Mahābhārata · Adhyāya 8.97

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

Leer con significados

8.97.1

ततोऽपयाताः शरपातमात्रमवस्थिता वै कुरवो नरेन्द्र ।
विद्युत्प्रकाशं ददृशुः समन्ताद्धनञ्जयास्त्रं समुदीर्यमाणम् ॥ ८.९७.१ ॥

Entonces los kurus, retirados y apostados a la distancia de un tiro de flecha, oh señor de los hombres, vieron el arma de Dhanañjaya lanzada por todas partes, con un resplandor de relámpago.

8.97.2

ततोऽग्रसत्सूतपुत्रोऽर्जुनस्य वियद्गतं घोरतरं शरैस्तत् ।
क्रुद्धेन पार्थेन शरं विसृष्टं वधाय कर्णस्य महाविमर्दे ॥ ८.९७.२ ॥

Entonces el hijo del cochero interceptó con sus flechas aquella flecha terrible de Arjuna que volaba por el cielo, que el hijo de Pṛthā, airado, había disparado para matar a Karṇa en el gran combate.

8.97.3

उदीर्यमाणं स्म कुरुन्दहन्तं सुवर्णपुङ्खैर्विशिखैर्ममर्द ।
कर्णस्त्वमोघेष्वसनं दृढज्यं विस्फारयित्वा विसृजञ्छरौघान ॥ ८.९७.३ ॥

Karṇa aplastó aquella flecha que se alzaba quemando a los kurus con flechas de plumas doradas; y, tensando por completo su arco infalible de cuerda firme, desató torrentes de flechas.

8.97.4

रामादुपात्तेन महामहिम्ना ह्याथर्वणेनारिविनाशनेन ।
तदर्जुनास्त्रं व्यघमद्दहन्तं पार्थ च वाणैर्निशितैरविध्यत् ॥ ८.९७.४ ॥

Con el arma ātharvaṇa obtenida de Rāma, de gran majestad y destructora de enemigos, aplastó aquella arma ardiente de Arjuna y hirió al hijo de Pṛthā con flechas afiladas.

8.97.5

ततो विमर्दः सुमहान्वभूव तत्रार्जुनस्याधिरथेश्च राजन् ।
अन्योन्यमासादयतोः पृषत्कैर्विषाणघातैर्द्विपयोरिवाजौ ॥ ८.९७.५ ॥

Entonces, oh rey, se produjo allí un gran choque entre Arjuna y Karṇa, hijo del auriga; con flechas se abalanzaron uno sobre otro, como dos elefantes que chocan en batalla con los golpes de sus colmillos.

8.97.6

ततोऽस्त्रसंघातसमावृतं तदा बभूव राजंस्तुमुलं रणाजिरम् ।
य्त्कर्णपार्थै शरवृष्टिसङ्घैर्निरन्तरं चक्रतुरम्बरं तदा ॥ ८.९७.६ ॥

Entonces, oh rey, aquel campo de batalla, cubierto de masas de armas, se volvió tumultuoso; Karṇa y Pārtha llenaron el cielo sin cesar con lluvias de flechas.

8.97.7

ततो जालं वाणमयं महान्तं सर्वेऽद्राक्षुः कुरवः सोमकाश्च ।
नान्यं च भूतं ददृशुस्तदा ते बाणान्धकारे तुमुलेऽथ किंचित् ॥ ८.९७.७ ॥

Entonces los kurus y los somakas vieron una vasta red hecha de flechas; en aquella tumultuosa oscuridad de flechas no pudieron ver nada más.

8.97.8

तौ सन्दधानावनिशं च राजन् समस्यन्तौ चापि शराननेकान् ।
सन्दर्शयेतां युधि मार्गान्दिचित्रा न्धनुर्धरौ तौ विविधैः कृतास्त्रैः ॥ ८.९७.८ ॥

Oh rey, aquellos dos, colocando y disparando flechas sin cesar, lanzaron muchas flechas en la batalla y mostraron caminos maravillosos: aquellos dos arqueros, diestros en muchas clases de armas.

8.97.9

तयोरेवं युध्यतोराजिमध्ये सूतात्मजोऽभूदधिकः कदाचित् ।
पार्थः कदाचित्त्वधिकः किरीटी वीर्यास्त्रमायाबलपौरुषेण ॥ ८.९७.९ ॥

Mientras aquellos dos combatían así en medio de la batalla, a veces el hijo del auriga era superior, y a veces el coronado Pārtha era superior: por valor, armas, ilusión, fuerza y esfuerzo viril.

8.97.10

दृष्ट्वा तयोस्तं युधि संप्रहारं परस्परस्यान्तरमीक्षमाणयोः ।
घोरं तयोर्दुर्विषहं रणेऽन्यैर्योधाः सर्वे विस्मयमभ्यगच्छन् ॥ ८.९७.१० ॥

Al ver aquel terrible e insoportable choque de golpes en la batalla entre aquellos dos, cada cual buscando una brecha en el otro, todos los demás guerreros quedaron llenos de asombro.

8.97.11

ततो भूतान्यन्तरिक्षस्थितानि तौ कर्णपार्थै प्रशशंसुर्नरेन्द्र ।
भोः कर्ण साध्वर्जुन साधु चेति वियत्सु वाणी श्रूयते सर्वतोपि ॥ ८.९७.११ ॥

Entonces los seres que estaban en el cielo, oh señor de los hombres, alabaron a aquellos dos, Karṇa y Pārtha. «¡Bien, Karṇa! ¡Bien, Arjuna!» — tal voz se oyó en el cielo por todas partes.

8.97.12

तस्मिन्विमर्दे रथवाजिनागैस्तदाऽभिघातैर्दलिते हि भूतले ।
ततस्तु पातालतले शयानो नागोऽश्वसेनः कृतवैरोऽर्जुनेन ॥ ८.९७.१२ ॥

En aquella aglomeración de la batalla, cuando la tierra fue pisoteada por los golpes de carros, caballos y elefantes, entonces la serpiente Aśvasena, que yacía en las profundidades del inframundo y había jurado enemistad con Arjuna, estaba allí.

8.97.13

राजंस्तदा खाण्डवदाहमुक्तो विवेश कोपाद्वसुधातले यः ।
अथोत्पपातोर्ध्वगतिर्जवेन सन्दृश्य कर्णार्जुनयोर्विमर्दम् ॥ ८.९७.१३ ॥

Oh rey, entonces la serpiente que había escapado del incendio de Khāṇḍava y había entrado en la tierra con ira, al ver el choque de Karṇa y Arjuna, se elevó rápidamente hacia arriba.

8.97.14

अयं हि कालेस्य दुरात्मनो वै पार्थस्य वैरप्रतियातनाय ।
सञ्चिन्त्य तूर्ण प्रविवेश चैव कर्णस्य राजन्शररुपधारी ॥ ८.९७.१४ ॥

«Ha llegado el momento para este malvado de vengar su enemistad con Pārtha», pensando así, oh rey, tomando la forma de una flecha, entró rápidamente en Karṇa.

8.97.15

ततोस्रसङ्घातसमाकुलं तदा बभूव जन्यं विततांशुजालम् ।
तत्कर्णपार्थौ शरसङ्घ्वृष्टिभिर्निरन्तरं चक्रतुरंबरं तदा ॥ ८.९७.१५ ॥

Entonces el campo de batalla, lleno de torrentes de sangre, se volvió como una red de rayos extendida. Entonces Karṇa y Pārtha llenaron sin cesar el cielo con lluvias de andanadas de flechas.

8.97.16

तद्वाणजालैकमयं महान्तं सर्वेऽत्रसन्कुरवः सोमकाश्च ।
नान्यत्किञ्चिद्ददृशुः सम्पतद्वै बाणान्धकारे तुमुलेऽतिमात्रम् ॥ ८.९७.१६ ॥

Al ver aquella vasta oscuridad hecha de una red de flechas, todos los Kurus y los Somakas se aterrorizaron. En la terrible oscuridad de las flechas no podían ver nada más que las flechas que caían.

8.97.17

ततस्तौ पुरुषव्याघ्रौ सर्वलोकधनुर्धरौ ।
त्यक्तप्राणौ रणे वीरौ युध्दश्रममुपागतौ ॥ ८.९७.१७ ॥

Entonces aquellos dos tigres entre los hombres, arqueros de todos los mundos, héroes que habían abandonado sus vidas en la batalla, quedaron agotados por la fatiga de la guerra.

8.97.18

समुत्क्षेपैर्वीक्षमाणौ सिक्तौ चन्दनवारिणा ।
सवालव्यजनैर्दिव्यैर्दिविस्थैरप्सरोगणैः ।
शक्रसूर्यकराब्जाभ्यां प्रमार्जितमुखावुभौ ॥ ८.९७.१८ ॥

Ambos, rociados con agua perfumada de sándalo, abanicados con abanicos divinos de cola de yak, observados por bandas de apsarás que estaban en el cielo, con los rostros limpiados por las manos de loto de Indra y del Sol.

8.97.19

कर्णोऽथ पार्थ न विशेषयद्यदा भृशं च पार्थेन शराभितप्तः ।
ततस्तु वीरः शरविक्षताङ्गो दघ्रे मनो ह्येकशयस्य तस्य ॥ ८.९७.१९ ॥

Cuando Arjuna lo había afligido enormemente con flechas, Karṇa ya no pudo distinguir a Arjuna. Entonces aquel héroe, con el cuerpo herido por flechas, fijó su mente en aquel único lecho.

8.97.20

ततो रिपुघ्नं समधत्त कर्णः सुसंचितं सर्पमुखं ज्वलन्तम् ।
रौद्रं शरं सन्नतमुग्रघौतं पार्थार्थमित्येव चिराभिगुप्तम् ॥ ८.९७.२० ॥

Entonces Karṇa colocó en el arco aquella flecha matadora de enemigos, bien preparada, de boca de serpiente, ardiente, terrible, curvada, afilada con fiereza, guardada durante mucho tiempo solo para Arjuna.

8.97.21

सदार्चितं चन्दनचूर्णशायितं सुवर्णतूणीरशयं महार्चिषम् ।
आकर्णपूर्ण विचकर्ष कर्णो विमोक्तुकामः शरमुग्रवेगम् ॥ ८.९७.२१ ॥

Siempre honrada, reposando sobre polvo de sándalo, descansando en un carcaj de oro, aquella flecha de gran llama; Karṇa la tensó hasta la oreja, deseando soltar la flecha de fiera velocidad.

8.97.22

प्रदीप्तमैरावतवंशसंभवं शिरो जिहीर्षुर्युधि सव्यसाचिनः ।
ततः प्रजज्वाल दिशो नमश्च उल्काश्च घोराः शतशः प्रपेतुः ॥ ८.९७.२२ ॥

Nacido del linaje de Airāvata, ardiente, deseaba arrebatar la cabeza de Savyasācin (Arjuna) en la batalla. Entonces las direcciones y el cielo ardieron, y cayeron cientos de terribles meteoros.

8.97.23

तस्मिस्तु नागे धनुषि प्रयुक्ते हाहाकृता लोकपालाः सशक्राः ॥ ८.९७.२३ ॥

Cuando aquella flecha-serpiente fue puesta en el arco, los guardianes del mundo, junto con Śakra, clamaron: '¡Ay, ay!'

8.97.24

स सूतपुत्रस्तमपाङ्गदेशे अवाड्मुखं संधयति स्म रोषात् ।
न तं स्म जानाति महानुभावमपङ्गदेशेऽभिनिविष्टमाजौ ॥ ८.९७.२४ ॥

Con ira, el hijo del cochero dispuso aquella flecha de cara abajo en la esquina del ojo; no sabía que aquel gran ser estaba fijado en la esquina del ojo en la batalla.

8.97.25

न चापि तं बुबुधे सूतपुत्रो बाणे प्रविष्टं योगबलेन नागम् ।
दशशतनयनोऽहिं दृश्य बाणे प्रविष्टं निहत इति सुतो मे स्रस्तगात्रो बभूव ।
जलजकुसुमयोनिः श्रेष्ठभावो जितात्मा त्रिदशपतिमवोचन्मा व्यथिष्ठा जये श्रीः ॥ ८.९७.२५ ॥

El hijo del cochero no percibió aquella serpiente que había entrado en la flecha por el poder del yoga. Indra, el de mil ojos, al ver a la serpiente entrada en la flecha, se debilitó de miembros, pensando: 'Mi hijo ha sido muerto.' Entonces Brahmā, nacido del loto, de naturaleza suprema y dueño de sí, dijo al señor de los dioses: 'No te aflijas; la fortuna está en la victoria.'

8.97.26

ततोऽब्रवीन्मद्रराजो महात्मा दृष्ट्वा कर्ण प्रहितेषुं तमुग्रम् ।
ग्रीवायतः कर्ण न् संहितोऽयं समीक्ष्य संधत्स्व शरं परध्नम् ॥ ८.९७.२६ ॥

Entonces el magnánimo rey de los Madras, al ver la feroz flecha que Karṇa había lanzado, dijo: "Karṇa, apunta al cuello; mírala y coloca una flecha que mate al enemigo."

8.97.27

अथाब्रवीत्क्रोधसंरक्तनेत्रो मद्राधिपं सूतपुत्रो मनस्वी ।
न संधत्ते द्विः शरं शल्य कर्णो न मादृशा जिह्ययुध्दा भवन्ति ॥ ८.९७.२७ ॥

Entonces el orgulloso hijo del cochero, con los ojos enrojecidos de ira, dijo al señor de los Madras: "Śalya, Karṇa no coloca una segunda flecha; hombres como yo no luchan con métodos tortuosos."

8.97.28

इतिदमुक्त्वा विससर्ज तं शरं प्रयत्नतो वर्षगणाभिपूजितम् ।
हतोसि रे फल्गुन इत्यधिक्षिपन्नुवाच चोच्चैर्गिरमूर्जितां वृषः ॥ ८.९७.२८ ॥

Dicho esto, lanzó aquella flecha, largamente honrada, con todo su esfuerzo; burlándose, "¡Eh, Phalguna, estás muerto!" gritó en voz alta el poderoso toro de los guerreros.

8.97.29

स सायकः कर्णभुजप्रसृष्टो हुताशनार्कप्रतिमः सुघोरः ।
गुणच्युतः कर्णधनुः प्रमुक्तो वियद्गतः प्राज्वलदन्तरिक्षे ॥ ८.९७.२९ ॥

Aquella flecha, lanzada desde el brazo de Karṇa, era terrible como el fuego y el sol; soltada de la cuerda del arco de Karṇa, subió al cielo y ardió en el firmamento.

8.97.30

तमापतन्तं ज्वलितं निरीक्ष्य वियद्गतं वृष्णिकुलप्रवीरः ।
रथस्य चक्रं सहसा निपीड्य पञ्चाङ्गुलं मञ्जयति स्म वीरः ॥ ८.९७.३० ॥

Al ver que la flecha ardiente caía hacia ellos desde el cielo, el más destacado héroe del linaje de los Vṛṣṇi presionó de repente la rueda del carro y la hundió cinco dedos en la tierra.

8.97.31

ततोऽन्तरिक्षे सुमहान्निनादः संपूजनार्थ मधुसूदनस्य ।
र्दिव्यानि पुष्पाण्यथ सिंहनादाः ।
तस्मिंस्तथा वै धरणीं निमग्ने रथे प्रयत्नान्मधुसूदनस्य ॥ ८.९७.३१ ॥

Entonces surgió en el cielo un gran estruendo en honor de Madhusūdana; cayeron flores divinas y resonaron rugidos de león. En ese momento el carro se hundía en la tierra, y Madhusūdana, con esfuerzo, lo sostuvo.

8.97.32

ततः किरीटं वहुरत्नचित्रं जघान नागोऽर्जुनमूर्धतो बलात् ।
गिरेः सुजाताङ्कुरपुष्पितद्रुमं महेन्द्रवज्रं शिखरं यथोत्तमम् ॥ ८.९७.३२ ॥

Entonces la serpiente golpeó con fuerza la corona, adornada de muchas gemas, de la cabeza de Arjuna, como la cima suprema de una montaña, con brotes finos y árboles en flor, es golpeada por el rayo de Indra.

8.97.33

ततः किरीटं तपनीयचित्रं पार्थोत्तमाङ्गदहरत्तरस्वी ।
तद्धेमजालावनतं सुघोरं संप्रज्वलत्तन्निपपात भूमौ ॥ ८.९७.३३ ॥

Entonces el veloz hijo de Pṛthā arrebató la corona de oro cincelado de la cabeza de Arjuna; aquella corona terrible, doblada por su red de oro, cayó ardiendo al suelo.

8.97.34

ततोऽर्जुनस्योत्तमगात्रभूषणं सुवर्णमुक्तामणिवज्रचित्रितम् ।
धरावियद्दयोसलिलेषु विश्रुतं बलं निसर्गोत्तममन्युभिः सदा ॥ ८.९७.३४ ॥

Entonces el adorno del noble cuerpo de Arjuna, variado con oro, perlas, gemas y diamantes, renombrado en la tierra, en el cielo, en los cielos y en las aguas, siempre dotado con la fuerza de su natural y supremo furor.

8.97.35

शरेण मूर्ध्नि प्रजहार सूतजो दिवाकरेन्दुज्वलनग्रहत्विषम् ।
सुवर्णमुक्तामणिवज्रभूषणं पुरन्दरार्थ तपसा प्रयत्नतः ॥ ८.९७.३५ ॥

El hijo del auriga golpeó con una flecha el adorno de la cabeza, radiante como el sol, la luna, el fuego y los planetas, adornado con oro, perlas, gemas y diamantes, hecho con esfuerzo mediante austeridad para Indra.

8.97.36

स्वयं कृतं यद्विधिना स्वयंभुवा महार्हरुपं द्विषतां भयंकरम् ।
निजघ्नते देवरिपून्सुरेश्वरः स्वयं ददौ यध्दि मुदाऽर्जुनाय ॥ ८.९७.३६ ॥

Aquello que fue hecho por el propio Svayambhū, de gran valor y forma, terrible para los enemigos, con lo que el señor de los dioses Indra derribó a los enemigos de los dioses, se lo dio gozosamente a Arjuna.

8.97.37

हरिप्रचेतोहरिवित्तगोप्तृभिः पिनाकपाशाशनिदण्डधारिभिः ।
सुरोत्तमैरप्यविषह्यमर्दितुं प्रसह्य नागेन जहार तद्वृषा ॥ ८.९७.३७ ॥

Aquello que ni siquiera los mejores de los dioses pueden soportar ver aplastado, custodiado por Hari, Pracetas y Kubera, portadores del arco Pinaka, el lazo, el rayo y la maza, el toro se lo arrebató por la fuerza mediante la serpiente.

8.97.38

तदुत्तमेषून्मथितं विषाहिना प्रदीप्तपर्चिष्मदतीव सुन्दरम् ।
पपात पार्थस्य किरीटमुत्तमं दिवाकरोस्तादिव पर्वताज्ज्वलन् ॥ ८.९७.३८ ॥

Aquella excelente diadema de Pārtha, sacudida por las excelentes flechas y por la serpiente venenosa, resplandeciente de llamas y sumamente hermosa, cayó como el sol ardiente cae desde una montaña.

8.97.39

महीवियद्दयोसलिलानि वायुना प्रसह्य रुग्णानि विघूर्णितानि वा ।
इतीव शब्दं भुवनेषु तत्तथा जना व्यवस्यन्ति दिशश्च विह्वलाः ॥ ८.९७.३९ ॥

La tierra, el cielo, el paraíso y las aguas, como si fueran quebrados y arrastrados por el viento —así resonó aquel estruendo por los mundos, y las gentes y las regiones, aturdidas, lo tomaron por cierto.

8.97.40

विना किरीटं शुशुभे स पार्थः श्यामो युवा शैल इव त्रिशृङ्गैः ॥ ८.९७.४० ॥

Sin su diadema, aquel Pārtha, de tez oscura y joven, resplandecía como una montaña de tres picos.

8.97.42

ततः समुद्ग्र्थ्य सितेन वाससा स्वमूर्घजानव्यथितस्तदाऽर्जुनः ।
बभौ सुसंपूर्णमरीचिनेन्दुना शिरोगतेनोदयपर्वतो यथा
स चापि राधेयभुजप्रमुक्तो हुताशनार्कप्रतिमद्युतिर्महान् ।
महोरगः कृतवैरोऽर्जुनेन किरीटमाहृत्य समुत्पपात ॥ ८.९७.४२ ॥

Entonces Arjuna, sin aflicción, se recogió el cabello con un paño blanco y brilló como la montaña del amanecer con la luna de plenos rayos sobre su cima. Aquella gran serpiente, liberada del brazo de Karṇa, resplandeciente como el fuego y el sol, guardando enemistad con Arjuna, arrebató el diadema y se elevó en el aire.

8.97.43

तमुत्पतन्तं द्विपदां वरिष्ठो दृष्ट्वा वचः पार्थमुवाच कृष्णः ।
महोरगं पाण्डव पश्यपश्य प्रयोजितं त्वन्निधनार्थमुग्रम् ॥ ८.९७.४३ ॥

Al ver aquella serpiente elevarse en vuelo, Kṛṣṇa, el mejor de los bípedos, habló a Arjuna: ¡Mira, Pāṇḍava, mira aquella feroz gran serpiente, lanzada para tu destrucción!

8.97.44

स एवमुक्तो मधुसूदनेन गाण्डीवधन्वा हरिमुग्रवाचा ।
उवाच को न्वेष ममाद्य नागः क्षयाय नागाद्गरुडस्य वक्त्रम् ॥ ८.९७.४४ ॥

Cuando Madhusūdana habló así, Arjuna, el arquero del Gāṇḍīva, dijo a Hari con palabras feroces: ¿Quién es este que hoy ha venido como serpiente para mi destrucción? ¿Quién es este, como una serpiente escapada de la boca de Garuḍa?

8.97.45

योऽसौ त्वया खाण्डवे चित्रभानुं संतर्पयाणेन धनुर्धरेण ।
वियद्गतो जननीगुप्तदेहो मत्वैकरूपं निहताऽस्य माता ॥ ८.९७.४५ ॥

Aquel a quien tú mataste, el arquero, mientras saciabas a Citrabhānu (el Fuego) en el bosque de Khāṇḍava, aquel cuyo cuerpo protegía su madre, ese se ha ido al cielo. Creyéndote y a ella una sola forma, mató a tu madre.

8.97.46

स एष तद्वैरमनुस्मरन्वै त्वां प्रार्थयत्यात्मवधाय नूनम् ।
नभश्च्युतां प्रज्वलितामिवोल्कां पश्यैनमायान्तममित्रसाह ॥ ८.९७.४६ ॥

Recordando aquella enemistad, ciertamente te busca para su propia destrucción. Mira cómo viene como un meteoro ardiente caído del cielo, oh conquistador de enemigos.

8.97.47

ततः स जिष्णुः परिवृत्य रोषाच्चिच्छेद षड्भिर्निशितैः सुधारैः ।
नागं वियत्तिर्यगिवोत्पतन्तं स च्छिन्नगात्रो निपपात भूमौ ॥ ८.९७.४७ ॥

Entonces Arjuna, el conquistador, se volvió lleno de ira y con seis flechas afiladas y bien filosas cortó a la serpiente que se elevaba oblicuamente por el cielo; con el cuerpo partido, cayó a tierra.

8.97.48

हते च तस्मिन्भुजगे किरीटिना स्वयं विभुः पार्थिव भूतलादथ ।
समुज्जहाराशु पुनः पतन्तं रथं भुजाभ्यां पुरुषोत्तमस्ततः ॥ ८.९७.४८ ॥

Oh rey, cuando Arjuna el de la diadema hubo matado a aquella serpiente, el poderoso Puruṣottama mismo levantó de nuevo rápidamente con sus brazos el carro que caía del suelo.

8.97.49

तस्मिन्मुहूर्ते दशभिः पृषत्कैः शिलाशितैर्बर्हिणबर्हवाजितैः ।
विव्याघ कर्णः पुरुषप्रवीरो धनञ्जयं तिर्यगवेक्षमाणः ॥ ८.९७.४९ ॥

En ese mismo instante, el héroe Karṇa, el primero entre los hombres, hirió a Dhanañjaya con diez flechas afiladas en piedra y emplumadas con plumas de pavo real, mirándolo de soslayo.

8.97.50

ततोऽर्जुनो द्वादशभिः सुमुक्तैर्वराहकर्णैर्निशितैः समर्प्य ।
नाराचमाशीविषतुल्यवेगमाकर्णपूर्णायतमुत्ससर्ज ॥ ८.९७.५० ॥

Entonces Arjuna, colocando doce flechas afiladas de orejas de jabalí bien disparadas, soltó una saeta de hierro rápida como una serpiente venenosa, tensada hasta la oreja.

8.97.51

स चित्रवर्मेषुवरो विदार्य प्राणान्निरस्यन्निव साधुमुक्तः ।
कर्णस्य पीत्वा रुधिरं विवेश वसुंधरां शॊणितदिग्धवाजः ॥ ८.९७.५१ ॥

Aquella flecha excelente, con su armadura variopinta, bien disparada, como si expulsara los alientos vitales, atravesó a Karṇa, bebió su sangre y entró en la tierra, con sus plumas empapadas de sangre.

8.97.52

ततो वृषो बाणनिपातकोपितो महोरगो दण्डविघट्टितो यथा ।
तदाऽऽशुकारी व्यसृजच्छरोत्तमान् महाविषः सर्प इवोत्तमं विषम् ॥ ८.९७.५२ ॥

Entonces Vṛṣa, irritado por la caída de la flecha, como una gran serpiente golpeada con un bastón, lanzó rápidamente las mejores flechas, como una serpiente de gran veneno expulsa su supremo veneno.

8.97.53

जनार्दनं द्वादशभिः पराभिनन्नवैर्नवत्या च शरैस्तथाऽर्जुनम् ।
शरेण घोरेण पुनश्च पाण्डवं विदार्य कर्णो व्यनदज्जहास च ॥ ८.९७.५३ ॥

Hirió a Janārdana con doce flechas y a Arjuna con noventa; luego, atravesando de nuevo al Pāṇḍava con una flecha terrible, Karṇa rugió y rió.

8.97.54

तमस्य हर्षं ममृषे न पाण्डवो बिभेद मर्माणि ततोऽस्य मर्मवित् ।
परःशतैः पत्रिभिरिन्द्रविक्रमस्तथा यथेन्द्रो बलमोजसा रणे ॥ ८.९७.५४ ॥

El Pāṇḍava no toleró su júbilo; conocedor de los puntos vitales, perforó los puntos vitales de Karṇa con cientos de flechas emplumadas, valiente como Indra, como Indra golpea en la batalla con su fuerza y vigor.

8.97.55

ततः शराणां नवतिं तदाऽर्जुनः ससर्ज कर्णेऽन्तकदण्डसंनिभाम् ।
तैः पत्रिभिर्विद्धतनुः स विव्यथे तथा यथा वज्रविदारितोऽचलः । ॥ ८.९७.५५ ॥

Entonces Arjuna lanzó noventa flechas contra Karṇa, semejantes al bastón de la Muerte; con su cuerpo atravesado por aquellas flechas emplumadas, sufrió como una montaña partida por el rayo.

8.97.56

मणिप्रवेकोत्तमवज्रहाटकैरलंकृतं चास्य वराङ्गभूषणम् ।
प्रविद्धमुर्व्यां निपपात पत्रिभिर्धनञ्जयेनोत्तमकुण्डलेपि च ॥ ८.९७.५६ ॥

Su excelente adorno corporal, engalanado con gemas, diamantes finos y oro, fue atravesado por las flechas de Arjuna y cayó al suelo, y también cayó su excelente pendiente.

8.97.57

महाधनं शिल्पिवरैः प्रयत्नतः कृतं यदस्योत्तमवर्म भास्वरम् ।
सुदीर्घकालेन ततोऽस्य पाण्डवः क्षणेन बाणैर्बहुधा व्यशातयत् ॥ ८.९७.५७ ॥

Su excelente armadura brillante, de gran valor, hecha con gran esfuerzo durante mucho tiempo por los mejores artesanos, fue destrozada en muchos pedazos por el Pāṇḍava con flechas en un instante.

8.97.58

तस्येषुभिः खण्डितकुण्डलोऽन्तः परिक्षतश्चाभ्यधिकं तदानीम् ।
सलोहिताङ्गश्रवणश्चकाशे सलोहिताङ्गश्रवणो यथा दिवि ॥ ८.९७.५८ ॥

Sus pendientes fueron rotos por las flechas; en ese momento quedó gravemente herido por dentro, y con sus miembros y orejas teñidos de sangre resplandeció como un planeta rojo en el cielo.

8.97.59

स तं विवर्माणमथोत्तपेषुभिः शितैश्चतुर्भिः कुपितः पराभिनत् ।
स विव्यथेऽत्यर्थमरिप्रताडितो यथाऽऽतुरः पित्तकफानिलज्वरैः ॥ ८.९७.५९ ॥

Arjuna, enfurecido, hirió al desprotegido Karṇa con cuatro flechas afiladas y ardientes; herido por su enemigo, Karṇa sufrió un dolor extremo, como un enfermo consumido por fiebres de bilis, flema y viento.

8.97.60

महाधनुर्मण्डलनिः सृतैः शितैः क्रियाप्रयत्नप्रहितैर्बलेन च ।
ततक्ष कर्ण बहुभिः शरोत्तमैर्बिभेद मर्मस्वपि चार्जुनस्त्वरन् ॥ ८.९७.६० ॥

Con muchas flechas excelentes, afiladas y disparadas desde el círculo de su gran arco, impulsadas por el esfuerzo diestro y la fuerza, Arjuna golpeó a Karṇa; y apresurándose, Arjuna perforó incluso sus puntos vitales.

8.97.61

दृढाहतः पत्रिभिरुग्रवेगैः पार्थेन कर्णो विविधैः शिताग्रैः ।
बभौ गिरिर्गैरिकधातुरक्तः क्षरन्प्रपातैरिव रक्तमम्भः ॥ ८.९७.६१ ॥

Herido con dureza por las flechas de feroz velocidad y puntas afiladas de Pārtha, Karṇa brilló como una montaña enrojecida por ocre de gairika, derramando agua como sangre por sus cataratas.

8.97.62

ततोऽर्जुनः कर्णमवक्रगैर्नवैः सुवर्णपुङ्खैः सुदृढैरयस्मयैः ।
यमाग्निदण्डप्रतिमैः स्तनान्तरे पराभिनत्क्रौञ्चमिवाद्रिमग्निजः ॥ ८.९७.६२ ॥

Entonces Arjuna atravesó a Karṇa en medio del pecho con flechas nuevas de hierro, de vuelo recto, con plumas doradas, muy firmes y semejantes a los mazos de Yama y Agni, como el hijo del fuego atravesó el monte Krauñca.

8.97.63

ततः शरावापमपास्य सूतजो धनुश्च तच्छक्रशरासनोपमम् ।
ततो रथस्थः स मुमोह च स्खलन् प्रशीर्णमुष्टिः सुभृशाहतः प्रभो ॥ ८.९७.६३ ॥

Entonces el hijo del auriga arrojó aquel arco semejante al de Indra y su carcaj; luego, de pie en el carro, quedó aturdido y tambaleante, con el puño aflojado, gravemente herido, ¡oh señor!

8.97.64

न चार्जुनस्तं व्यसने तदेषिवान्निहन्तुमार्यः पुरुषव्रते स्थितः ।
ततस्तमिन्द्रावरजः सुसंभ्रमादुवाच किं पाण्डव हे प्रमाद्यसे ॥ ८.९७.६४ ॥

El noble Arjuna, firme en el voto de hombría, no quiso matarlo en aquella desgracia; entonces el hermano menor de Indra le dijo con gran apremio: '¡Oh Pāṇḍava, por qué estás descuidado?'

8.97.65

नैवाहितानां सततं विपश्चितः क्षणं प्रतीक्षन्त्यपि दुर्बलीयसाम् ।
विशेषतोऽरीन्व्यसनेषु पण्डितो निहत्य धर्मं च यशश्च विन्दते ॥ ८.९७.६५ ॥

Los sabios nunca esperan ni un instante a sus enemigos, sobre todo a los más débiles; el hombre docto que mata a sus enemigos en la desgracia obtiene tanto el dharma como la fama.

8.97.66

तदेकवीरं तव चाहितं सदा त्वरस्व कर्ण सहसाऽभिमर्दितुम् ।
पुरा समर्थः समुपैति सूतजो भिन्धि त्वमेनं नमुचिं यथा हरिः ॥ ८.९७.६६ ॥

Por ello, apresúrate a aplastar de inmediato a ese héroe solitario, tu enemigo de siempre, oh Karṇa. El hijo del cochero avanza, capaz; abátele como Hari abatió a Namuci.

8.97.67

ततस्तदेवेत्यभिपूज्य सत्वरं जनार्दनं कर्णमविध्यदर्जुनः ।
शरोत्तमैः सर्वकुरुत्तमस्त्वरं स्तथा यथा शम्बरहा पुरा बलिम् ॥ ८.९७.६७ ॥

Entonces, diciendo «así sea» y honrando rápidamente a Janārdana, Arjuna, el mejor de todos los Kurus, atravesó a Karṇa con excelentes flechas, como antaño el matador de Śambara atravesó a Bali.

8.97.68

साश्चं तु कर्णं सरथं किरीटी समाचिनोद्भारत वत्सदन्तैः ।
प्रच्छादयामास दिशश्च बाणैः सर्वप्रयत्नात्तपनीयपुङ्खैः ॥ ८.९७.६८ ॥

Pero Kirīṭin (Arjuna), oh Bhārata, cubrió a Karṇa junto con sus caballos y su carro con flechas de dientes de ternero; con todo su esfuerzo también cubrió las direcciones con saetas de plumas doradas.

8.97.69

स वत्सदन्तैः पृथुपीनवक्षाः समाचितः सोऽधिरथिर्विभाति ।
सुपुष्पिताशोकपलाशशाल्मलिर्यथाऽचलश्चन्दनकाननायुतः ॥ ८.९७.६९ ॥

Cubierto de flechas de dientes de ternero, aquel hijo de Adhiratha, de pecho ancho y robusto, resplandece como una montaña rodeada de bosques de sándalo, con sus árboles aśoka, palāśa y śālmalī en plena floración.

8.97.70

शरैः शरीरे बहुभिः समर्पितैर्विभाति कर्णः समरे विशांपते ।
महीरुहैराचितसानुकन्दरो यथा गिरीन्द्रः स्फुटकर्णिकारवान् ॥ ८.९७.७० ॥

Oh señor de los hombres, en la batalla Karṇa resplandece con las muchas flechas clavadas en su cuerpo, como el rey de las montañas, con cumbres y cuevas cubiertas de árboles y con árboles karṇikāra en flor.

8.97.71

स बाणस्ङ्घान्बहुधा व्यवासृजन् विभाति कर्णः शरजालरश्मिवान् ।
सलोहितो रक्तगभस्तिमण्डलो दिवाकरोऽस्ताभिमिखो यथा तथा ॥ ८.९७.७१ ॥

Lanzó bandadas de flechas de muchas maneras; Karṇa brilló con una red de flechas como rayos, como el sol con su disco de rayos rojos brilla hacia su ocaso.

8.97.72

बाह्वन्तरादाधिरथेर्विमुक्तान् बाणान्महाहीनिव दीप्यमानान् ।
व्यध्वंसयन्नर्जुनवाहुमुक्ताः शराः समासाद्य दिशः शिताग्राः ॥ ८.९७.७२ ॥

Las flechas de punta afilada lanzadas por los brazos de Arjuna destrozaron las flechas ardientes, semejantes a grandes serpientes, lanzadas entre los brazos de Karṇa; llegaron a las direcciones.

8.97.73

ततः स कर्णः समवाप्य धैर्य बाणान्विमुञ्चन्कुपिताहिकल्पान् ।
विव्याध पार्थ दशभिः पृषत्कैः कृष्णं च षड्भिः कुपिताहिकल्पैः ॥ ८.९७.७३ ॥

Entonces Karṇa, recobrando el valor, lanzó flechas como serpientes airadas; hirió a Pārtha con diez flechas pṛṣatka y a Kṛṣṇa con seis flechas semejantes a serpientes airadas.

8.97.74

ततः किरीटी भृशमुग्रनिः स्वनं महाशरं सर्पविषानलोपमम् ।
अयस्मयं रौद्रमहास्रसंभृतं महाहवे क्षेप्तुमना महामतिः ॥ ८.९७.७४ ॥

Entonces Kirīṭī (Arjuna), de gran sabiduría, resolvió lanzar una gran flecha que rugía feroz en la gran batalla, semejante al fuego del veneno de serpiente, de hierro, terrible, cargada de grandes armas.

8.97.75

कालो ह्यदृश्यो नृप विप्रशापान्निदर्शयन्कर्णवधं ब्रुवाणः ।
भूमिस्तु चक्रं ग्रसतीत्यवोच त्कर्णस्य तस्मिन्वघकाल आगते ॥ ८.९७.७५ ॥

Oh rey, el Tiempo, invisible por la maldición de un brahmán, mostrando la muerte de Karṇa, habló: 'Ciertamente la tierra traga la rueda'; así dijo cuando llegó aquel tiempo de la muerte de Karṇa.

8.97.76

न चास्य धोरं प्रतिभाति चास्त्रं यद्भार्गवोऽस्मै प्रददौ महात्मा ।
चक्रं च वामं ग्रसते भूमिरस्य प्राप्ते तस्मिन्वध्काले नृवीर ॥ ८.९७.७६ ॥

El terrible arma que le dio el magnánimo Bhārgava no le viene a la mente, y cuando llegó el momento de su muerte, oh héroe entre los hombres, la tierra traga su rueda izquierda.

8.97.77

ततो रथो घूर्णितवान्नरेन्द्र शापात्तदा ब्राह्मणसत्तमस्य ।
प्राप्तं वधं शंसति चाप्यथास्रं प्रणश्यमानं द्विजमुख्यशापात् ॥ ८.९७.७७ ॥

Entonces, oh señor de los hombres, por la maldición del mejor de los brahmanes su carro comenzó a girar; anuncia que su muerte ha llegado, y por la maldición del principal de los dos veces nacidos el arma también perece.

8.97.78

ततश्च क्रमपतत्तस्य भूमौ स विह्वलः समरे सूतपुत्रः ।
सवेदिकश्चैत्य इवातिमात्रः सुपुष्पितो भूमितले निमग्नः ॥ ८.९७.७८ ॥

Entonces el hijo del cochero, aturdido en la batalla, cayó poco a poco al suelo, hundiéndose en la tierra como un árbol sagrado (caitya) muy alto y florecido, junto con su altar.

8.97.79

मग्ने रथे ब्राह्मणशापमूढो ह्यस्त्रं च तं मोघमिषुं च सर्पम् ।
अमृष्यमाणो व्यसनानि तानि ह्स्तौ विधुन्वन्विजगर्ह धर्मम् ॥ ८.९७.७९ ॥

Con la rueda del carro hundida, aturdido por la maldición del brahmán, incapaz de soportar estas desgracias, y recordando aquella arma, la flecha vana y la flecha-serpiente, sacudió las manos y reprochó al dharma.

8.97.80

धर्मप्रधानं किल पाति धर्म इत्यब्रुवन्धर्मविदः सदैव ।
वयं च धर्मे प्रयताम नित्यं चर्तुयथाशक्ति यथाश्रुतं च ।
स चापि निघ्नाति न पाति भक्तान् मन्ये न नित्यं परिपाति धर्मः ॥ ८.९७.८० ॥

Los conocedores del dharma siempre han dicho que el dharma es lo principal y que es el dharma el que protege. Nosotros también nos esforzamos siempre por practicar el dharma según nuestra capacidad y según lo que hemos oído. Pero ese mismo dharma golpea a sus devotos y no los protege; en mi opinión, el dharma no siempre protege.