మహాభారతం · అధ్యాయం 8.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.97.1
ततोऽपयाताः शरपातमात्रमवस्थिता वै कुरवो नरेन्द्र ।
विद्युत्प्रकाशं ददृशुः समन्ताद्धनञ्जयास्त्रं समुदीर्यमाणम् ॥ ८.९७.१ ॥
బాణ పరిధి దూరంలో వెనుకకు తొలగి నిలిచిన కురువులు, ఓ నరేంద్రా, ధనంజయుని అస్త్రం మెరుపు కాంతితో నలువైపులా ప్రయోగించబడటం చూశారు.
8.97.2
ततोऽग्रसत्सूतपुत्रोऽर्जुनस्य वियद्गतं घोरतरं शरैस्तत् ।
क्रुद्धेन पार्थेन शरं विसृष्टं वधाय कर्णस्य महाविमर्दे ॥ ८.९७.२ ॥
అప్పుడు సూతపుత్రుడు, కోపించిన పార్థుడు మహా సంగ్రామంలో కర్ణుని వధ కోసం ప్రయోగించిన, ఆకాశంలో సాగే అత్యంత భయంకరమైన ఆ బాణాన్ని తన బాణాలతో అడ్డగించాడు.
8.97.3
उदीर्यमाणं स्म कुरुन्दहन्तं सुवर्णपुङ्खैर्विशिखैर्ममर्द ।
कर्णस्त्वमोघेष्वसनं दृढज्यं विस्फारयित्वा विसृजञ्छरौघान ॥ ८.९७.३ ॥
కురువులను దహింపజేస్తూ ఎగసిన దానిని కర్ణుడు బంగారు రెక్కల బాణాలతో అణచివేశాడు; గురి తప్పని విల్లును గట్టి నారితో పూర్తిగా లాగి బాణ ప్రవాహాలను విడిచాడు.
8.97.4
रामादुपात्तेन महामहिम्ना ह्याथर्वणेनारिविनाशनेन ।
तदर्जुनास्त्रं व्यघमद्दहन्तं पार्थ च वाणैर्निशितैरविध्यत् ॥ ८.९७.४ ॥
పరశురాముని వద్ద పొందిన, మహా మహిమగల, శత్రునాశకమైన ఆథర్వణాస్త్రంతో అతడు మండుతున్న అర్జునాస్త్రాన్ని అణచివేశాడు; పదునైన బాణాలతో పార్థుణ్ణి కూడా గాయపరిచాడు.
8.97.5
ततो विमर्दः सुमहान्वभूव तत्रार्जुनस्याधिरथेश्च राजन् ।
अन्योन्यमासादयतोः पृषत्कैर्विषाणघातैर्द्विपयोरिवाजौ ॥ ८.९७.५ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా, అక్కడ అర్జునునకు, అధిరథుని కుమారుడైన కర్ణునకు మధ్య మహా ఘోర సంఘర్షణ జరిగింది; యుద్ధంలో రెండు ఏనుగులు దంతాలతో ఢీకొన్నట్లు వారు ఒకరినొకరు బాణాలతో ఎదుర్కొన్నారు.
8.97.6
ततोऽस्त्रसंघातसमावृतं तदा बभूव राजंस्तुमुलं रणाजिरम् ।
य्त्कर्णपार्थै शरवृष्टिसङ्घैर्निरन्तरं चक्रतुरम्बरं तदा ॥ ८.९७.६ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా, అస్త్రాల సమూహాలతో కప్పబడిన ఆ రణభూమి భయంకర కోలాహలంతో నిండిపోయింది; కర్ణుడు, పార్థుడు బాణవర్షాల సమూహాలతో నిరంతరం ఆకాశాన్ని నింపారు.
8.97.7
ततो जालं वाणमयं महान्तं सर्वेऽद्राक्षुः कुरवः सोमकाश्च ।
नान्यं च भूतं ददृशुस्तदा ते बाणान्धकारे तुमुलेऽथ किंचित् ॥ ८.९७.७ ॥
అప్పుడు కురువులు, సోమకులు బాణాలతో నేసిన మహా వలను చూశారు; బాణాల చీకటిలో, కోలాహలంలో వారికి మరేమీ కనిపించలేదు.
8.97.8
तौ सन्दधानावनिशं च राजन् समस्यन्तौ चापि शराननेकान् ।
सन्दर्शयेतां युधि मार्गान्दिचित्रा न्धनुर्धरौ तौ विविधैः कृतास्त्रैः ॥ ८.९७.८ ॥
ఓ రాజా, ఆ ఇద్దరూ నిరంతరం బాణాలు సంధించి, వేసి, యుద్ధంలో అనేక బాణాలు ప్రయోగించి అద్భుత మార్గాలను చూపారు; ఆ ఇద్దరు ధనుర్ధరులు వివిధ అస్త్రాలలో నిపుణులు.
8.97.9
तयोरेवं युध्यतोराजिमध्ये सूतात्मजोऽभूदधिकः कदाचित् ।
पार्थः कदाचित्त्वधिकः किरीटी वीर्यास्त्रमायाबलपौरुषेण ॥ ८.९७.९ ॥
ఈ విధంగా యుద్ధభూమి మధ్య వారిద్దరూ పోరాడుతుండగా, ఒకప్పుడు సూతపుత్రుడు అధికుడయ్యాడు; మరొకప్పుడు కిరీటి పార్థుడు అధికుడయ్యాడు — వీర్యం, అస్త్రం, మాయ, బలం, పౌరుషంతో.
8.97.10
दृष्ट्वा तयोस्तं युधि संप्रहारं परस्परस्यान्तरमीक्षमाणयोः ।
घोरं तयोर्दुर्विषहं रणेऽन्यैर्योधाः सर्वे विस्मयमभ्यगच्छन् ॥ ८.९७.१० ॥
ఒకరికొకరు అవకాశం కోసం చూస్తూ వారిద్దరూ చేసిన ఆ భయంకరమైన, సహింపరాని యుద్ధ ఘర్షణను చూసి, రణభూమిలోని ఇతర యోధులందరూ విస్మయం చెందారు.
8.97.11
ततो भूतान्यन्तरिक्षस्थितानि तौ कर्णपार्थै प्रशशंसुर्नरेन्द्र ।
भोः कर्ण साध्वर्जुन साधु चेति वियत्सु वाणी श्रूयते सर्वतोपि ॥ ८.९७.११ ॥
అప్పుడు ఆకాశంలో నిలిచిన ప్రాణులు, ఓ నరేంద్రా, ఆ ఇద్దరు కర్ణుడిని, పార్థుడిని ప్రశంసించాయి. "ఓ కర్ణా, బాగు! అర్జునా, బాగు!" అనే వాణి ఆకాశంలో అన్ని వైపుల నుండి వినిపించింది.
8.97.12
तस्मिन्विमर्दे रथवाजिनागैस्तदाऽभिघातैर्दलिते हि भूतले ।
ततस्तु पातालतले शयानो नागोऽश्वसेनः कृतवैरोऽर्जुनेन ॥ ८.९७.१२ ॥
ఆ యుద్ధ ఘర్షణలో, రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగుల దెబ్బలతో భూమి నలిగిపోయినప్పుడు, పాతాళంలో పడుకుని ఉన్న నాగుడు అశ్వసేనుడు, అర్జునుడితో వైరం పెంచుకున్నవాడు, అక్కడ ఉన్నాడు.
8.97.13
राजंस्तदा खाण्डवदाहमुक्तो विवेश कोपाद्वसुधातले यः ।
अथोत्पपातोर्ध्वगतिर्जवेन सन्दृश्य कर्णार्जुनयोर्विमर्दम् ॥ ८.९७.१३ ॥
ఓ రాజా! అప్పుడు ఖాండవ దహనం నుండి తప్పించుకుని కోపంతో భూమిలోకి ప్రవేశించిన నాగుడు, కర్ణార్జునుల ఆ ఘర్షణను చూసి, వేగంగా పైకి ఎగిరాడు.
8.97.14
अयं हि कालेस्य दुरात्मनो वै पार्थस्य वैरप्रतियातनाय ।
सञ्चिन्त्य तूर्ण प्रविवेश चैव कर्णस्य राजन्शररुपधारी ॥ ८.९७.१४ ॥
"ఇదే సమయం ఈ దుష్టునికి, పార్థుడిపై వైరానికి ప్రతీకారం తీర్చుకోవడానికి" అని ఆలోచించి, ఓ రాజా, బాణరూపం ధరించి వేగంగా కర్ణుడిలో ప్రవేశించాడు.
8.97.15
ततोस्रसङ्घातसमाकुलं तदा बभूव जन्यं विततांशुजालम् ।
तत्कर्णपार्थौ शरसङ्घ्वृष्टिभिर्निरन्तरं चक्रतुरंबरं तदा ॥ ८.९७.१५ ॥
అప్పుడు రక్తప్రవాహాలతో నిండిన ఆ యుద్ధభూమి, విస్తరించిన కిరణజాలంలా అయింది. అప్పుడు కర్ణుడు, పార్థుడు బాణ సమూహాల వర్షంతో ఆకాశాన్ని నిరంతరం నింపారు.
8.97.16
तद्वाणजालैकमयं महान्तं सर्वेऽत्रसन्कुरवः सोमकाश्च ।
नान्यत्किञ्चिद्ददृशुः सम्पतद्वै बाणान्धकारे तुमुलेऽतिमात्रम् ॥ ८.९७.१६ ॥
ఆ బాణజాలంతో నిండిన మహా అంధకారాన్ని చూసి కౌరవులూ సోమకులూ అందరూ భయపడ్డారు. బాణాల భయంకర చీకటిలో పడుతున్నవాటిని తప్ప వారు మరేదీ చూడలేకపోయారు.
8.97.17
ततस्तौ पुरुषव्याघ्रौ सर्वलोकधनुर्धरौ ।
त्यक्तप्राणौ रणे वीरौ युध्दश्रममुपागतौ ॥ ८.९७.१७ ॥
అప్పుడు మనుష్యులలో పులులైన, సర్వలోకాలలోని విలుకాండ్రైన ఆ ఇద్దరు వీరులు రణంలో ప్రాణాలను లెక్కచేయక యుద్ధ అలసటకు గురయ్యారు.
8.97.18
समुत्क्षेपैर्वीक्षमाणौ सिक्तौ चन्दनवारिणा ।
सवालव्यजनैर्दिव्यैर्दिविस्थैरप्सरोगणैः ।
शक्रसूर्यकराब्जाभ्यां प्रमार्जितमुखावुभौ ॥ ८.९७.१८ ॥
చందన జలంతో చల్లబడి, చామర వ్యజనాలతో, ఆకాశంలో నిలిచిన అప్సరసల గణాలు చూస్తుండగా, ఇంద్రుడు సూర్యుడి కమల హస్తాలతో ముఖాలు తుడవబడిన ఆ ఇద్దరూ.
8.97.19
कर्णोऽथ पार्थ न विशेषयद्यदा भृशं च पार्थेन शराभितप्तः ।
ततस्तु वीरः शरविक्षताङ्गो दघ्रे मनो ह्येकशयस्य तस्य ॥ ८.९७.१९ ॥
అర్జునుడు తనను బాణాలతో తీవ్రంగా బాధించినప్పుడు కర్ణుడు అర్జునుడిని వేరుగా గుర్తించలేకపోయాడు. అప్పుడు బాణాలతో గాయపడిన శరీరం కలిగిన ఆ వీరుడు ఆ ఒక్క శయ్యపై మనసు నిలిపాడు.
8.97.20
ततो रिपुघ्नं समधत्त कर्णः सुसंचितं सर्पमुखं ज्वलन्तम् ।
रौद्रं शरं सन्नतमुग्रघौतं पार्थार्थमित्येव चिराभिगुप्तम् ॥ ८.९७.२० ॥
అప్పుడు కర్ణుడు శత్రువులను సంహరించే, బాగా సిద్ధం చేయబడిన, సర్పముఖమైన, మండుతున్న, భయంకరమైన, వంచబడిన, తీవ్రంగా పదునుపెట్టబడిన, అర్జునుడి కోసమే చాలాకాలం కాపాడబడిన ఆ బాణాన్ని ఎక్కుపెట్టాడు.
8.97.21
सदार्चितं चन्दनचूर्णशायितं सुवर्णतूणीरशयं महार्चिषम् ।
आकर्णपूर्ण विचकर्ष कर्णो विमोक्तुकामः शरमुग्रवेगम् ॥ ८.९७.२१ ॥
ఎల్లప్పుడూ పూజితమైన, చందన చూర్ణంపై పడుకున్న, బంగారు అంబుల పొదిలో శయనించే, మహాతేజస్సుగల ఆ బాణాన్ని కర్ణుడు చెవి వరకు లాగాడు; దానిని విడువగోరి, ఉగ్రవేగం గల బాణాన్ని.
8.97.22
प्रदीप्तमैरावतवंशसंभवं शिरो जिहीर्षुर्युधि सव्यसाचिनः ।
ततः प्रजज्वाल दिशो नमश्च उल्काश्च घोराः शतशः प्रपेतुः ॥ ८.९७.२२ ॥
ఐరావత వంశంలో పుట్టి ప్రజ్వలిస్తున్న ఆ బాణం, యుద్ధంలో సవ్యసాచి (అర్జునుని) తలను అపహరించాలని కోరింది; అప్పుడు దిక్కులు, ఆకాశం మండిపోయాయి; వందలాది భయంకర ఉల్కలు రాలిపడ్డాయి.
8.97.23
तस्मिस्तु नागे धनुषि प्रयुक्ते हाहाकृता लोकपालाः सशक्राः ॥ ८.९७.२३ ॥
ఆ నాగబాణాన్ని విల్లుపై సంధించినప్పుడు, శక్రునితో సహా లోకపాలురు 'అయ్యో, అయ్యో' అని ఆక్రందించారు.
8.97.24
स सूतपुत्रस्तमपाङ्गदेशे अवाड्मुखं संधयति स्म रोषात् ।
न तं स्म जानाति महानुभावमपङ्गदेशेऽभिनिविष्टमाजौ ॥ ८.९७.२४ ॥
ఆ సూతపుత్రుడు కోపంతో ఆ బాణాన్ని, క్రిందికి ముఖం ఉన్నదానిని, కంటి మూలపై సంధించాడు; యుద్ధంలో కంటి మూలపై నిలిచిన ఆ మహానుభావుణ్ణి అతడు గుర్తించలేదు.
8.97.25
न चापि तं बुबुधे सूतपुत्रो बाणे प्रविष्टं योगबलेन नागम् ।
दशशतनयनोऽहिं दृश्य बाणे प्रविष्टं निहत इति सुतो मे स्रस्तगात्रो बभूव ।
जलजकुसुमयोनिः श्रेष्ठभावो जितात्मा त्रिदशपतिमवोचन्मा व्यथिष्ठा जये श्रीः ॥ ८.९७.२५ ॥
సూతపుత్రుడు యోగబలంతో బాణంలో ప్రవేశించిన ఆ నాగాన్ని గ్రహించలేదు. వేయి కన్నుల ఇంద్రుడు ఆ నాగం బాణంలో ప్రవేశించడం చూసి, 'నా కొడుకు చంపబడ్డాడు' అని అవయవాలు సడలిపోయాడు. అప్పుడు పద్మసంభవుడైన బ్రహ్మ, శ్రేష్ఠ స్వభావంతో, జితాత్ముడై ఇంద్రునితో అన్నాడు: 'వ్యథ చెందకు; జయంలో శ్రీ ఉంటుంది.'
8.97.26
ततोऽब्रवीन्मद्रराजो महात्मा दृष्ट्वा कर्ण प्रहितेषुं तमुग्रम् ।
ग्रीवायतः कर्ण न् संहितोऽयं समीक्ष्य संधत्स्व शरं परध्नम् ॥ ८.९७.२६ ॥
అప్పుడు మహాత్ముడైన మద్రరాజు కర్ణుడు వదిలిన ఆ భయంకర బాణాన్ని చూసి ఇలా అన్నాడు: "కర్ణా, ఇది మెడను లక్ష్యంగా చేసుకుని వస్తోంది; దీనిని చూసి శత్రునాశక బాణాన్ని సంధించు."
8.97.27
अथाब्रवीत्क्रोधसंरक्तनेत्रो मद्राधिपं सूतपुत्रो मनस्वी ।
न संधत्ते द्विः शरं शल्य कर्णो न मादृशा जिह्ययुध्दा भवन्ति ॥ ८.९७.२७ ॥
అప్పుడు కోపంతో ఎర్రబడిన కన్నులు గల మనస్వి అయిన సూతపుత్రుడు మద్రరాజుతో ఇలా అన్నాడు: "శల్యా, కర్ణుడు రెండుసార్లు బాణాన్ని సంధించడు; నా వంటివారు మోసపూరిత యుద్ధం చేయరు."
8.97.28
इतिदमुक्त्वा विससर्ज तं शरं प्रयत्नतो वर्षगणाभिपूजितम् ।
हतोसि रे फल्गुन इत्यधिक्षिपन्नुवाच चोच्चैर्गिरमूर्जितां वृषः ॥ ८.९७.२८ ॥
ఇలా చెప్పి అతడు ఆ బాణాన్ని పూర్ణ ప్రయత్నంతో విడిచాడు; అది ఎన్నో సంవత్సరాలు పూజింపబడినది; "ఓరి ఫల్గునా, నీవు చచ్చావు!" అని ఎగతాళిగా ఆ వృషభుడు గొంతెత్తి గర్జించాడు.
8.97.29
स सायकः कर्णभुजप्रसृष्टो हुताशनार्कप्रतिमः सुघोरः ।
गुणच्युतः कर्णधनुः प्रमुक्तो वियद्गतः प्राज्वलदन्तरिक्षे ॥ ८.९७.२९ ॥
కర్ణుని బాహువు నుండి విడువబడిన ఆ బాణం అగ్ని, సూర్యుల వంటిది, అత్యంత భయంకరమైనది; కర్ణుని ధనుస్సు నారి నుండి విడిపడి ఆకాశానికి వెళ్లి అంతరిక్షంలో ప్రకాశించింది.
8.97.30
तमापतन्तं ज्वलितं निरीक्ष्य वियद्गतं वृष्णिकुलप्रवीरः ।
रथस्य चक्रं सहसा निपीड्य पञ्चाङ्गुलं मञ्जयति स्म वीरः ॥ ८.९७.३० ॥
ఆ మండుతున్న బాణం ఆకాశం నుండి తమ వైపు రావడం చూసి, వృష్ణికులంలో శ్రేష్ఠ వీరుడు తక్షణమే రథ చక్రాన్ని అదిమి ఐదు అంగుళాలు నేలలోకి దిగదీశాడు.
8.97.31
ततोऽन्तरिक्षे सुमहान्निनादः संपूजनार्थ मधुसूदनस्य ।
र्दिव्यानि पुष्पाण्यथ सिंहनादाः ।
तस्मिंस्तथा वै धरणीं निमग्ने रथे प्रयत्नान्मधुसूदनस्य ॥ ८.९७.३१ ॥
అప్పుడు ఆకాశంలో మధుసూదనుడిని పూజించడానికి గొప్ప ధ్వని వినిపించింది; దివ్య పుష్పాలు కురిశాయి, సింహనాదాలు మోగాయి; ఆ సమయంలో రథం భూమిలోకి మునుగుతుండగా మధుసూదనుడు ప్రయత్నపూర్వకంగా దాన్ని నిలిపాడు.
8.97.32
ततः किरीटं वहुरत्नचित्रं जघान नागोऽर्जुनमूर्धतो बलात् ।
गिरेः सुजाताङ्कुरपुष्पितद्रुमं महेन्द्रवज्रं शिखरं यथोत्तमम् ॥ ८.९७.३२ ॥
అప్పుడు నాగుడు అర్జునుడి తలపై ఉన్న అనేక రత్నాలతో అలంకరించిన కిరీటాన్ని బలంగా కొట్టాడు; పర్వత శిఖరం, అందమైన చిగుళ్లు పూలతో ఉన్న చెట్లతో కూడినది, ఇంద్రవజ్రంతో పగిలినట్లు.
8.97.33
ततः किरीटं तपनीयचित्रं पार्थोत्तमाङ्गदहरत्तरस्वी ।
तद्धेमजालावनतं सुघोरं संप्रज्वलत्तन्निपपात भूमौ ॥ ८.९७.३३ ॥
అప్పుడు వేగవంతుడైన పార్థుడు అర్జునుడి తల నుండి బంగారు చిత్రాలతో కూడిన కిరీటాన్ని లాగివేశాడు; బంగారు జాలికతో వంగిన ఆ భయంకర కిరీటం మండుతూ భూమిపై పడింది.
8.97.34
ततोऽर्जुनस्योत्तमगात्रभूषणं सुवर्णमुक्तामणिवज्रचित्रितम् ।
धरावियद्दयोसलिलेषु विश्रुतं बलं निसर्गोत्तममन्युभिः सदा ॥ ८.९७.३४ ॥
అప్పుడు అర్జునుడి ఉత్తమ శరీరానికి అలంకారం, బంగారం, ముత్యాలు, మణులు, వజ్రాలతో చిత్రితమైనది, భూమి, ఆకాశం, స్వర్గం, జలాల్లో ప్రసిద్ధమైనది, ఎల్లప్పుడూ సహజమైన ఉత్తమ క్రోధబలంతో కూడినది.
8.97.35
शरेण मूर्ध्नि प्रजहार सूतजो दिवाकरेन्दुज्वलनग्रहत्विषम् ।
सुवर्णमुक्तामणिवज्रभूषणं पुरन्दरार्थ तपसा प्रयत्नतः ॥ ८.९७.३५ ॥
సూతపుత్రుడు బాణంతో అర్జునుడి తలపై కొట్టాడు; సూర్య, చంద్ర, అగ్ని, గ్రహాల వంటి కాంతిగల ఆ ఆభరణం, బంగారం, ముత్యాలు, మణులు, వజ్రాలతో అలంకరించబడింది, ఇంద్రుని కోసం తపస్సుతో ప్రయత్నపూర్వకంగా తయారైనది.
8.97.36
स्वयं कृतं यद्विधिना स्वयंभुवा महार्हरुपं द्विषतां भयंकरम् ।
निजघ्नते देवरिपून्सुरेश्वरः स्वयं ददौ यध्दि मुदाऽर्जुनाय ॥ ८.९७.३६ ॥
బ్రహ్మచే స్వయంగా నిర్మితమైనది, గొప్ప విలువ, రూపం కలది, శత్రువులకు భయంకరమైనది; దేవశత్రువులను సంహరించిన సురేశ్వరుడు ఇంద్రుడు సంతోషంగా అర్జునుడికి ఇచ్చాడు.
8.97.37
हरिप्रचेतोहरिवित्तगोप्तृभिः पिनाकपाशाशनिदण्डधारिभिः ।
सुरोत्तमैरप्यविषह्यमर्दितुं प्रसह्य नागेन जहार तद्वृषा ॥ ८.९७.३७ ॥
హరి, ప్రచేతసుడు, కుబేరుడు మొదలైన రక్షకులు, పినాకం, పాశం, వజ్రం, దండం ధరించినవారు, శ్రేష్ఠ దేవతలకు కూడా అణచరాని దానిని, వృష (ఇంద్రుడు) ఒక నాగము ద్వారా బలవంతంగా అపహరించాడు.
8.97.38
तदुत्तमेषून्मथितं विषाहिना प्रदीप्तपर्चिष्मदतीव सुन्दरम् ।
पपात पार्थस्य किरीटमुत्तमं दिवाकरोस्तादिव पर्वताज्ज्वलन् ॥ ८.९७.३८ ॥
ఉత్తమ బాణాలచే కదిలింపబడిన అది, విషసర్పంచే (కదిలింపబడి), ప్రజ్వలించే కాంతులతో అత్యంత సుందరమైన పార్థుని ఉత్తమ కిరీటం పర్వతం నుండి మండే సూర్యుడు పడినట్లు పడింది.
8.97.39
महीवियद्दयोसलिलानि वायुना प्रसह्य रुग्णानि विघूर्णितानि वा ।
इतीव शब्दं भुवनेषु तत्तथा जना व्यवस्यन्ति दिशश्च विह्वलाः ॥ ८.९७.३९ ॥
భూమి, ఆకాశం, స్వర్గం, జలాలు గాలిచే బలవంతంగా విరిగి తిరుగుతున్నట్లుగా—అని లోకాలలో ఆ ధ్వని వ్యాపించగా, మనుషులు, దిక్కులు కలవరపడి అలాగే భావించారు.
8.97.40
विना किरीटं शुशुभे स पार्थः श्यामो युवा शैल इव त्रिशृङ्गैः ॥ ८.९७.४० ॥
కిరీటం లేకుండా ఆ పార్థుడు, నల్లని వర్ణంతో యౌవనంలో ఉండి, మూడు శిఖరాలు గల పర్వతంలా ప్రకాశించాడు.
8.97.42
ततः समुद्ग्र्थ्य सितेन वाससा स्वमूर्घजानव्यथितस्तदाऽर्जुनः ।
बभौ सुसंपूर्णमरीचिनेन्दुना शिरोगतेनोदयपर्वतो यथा
स चापि राधेयभुजप्रमुक्तो हुताशनार्कप्रतिमद्युतिर्महान् ।
महोरगः कृतवैरोऽर्जुनेन किरीटमाहृत्य समुत्पपात ॥ ८.९७.४२ ॥
అప్పుడు తెల్లని వస్త్రంతో తన జుట్టును కట్టుకున్న చలించని అర్జునుడు, తలపై నిండు చంద్రునితో కూడిన ఉదయపర్వతంలా ప్రకాశించాడు. కర్ణుని బాహువు నుండి విడిపడిన ఆ మహాసర్పం, అగ్ని, సూర్యుల వంటి కాంతితో, అర్జునుడితో వైరం పెంచుకొని కిరీటాన్ని అపహరించి పైకి ఎగిరింది.
8.97.43
तमुत्पतन्तं द्विपदां वरिष्ठो दृष्ट्वा वचः पार्थमुवाच कृष्णः ।
महोरगं पाण्डव पश्यपश्य प्रयोजितं त्वन्निधनार्थमुग्रम् ॥ ८.९७.४३ ॥
ఎగిరిపోతున్న ఆ సర్పాన్ని చూసి ద్విపదులలో శ్రేష్ఠుడైన కృష్ణుడు అర్జునుడితో ఇలా అన్నాడు: ఓ పాండవా, చూడు చూడు, నీ నాశనం కోసం ప్రయోగించబడిన ఆ భయంకర మహాసర్పాన్ని!
8.97.44
स एवमुक्तो मधुसूदनेन गाण्डीवधन्वा हरिमुग्रवाचा ।
उवाच को न्वेष ममाद्य नागः क्षयाय नागाद्गरुडस्य वक्त्रम् ॥ ८.९७.४४ ॥
మధుసూదనుడు ఈ విధంగా చెప్పగా గాండీవ ధనుర్ధారి అర్జునుడు కఠిన వాక్కులతో హరితో ఇలా అన్నాడు: నా నాశనం కోసం ఈ రోజు నాగంగా వచ్చినది ఎవడు? గరుడుని ముఖం నుండి తప్పించుకున్న సర్పంలా ఇతడు ఎవరు?
8.97.45
योऽसौ त्वया खाण्डवे चित्रभानुं संतर्पयाणेन धनुर्धरेण ।
वियद्गतो जननीगुप्तदेहो मत्वैकरूपं निहताऽस्य माता ॥ ८.९७.४५ ॥
ఖాండవ వనంలో చిత్రభానుడు (అగ్ని)ని తృప్తిపరుస్తూ నీవు విల్లు ధరించి చంపినవాడు, తల్లి రక్షించిన దేహంతో ఆకాశంలోకి వెళ్ళినవాడు ఇతడే. నిన్ను, నీ తల్లిని ఒకే రూపంగా భావించి అతడు ఆమెను చంపాడు.
8.97.46
स एष तद्वैरमनुस्मरन्वै त्वां प्रार्थयत्यात्मवधाय नूनम् ।
नभश्च्युतां प्रज्वलितामिवोल्कां पश्यैनमायान्तममित्रसाह ॥ ८.९७.४६ ॥
అతడు ఆ వైరాన్ని స్మరించి, తన వధ కోసమే నిన్ను కోరుతున్నాడు. ఆకాశం నుంచి రాలిన మండే ఉల్కలా వస్తున్న అతడిని చూడు, శత్రుజయుడా.
8.97.47
ततः स जिष्णुः परिवृत्य रोषाच्चिच्छेद षड्भिर्निशितैः सुधारैः ।
नागं वियत्तिर्यगिवोत्पतन्तं स च्छिन्नगात्रो निपपात भूमौ ॥ ८.९७.४७ ॥
అప్పుడు విజయుడైన ఆ అర్జునుడు కోపంతో తిరిగి, పదునైన ఆరు బాణాలతో ఆకాశంలో అడ్డంగా ఎగిరిన ఆ నాగాన్ని ఖండించాడు; ఛిన్నమైన దేహంతో అది నేలపై పడింది.
8.97.48
हते च तस्मिन्भुजगे किरीटिना स्वयं विभुः पार्थिव भूतलादथ ।
समुज्जहाराशु पुनः पतन्तं रथं भुजाभ्यां पुरुषोत्तमस्ततः ॥ ८.९७.४८ ॥
రాజా, కిరీటి అర్జునుడు ఆ నాగాన్ని చంపినప్పుడు, సర్వశక్తిమంతుడైన పురుషోత్తముడు (కృష్ణుడు) తానే భూమి నుండి పడిపోతున్న రథాన్ని తన బాహువులతో వెంటనే మళ్లీ పైకి లేపాడు.
8.97.49
तस्मिन्मुहूर्ते दशभिः पृषत्कैः शिलाशितैर्बर्हिणबर्हवाजितैः ।
विव्याघ कर्णः पुरुषप्रवीरो धनञ्जयं तिर्यगवेक्षमाणः ॥ ८.९७.४९ ॥
ఆ క్షణంలో, పురుషశ్రేష్ఠుడైన కర్ణుడు రాతిపై సానబెట్టిన, నెమలి ఈకలతో అలంకరించిన పది బాణాలతో ధనంజయుడిని (అర్జునుడిని) కొట్టాడు; అడ్డంగా చూస్తూ.
8.97.50
ततोऽर्जुनो द्वादशभिः सुमुक्तैर्वराहकर्णैर्निशितैः समर्प्य ।
नाराचमाशीविषतुल्यवेगमाकर्णपूर्णायतमुत्ससर्ज ॥ ८.९७.५० ॥
తర్వాత అర్జునుడు పన్నెండు సరిగా వదిలిన, వరాహకర్ణాలనే పదునైన బాణాలను అమర్చి, విషసర్పంలా వేగమైన నారాచాన్ని చెవి వరకు లాగి ప్రయోగించాడు.
8.97.51
स चित्रवर्मेषुवरो विदार्य प्राणान्निरस्यन्निव साधुमुक्तः ।
कर्णस्य पीत्वा रुधिरं विवेश वसुंधरां शॊणितदिग्धवाजः ॥ ८.९७.५१ ॥
చిత్ర కవచంగల ఆ శ్రేష్ఠ బాణం, ప్రాణాలను బయటకు తోస్తున్నట్లుగా, చక్కగా ప్రయోగించబడి, కర్ణుని చీల్చి అతని రక్తాన్ని త్రాగి భూమిలోకి ప్రవేశించింది; దాని రెక్కలు రక్తంతో తడిసి ఉన్నాయి.
8.97.52
ततो वृषो बाणनिपातकोपितो महोरगो दण्डविघट्टितो यथा ।
तदाऽऽशुकारी व्यसृजच्छरोत्तमान् महाविषः सर्प इवोत्तमं विषम् ॥ ८.९७.५२ ॥
అప్పుడు వృషుడు, బాణ పతనంతో కోపించి, దండంతో కొట్టబడిన మహా సర్పంలా, వేగంగా ఉత్తమ బాణాలను ప్రయోగించాడు; గొప్ప విషమున్న సర్పం ఉత్తమ విషాన్ని విడిచినట్లు.
8.97.53
जनार्दनं द्वादशभिः पराभिनन्नवैर्नवत्या च शरैस्तथाऽर्जुनम् ।
शरेण घोरेण पुनश्च पाण्डवं विदार्य कर्णो व्यनदज्जहास च ॥ ८.९७.५३ ॥
జనార్దనుని పన్నెండు బాణాలతో, అర్జునుని తొంభై బాణాలతో అతడు ప్రతిదాడి చేశాడు; మళ్లీ భయంకర బాణంతో పాండవుని చీల్చి కర్ణుడు గర్జించి నవ్వాడు.
8.97.54
तमस्य हर्षं ममृषे न पाण्डवो बिभेद मर्माणि ततोऽस्य मर्मवित् ।
परःशतैः पत्रिभिरिन्द्रविक्रमस्तथा यथेन्द्रो बलमोजसा रणे ॥ ८.९७.५४ ॥
పాండవుడు అతని ఆ ఆనందాన్ని సహించలేకపోయాడు; మర్మస్థానాలు తెలిసినవాడు, ఇంద్రుని పరాక్రమంగల అతడు, వందల కొద్దీ రెక్కల బాణాలతో అతని మర్మాలను చీల్చాడు; యుద్ధంలో ఇంద్రుడు తన బలంతో, ఓజస్సుతో చేసినట్లు.
8.97.55
ततः शराणां नवतिं तदाऽर्जुनः ससर्ज कर्णेऽन्तकदण्डसंनिभाम् ।
तैः पत्रिभिर्विद्धतनुः स विव्यथे तथा यथा वज्रविदारितोऽचलः । ॥ ८.९७.५५ ॥
అప్పుడు అర్జునుడు కర్ణునిపై యమదండంలా తొంభై బాణాలు ప్రయోగించాడు; ఆ రెక్కల బాణాలతో శరీరం గుచ్చబడిన అతడు, వజ్రంతో బద్దలైన పర్వతంలా బాధపడ్డాడు.
8.97.56
मणिप्रवेकोत्तमवज्रहाटकैरलंकृतं चास्य वराङ्गभूषणम् ।
प्रविद्धमुर्व्यां निपपात पत्रिभिर्धनञ्जयेनोत्तमकुण्डलेपि च ॥ ८.९७.५६ ॥
మణులు, శ్రేష్ఠమైన వజ్రాలు, బంగారంతో అలంకరించబడిన అతని శ్రేష్ఠమైన శరీరాభరణం అర్జునుని బాణాలతో గుచ్చబడి నేలపై పడింది; ఉత్తమ కుండలం కూడా పడింది.
8.97.57
महाधनं शिल्पिवरैः प्रयत्नतः कृतं यदस्योत्तमवर्म भास्वरम् ।
सुदीर्घकालेन ततोऽस्य पाण्डवः क्षणेन बाणैर्बहुधा व्यशातयत् ॥ ८.९७.५७ ॥
అత్యంత విలువైనదీ, శ్రేష్ఠ శిల్పులు ఎంతో శ్రమించి చాలా కాలం పట్టి చేసినదీ అయిన అతని ప్రకాశించే ఉత్తమ కవచాన్ని పాండవుడు క్షణంలో బాణాలతో అనేక ముక్కలుగా ఛేదించాడు.
8.97.58
तस्येषुभिः खण्डितकुण्डलोऽन्तः परिक्षतश्चाभ्यधिकं तदानीम् ।
सलोहिताङ्गश्रवणश्चकाशे सलोहिताङ्गश्रवणो यथा दिवि ॥ ८.९७.५८ ॥
అతని బాణాలతో అతని కుండలాలు ముక్కలయ్యాయి; ఆ సమయంలో అతడు లోలోపల తీవ్రంగా గాయపడ్డాడు; రక్తవర్ణ అవయవాలు, చెవులతో అతడు ఆకాశంలో (అంగారకుడిలా) ప్రకాశించాడు.
8.97.59
स तं विवर्माणमथोत्तपेषुभिः शितैश्चतुर्भिः कुपितः पराभिनत् ।
स विव्यथेऽत्यर्थमरिप्रताडितो यथाऽऽतुरः पित्तकफानिलज्वरैः ॥ ८.९७.५९ ॥
కవచం లేని అతడిని కోపంతో అర్జునుడు నాలుగు పదునైన, మండే బాణాలతో కొట్టాడు; శత్రువుచేత కొట్టబడిన అతడు పిత్త, కఫ, వాత జ్వరాలతో బాధపడే రోగిలా తీవ్రంగా బాధపడ్డాడు.
8.97.60
महाधनुर्मण्डलनिः सृतैः शितैः क्रियाप्रयत्नप्रहितैर्बलेन च ।
ततक्ष कर्ण बहुभिः शरोत्तमैर्बिभेद मर्मस्वपि चार्जुनस्त्वरन् ॥ ८.९७.६० ॥
గొప్ప ధనుస్సు వృత్తం నుండి విడువబడిన, పదునైన, నైపుణ్యంతో బలంతో ప్రయోగించిన అనేక ఉత్తమ బాణాలతో అర్జునుడు కర్ణుడిని కొట్టాడు; వేగంగా ఉన్న అర్జునుడు అతని మర్మస్థానాలను కూడా గుచ్చాడు.
8.97.61
दृढाहतः पत्रिभिरुग्रवेगैः पार्थेन कर्णो विविधैः शिताग्रैः ।
बभौ गिरिर्गैरिकधातुरक्तः क्षरन्प्रपातैरिव रक्तमम्भः ॥ ८.९७.६१ ॥
పార్థుడి చేత భయంకరవేగంగల వివిధ వాడి బాణాలతో గట్టిగా కొట్టబడిన కర్ణుడు, గైరిక ధాతువుతో ఎర్రబారిన పర్వతం జలపాతాలనుండి రక్తం వంటి నీరు కారుస్తున్నట్లు ప్రకాశించాడు.
8.97.62
ततोऽर्जुनः कर्णमवक्रगैर्नवैः सुवर्णपुङ्खैः सुदृढैरयस्मयैः ।
यमाग्निदण्डप्रतिमैः स्तनान्तरे पराभिनत्क्रौञ्चमिवाद्रिमग्निजः ॥ ८.९७.६२ ॥
అప్పుడు అర్జునుడు కర్ణుడి ఛాతీ మధ్యలో నేరుగా వెళ్లే, కొత్త, బంగారు రెక్కల, అత్యంత దృఢమైన ఇనుప బాణాలతో, యముడు మరియు అగ్ని దండాల వంటి వాటితో, అగ్నిజుడు క్రౌంచ పర్వతాన్ని చీల్చినట్లు చీల్చాడు.
8.97.63
ततः शरावापमपास्य सूतजो धनुश्च तच्छक्रशरासनोपमम् ।
ततो रथस्थः स मुमोह च स्खलन् प्रशीर्णमुष्टिः सुभृशाहतः प्रभो ॥ ८.९७.६३ ॥
అప్పుడు సూతపుత్రుడు ఇంద్రధనుస్సు వంటి ఆ విల్లును, అంబుల పొదను వదిలివేశాడు; తరువాత రథంపై నిలిచిన అతడు మోహించి తూలాడాడు, పిడికిలి జారిపోయి, తీవ్రంగా గాయపడి, ఓ ప్రభూ!
8.97.64
न चार्जुनस्तं व्यसने तदेषिवान्निहन्तुमार्यः पुरुषव्रते स्थितः ।
ततस्तमिन्द्रावरजः सुसंभ्रमादुवाच किं पाण्डव हे प्रमाद्यसे ॥ ८.९७.६४ ॥
ఆర్యుడైన అర్జునుడు పురుషవ్రతంలో స్థిరంగా ఉండి, ఆ విపత్తులో పడిన కర్ణుణ్ణి చంపగోరలేదు; అప్పుడు ఇంద్రుని తమ్ముడు అత్యంత ఆందోళనతో అతనితో అన్నాడు, 'ఓ పాండవా, నువ్వు ఎందుకు ఉదాసీనంగా ఉన్నావు?'
8.97.65
नैवाहितानां सततं विपश्चितः क्षणं प्रतीक्षन्त्यपि दुर्बलीयसाम् ।
विशेषतोऽरीन्व्यसनेषु पण्डितो निहत्य धर्मं च यशश्च विन्दते ॥ ८.९७.६५ ॥
జ్ఞానులు శత్రువులకోసం, ముఖ్యంగా బలహీనులకోసం, ఒక క్షణమైనా వేచి ఉండరు; ఆపదలలో శత్రువులను సంహరించి పండితుడు ధర్మాన్నీ కీర్తినీ పొందుతాడు.
8.97.66
तदेकवीरं तव चाहितं सदा त्वरस्व कर्ण सहसाऽभिमर्दितुम् ।
पुरा समर्थः समुपैति सूतजो भिन्धि त्वमेनं नमुचिं यथा हरिः ॥ ८.९७.६६ ॥
కాబట్టి మీ ఎప్పటి శత్రువైన ఆ ఏకవీరుడిని, కర్ణా, వెంటనే అణచివేయడానికి త్వరపడు. సూతపుత్రుడు సమర్థుడై ముందుకు వస్తున్నాడు; ఇంద్రుడు నముచిని ఛేదించినట్లు ఇతన్ని ఛేదించు.
8.97.67
ततस्तदेवेत्यभिपूज्य सत्वरं जनार्दनं कर्णमविध्यदर्जुनः ।
शरोत्तमैः सर्वकुरुत्तमस्त्वरं स्तथा यथा शम्बरहा पुरा बलिम् ॥ ८.९७.६७ ॥
అప్పుడు 'అలాగే' అని జనార్దనుని త్వరగా పూజించి, కురువంశీయులలో ఉత్తముడైన అర్జునుడు శ్రేష్ఠమైన బాణాలతో కర్ణుని గుచ్చాడు; పూర్వం శంబరుని సంహరించినవాడు బలిని గుచ్చినట్లు.
8.97.68
साश्चं तु कर्णं सरथं किरीटी समाचिनोद्भारत वत्सदन्तैः ।
प्रच्छादयामास दिशश्च बाणैः सर्वप्रयत्नात्तपनीयपुङ्खैः ॥ ८.९७.६८ ॥
అయితే కిరీటి (అర్జునుడు) గుర్రాలు, రథంతో సహా కర్ణుని, ఓ భారతా, వత్సదంత బాణాలతో కప్పివేశాడు; తన పూర్ణ ప్రయత్నంతో బంగారు రెక్కల బాణాలతో దిక్కులనూ కప్పాడు.
8.97.69
स वत्सदन्तैः पृथुपीनवक्षाः समाचितः सोऽधिरथिर्विभाति ।
सुपुष्पिताशोकपलाशशाल्मलिर्यथाऽचलश्चन्दनकाननायुतः ॥ ८.९७.६९ ॥
వత్సదంత బాణాలతో కప్పబడిన, విశాలమైన ఎత్తైన ఛాతీ కలిగిన ఆ అధిరథి కుమారుడు, బాగా పూచిన అశోక, పలాశ, శాల్మలి వృక్షాలతో, చందన వనాలతో చుట్టబడిన పర్వతంలా ప్రకాశిస్తున్నాడు.
8.97.70
शरैः शरीरे बहुभिः समर्पितैर्विभाति कर्णः समरे विशांपते ।
महीरुहैराचितसानुकन्दरो यथा गिरीन्द्रः स्फुटकर्णिकारवान् ॥ ८.९७.७० ॥
ఓ విశాంపతీ, యుద్ధంలో శరీరంపై గుచ్చుకున్న అనేక బాణాలతో కర్ణుడు, వృక్షాలతో కప్పబడిన శిఖరాలు, గుహలు కలిగి, వికసించిన కర్ణికార వృక్షాలతో ఉన్న గిరీంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తున్నాడు.
8.97.71
स बाणस्ङ्घान्बहुधा व्यवासृजन् विभाति कर्णः शरजालरश्मिवान् ।
सलोहितो रक्तगभस्तिमण्डलो दिवाकरोऽस्ताभिमिखो यथा तथा ॥ ८.९७.७१ ॥
అతడు అనేక విధాలుగా బాణసమూహాలను ప్రయోగించాడు; బాణజాలపు కిరణాలతో కర్ణుడు, ఎర్రని కిరణమండలం గల సూర్యుడు అస్తమయాభిముఖుడై ప్రకాశించినట్లు ప్రకాశించాడు.
8.97.72
बाह्वन्तरादाधिरथेर्विमुक्तान् बाणान्महाहीनिव दीप्यमानान् ।
व्यध्वंसयन्नर्जुनवाहुमुक्ताः शराः समासाद्य दिशः शिताग्राः ॥ ८.९७.७२ ॥
కర్ణుని బాహువుల మధ్య నుండి విడువబడిన, మహాసర్పాల వలె ప్రకాశించే బాణాలను అర్జునుని బాహువుల నుండి విడువబడిన వాడి బాణాలు నాశనం చేశాయి; అవి దిక్కులకు చేరాయి.
8.97.73
ततः स कर्णः समवाप्य धैर्य बाणान्विमुञ्चन्कुपिताहिकल्पान् ।
विव्याध पार्थ दशभिः पृषत्कैः कृष्णं च षड्भिः कुपिताहिकल्पैः ॥ ८.९७.७३ ॥
అప్పుడు కర్ణుడు ధైర్యం పొంది, కోపించిన సర్పాల వంటి బాణాలను ప్రయోగించాడు; పది పృషత్ బాణాలతో పార్థుని, ఆరు కోపిత సర్పసమాన బాణాలతో కృష్ణుని గాయపరిచాడు.
8.97.74
ततः किरीटी भृशमुग्रनिः स्वनं महाशरं सर्पविषानलोपमम् ।
अयस्मयं रौद्रमहास्रसंभृतं महाहवे क्षेप्तुमना महामतिः ॥ ८.९७.७४ ॥
అప్పుడు మహామతి అయిన కిరీటి అర్జునుడు, మహాయుద్ధంలో భయంకరంగా గర్జించే, సర్పవిష అగ్నితో సమానమైన, ఇనుముతో చేసిన, భయంకరమైన, మహాస్త్రాలతో నిండిన ఒక మహాబాణాన్ని ప్రయోగించాలని సంకల్పించాడు.
8.97.75
कालो ह्यदृश्यो नृप विप्रशापान्निदर्शयन्कर्णवधं ब्रुवाणः ।
भूमिस्तु चक्रं ग्रसतीत्यवोच त्कर्णस्य तस्मिन्वघकाल आगते ॥ ८.९७.७५ ॥
ఓ రాజా, బ్రాహ్మణ శాపం వల్ల అదృశ్యమైన కాలం కర్ణుని వధను చూపిస్తూ, 'భూమియే చక్రాన్ని మింగుతోంది' అని పలికింది; కర్ణుని ఆ వధకాలం వచ్చినప్పుడు అది ఇలా అన్నది.
8.97.76
न चास्य धोरं प्रतिभाति चास्त्रं यद्भार्गवोऽस्मै प्रददौ महात्मा ।
चक्रं च वामं ग्रसते भूमिरस्य प्राप्ते तस्मिन्वध्काले नृवीर ॥ ८.९७.७६ ॥
మహాత్ముడైన భార్గవుడు అతనికి ఇచ్చిన ఆ భయంకర అస్త్రం అతనికి గుర్తుకు రావడం లేదు. ఓ నరవీరా, అతని వధకాలం వచ్చినప్పుడు భూమి అతని ఎడమ చక్రాన్ని మింగుతోంది.
8.97.77
ततो रथो घूर्णितवान्नरेन्द्र शापात्तदा ब्राह्मणसत्तमस्य ।
प्राप्तं वधं शंसति चाप्यथास्रं प्रणश्यमानं द्विजमुख्यशापात् ॥ ८.९७.७७ ॥
అప్పుడు, ఓ నరేంద్రా, బ్రాహ్మణోత్తముని శాపం వల్ల అతని రథం తిరగసాగింది. అది అతని వధ సమీపించిందని సూచిస్తోంది; ద్విజోత్తముని శాపం వల్ల అస్త్రం కూడా నశించిపోతోంది.
8.97.78
ततश्च क्रमपतत्तस्य भूमौ स विह्वलः समरे सूतपुत्रः ।
सवेदिकश्चैत्य इवातिमात्रः सुपुष्पितो भूमितले निमग्नः ॥ ८.९७.७८ ॥
అప్పుడు సూతపుత్రుడు యుద్ధంలో కలవరపడి క్రమంగా నేలపై పడిపోయాడు; వేదికతో కూడిన ఎత్తైన, పుష్పించిన చైత్య వృక్షం నేలపై కూలినట్లుగా అతడు భూమిపై మునిగిపోయాడు.
8.97.79
मग्ने रथे ब्राह्मणशापमूढो ह्यस्त्रं च तं मोघमिषुं च सर्पम् ।
अमृष्यमाणो व्यसनानि तानि ह्स्तौ विधुन्वन्विजगर्ह धर्मम् ॥ ८.९७.७९ ॥
రథచక్రం కూరుకుపోగా, బ్రాహ్మణ శాపంతో మూఢుడై, ఆ అస్త్రాన్ని, ఆ వ్యర్థ బాణాన్ని, ఆ సర్పబాణాన్ని కూడా ఈ కష్టాలను సహించలేక, చేతులు విదిలిస్తూ అతడు ధర్మాన్ని నిందించాడు.
8.97.80
धर्मप्रधानं किल पाति धर्म इत्यब्रुवन्धर्मविदः सदैव ।
वयं च धर्मे प्रयताम नित्यं चर्तुयथाशक्ति यथाश्रुतं च ।
स चापि निघ्नाति न पाति भक्तान् मन्ये न नित्यं परिपाति धर्मः ॥ ८.९७.८० ॥
ధర్మమే ప్రధానమైనదని, అదే రక్షిస్తుందని ధర్మవేత్తలు ఎప్పుడూ చెప్పారు. మేము కూడా విన్నదాని ప్రకారం, మా శక్తి మేరకు ఎల్లప్పుడూ ధర్మాన్ని ఆచరించడానికి ప్రయత్నిస్తాము. కానీ ఆ ధర్మమే భక్తులను చంపుతుంది, రక్షించదు; ధర్మం ఎల్లప్పుడూ రక్షించదని నా అభిప్రాయం.
8.97.81
एवं ब्रुवन्प्रस्खलिताश्वसूतो विचाल्यमानोऽर्जुनबाणपातैः ।
मर्माभिघाताच्छिथिलः त्रियासु पुनः पुनर्धर्ममसौ जगर्ह ॥ ८.९७.८१ ॥
ఇలా మాట్లాడుతూ, గుర్రాలు సారథి తడబడగా, అర్జునుని బాణాల పతనంతో కంపించి, మర్మస్థానాలపై దెబ్బలతో బలహీనుడై, మళ్లీ మళ్లీ ధర్మాన్ని నిందించాడు.
8.97.82
ततः शरैर्भीमतरैरविध्यत्रिभिराहवे ।
हस्ते कृष्णं तथा पार्थमभ्यविध्यच्च सप्तभिः ॥ ८.९७.८२ ॥
అప్పుడు యుద్ధంలో అత్యంత భయంకరమైన మూడు బాణాలతో అతడిని గుచ్చాడు; చేతిలో ఉన్న కృష్ణుణ్ణి, పార్థుని కూడా ఏడు బాణాలతో కొట్టాడు.
8.97.83
ततोऽर्जुनः सप्तदश तिग्मवेगानजिह्नगान् ।
इन्द्राशनिसमान्घोरानसृजत्पावकोपमान् ॥ ८.९७.८३ ॥
అప్పుడు అర్జునుడు పదిహేడు వేగవంతమైన, సూటిగా వెళ్లే, ఇంద్రుని వజ్రంతో సమానమైన, భయంకరమైన, అగ్నితో సమానమైన బాణాలను ప్రయోగించాడు.
8.97.84
निर्भिद्य ते भीमवेगा ह्यपतन्प्रूथिवीतले ।
कम्पितात्मा ततः कर्णः शक्त्या चेष्टामदर्शयत् ॥ ८.९७.८४ ॥
ఆ భయంకర వేగంగల బాణాలు అతడిని గుచ్చి భూమిపై పడ్డాయి. అప్పుడు కంపించిన మనసుతో కర్ణుడు శక్తి (ఈటె)తో తన ప్రయత్నాన్ని చూపించాడు.
8.97.85
बलेनाथ स संस्तभ्य ब्रह्मास्त्रं समुदैरयत् ।
ऎन्द्रं ततोऽर्जुनश्चापि तं दृष्ट्वाऽभ्युपमन्त्रयत् ॥ ८.९७.८५ ॥
అప్పుడు కర్ణుడు బలంతో తనను స్థిరపరచుకుని బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు. తరువాత అర్జునుడు కూడా దానిని చూసి ఐంద్రాస్త్రాన్ని ఆవాహించాడు.
8.97.86
गाण्डीवं ज्यां च बाणांश्च सोऽनुमत्र्य परंतपः ।
व्यसृजच्छरवर्षाणि वर्षाणीव पुरंदरः ॥ ८.९७.८६ ॥
శత్రువులను దహించే ఆ వీరుడు గాండీవాన్ని, వింటినారిని, బాణాలను మంత్రంతో అభిమంత్రించి, ఇంద్రుని వలె బాణవర్షాన్ని కురిపించాడు.
8.97.87
ततस्तेजोमया वाणा रथात्पार्थस्य निः सृताः ।
प्रादुरासन्महावीर्याः कर्णस्य रथमन्तिकात् ।
स कर्णोऽग्रसदस्यास्त्रं कुर्वन्मोक्षं महारथः ॥ ८.९७.८७ ॥
అప్పుడు అర్జునుని రథం నుండి తేజోమయ బాణాలు వెలువడి, మహాశక్తివంతంగా కర్ణుని రథానికి దగ్గరగా ప్రత్యక్షమయ్యాయి. ఆ మహారథుడు కర్ణుడు వాటి అస్త్రాన్ని మింగివేసి, దాని విడుదలను అడ్డుకున్నాడు.
8.97.88
ततोऽब्रवीद्वृष्णिवीरस्तस्मिन्नस्रे विनाशिते ।
विसृजास्रं परं पार्थ राधेयो ग्रसते शरान् ॥ ८.९७.८८ ॥
ఆ అస్త్రం నాశనమైనప్పుడు వృష్ణి వీరుడు (కృష్ణుడు) ఇలా అన్నాడు: 'పార్థా, పరమాస్త్రాన్ని ప్రయోగించు! రాధాపుత్రుడు నీ బాణాలను మింగుతున్నాడు.'
8.97.89
ततो ब्रह्मास्त्रमत्युग्रं संमत्र्य समयोदयत् ।
छादयित्वा ततो बाणैः कर्ण प्रत्यस्यदर्जुनः ॥ ८.९७.८९ ॥
అప్పుడు అర్జునుడు అత్యంత భయంకరమైన బ్రహ్మాస్త్రాన్ని మంత్రంతో అభిమంత్రించి ప్రయోగించాడు. తరువాత బాణాలతో కర్ణుని కప్పివేసి, అతనిపై ప్రహరించాడు.
8.97.90
द्वितीयां च तृतीयां च चतुर्थी पञ्चमीं तथा ।
षष्ठीमथास्य चिच्छेद सप्तमीं च तथाऽष्टमीम् ।
नवमीं दशमीं चास्य तथा चैकादशीं वृषः ॥ ८.९७.९० ॥
అతడు (అర్జునుడు) దాని రెండవ, మూడవ, నాలుగవ, ఐదవ, ఆరవ, ఏడవ, ఎనిమిదవ, తొమ్మిదవ, పదవ, పదకొండవ (వింటి తాడు)ను కూడా ఛేదించాడు; ఆ వృషభుడు (అర్జునుడు).
8.97.91
ज्याशतं शतसंधानः स क्रर्णो नावबुध्यते ॥ ८.९७.९१ ॥
వందల వింటి తాళ్ళు; వంద బాణాలను సంధించే ఆ కర్ణుడు (దీనిని) గ్రహించలేదు.
8.97.92
ततो ज्यां विनिधायान्यामभिमत्र्य च पाण्डवः ।
शरैरवाकिरत्कर्ण दीप्यमानैरिवाहिभिः ॥ ८.९७.९२ ॥
అప్పుడు పాండవుడు మరొక తాడును బిగించి, మంత్రంతో అభిమంత్రించి, మండుతున్న సర్పాల వలె ఉన్న బాణాలను కర్ణునిపై కురిపించాడు.
8.97.93
तस्य ज्याच्छेदनं कर्णो ज्यावधानं च संयुगे ।
नान्वभुध्यत शीघ्रत्वात्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ८.९७.९३ ॥
యుద్ధంలో అతని వింటి తాడు తెగడం, మళ్లీ తాడు బిగించడం — కర్ణుడు వేగం కారణంగా గ్రహించలేదు; అది అద్భుతంలా మారింది.
8.97.94
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य प्रनिघ्नन्सव्यसाचिनः ।
चक्रे चाप्यधिकं पार्थात्स्ववीर्यमतिदर्शयन् ॥ ८.९७.९४ ॥
అస్త్రాలతో అస్త్రాలను అడ్డుకుంటూ, సవ్యసాచి (అర్జునుని)ని ప్రతిఘటిస్తూ, పార్థునికంటే మించి తన పరాక్రమాన్ని చూపించాడు.
8.97.95
ततः कर्णोऽर्जुनं दृष्ट्वा स्वस्यास्त्रेण च पीडितम् ।
अभ्यसेत्यब्रवीत्पार्थमातिष्ठास्त्रं व्रजेति च ॥ ८.९७.९५ ॥
అప్పుడు కర్ణుడు అర్జునుడు తన అస్త్రంతోనే బాధించబడడం చూసి, పార్థునితో “రా, అస్త్రాన్ని ధరించి నిలబడు, ముందుకు సాగు” అన్నాడు.
8.97.96
ततोऽग्निसदृशं घोरं शरं सर्पविषोपमम् ।
अश्मसारमयं दिव्यमभिमत्र्य परंतपः ।
रौद्रमस्रं समाधाय क्षेतुकामः किरीटिने ॥ ८.९७.९६ ॥
అప్పుడు అగ్నితో సమానమైన, భయంకరమైన, సర్ప విషంలా ఉన్న, రాతివలె దృఢమైన దివ్య బాణాన్ని శత్రుతాపకుడైన కర్ణుడు మంత్రంతో అభిమంత్రించి, రౌద్రాస్త్రాన్ని సంధించి కిరీటి (అర్జునుడు) పై ప్రయోగించాలనుకున్నాడు.
8.97.97
ततोऽग्रसन्मही चक्रं राधेयस्य तदा नृप ॥ ८.९७.९७ ॥
అప్పుడు, ఓ రాజా, భూమి రాధేయుడైన కర్ణుని చక్రాన్ని మింగివేసింది.
8.97.98
ततोऽवतीर्य राघेयो रथादाशु समुद्यतः ।
चक्रं भुजाभ्यामालम्ब्य सुमुत्क्षेप्तुमियेष सः ॥ ८.९७.९८ ॥
అప్పుడు రాధేయుడు వెంటనే రథం దిగి సిద్ధమై, రెండు చేతులతో చక్రాన్ని పట్టుకుని దానిని పైకెత్తి విసరాలని ప్రయత్నించాడు.
8.97.99
सप्तद्वीपा वसुमती सशैलवनकानना ।
गीर्णाचक्रा समुत्क्षिप्ता कर्णॆन चतुरङ्गुलम् ॥ ८.९७.९९ ॥
ఏడు ద్వీపాలతో, పర్వతాలు అడవులతో కూడిన వసుమతి (భూమి), చక్రం మింగబడినదై, కర్ణునిచే నాలుగు అంగుళాలు పైకి ఎత్తబడింది.
8.97.100
ग्रस्तचकस्तु राधेयः क्रोधादश्रूण्यवर्तयत् ।
अर्जुनं वीक्ष्य संरब्धमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ८.९७.१०० ॥
అయితే చక్రం మింగబడిన రాధేయుడు కోపంతో కన్నీళ్లు కార్చాడు; కోపోద్రిక్తుడైన అర్జునుని చూసి ఈ మాటలు పలికాడు.
8.97.101
भोभो पार्थ महेष्वास मुहूर्त परिपालय ।
यावच्चक्रमिदं ग्रस्तमुध्दरामि महीतलात् ॥ ८.९७.१०१ ॥
ఓ పార్థా, మహాధనుర్ధరా! ఒక్క క్షణం ఆగు; మింగబడిన ఈ చక్రాన్ని భూతలం నుండి నేను పైకి తీసేవరకు.
8.97.102
सव्यं चक्रं महीग्रस्तं दृष्ट्वा दैवादिदं मम ।
पार्थ कापुरुषाचीर्णमभिसन्धिं विसर्जय ॥ ८.९७.१०२ ॥
పార్థా, విధివశాత్తు నా ఎడమ చక్రం భూమిలో కూరుకుపోవడం చూసి, పిరికివారు అనుసరించే ఈ ఆలోచనను విడిచిపెట్టు.
8.97.103
न त्वं कापुरुषाचीर्ण मार्गमास्थातुमर्हसि ।
ख्यातस्त्वमसि कौन्तेय विशिष्टो रणकर्मसु ।
विशिष्टतरमेव त्वं कर्तुमर्हसि पाण्डव ॥ ८.९७.१०३ ॥
నువ్వు పిరికివారు నడిచే మార్గాన్ని అవలంబించకూడదు. కౌంతేయా, యుద్ధకర్మలలో నువ్వు ప్రసిద్ధుడవు, విశిష్టుడవు. పాండవా, నువ్వు మరింత విశిష్టమైన కార్యమే చేయాలి.
8.97.104
प्रकीर्णकेशे विमुखे ब्राह्मणेऽथ कृताञ्जलौ ।
शरणागते न्यस्तशस्त्रे याचमाने तथाऽर्जुन ॥ ८.९७.१०४ ॥
అర్జునా, చెదరిన జుట్టుతో, ముఖం త్రిప్పుకొని, చేతులు జోడించి ఉన్న బ్రాహ్మణునిపై, శరణు కోరి, ఆయుధాలు దించి యాచిస్తున్నవారిపై (శస్త్రం ప్రయోగించరాదు).
8.97.105
अबाणे भ्रष्टकवचे भ्रष्टभग्नायुधे तथा ।
न विमुञ्चन्ति शस्त्राणि शूराः साधुव्रते स्थिताः ॥ ८.९७.१०५ ॥
బాణాలు లేనివాడు, కవచం జారిపోయినవాడు, ఆయుధాలు పడి విరిగినవాడు — అలాంటివారిపై కూడా శూరులు శస్త్రాలు విడువరు; వారు సాధువ్రతంలో నిలిచి ఉంటారు.
8.97.106
त्वं च शूरतमो लोके साधुवृत्तश्च पाण्डव ।
अभिज्ञो युध्दधर्माणां तस्मात्क्षममुहूर्तकम् ॥ ८.९७.१०६ ॥
పాండవా, నువ్వు ప్రపంచంలోనే అత్యంత శూరుడవు, సాధు ప్రవర్తన కలవాడవు; యుద్ధధర్మాలు తెలిసినవాడవు. అందువల్ల ఒక్క క్షణం ఆగు.
8.97.107
दिव्यास्त्रविदमेयात्मा कार्तवीर्यसमो युधि ।
यावच्चक्रमिदं ग्रस्तमुद्धरामि महाभुज ॥ ८.९७.१०७ ॥
మహాబాహూ, దివ్యాస్త్రాలను ఎరిగినవాడను, అపరిమిత ఆత్మ కలవాడను, యుద్ధంలో కార్తవీర్యునితో సమానుడను — ఈ చక్రం కూరుకుపోయి ఉన్నంతవరకు దీనిని పైకి ఎత్తుతాను.
8.97.108
न मां रथस्थो भूमिष्ठं विकलं हन्तुमर्हसि ।
न वासुदेवात्त्वत्तो वा पाण्डवेयविभेम्यहम् ॥ ८.९७.१०८ ॥
రథంపై ఉన్న నీవు, నేలపై నిలిచి అంగవైకల్యంతో ఉన్న నన్ను చంపడం తగదు. వాసుదేవునికి గానీ, నీకు గానీ, పాండవునికి గానీ నేను భయపడను.
8.97.109
त्वं हि क्षत्रियदायादो महाकुलविवर्धनः ।
अतस्त्वां प्रब्रवीम्येष मुहूर्त क्षम पाण्डव ॥ ८.९७.१०९ ॥
నీవు క్షత్రియ వంశానికి వారసుడవు, మహాకులాన్ని వర్ధిల్లజేసేవాడవు. కాబట్టి పాండవా, ఇదిగో నీతో చెబుతున్నాను: ఒక్క క్షణం ఓపిక పట్టు.