महाभारत · अध्याय 8.93
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.93.1
रथौ तयोः श्वेतहयौ दिव्यौ युक्तौ महास्वनौ ।
समास्थितौ लोकवीरौ शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथकम्।
वासुदेवार्जुनौ वीरौ कर्णशल्यौ च भारत ॥ ८.९३.१ ॥
त्या दोघांचे रथ, पांढऱ्या घोड्यांनी जुंपलेले, दिव्य आणि महानाद करणारे होते. जगातील वीर त्यावर उभे राहिले; त्यांनी वेगवेगळे शंख फुंकले. हे भारता, वासुदेव आणि अर्जुन, तसेच वीर कर्ण आणि शल्य (हेही).
8.93.2
तद्भीरुसन्त्रासकरं युद्धं समभवत्तदा ।
अन्योन्यस्पांधेनोरुग्रं शक्रशम्बरयोरिव ॥ ८.९३.२ ॥
तेव्हा ते युद्ध, जे भित्र्यांना भय देणारे होते, परस्परांच्या स्पर्धेने उग्र झाले; इंद्र आणि शंबर यांच्या युद्धासारखे.
8.93.3
तयोर्ध्वजौ हि विमलौ शुशुभाते रथे स्थितौ ।
राहुकेतू यथाऽऽकाशे उदितौ जगतः क्षये ॥ ८.९३.३ ॥
त्या दोघांच्या निर्मल ध्वजा रथांवर उभ्या राहून शोभल्या; जगाच्या प्रलयकाळी आकाशात उगवलेल्या राहू आणि केतूंप्रमाणे.
8.93.4
कर्णस्याशीविषनिभा रत्नसारमयी दृढ़ा ।
पुरन्दरधनुः प्रख्या हस्तिकक्ष्या विराजते ॥ ८.९३.४ ॥
कर्णाची विषारी सर्पासारखी, उत्कृष्ट रत्नांच्या सारापासून बनलेली दृढ (पट्टी), इंद्रधनुष्यासारखी, हत्तीच्या कमरेच्या पट्ट्यासारखी शोभते.
8.93.5
कपिश्रेष्ठस्तु पार्थस्य व्यादितास्य इवान्तकः ।
दंष्ट्राभिर्भीषयन्भाभिर्दुर्निरीक्ष्यो रविर्यथा ॥ ८.९३.५ ॥
पार्थाचा श्रेष्ठ कपी (ध्वज) तर, उघड्या तोंडाच्या यमासारखा, दाढांनी भय दाखवणारा, आपल्या तेजाने सूर्याप्रमाणे डोळ्यांना न पाहवणारा होता.
8.93.6
युद्धाभिलाषुको भूत्वा ध्वजो गाण्डीवधन्वनः ।
कर्णध्वजमुपातिष्ठत्स्वस्थानाद्वेगवान्कपिः ॥ ८.९३.६ ॥
युद्धाची इच्छा धरणाऱ्या गांडीवधाऱ्याचा ध्वज (कपी) आपल्या स्थानावरून वेगाने कर्णाच्या ध्वजाजवळ आला.
8.93.7
उत्पत्य च महावेगः कक्ष्यामभ्याहनत्तदा ।
नखैश्च दशनैश्चैव गरुडः पन्नगं यथा ॥ ८.९३.७ ॥
तेव्हा महान वेगाने उडी घेऊन त्याने त्या ध्वजाच्या बंधावर प्रहार केला, नखांनी आणि दातांनी, जसा गरुड सर्पावर झेप घेतो.
8.93.8
सा किङ्किणीकाभरणा कालपाशोपमा तदा ।
अभ्यद्रवत्सुसंरब्धा हस्तिकक्ष्याऽथ तं कपिम् ॥ ८.९३.८ ॥
घंटांनी सजलेला तो बंध, तेव्हा कालपाशासारखा, अत्यंत संतप्त होऊन त्या वानरावर धावून गेला.
8.93.9
तयोर्घोरतरे युद्धे द्वैरथे द्यूत आहिते ।
प्राकुर्वतां ध्वजौ युद्धं पूर्वं पूर्वतरं तदा ॥ ८.९३.९ ॥
त्या दोघांमधील अत्यंत भयानक द्वंद्वयुद्धात, जणू पैज लावलेली असताना, तेव्हा दोन्ही ध्वजांनी आधीच्याही आधी युद्ध आरंभले.
8.93.10
हया हयानभ्यहेषन्स्पर्धमानाः परस्परम् ।
अविध्यत्पुण्डरीकाक्षः शल्यं नयनसायकैः।
शल्यश्च पुण्डरीकाक्षं तथैवाभिसमैक्षत ॥ ८.९३.१० ॥
घोडे एकमेकांशी स्पर्धा करत एकमेकांना खिंकाळले. कमलनयनाने शल्याला डोळ्यांच्या बाणांनी विद्ध केले; शल्यानेही कमलनयनाकडे तसेच रोखून पाहिले.
8.93.11
तत्राजयद्वासुदेवः शल्यं नयनसायकैः ।
कर्णं चाप्यजयदृष्ट्या कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ॥ ८.९३.११ ॥
तेथे वासुदेवाने शल्याला डोळ्यांच्या बाणांनी जिंकले; कुंतीपुत्र धनंजयाने दृष्टीने कर्णालाही जिंकले.
8.93.12
अयाब्रवीत्सूतपुत्रः शल्यमाभाष्य सस्मितम् ॥ ८.९३.१२ ॥
सूतपुत्राने हसत शल्याला संबोधून असे म्हटले.
8.93.13
यदि पार्थो रणे हन्यादद्य मामिह कर्हिचित् ।
किं करिष्यसि सङ्घामे शल्य सत्यमथोच्यताम् ॥ ८.९३.१३ ॥
आज रणात पार्थ मला मारील, तर हे शल्या, तू युद्धात काय करशील? सत्य सांग.
8.93.14
यदि कर्ण रणे हन्यादद्य त्वां श्वेतवाहनः ।
उभावेकरयेनाहं हन्यां माधवपाण्डवौ ॥ ८.९३.१४ ॥
आज रणात श्वेतवाहन अर्जुन तुला मारील, तर मी एकाच रथाने माधव आणि पाण्डव दोघांनाही मारीन.
8.93.15
एवमेव तु गोविन्दमर्जुनः प्रत्यभाषत ।
तं प्रहस्याब्रवीत्कृष्णः पार्थं परमिदं वचः ॥ ८.९३.१५ ॥
अर्जुनानेही गोविंदाला असेच उत्तर दिले. तेव्हा कृष्ण हसून पार्थाला हे परम वचन म्हणाला.
8.93.16
पतेद्दिवाकरः स्थानाच्छीर्येद्भूमिरनेकधा ।
शैल्यमग्निरियान्न त्वां हन्यात्कार्णो धनञ्जय ॥ ८.९३.१६ ॥
सूर्य आपल्या स्थानावरून कोसळो, पृथ्वी अनेक प्रकारे भंगो, अग्नी पर्वताकडे जावो, तरी हे धनंजया, कर्ण तुला मारणार नाही.
8.93.17
यदि चैतत्कथञ्चित्स्याल्लोकपर्यसनं भवेत् ।
हन्यां कर्णं तथा शल्यं बाहुभ्यामेव संयुगे ॥ ८.९३.१७ ॥
हे कसेही घडून जगाचा अंत झाला, तरी मी युद्धात केवळ माझ्या बाहूंनीच कर्ण आणि शल्य यांना मारीन.
8.93.18
इति कृष्णवचः श्रुत्वा प्रहसन्कपिकेतनः ।
अर्जुनः प्रत्युवाचेदं कृष्णमक्लिष्टकारिणम् ॥ ८.९३.१८ ॥
कृष्णाचे हे वचन ऐकून कपिध्वज अर्जुन हसत, सहज कर्म करणाऱ्या कृष्णाला हे म्हणाला.
8.93.19
मम तावदपर्याप्तौ कर्णशल्यौ जनार्दन ।
सपताकध्वजं कर्णं सशल्यरथवाजिनम् ॥ ८.९३.१९ ॥
हे जनार्दना, माझ्यासाठी कर्ण आणि शल्य पुरेसे नाहीत; पताका व ध्वजांसह कर्णाला, आणि शल्य, रथ व घोड्यांसह त्याला…
8.93.20
सच्छत्रकवचं चैव सशक्तिशरकार्मुकम् ।
द्रष्टाऽस्यद्य रणे कृष्ण शरैश्छिन्नमनेकधा ॥ ८.९३.२० ॥
हे कृष्णा, छत्र, कवच, शक्ती, बाण व धनुष्यासह असलेल्या त्याला आज रणात बाणांनी अनेक प्रकारे छिन्न झालेला पाहाल.
8.93.21
अद्यैव सरथं साश्वं सशक्तिकवचायुधम् ।
सञ्चूर्णितमिवारण्ये वृक्षं पश्याद्य दन्तिना ॥ ८.९३.२१ ॥
आजच रथ, घोडे, शक्ती, कवच व आयुधांसह त्याला, अरण्यात हत्तीने चुरडलेल्या वृक्षाप्रमाणे पाहाल.
8.93.22
अद्य राधेयभार्याणां वैधव्यं समुपस्थितम् ।
ध्रुवं स्वप्नेष्वनिष्टानि ताभिर्दृष्टानि माधव ॥ ८.९३.२२ ॥
हे माधवा, आज राधेयाच्या (कर्णाच्या) पत्नींवर वैधव्य येऊन ठेपले आहे; त्यांनी स्वप्नांत अनिष्टे पाहिली आहेत.
8.93.23
द्रष्टासि ध्रुवमद्यैव विधवाः कर्णयोषितः ।
न हि मे शाम्यते मन्युर्यदनेन पुरा कृतम् ॥ ८.९३.२३ ॥
आजच खरोखर कर्णाच्या स्त्रिया विधवा झालेल्या पाहाल. पूर्वी याने जे केले, त्यामुळे माझा क्रोध शमत नाही.
8.93.24
कृष्णां सभागतां दृष्ट्वा मूढेनादीर्घदर्शिना ।
अस्मांस्तथाऽवहसता क्षिपता च पुनःपुनः ॥ ८.९३.२४ ॥
सभेत आणलेल्या कृष्णेला (द्रौपदीला) पाहून, त्या मूर्ख, अदूरदर्शी माणसाने आम्हांला असे वारंवार हसत व निंदत टोमणे मारले.
8.93.25
अद्य द्रष्टासि गोविन्द कर्णमुन्मथितं मया ।
वारणेनेव मत्तेन पुष्पितं गजतीरुहम् ॥ ८.९३.२५ ॥
हे गोविंदा, आज तू पाहशील की मदोन्मत्त हत्तीने फुललेले झाड उपटावे तसा मी कर्णाला उखडून टाकले आहे.
8.93.26
अद्य ता मधुरा वाचः श्रोतासि मधुसूदन ।
दिष्ट्या जयसि वार्ष्णेय इति कर्णे निपातिते ॥ ८.९३.२६ ॥
हे मधुसूदना, कर्ण पडला तेव्हा 'भाग्याने तू जिंकलास, हे वार्ष्णेया' ही गोड वचने आज तू ऐकशील.
8.93.27
अद्याभिमन्युजननीं प्रहृष्टः सांत्वयिष्यसि ।
कुन्तीं पितृष्वसारं च प्रहृष्टः सन् जनार्दन ॥ ८.९३.२७ ॥
हे जनार्दना, आज तू आनंदाने अभिमन्यूच्या मातेचे आणि तुझी आत्या कुंती हिचे सांत्वन करशील.
8.93.28
अद्य बाष्पमुखीं कृष्णां सान्त्वयिष्यसि माधव ।
वाग्भिश्चामृतकल्पाभिर्धर्मराजं च पाण्डवम् ॥ ८.९३.२८ ॥
हे माधवा, आज अश्रुभरल्या मुखाच्या कृष्णेचे आणि अमृतासारख्या शब्दांनी धर्मराज पांडवांचे तू सांत्वन करशील.