મહાભારત · અધ્યાય 8.95
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.95.1
तौ शङ्खभेरीनिनदे समृद्धे ।
समीयतुः श्वेतहयौ नराग्र्यौ।
वैकर्तनः सूतपुत्रोऽर्जुनश्च ।
दुर्मन्त्रिते ते ससुतस्य राजन् ॥ ८.९५.१ ॥
શંખ અને ભેરીના પ્રચંડ નાદ વચ્ચે શ્વેત અશ્વોવાળા એ બે નરશ્રેષ્ઠ — વૈકર્તન કર્ણ અને અર્જુન — સામસામે આવ્યા. હે રાજન્, આ તમારા અને તમારા પુત્રોની દુર્મંત્રણાનું ફળ છે.
8.95.2
आशीविषावग्निमिवोत्सृजन्तौ ।
तथा मुखाभ्यामभिनिः श्वसन्तौ।
यशस्विनौ जज्वलतुर्मृधे तदा ।
घृतावसिक्ताविव हव्यवाहौ ॥ ८.९५.२ ॥
વિષદંતી સર્પોની જેમ અગ્નિ ઓકતા, મુખેથી નિસાસા નાખતા, એ બંને યશસ્વી યુદ્ધમાં ત્યારે સળગી ઊઠ્યા — ઘી સીંચેલા બે હવ્યવાહ અગ્નિઓની જેમ.
8.95.3
यथा गजौ हैमवतौ प्रभिन्नौ ।
प्रवृद्धदन्ताविव वासितार्थे।
तथा समाजग्मतुरुग्रवीर्यौ ।
धनञ्जयश्चाधिरथिश्च वीरौ ॥ ८.९५.३ ॥
હિમાલયના બે મદોન્મત્ત હાથી, વધેલા દાંતો સાથે, હાથણી માટે જેમ ટકરાય, તેમ ઉગ્ર પરાક્રમી એ બે વીરો — ધનંજય અને અધિરથપુત્ર કર્ણ — સામસામે આવ્યા.
8.95.4
बलाहकेनेव महाबलाहको ।
यदृच्छया वा गिरिणा यथा गिरिः।
तथा धनुर्ज्यातलनेमिनिःस्वनौ ।
समीयतुस्ताविषुवर्षवर्षिणौ ॥ ८.९५.४ ॥
એક મહામેઘ બીજા મેઘ સાથે અથડાય, અથવા એક પર્વત બીજા પર્વત સાથે અકસ્માતે ટકરાય, તેમ ધનુષ્યની દોરી અને ધનુષ્યની કિનારના નાદ કરતા, બાણોની વર્ષા વરસાવતા એ બંને મળ્યા.
8.95.5
शरास्त्रशक्त्यृष्टिगदासिसर्पौ ।
रोषानिलोद्वूतमहोर्मिमालौ।
यथाऽचलौ द्वौ चलतस्तथा तौ ।
यथाऽर्णवौ चाशु चतुर्युगान्ते ॥ ८.९५.५ ॥
બાણ, અસ્ત્ર, શક્તિ, ઋષ્ટિ, ગદા અને તલવાર રૂપી સર્પોવાળા, ક્રોધના વાયુથી ઊછળેલી મહા તરંગમાળાઓવાળા એ બંને, બે અચળ પર્વતો ચાલવા લાગે તેમ, અને ચાર યુગોના અંતે બે સમુદ્રો ઝડપથી ઊછળે તેમ અથડાયા.
8.95.6
प्रवृद्धशृङ्गद्रुमवीरुदोषधी ।
प्रवृद्वनानाविधनिर्झरौघौ।
यथाऽचलौ वा चलितौ महाजलै… ।
स्तथा महास्त्रैरितरेतरं हतः ॥ ८.९५.६ ॥
વધેલાં શિખરો, વૃક્ષો, વેલાઓ અને ઔષધિઓવાળા, અનેક પ્રકારના ઝરણાંના પ્રવાહોથી ઉભરાયેલા બે પર્વતોની જેમ, અથવા મહાજળથી હલાવાયેલા બે પર્વતોની જેમ, તેમ તેઓ બંનેએ મહાસ્ત્રોથી એકબીજાને પ્રહાર કર્યા.
8.95.7
स सन्निपातो रथयोर्महानभू… ।
त्सुरेशवैरोचनयोर्यथा पुरा।
शरैर्विनुन्नाश्वनियन्तृदेहयोः ।
सुदुःसहास्त्रैः परिभिन्नदेहयोः ॥ ८.९५.७ ॥
તે બે રથોનો મહાન સંઘર્ષ થયો, પૂર્વે દેવરાજ અને વૈરોચન વચ્ચે થયો હતો તેમ. બાણોથી જેમના અશ્વો અને સારથિઓના દેહ પ્રહાર પામ્યા, અતિ દુઃસહ અસ્ત્રોથી જેમના દેહ ભેદાયા.
8.95.8
प्रभूतपद्मोत्पलमत्स्यकच्छपौ ।
महाहदौ पक्षिगणानुनादितौ।
सुसन्निकृष्टावनिलोद्धतौ यथा ।
तथा रथौ तौ ध्वजिनौ समीयतुः ॥ ८.९५.८ ॥
કમળ, નીલકમળ, માછલી અને કાચબાથી ભરેલા, પક્ષીઓના ટોળાંના અવાજથી ગુંજતા બે મહા સરોવરો જેવા, પવનથી ઉદ્ધત થઈને અતિ નજીક આવ્યા હોય તેમ, તે બંને ધ્વજવાળા રથો ભેગા થયા.
8.95.9
उभौ महेन्द्रस्य समानविक्रमा… ।
वुभौ महेन्द्रप्रतिमौ महारथौ।
महेन्द्रवज्रप्रतिमैश्च सायकै… ।
र्महेन्द्रवृत्राविव सम्प्रजघ्नतुः ॥ ८.९५.९ ॥
બંને મહેન્દ્રના સમાન પરાક્રમી, બંને ઇન્દ્ર સમાન મહારથી, ઇન્દ્રના વજ્ર સમાન બાણોથી, ઇન્દ્ર અને વૃત્રની જેમ તેઓએ એકબીજાને પ્રહાર કર્યો.
8.95.10
सनागपत्त्यश्वरथे उभे बले ।
विचित्रवर्माभरणाम्बरायुधे।
चकम्पतुश्चोन्नदतुश्च विस्मया… ।
द्धरा वियच्चार्जुनकर्णसङ्गमे ॥ ८.९५.१० ॥
હાથી, પાયદળ, અશ્વ અને રથો સહિત બંને સેનાઓ, વિચિત્ર કવચ, આભૂષણ, વસ્ત્ર અને આયુધોવાળી, ધ્રૂજી અને ગર્જી ઊઠી; આશ્ચર્યથી પૃથ્વી અને આકાશ પણ, અર્જુન અને કર્ણના તે સંગમમાં.
8.95.11
भुजाः सवस्त्राङ्गुलयः समुच्छ्रिताः ।
ससिंहनादैर्हृषितैर्दिदृक्षुभिः।
यदाऽर्जुनं मत्त इव द्विपो द्विपं ।
समभ्ययादाधिरथिर्जिघांसया ॥ ८.९५.११ ॥
અધિરથનો પુત્ર કર્ણ, વસ્ત્રથી વીંટાળેલી આંગળીઓવાળા બાહુ ઊંચા કરીને, સિંહનાદ કરતો, જોવા ઉત્સુક અને હર્ષિત લોકો વચ્ચે, મદોન્મત્ત હાથી જેમ બીજા હાથી પર ધસે તેમ, વધની ઇચ્છાથી અર્જુન તરફ આગળ વધ્યો.
8.95.12
उदक्रोशन्सोमकास्तत्र पार्थं ।
त्वरस्व याह्यर्जुन भिन्धि कर्णम्।
छिन्ध्यस्य मूर्धानमलं चिरेण ।
श्रद्धां च राज्याद्वृतराष्ट्रसूनोः ॥ ८.९५.१२ ॥
ત્યાં સોમકોએ પાર્થને મોટેથી પોકાર્યું, 'અર્જુન, ઝડપથી આગળ વધ, કર્ણને વીંધ, વિલંબ વિના તેનું માથું કાપી નાખ, અને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રની રાજ્યની આશા પણ તોડી નાખ.'
8.95.13
तथाऽस्माकं बहवस्तत्र योधाः ।
कर्णं तथा याहि याहीत्यवोचन्।
जह्यर्जुनं कर्ण ततः सुदीनाः ।
पुनर्वनं यान्त्वचिराय पार्थाः ॥ ८.९५.१३ ॥
તેવી જ રીતે અમારા પક્ષના ઘણા યોદ્ધાઓ બોલ્યા, 'કર્ણ, આગળ વધ, આગળ વધ! અર્જુનને મારી નાખ, કર્ણ!' ત્યારે અત્યંત દુઃખી પાર્થો જલદી ફરી વનમાં ચાલ્યા જાય.
8.95.14
कर्णोऽथ पूर्वं दशभिः पृषत्कै… ।
र्गाण्डीवधन्वानमविध्यदाशु।
जघान तं चापि ततः किरीटी ।
शरैस्तदाष्टादशभिः सुमुक्तैः ॥ ८.९५.१४ ॥
ત્યારે કર્ણે પહેલાં દસ બાણોથી…ગાંડીવધારી અર્જુનને ઝડપથી વીંધ્યો. પછી કિરીટીએ તેને પ્રહાર કર્યો, ત્યારે સારી રીતે છોડેલા અઢાર બાણોથી.
8.95.15
पुनश्च कर्णस्त्वरितोऽपि पार्थं ।
रथेषुभिस्तं दशभिर्जघान।
तं चापि पार्थो दशभिः शिताग्रैः ।
कक्ष्यान्तरे तीक्ष्णमुखैरविध्यत् ॥ ८.९५.१५ ॥
ફરી કર્ણે ઉતાવળે પાર્થને રથબાણોથી દસ બાણો વડે પ્રહાર કર્યો.
8.95.16
कर्णस्ततो भारत साम्पराये ।
घोरेऽतिवेलं रणसंविमर्दी।
जघान पार्थं नवभिः शिताग्रैः ।
कक्ष्यान्ते नागमिव प्रभिन्नम् ॥ ८.९५.१६ ॥
પછી હે ભારત, તે ભયંકર યુદ્ધમાં રણને અતિશય કચડનાર કર્ણે તીક્ષ્ણ નવ બાણોથી પાર્થને પ્રહાર કર્યો, મદમસ્ત હાથીને તેની કુખમાં મારે તેમ.
8.95.17
ततोऽपराभ्यां युधि सूतपुत्रो ।
द्वाभ्यां क्षुराभ्यां हरिमाशुकारी।
समाजघान त्वरया महात्मा ।
यथा सुरेन्द्रं नमुचिः प्रसह्य ॥ ८.९५.१७ ॥
પછી યુદ્ધમાં સૂતપુત્રે બે ક્ષુરબાણો વડે, ઝડપથી કામ કરનાર તે મહાત્માએ હરિ (ઘોડા)ને પ્રહાર કર્યો, જેમ નમુચિએ બળપૂર્વક સુરેન્દ્રને માર્યો.
8.95.18
तं पाण्डवः पञ्चभिरायसाग्रै… ।
राकर्णपूर्णैर्निजघान कर्णम्।
ते शोणितं तस्य पपुस्तदानीं ।
कालस्य दूता इव पार्थबाणाः ॥ ८.९५.१८ ॥
પાંડવે લોખંડી અગ્રવાળા પાંચ બાણોથી… કાન સુધી ખેંચેલા બાણોથી કર્ણને મારી નાખ્યો. ત્યારે તે પાર્થબાણોએ કાળના દૂતોની જેમ તેનું લોહી પીધું.
8.95.19
कर्णोऽपि पार्थं सह वासुदेवं ।
समाचिनोद्भारत वत्सदन्तैः।
परस्परं तौ विशिखैः प्रमुक्तै… ।
स्ततक्षतुः सूतपुत्रोऽर्जुनश्च ॥ ८.९५.१९ ॥
કર્ણે પણ પાર્થને વાસુદેવ સહિત, હે ભારત, વત્સદંત બાણોથી ઢાંકી દીધો. એકબીજા પર છોડેલા બાણોથી… સૂતપુત્ર કર્ણ અને અર્જુને એકબીજાને ઘાયલ કર્યા.
8.95.20
परस्परं छिद्रदिदृक्षया च ।
सुभीममभ्याययतुः प्ररुष्टौ ॥ ८.९५.२० ॥
એકબીજામાં છિદ્ર જોવાની ઇચ્છાથી, અત્યંત ક્રોધે ભરાયેલા તે બંને અતિ ભયંકર રીતે આગળ વધ્યા.
8.95.21
ततोऽस्त्रमाग्नेयममित्रतापनं ।
मुमोच कर्णाय सुरेश्वरात्मजः।
धनञ्जयात्संयुगमूर्ध्नि निःसृतं ।
तदा प्रजज्वाल तदस्त्रमुत्तमम् ॥ ८.९५.२१ ॥
ત્યારે શત્રુઓને તપાવનાર, સુરેશ્વર (ઇન્દ્ર)ના પુત્રે કર્ણ પર આગ્નેય અસ્ત્ર છોડ્યું. યુદ્ધના મોખરે ધનંજયે છોડેલું તે ઉત્તમ અસ્ત્ર ત્યારે પ્રજ્વલી ઊઠ્યું.
8.95.22
समीक्ष्य कर्णो ज्वलनास्त्रमुद्यतं ।
स वारुणं तत्प्रशमार्थमाहवे।
समुत्सृजत्सूतपुत्रः प्रतापवान् ।
स तेन वह्निं शमयाञ्चकार ॥ ८.९५.२२ ॥
કર્ણે ઊંચકેલું આગ્નેય અસ્ત્ર જોઈને, યુદ્ધમાં તેને શાંત કરવા માટે, તે પરાક્રમી સૂતપુત્રે વારુણ અસ્ત્ર છોડ્યું; તેનાથી તેણે તે અગ્નિને શાંત કર્યો.
8.95.23
वलाहकास्त्रेण दिशस्तरस्वी ।
चकार सर्वास्तिमिरेण संवृताः।
अपावहन्मेघगणांस्ततस्तान् ।
समीरणास्त्रेण समीरितेन ॥ ८.९५.२३ ॥
તે વેગવાન વીરે વલાહક અસ્ત્રથી બધી દિશાઓને અંધકારથી ઢાંકી દીધી; પછી સમીરણ અસ્ત્રથી પ્રેરાઈને તેણે તે મેઘસમૂહોને દૂર હટાવ્યા.
8.95.24
ततः सोऽस्त्रं दयितं देवराज्ञः ।
प्रादुश्चक्रे वज्रममित्रतापनः।
गाण्डीवज्या विमृशंश्चातिमन्यु… ।
र्धनञ्जयः शत्रुसङ्घप्रमाथी ॥ ८.९५.२४ ॥
ત્યારે શત્રુઓને તપાવનાર તેણે દેવરાજ (ઇન્દ્ર)નું પ્રિય વજ્ર અસ્ત્ર પ્રગટ કર્યું. ગાંડીવની પ્રત્યંચાનો વિચાર કરતાં, અત્યંત ક્રોધે ભરાયેલો, શત્રુસમૂહોનો સંહાર કરનાર ધનંજય એમ કરી રહ્યો હતો.
8.95.25
नाराचनालीकवराहकर्णा ।
गाण्डीवतः प्रादुरासन्सुतीक्ष्णाः।
सहस्रशो वज्रसमानवेगा… ।
स्ते सर्वतः पर्यधावन्त घोराः ॥ ८.९५.२५ ॥
ગાંડીવમાંથી નારાચ, નાલીક અને વરાહકર્ણ નામના અતિ તીક્ષ્ણ બાણો છૂટ્યા. હજારોની સંખ્યામાં, વજ્ર સમાન વેગે… તે ભયંકર બાણો ચારે તરફ દોડ્યા.
8.95.26
पार्थेषवः कर्णरथं विलग्ना ।
अधोमुखाः पक्षिगणा दिनान्ते।
निशानिकेतार्थमिवाशु वृक्षं ।
जग्राह तान्सूतपुत्रः पृषत्कैः ॥ ८.९५.२६ ॥
પાર્થના બાણો કર્ણના રથ પર વળગ્યા, નીચે મુખ કરીને, દિવસના અંતે રાત્રિ-નિવાસ માટે પક્ષીઓના ટોળાં જેમ વૃક્ષને ઝડપથી પકડે તેમ. સૂતપુત્રે પોતાના બાણોથી તેમને ઝીલી લીધા.
8.95.27
क्षिप्तांस्तथा पाण्डवबाणसङ्घा… ।
नमृष्यमाणस्य धनञ्जयस्य।
रणाजिरे त्वन्तकतुल्यकर्मा ।
वैकर्तनो रोषपरीतचेताः ॥ ८.९५.२७ ॥
પાંડવોના બાણસમૂહો પણ તેમ જ છોડાયા. પરંતુ ધનંજયના અસહ્ય આક્રમણથી, યમ સમાન કર્મવાળો વૈકર્તન (કર્ણ), ક્રોધથી ઘેરાયેલા ચિત્તે, રણભૂમિમાં…
8.95.28
ज्योतिष्प्रभां यद्वदुपागतः स… ।
न्दिवाकरो नाशयते क्षणेन।
पार्थस्य तान्बाणगणान्समग्रा… ।
न्व्यनाशयद्युध्यत एव कर्णः ॥ ८.९५.२८ ॥
સૂર્ય પ્રકાશના કિરણોની નજીક આવીને ક્ષણમાં તેમનો નાશ કરે તેમ, યુદ્ધ કરતા કર્ણે પાર્થના તે સર્વ બાણસમૂહોનો નાશ કર્યો.
8.95.29
रोषात्प्रदीप्तः सुमहाविमर्दे ।
भीमस्ततोऽक्रुध्यददीनसत्वः।
पाणिं स्वपाणौ स विनिष्पिष्य रोषा… ।
दमर्षितो वाक्यमुवाच पार्थम् ॥ ८.९५.२९ ॥
ત્યારે મહાસંઘર્ષમાં ક્રોધથી પ્રજ્વલિત, અદીન પરાક્રમવાળા ભીમ ક્રોધે ભરાયા. પોતાના હાથને પોતાના હાથથી મસળીને, ક્રોધથી… અસહિષ્ણુ બનીને પાર્થને આ વચન કહ્યું.
8.95.30
त्वां सूतपुत्रो नु कथं किरीटि… ।
न्रथेषुभिर्हन्ति शिताग्रधारैः।
धृत्या हि भूतानि ययाऽजयस्त्वं ।
ग्रासं ददत्खाण्डवे पावकाय ॥ ८.९५.३० ॥
સૂતપુત્ર તને, કિરીટી… કેવી રીતે મારશે? તીક્ષ્ણ અગ્રધારવાળા બાણોથી? જે ધીરજથી તેં ભૂતોને જીત્યા, તે જ ધીરજથી ખાંડવમાં અગ્નિને આહુતિ આપતી વખતે તું જીત્યો.
8.95.31
धृत्या तया सूतपुत्रं जहि त्व… ।
महं वैनं गदया पोथयिष्ये।
समेत्य पार्थं सुनृशंसवादी ।
जीवन्नायं यास्यति कालपक्वः ॥ ८.९५.३१ ॥
તે ધીરજથી તું સૂતપુત્રને હણ… હું તેને ગદાથી કચડી નાખીશ. પાર્થને મળીને આ ક્રૂર વાણી બોલનાર, કાળથી પાકેલો, જીવતો પાછો નહીં જાય.