्वादशभिः पराभिनत् ।
स्वयं नियच्छंस्तुरगानजिह्मगैः ॥ ८.८६.४३ ॥
ସେ ସାରଥିର ମୁଣ୍ଡ ଶରୀରରୁ କାଟିଦେଲେ। ତା’ପରେ ସେହି ରାଜପୁତ୍ର ଅନ୍ୟ ଏକ ଧନୁ ଧରି ବାରଟି ବାଣରେ ବୃକୋଦରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ; ନିଜେ ଘୋଡ଼ା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ସିଧା ବାଣରେ ପ୍ରହାର କଲେ।
8.86.44
शरैश्च भीमं पुनरप्यवीवृषत् ॥ ८.८६.४४ ॥
ବାଣରେ ଭୀମଙ୍କ ଉପରେ ପୁଣି ବର୍ଷା କଲେ।