મહાભારત · અધ્યાય 8.96
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.96.1
अथाब्रवीच्चक्रधरोऽपि पार्थं ।
दृष्ट्वा रथेषून्प्रतिहन्यमानान्।
अमूमुषत्पश्यत एव तेऽद्य ।
ह्यस्त्राणि कर्णोऽस्त्रगणैः किरीटिन् ॥ ८.९६.१ ॥
પછી ચક્રધારીએ પણ પાર્થને કહ્યું — રથબાણો પર પ્રહાર થતા જોઈને, હે કિરીટી, આજે તારી આંખ સામે જ કર્ણે અસ્ત્રસમૂહો વડે તારાં અસ્ત્રો હરી લીધાં છે.
8.96.2
स पार्थ किं मुह्यसि वेत्सि चैव ता… ।
न्दृष्ट्वा समेतान्नदतः कुरूस्त्वम्।
कर्णं पुरस्कृत्य विदुर्हि सर्वे ।
तवास्त्रमस्त्रैर्विनिहन्यमानम् ॥ ८.९६.२ ॥
હે પાર્થ, તું શા માટે મૂંઝાય છે? તું પણ જાણે છે… ગર્જતા એકઠા થયેલા કૌરવોને જોઈને, કર્ણને આગળ રાખી તેઓ સૌ જાણે છે — તારું અસ્ત્ર અસ્ત્રો વડે નષ્ટ થઈ રહ્યું છે.
8.96.3
पार्थाहवे त्यक्तुमस्त्रं समर्थः ॥ ८.९६.३ ॥
હે પાર્થ, યુદ્ધમાં અસ્ત્ર ત્યજવા માટે તું સમર્થ છે.
8.96.4
अनेन चाशु क्षुरनेमिनाद्य ।
मया विसृष्टेन सुदर्शनेन।
छिन्ध्यस्य मूर्धानमरेः प्रसह्य ।
वज्रेण शक्रो नमुचेरिवारेः ॥ ८.९६.४ ॥
આ ક્ષુરનેમિ બાણ વડે અને મેં છોડેલા સુદર્શન વડે હમણાં જ બળપૂર્વક આ શત્રુનું માથું કાપી નાખ — ઇન્દ્રે વજ્રથી નમુચિના શત્રુનું માથું કાપ્યું હતું તેમ.
8.96.5
किरातरूपी भगवान्यया च ।
त्वया महात्मा परितोषितोऽभूत्।
स तां पुनर्वीर धृतिं गृहीत्वा ।
सहानुबन्धं जहि सूतपुत्रम् ॥ ८.९६.५ ॥
કિરાતરૂપી ભગવાન જે ધૈર્યથી મહાત્મા તારા વડે પ્રસન્ન થયા હતા, હે વીર, તે જ ધૈર્ય ફરી ધારણ કરીને અનુચરો સાથે સૂતપુત્રને હણ.
8.96.6
ततो महीं सागरमेखलां त्वं ।
सपत्तगा ग्रामवतीं समृद्धाम्।
प्रयच्छ राज्ञे निहतारिसङ्घां ।
यशश्च पार्थातुलमाप्नुहि त्वम् ॥ ८.९६.६ ॥
પછી સાગર જેની મેખલા છે, પાયદળ અને ગામડાંઓથી ભરેલી, સમૃદ્ધ પૃથ્વી, જેના શત્રુસમૂહો હણાયા છે, તે રાજાને આપ; હે પાર્થ, તને અતુલ યશ મળશે.
8.96.7
त्वां चापि दृष्ट्वा परिहीयमानम् ॥ ८.९६.७ ॥
તને પણ ક્ષીણ થતો જોઈને (સંજયે કહ્યું).
8.96.8
सञ्चोदितो भीमजनार्दनाभ्यां ।
स्मृत्वा तदात्मानमवेत्य सर्वम्।
इहात्मनश्चागमने विदित्वा ।
प्रयोजनं केशवमित्युवाच ॥ ८.९६.८ ॥
ભીમ અને જનાર્દન દ્વારા પ્રેરાઈને, પોતાને સ્મરીને, બધું જાણીને, અહીં પોતાના આગમનનો હેતુ સમજીને, તેણે કેશવને આ કહ્યું.
8.96.9
प्रादुष्करोभ्येष महास्त्रमुग्रं ।
शिवाय लोकस्य वधाय सौतेः।
तन्मेऽनुजानातु भवान्सुराश्च ।
ब्रह्मा शिवो ब्रह्मविदश्च सर्वे ॥ ८.९६.९ ॥
લોકના કલ્યાણ માટે અને સૂતપુત્રના વધ માટે હું આ ઉગ્ર મહાસ્ત્ર પ્રગટ કરું છું; તમે, દેવો, બ્રહ્મા, શિવ અને સર્વ બ્રહ્મજ્ઞો મને અનુમતિ આપો.
8.96.10
इति स्मोक्त्वा पाण्डवः सव्यसाची ।
नमस्कृत्वा ब्रह्मणे सोऽमितात्मा।
अनुत्तमं ब्राह्ममसह्यमस्त्रं ।
प्रादुश्चक्रे मनसा यद्विधेयम् ॥ ८.९६.१० ॥
આમ કહીને, પાંડવ સવ્યસાચી, અમિતાત્મા, બ્રહ્માને નમસ્કાર કરીને, મનથી જ પ્રયોગ કરવાનું તે શ્રેષ્ઠ, અસહ્ય બ્રાહ્મ અસ્ત્ર પ્રગટ કર્યું.
8.96.11
ततो दिशश्च प्रदिशश्च सर्वाः ।
समावृणोत्सायकैर्भूरितेजाः।
गाण्डीवमुक्तैर्भुजगैरिवोग्रै… ।
र्दिवाकरांशुप्रतिमैर्ज्वलद्भिः ॥ ८.९६.११ ॥
ત્યારે મહાતેજસ્વી તેણે ગાંડીવમાંથી છૂટેલા, ઉગ્ર સર્પો જેવા, સૂર્યકિરણો સમાન ઝળહળતા બાણોથી બધી દિશાઓ અને ઉપદિશાઓ ઢાંકી દીધી.
8.96.12
सृष्टास्तु बाणा भरतर्षभेण ।
शतं शतं भीममुखाः सुतीक्ष्णाः।
प्राच्छादयन्कर्णरथं क्षणेन ।
युगान्तकालार्ककरप्रकाशाः ॥ ८.९६.१२ ॥
ભરતશ્રેષ્ઠ દ્વારા છોડાયેલા, ભયાનક મુખવાળા, અતિ તીક્ષ્ણ સેંકડો બાણોએ ક્ષણમાં કર્ણનો રથ ઢાંકી દીધો; તેઓ યુગાંતકાળના સૂર્યકિરણો સમાન ઝળહળતા હતા.
8.96.13
वैकर्तनेनाशु तदाजिमध्ये ।
सहस्रशो बाणगणा विसृष्टाः।
ते चाक्षयाः पाण्डवमभ्युपेयुः ।
पर्जन्यसृष्टा इव वारिधाराः ॥ ८.९६.१३ ॥
ત્યારે યુદ્ધની મધ્યમાં વૈકર્તને ઝડપથી હજારો બાણસમૂહો છોડ્યા; તેઓ અક્ષય થઈ પાંડવ તરફ ધસી ગયા, મેઘે વરસાવેલી જળધારાઓ જેવા.
8.96.14
ततः स कृष्णं च किरीटिनं च ।
वृकोदरं चाप्रतिमप्रभावः।
त्रिभिस्त्रिभिर्भीमबलो निहत्य ।
ननाद घोरं महता स्वनेन ॥ ८.९६.१४ ॥
ત્યારે અપ્રતિમ પ્રભાવવાળા અને ભયાનક બળવાળા તેણે કૃષ્ણ, કિરીટી અને વૃકોદરને ત્રણ ત્રણ બાણોથી પ્રહાર કરી મહાધ્વનિથી ભયંકર ગર્જના કરી.
8.96.15
ततः स बाणाभिहतः किरीटी ।
भीमं तथा प्रेक्ष्य जनार्दनं च।
अमृष्यमाणः पुनरेव पार्थः ।
शरान्दशाष्टौ सममुद्ववर्ष ॥ ८.९६.१५ ॥
ત્યારે બાણોથી ઘાયલ થયેલા કિરીટીએ ભીમ અને જનાર્દનને જોઈ સહન ન થતાં પાર્થે ફરી અઢાર બાણો એકસાથે વરસાવ્યા.
8.96.16
स केतुमेकेन शरेण विद्ध्वा ।
शल्यं चतुर्भिस्त्रिभिरेव कर्णम्।
ततः सुमुक्तैर्दशभिर्जघान ।
सेनापतिं काञ्चनवर्मनद्वम् ॥ ८.९६.१६ ॥
તેણે એક બાણથી ધ્વજ વીંધ્યો, ચાર બાણથી શલ્યને અને ત્રણ બાણથી કર્ણને વીંધ્યા. પછી સારી રીતે છોડેલા દસ બાણોથી સુવર્ણકવચ ધારણ કરેલા સેનાપતિને પ્રહાર કર્યો.
8.96.17
स राजपुत्रो विशिरा विबाहु… ।
र्विवाजिसूतो विधनुर्विकेतुः।
अथो रथाग्रादपतत्प्ररुग्णः ।
परश्वथैः साल इवावकृत्तः ॥ ८.९६.१७ ॥
તે રાજપુત્ર માથા અને હાથ વિનાનો … સારથિ અને ઘોડા વિખરાયેલા, ધનુષ્ય અને ધ્વજ વિનાનો થઈને કુહાડીથી કાપેલા સાલ વૃક્ષની જેમ રથના આગળના ભાગેથી પડ્યો.
8.96.18
नष्टौ सहस्राणि च पत्तिवीरान् ॥ ८.९६.१८ ॥
અને હજારો પાયદળ વીરો નાશ પામ્યા.
8.96.19
दृष्ट्वा तु मुख्यावतिविध्यमानौ ।
वरेषुभिः शूरवरावरिघ्नौ।
कर्णं च पार्थं च नियम्य वाहा-
न्सर्वे वरिष्ठाश्च ततोऽवतस्थुः ॥ ८.९६.१९ ॥
શત્રુઓનો સંહાર કરનારા શ્રેષ્ઠ વીર કર્ણ અને અર્જુનને ઉત્તમ બાણોથી અત્યંત વીંધાતા જોઈને, બધા શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓ ઘોડા રોકીને ત્યાં જ ઊભા રહ્યા.
8.96.20
प्रच्छादयामास ततः पृषत्कैः ।
सघोषमाच्छिद्य च गाण्डिवज्याम्।
अस्मिन्क्षणे फल्गुनं सूतपुत्रः ।
समाचिनोत्क्षुद्रकाणां शतेन ॥ ८.९६.२० ॥
પછી તેણે બાણોથી ઢાંકી દીધો; તે ક્ષણે સૂતપુત્રે ગાંડીવની પણછ અવાજ સાથે કાપીને ફાલ્ગુનને સો નાનાં બાણોથી ઢાંકી દીધો.
8.96.21
निर्मुक्तसर्पप्रतिमैश्च तीक्ष्णै… ।
स्तैलप्रघौतैः खगपत्रवाजैः।
षष्ट्या बिभेदाशु च वासुदेवं ।
तदन्तरे प्रात्वरन्सोमकाश्च ॥ ८.९६.२१ ॥
સાપની કાંચળી જેવા લીસા, તીક્ષ્ણ… બાણોથી, તેલથી ઘસેલા, પક્ષીના પીંછાવાળા સાઠ બાણોથી તેણે તરત વાસુદેવને વીંધ્યા; તે દરમિયાન સોમકો આગળ ધસ્યા.
8.96.22
ततो नवज्यां सुदृढां किरीटि ।
स्वबाहुविक्षेपसहां प्रगृह्य।
समादधे गाण्डिवे क्षिप्रकारी ।
निमेषमात्रेण महाधनुष्मान् ॥ ८.९६.२२ ॥
પછી કિરીટીએ પોતાના બાહુઓના વેગને સહી શકે એવી નવી, અતિ દૃઢ પણછ ઉપાડી, અને ક્ષિપ્રકારી તે મહાધનુર્ધરે પળવારમાં ગાંડીવ પર ચઢાવી દીધી.
8.96.23
ज्याछेदनं ज्याविधानं च तस्य ।
नैवावबुध्यत्सूतपुत्रो लघुत्वात्।
पार्थस्य सङ्ख्ये द्विषतां निहन्तु… ।
स्तदद्भुतं तत्र बभूव राजन् ॥ ८.९६.२३ ॥
પાર્થની ચપળતાને કારણે સૂતપુત્રને તેની પણછ કપાઈ અને ચડી તે પણ ખબર ન પડી; હે રાજન્, યુદ્ધમાં શત્રુઓનો સંહાર કરનારના … તે અદ્ભુત ત્યાં બન્યું.
8.96.24
पार्थोऽपि तां ज्यामवधाय तूर्णं ।
शरासनज्यामाधिरथेर्विहत्य।
सुसंरब्धः कर्णशरैः क्षताङ्गो ।
रणे योधांस्तावकान्प्रत्यगृह्णात् ॥ ८.९६.२४ ॥
પાર્થે પણ તરત તે પણછ સ્થિર કરીને અધિરથપુત્રના ધનુષ્યની પણછ કાપી નાખી; કર્ણના બાણોથી અંગોમાં ઘાયલ થઈને, અતિ ક્રોધે ભરાઈને તેણે રણમાં તમારા યોદ્ધાઓનો સામનો કર્યો.
8.96.25
नैवापत्पक्षिगणोऽन्तरिक्षे ।
पार्थेन चास्त्रेण कृतेऽन्धकारे ॥ ८.९६.२५ ॥
પાર્થે અસ્ત્રથી અંધકાર રચ્યો ત્યારે આકાશમાં પક્ષીઓના ટોળાને કોઈ આપત્તિ ન આવી.
8.96.26
शल्यं तु पार्थो दशभिर्निमेषा… ।
द्भृशं तनुत्रे प्रहसन्नविध्यत्।
ततः कर्णं द्वादशभिः पृषत्कै… ।
र्विद्ध्वा पुनः सप्तभिरप्यविध्यत् ॥ ८.९६.२६ ॥
પાર્થે શલ્યને દસ ક્ષણમાં… બખ્તરમાં હસતાં હસતાં વીંધ્યો. પછી કર્ણને બાર બાણોથી… વીંધીને ફરી સાત વડે પણ વીંધ્યો.
8.96.27
स पार्थबाणासनवेगनुन्नै… ।
र्दृढाहतः पत्रिभिरुग्रवेगैः।
विभिन्नगात्रः क्षतजोक्षिताङ्गः ।
कर्णो बभौ रुद्र इवान्तकाले ॥ ८.९६.२७ ॥
પાર્થના બાણ અને ધનુષ્યના વેગથી પ્રેરાયેલો તે… તીવ્ર વેગવાળા બાણોથી દૃઢપણે ઘવાયેલો, શરીર વીંધાયેલો, રક્તથી ભીંજાયેલાં અંગોવાળો કર્ણ અંતકાળે રુદ્ર જેવો શોભ્યો.
8.96.28
ततस्त्रिभिस्तं त्रिदशाधिपोपमं ।
शरैर्बिभेदाधिरथिर्धनञ्जयम्।
शरांश्च पञ्च ज्वलनानिवोरगा… ।
न्प्रवेशयामास जिघांसुरच्युते ॥ ८.९६.२८ ॥
પછી અધિરથપુત્રે ઇન્દ્ર સમાન ધનંજયને ત્રણ બાણોથી વીંધ્યો. બળતા સાપ જેવા પાંચ બાણ… અચ્યુતમાં મારવાની ઇચ્છાથી પ્રવેશાવ્યા.
8.96.29
सुवर्णचित्रं पुरुषोत्तमस्य ।
वर्माथ भित्त्वाभ्यपतन्सुपुङ्खाः।
वेगेन गां ते विविशुश्च राज… ।
न्स्नात्वा कर्णाऽभिमुखाः प्रतीयुः ॥ ८.९६.२९ ॥
સોનાથી ચિત્રિત પુરુષોત્તમનું બખ્તર વીંધીને, સુંદર પાંખોવાળા તે બાણ વેગથી ધરતીમાં પડીને… રાજામાં પ્રવેશ્યા; સ્નાન કરીને કર્ણ સામે પાછા ફર્યા.
8.96.30
तान्पञ्चभल्लैर्दशभिः सुमुक्तै… ।
स्त्रिधात्रिधैकैकमथोच्चकर्त।
धनञ्जयस्ते न्यपतन्पृथिव्यां ।
यथाऽहयस्तार्क्ष्यमुखेन कृत्ताः ॥ ८.९६.३० ॥
અર્જુને પાંચ ભલ્લ અને દસ સુમુક્ત બાણોથી તેમને ત્રણ-ત્રણ ટુકડા કરી કાપી નાખ્યા; ગરુડની ચાંચથી કપાયેલા સાપોની જેમ તેઓ ધરતી પર પડ્યા.
8.96.31
द्धैर्यात्तुं तस्थावतिमात्रधैर्यः ॥ ८.९६.३१ ॥
…અત્યંત ધૈર્યથી તે ઊભો રહ્યો.
8.96.32
प्रादुश्चकाराथ शरान्महात्मा ।
देहं विचिन्वन्निव सूतजस्य।
शरास्तु ते काञ्चनचित्रपुङ्खाः ।
सम्पेतुरुर्व्यां शतशो महान्तः ॥ ८.९६.३२ ॥
પછી તે મહાત્માએ બાણો છોડ્યાં, જાણે સૂતપુત્રનું શરીર શોધતા હોય. સોનેરી ચિત્રિત પીંછાવાળા એ મહાન બાણો સેંકડોની સંખ્યામાં ધરતી પર પડ્યાં.
8.96.33
ततः शरौघैः प्रदिशो दिशश्च ।
रविप्रभाः कर्णरथश्च राजन्।
अदृश्य आसीत्कुपिते धनञ्जये ।
तुषारनीहारवृतो गिरिर्यथा ॥ ८.९६.३३ ॥
પછી હે રાજન્! ક્રોધિત ધનંજયના બાણના પ્રવાહે દિશાઓ, ઉપદિશાઓ અને સૂર્ય સમાન તેજસ્વી કર્ણનો રથ અદૃશ્ય થઈ ગયો; હિમ અને ધુમ્મસથી ઢંકાયેલા પર્વતની જેમ.
8.96.34
सचक्ररक्षा अपि पृष्ठगोपाः ।
कर्णस्य ये चापि पुरःसराश्च।
भीता द्रवन्ति स्म निहन्यमाना ।
महेषुभिः पार्थकरप्रणुन्नैः ॥ ८.९६.३४ ॥
કર્ણના ચક્રરક્ષકો, પૃષ્ઠરક્ષકો અને જેઓ આગળ હતા તેઓ પણ ભયભીત થઈને ભાગવા લાગ્યા; પાર્થના હાથે છોડાયેલા મહાન બાણોથી પ્રહાર પામતા.
8.96.35
ततोऽर्जुनो वै भरतप्रवीरो ।
महानुभावः समरे निहन्ता।
सुयोधनेनानुमतान्विनिघ्न… ।
न्समुच्छ्रितान्सरथान्सारभूतान् ॥ ८.९६.३५ ॥
પછી ભરતવંશનો વીર અર્જુન, મહાપ્રભાવી અને યુદ્ધમાં સંહારક, સુયોધને અનુમોદેલા ઊંચા ઊભેલા શ્રેષ્ઠ રથીઓને હણવા લાગ્યો.
8.96.36
गाण्डीवधन्वा द्विगुणं सहस्रं ।
कुरुप्रवीरानृषभः कुरूणाम्।
क्षणेन सर्वान्सरथान्ससूता… ।
न्निनाय राजन्क्षयमेकवीरः ॥ ८.९६.३६ ॥
ગાંડીવ ધનુષ્ય ધારણ કરનાર, કુરુઓમાં વૃષભ સમાન એકવીર અર્જુને, હે રાજન, ક્ષણભરમાં રથ અને સારથિ સહિત બે હજાર કુરુવીરોને વિનાશમાં મોકલી દીધા.
8.96.37
अथो पलायन्त विहाय कर्णं ।
तवात्मजा ये कुरवश्च शिष्टाः।
एतानवाकीर्य शरक्षतांश्च ।
विलप्यमानांस्तनयान्विमृद्गन् ॥ ८.९६.३७ ॥
પછી તમારા પુત્રો અને બાકી રહેલા કુરુઓ કર્ણને છોડીને ભાગી ગયા. બાણોથી ઘાયલ થઈને વિલાપ કરતા પુત્રોને તેણે વિખેરી નાખ્યા.
8.96.38
सर्वे प्रणेशुः कुरवो विभग्नाः ।
पार्थेषुभिः सम्परितप्यमानाः।
सुयोधनेनाथ पुनर्वरिष्ठाः ।
प्रचोदिताः कर्णरथानुयाने ॥ ८.९६.३८ ॥
બધા કુરુઓ પાર્થના બાણોથી છિન્નભિન્ન અને પીડિત થઈને નાશ પામ્યા. પછી સુયોધનથી પ્રેરાયેલા શ્રેષ્ઠ વીરો ફરીથી કર્ણના રથની પાછળ ચાલ્યા.
8.96.39
भोः क्षत्रियाः शूरतमास्तु सर्वे ।
क्षत्रे च धर्मे निरताः स्थ यूयम्।
न युक्तरूपं भवतां समीपा… ।
त्पलायनं कर्णमतिप्रहाय ॥ ८.९६.३९ ॥
હે ક્ષત્રિયો, તમે બધા અત્યંત શૂરવીર છો અને ક્ષત્રિય ધર્મમાં નિરત છો. કર્ણને છોડીને ભાગવું તમારા માટે યોગ્ય નથી.
8.96.40
तवात्मजेनापि तथोच्यमाना ।
नैवावतिष्ठन्त भयाद्विवर्णाः।
क्षणेन नष्टाः प्रदिशो दिशश्च ।
सर्वे ततः प्रेक्ष्य दिशो विशून्याः ॥ ८.९६.४० ॥
તમારા પુત્રે આમ કહ્યું છતાં તેઓ ભયથી વિવર્ણ થઈને ઊભા રહી શક્યા નહીં. ક્ષણમાં તેઓ બધા દિશાઓ અને ઉપદિશાઓમાં નાસી ગયા; પછી દિશાઓને ખાલી જોઈને.
8.96.41
भयावदीर्णः कुरुभिर्विहीनः ।
पार्थेषुभिः सम्परितप्यमानः।
न विव्यधे भारत तत्र कर्णः ।
प्रतीपमेवार्जुनमभ्यधावत् ॥ ८.९६.४१ ॥
ભયથી વિદીર્ણ, કૌરવોએ છોડી દીધેલો, પાર્થના બાણોથી પીડિત કર્ણે ત્યાં કોઈને પ્રહાર ન કર્યો, હે ભારત; તે સીધો અર્જુન તરફ દોડ્યો.