มหาภารตะ · อัธยายะ 8.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.97.1
ततोऽपयाताः शरपातमात्रमवस्थिता वै कुरवो नरेन्द्र ।
विद्युत्प्रकाशं ददृशुः समन्ताद्धनञ्जयास्त्रं समुदीर्यमाणम् ॥ ८.९७.१ ॥
จากนั้นพวกกุรุถอยห่างออกไป ยืนอยู่ในระยะเพียงลูกศรจะตกถึง ข้าแต่จอมมนุษย์ พวกเขาเห็นอาวุธของธนัญชัยถูกปล่อยออกไปทุกทิศ แวบวาบดุจสายฟ้า
8.97.2
ततोऽग्रसत्सूतपुत्रोऽर्जुनस्य वियद्गतं घोरतरं शरैस्तत् ।
क्रुद्धेन पार्थेन शरं विसृष्टं वधाय कर्णस्य महाविमर्दे ॥ ८.९७.२ ॥
จากนั้นบุตรของสารถีได้สกัดอาวุธของอรชุนที่พุ่งไปในอากาศ อันน่าสะพรึงยิ่งนัก ซึ่งปาร์ถะผู้โกรธเกรี้ยวปล่อยออกไปเพื่อสังหารกรรณะในการประจัญบานอันใหญ่หลวง ด้วยลูกศรของตน
8.97.3
उदीर्यमाणं स्म कुरुन्दहन्तं सुवर्णपुङ्खैर्विशिखैर्ममर्द ।
कर्णस्त्वमोघेष्वसनं दृढज्यं विस्फारयित्वा विसृजञ्छरौघान ॥ ८.९७.३ ॥
อาวุธนั้นพุ่งขึ้นเผาผลาญพวกกุรุ กรรณะก็บดขยี้มันด้วยลูกศรมีขนปีกทองคำ แล้วขึงคันธนูที่ไม่มีวันพลาดและสายที่ตึงแน่น ปล่อยลูกศรนับพันออกไป
8.97.4
रामादुपात्तेन महामहिम्ना ह्याथर्वणेनारिविनाशनेन ।
तदर्जुनास्त्रं व्यघमद्दहन्तं पार्थ च वाणैर्निशितैरविध्यत् ॥ ८.९७.४ ॥
ด้วยอาวุธอาถรรพณะที่ได้มาจากพระราม ผู้มีความยิ่งใหญ่อันเกรียงไกรและทำลายศัตรู เขาจึงทำลายอาวุธอรชุนที่กำลังเผาผลาญนั้นให้พ่ายแพ้ไป และยิงปาร์ถะด้วยลูกศรคมกล้า
8.97.5
ततो विमर्दः सुमहान्वभूव तत्रार्जुनस्याधिरथेश्च राजन् ।
अन्योन्यमासादयतोः पृषत्कैर्विषाणघातैर्द्विपयोरिवाजौ ॥ ८.९७.५ ॥
ข้าแต่พระราชา จากนั้นการประจัญบานอันยิ่งใหญ่ก็เกิดขึ้นระหว่างอรชุนกับกรรณะบุตรของสารถี ทั้งสองพุ่งเข้าหากันด้วยลูกศร ดุจช้างสองเชือกชนกันในสนามรบด้วยงาของตน
8.97.6
ततोऽस्त्रसंघातसमावृतं तदा बभूव राजंस्तुमुलं रणाजिरम् ।
य्त्कर्णपार्थै शरवृष्टिसङ्घैर्निरन्तरं चक्रतुरम्बरं तदा ॥ ८.९७.६ ॥
ข้าแต่พระราชา สนามรบจากนั้นก็เต็มไปด้วยอาวุธนับหมื่น กลายเป็นความอลหม่าน กรรณะและปาร์ถะได้ทำให้ท้องฟ้าเต็มไปด้วยห่าฝนลูกศรอย่างไม่ขาดสาย
8.97.7
ततो जालं वाणमयं महान्तं सर्वेऽद्राक्षुः कुरवः सोमकाश्च ।
नान्यं च भूतं ददृशुस्तदा ते बाणान्धकारे तुमुलेऽथ किंचित् ॥ ८.९७.७ ॥
จากนั้นพวกกุรุและพวกโสมกะทั้งหมดได้เห็นตาข่ายลูกศรขนาดใหญ่ ในความมืดมัวจากลูกศรอันอลหม่านนั้น พวกเขามองไม่เห็นสิ่งอื่นใดเลย
8.97.8
तौ सन्दधानावनिशं च राजन् समस्यन्तौ चापि शराननेकान् ।
सन्दर्शयेतां युधि मार्गान्दिचित्रा न्धनुर्धरौ तौ विविधैः कृतास्त्रैः ॥ ८.९७.८ ॥
ข้าแต่พระราชา ทั้งสองคนนั้นง้างและปล่อยลูกศรไม่หยุดหย่อน ยิงลูกศรนับไม่ถ้วนในการรบ และแสดงวิถีอันน่าอัศจรรย์ ทั้งสองเป็นนักธนูที่ชำนาญอาวุธนานาชนิด
8.97.9
तयोरेवं युध्यतोराजिमध्ये सूतात्मजोऽभूदधिकः कदाचित् ।
पार्थः कदाचित्त्वधिकः किरीटी वीर्यास्त्रमायाबलपौरुषेण ॥ ८.९७.९ ॥
ขณะที่ทั้งสองต่อสู้กันเช่นนั้นในท่ามกลางสนามรบ บางครั้งบุตรของสารถีก็เหนือกว่า บางครั้งปาร์ถะผู้สวมมงกุฎก็เหนือกว่า ด้วยความกล้าหาญ อาวุธ มายา กำลัง และความเพียร
8.97.10
दृष्ट्वा तयोस्तं युधि संप्रहारं परस्परस्यान्तरमीक्षमाणयोः ।
घोरं तयोर्दुर्विषहं रणेऽन्यैर्योधाः सर्वे विस्मयमभ्यगच्छन् ॥ ८.९७.१० ॥
เมื่อเห็นการปะทะอันน่าสะพรึงและทนได้ยากในการรบระหว่างทั้งสอง ต่างฝ่ายต่างมองหาช่องว่างของอีกฝ่าย นักรบทั้งปวงที่เหลือก็ตกตะลึงอย่างยิ่ง
8.97.11
ततो भूतान्यन्तरिक्षस्थितानि तौ कर्णपार्थै प्रशशंसुर्नरेन्द्र ।
भोः कर्ण साध्वर्जुन साधु चेति वियत्सु वाणी श्रूयते सर्वतोपि ॥ ८.९७.११ ॥
ข้าแต่จอมมนุษย์ จากนั้นสรรพสัตว์ที่ยืนอยู่บนท้องฟ้าก็สรรเสริญทั้งสอง คือกรรณะและปาร์ถะ "ดีแล้วกรรณะ ดีแล้วอรชุน" เสียงเช่นนี้ได้ยินมาจากทุกทิศในท้องฟ้า
8.97.12
तस्मिन्विमर्दे रथवाजिनागैस्तदाऽभिघातैर्दलिते हि भूतले ।
ततस्तु पातालतले शयानो नागोऽश्वसेनः कृतवैरोऽर्जुनेन ॥ ८.९७.१२ ॥
ในการปะทะอันนั้น เมื่อพื้นแผ่นดินถูกย่ำยีด้วยการปะทะของรถ ม้า และช้าง ณ ก้นบาดาล มีนาคอัศวเสนะนอนอยู่ ซึ่งเป็นผู้มีเวรกับอรชุน
8.97.13
राजंस्तदा खाण्डवदाहमुक्तो विवेश कोपाद्वसुधातले यः ।
अथोत्पपातोर्ध्वगतिर्जवेन सन्दृश्य कर्णार्जुनयोर्विमर्दम् ॥ ८.९७.१३ ॥
ข้าแต่พระราชา ในครานั้น นาคผู้พ้นจากการเผาป่าขาณฑวะและเข้าไปซ่อนในแผ่นดินด้วยความโกรธ เมื่อเห็นการปะทะของกรรณะกับอรชุน ก็พุ่งขึ้นสู่เบื้องบนอย่างรวดเร็ว
8.97.14
अयं हि कालेस्य दुरात्मनो वै पार्थस्य वैरप्रतियातनाय ।
सञ्चिन्त्य तूर्ण प्रविवेश चैव कर्णस्य राजन्शररुपधारी ॥ ८.९७.१४ ॥
"บัดนี้เป็นเวลาที่คนชั่วนี้จะทดแทนเวรของตนต่อปาร์ถะ" คิดเช่นนั้นแล้ว ข้าแต่พระราชา มันก็เข้าไปในกรรณะโดยรวดเร็ว แปลงกายเป็นลูกศร
8.97.15
ततोस्रसङ्घातसमाकुलं तदा बभूव जन्यं विततांशुजालम् ।
तत्कर्णपार्थौ शरसङ्घ्वृष्टिभिर्निरन्तरं चक्रतुरंबरं तदा ॥ ८.९७.१५ ॥
จากนั้นสนามรบซึ่งแน่นขนัดด้วยสายเลือดก็กลายเป็นดุจตาข่ายแห่งรัศมีที่แผ่กว้าง แล้วกรรณะและปาร์ถะก็ทำให้ท้องฟ้าเต็มไปด้วยห่าฝนลูกศรอย่างไม่ขาดสาย
8.97.16
तद्वाणजालैकमयं महान्तं सर्वेऽत्रसन्कुरवः सोमकाश्च ।
नान्यत्किञ्चिद्ददृशुः सम्पतद्वै बाणान्धकारे तुमुलेऽतिमात्रम् ॥ ८.९७.१६ ॥
พวกกุรุและพวกโสมกะทั้งหมดต่างหวาดกลัวเมื่อเห็นความมืดมหึมาที่ประกอบด้วยตาข่ายลูกศรทั้งสิ้น ในความมืดอันน่าสะพรึงของลูกศรนั้น พวกเขามองไม่เห็นสิ่งใดนอกจากลูกศรที่พุ่งลงมา
8.97.17
ततस्तौ पुरुषव्याघ्रौ सर्वलोकधनुर्धरौ ।
त्यक्तप्राणौ रणे वीरौ युध्दश्रममुपागतौ ॥ ८.९७.१७ ॥
จากนั้นทั้งสองเสือในหมู่มนุษย์ ผู้เป็นนักธนูของทุกโลก วีรบุรุษที่ทอดทิ้งชีวิตในการรบ ก็มาถึงความเหน็ดเหนื่อยแห่งการสงคราม
8.97.18
समुत्क्षेपैर्वीक्षमाणौ सिक्तौ चन्दनवारिणा ।
सवालव्यजनैर्दिव्यैर्दिविस्थैरप्सरोगणैः ।
शक्रसूर्यकराब्जाभ्यां प्रमार्जितमुखावुभौ ॥ ८.९७.१८ ॥
ทั้งสองถูกพรมด้วยน้ำหอมจันทน์ ถูกพัดด้วยพัดขนจามรีและพัดทิพย์ มีหมู่อัปสรยืนอยู่บนสวรรค์คอยมอง และพระอินทร์กับพระอาทิตย์ได้ใช้มือดุจดอกบัวเช็ดใบหน้าของทั้งสองให้สะอาด
8.97.19
कर्णोऽथ पार्थ न विशेषयद्यदा भृशं च पार्थेन शराभितप्तः ।
ततस्तु वीरः शरविक्षताङ्गो दघ्रे मनो ह्येकशयस्य तस्य ॥ ८.९७.१९ ॥
เมื่ออรชุนได้ทำให้กรรณะเจ็บปวดด้วยลูกศรอย่างยิ่ง กรรณะก็ไม่อาจแยกอรชุนออกจากตนได้อีกต่อไป จากนั้นวีรบุรุษผู้มีกายบาดเจ็บด้วยลูกศรก็จดจ่อใจอยู่กับผู้นอนเพียงหนึ่งเดียวนั้น
8.97.20
ततो रिपुघ्नं समधत्त कर्णः सुसंचितं सर्पमुखं ज्वलन्तम् ।
रौद्रं शरं सन्नतमुग्रघौतं पार्थार्थमित्येव चिराभिगुप्तम् ॥ ८.९७.२० ॥
จากนั้นกรรณะก็ง้างลูกศรสังหารศัตรูที่เตรียมไว้อย่างดี มีปากเป็นงูและลุกโชน น่าสะพรึง งอ ลับคมอย่างดุดัน และได้เก็บรักษาไว้นานเพื่ออรชุนเพียงผู้เดียว
8.97.21
सदार्चितं चन्दनचूर्णशायितं सुवर्णतूणीरशयं महार्चिषम् ।
आकर्णपूर्ण विचकर्ष कर्णो विमोक्तुकामः शरमुग्रवेगम् ॥ ८.९७.२१ ॥
ผู้ถูกบูชาเสมอ วางอยู่บนผงจันทน์ นอนในกระบอกทองคำ ลูกศรเปลวไฟอันยิ่งใหญ่นั้น กรรณะดึงสายธนูจนสุดถึงใบหู ปรารถนาจะปล่อยลูกศรที่พุ่งด้วยความเร็วดุร้าย
8.97.22
प्रदीप्तमैरावतवंशसंभवं शिरो जिहीर्षुर्युधि सव्यसाचिनः ।
ततः प्रजज्वाल दिशो नमश्च उल्काश्च घोराः शतशः प्रपेतुः ॥ ८.९७.२२ ॥
เกิดจากวงศ์ของไอราวตะ ลุกโชน มันปรารถนาจะชิงศีรษะของสัวยสาจินหรืออรชุนในการรบ ครั้นนั้น ทิศทั้งหลายและท้องฟ้าก็ลุกโชน และอุกกาบาตอันน่ากลัวนับร้อยก็ตกลงมา
8.97.23
तस्मिस्तु नागे धनुषि प्रयुक्ते हाहाकृता लोकपालाः सशक्राः ॥ ८.९७.२३ ॥
เมื่อลูกศรงูนั้นถูกประทับลงบนคันธนู เทพผู้พิทักษ์โลกพร้อมด้วยศักระต่างร้องออกมาว่า อ้า อ้า
8.97.24
स सूतपुत्रस्तमपाङ्गदेशे अवाड्मुखं संधयति स्म रोषात् ।
न तं स्म जानाति महानुभावमपङ्गदेशेऽभिनिविष्टमाजौ ॥ ८.९७.२४ ॥
บุตรของสารถีนั้นด้วยความโกรธ ได้ประทับลูกศรที่หันปลายลงนั้นไว้ที่หางตา เขาไม่รู้จักผู้ยิ่งใหญ่นั้น ซึ่งถูกตรึงอยู่ที่หางตาในการรบ
8.97.25
न चापि तं बुबुधे सूतपुत्रो बाणे प्रविष्टं योगबलेन नागम् ।
दशशतनयनोऽहिं दृश्य बाणे प्रविष्टं निहत इति सुतो मे स्रस्तगात्रो बभूव ।
जलजकुसुमयोनिः श्रेष्ठभावो जितात्मा त्रिदशपतिमवोचन्मा व्यथिष्ठा जये श्रीः ॥ ८.९७.२५ ॥
บุตรของสารถีมิได้รู้เลยว่างูนั้นได้เข้าไปในลูกศรแล้วด้วยพลังโยคะ อินทร์ ผู้มีพันตา เห็นงูที่เข้าไปในลูกศรแล้ว ก็ร่างกายอ่อนแรงลง คิดว่า บุตรของเราถูกฆ่าแล้ว พระพรหม ผู้เกิดจากดอกบัว ผู้มีภาวะอันสูงส่งและมีอาตมันที่ชนะตนแล้ว จึงตรัสแก่เจ้าแห่งเทพว่า อย่าได้เศร้าโศกเลย ศรีแห่งชัยชนะอยู่ที่ชัยชนะ
8.97.26
ततोऽब्रवीन्मद्रराजो महात्मा दृष्ट्वा कर्ण प्रहितेषुं तमुग्रम् ।
ग्रीवायतः कर्ण न् संहितोऽयं समीक्ष्य संधत्स्व शरं परध्नम् ॥ ८.९७.२६ ॥
ครั้นนั้น พระราชาแห่งมัทระผู้ยิ่งใหญ่ เห็นลูกศรอันดุร้ายที่กรรณะปล่อยไปนั้น จึงกล่าวว่า กรรณะ ลูกศรนั้นมุ่งไปที่คอ จงดูมันแล้วประทับลูกศรที่สังหารศัตรูเถิด
8.97.27
अथाब्रवीत्क्रोधसंरक्तनेत्रो मद्राधिपं सूतपुत्रो मनस्वी ।
न संधत्ते द्विः शरं शल्य कर्णो न मादृशा जिह्ययुध्दा भवन्ति ॥ ८.९७.२७ ॥
ครั้นนั้น กรรณะ บุตรของสารถีผู้มีใจแน่วแน่ ตาแดงด้วยความโกรธ จึงกล่าวแก่เจ้าแห่งมัทระว่า ศัลยะ กรรณะจะไม่ประทับลูกศรดอกที่สองเลย คนอย่างข้าพเจ้าไม่ต่อสู้ด้วยวิธีคดโกง
8.97.28
इतिदमुक्त्वा विससर्ज तं शरं प्रयत्नतो वर्षगणाभिपूजितम् ।
हतोसि रे फल्गुन इत्यधिक्षिपन्नुवाच चोच्चैर्गिरमूर्जितां वृषः ॥ ८.९७.२८ ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว เขาก็ปล่อยลูกศรนั้นไป ซึ่งเขาได้บูชามานานหลายปีด้วยความพยายามอย่างยิ่ง ขณะเยาะเย้ยว่า เฮ้ ฟัลคุนะ เจ้าถูกฆ่าแล้ว วีรบุรุษผู้เป็นดั่งวัวกระทิงนั้นก็ร้องออกมาดังๆ ด้วยเสียงอันทรงพลัง
8.97.29
स सायकः कर्णभुजप्रसृष्टो हुताशनार्कप्रतिमः सुघोरः ।
गुणच्युतः कर्णधनुः प्रमुक्तो वियद्गतः प्राज्वलदन्तरिक्षे ॥ ८.९७.२९ ॥
ลูกศรนั้นที่ปล่อยออกจากแขนของกรรณะ น่ากลัวยิ่งดั่งไฟและดวงอาทิตย์ เมื่อหลุดจากสายธนูของกรรณะ มันก็พุ่งขึ้นสู่ท้องฟ้า และลุกโชนอยู่กลางอากาศ
8.97.30
तमापतन्तं ज्वलितं निरीक्ष्य वियद्गतं वृष्णिकुलप्रवीरः ।
रथस्य चक्रं सहसा निपीड्य पञ्चाङ्गुलं मञ्जयति स्म वीरः ॥ ८.९७.३० ॥
เมื่อเห็นลูกศรลุกโชนพุ่งลงมาจากท้องฟ้า วีรบุรุษผู้เลิศแห่งตระกูลวฤษณิ ก็กดล้อรถลงอย่างรวดเร็ว จนมันจมลงไปในดินห้านิ้ว
8.97.31
ततोऽन्तरिक्षे सुमहान्निनादः संपूजनार्थ मधुसूदनस्य ।
र्दिव्यानि पुष्पाण्यथ सिंहनादाः ।
तस्मिंस्तथा वै धरणीं निमग्ने रथे प्रयत्नान्मधुसूदनस्य ॥ ८.९७.३१ ॥
ครั้นนั้น เสียงคำรามอันยิ่งใหญ่ก็ดังขึ้นบนท้องฟ้า เพื่อถวายการบูชาแด่มธุสูทนะ ดอกไม้ทิพย์ก็ตกลงมา และเสียงคำรามดุจสิงห์ก็ดังขึ้น ในขณะนั้นเมื่อรถกำลังจมลงสู่แผ่นดิน มธุสูทนะก็ประคองไว้ด้วยความพยายาม
8.97.32
ततः किरीटं वहुरत्नचित्रं जघान नागोऽर्जुनमूर्धतो बलात् ।
गिरेः सुजाताङ्कुरपुष्पितद्रुमं महेन्द्रवज्रं शिखरं यथोत्तमम् ॥ ८.९७.३२ ॥
ครั้นนั้น งูก็ฟาดมงกุฎประดับอัญมณีมากมายออกจากศีรษะของอรชุนด้วยกำลัง ดุจยอดเขาอันเลิศที่มีต้นไม้ผลิดอกและหน่ออ่อน ถูกสายฟ้าของพระอินทร์ฟาด
8.97.33
ततः किरीटं तपनीयचित्रं पार्थोत्तमाङ्गदहरत्तरस्वी ।
तद्धेमजालावनतं सुघोरं संप्रज्वलत्तन्निपपात भूमौ ॥ ८.९७.३३ ॥
ครั้นนั้น บุตรของปฤถาผู้รวดเร็วได้คว้ามงกุฎสีทองประดับลายจากศีรษะของอรชุน มงกุฎนั้นโค้งงอด้วยตาข่ายทองคำ น่ากลัวยิ่ง ลุกโชนแล้วตกลงสู่พื้นดิน
8.97.34
ततोऽर्जुनस्योत्तमगात्रभूषणं सुवर्णमुक्तामणिवज्रचित्रितम् ।
धरावियद्दयोसलिलेषु विश्रुतं बलं निसर्गोत्तममन्युभिः सदा ॥ ८.९७.३४ ॥
ครั้นนั้น เครื่องประดับของร่างอันสูงส่งของอรชุน ประดับด้วยทอง ไข่มุก อัญมณีและเพชร เป็นที่รู้จักทั่วแผ่นดิน ท้องฟ้า สวรรค์และน้ำ ซึ่งมีพลังแห่งความโกรธอันสูงส่งตามธรรมชาติอยู่เสมอ
8.97.35
शरेण मूर्ध्नि प्रजहार सूतजो दिवाकरेन्दुज्वलनग्रहत्विषम् ।
सुवर्णमुक्तामणिवज्रभूषणं पुरन्दरार्थ तपसा प्रयत्नतः ॥ ८.९७.३५ ॥
บุตรของสารถีได้ใช้ลูกศรฟาดเครื่องประดับศีรษะ ซึ่งส่องประกายดุจดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ ไฟ และดาวเคราะห์ ประดับด้วยทอง ไข่มุก อัญมณีและเพชร ที่สร้างขึ้นด้วยความพยายามและตบะเพื่อพระอินทร์
8.97.36
स्वयं कृतं यद्विधिना स्वयंभुवा महार्हरुपं द्विषतां भयंकरम् ।
निजघ्नते देवरिपून्सुरेश्वरः स्वयं ददौ यध्दि मुदाऽर्जुनाय ॥ ८.९७.३६ ॥
สิ่งที่พระสวยัมภูเองทรงสร้างขึ้นด้วยวิธีการ มีรูปลักษณ์อันมีค่ายิ่งและน่าสะพรึงแก่ศัตรู ซึ่งเจ้าแห่งเทพอินทร์ใช้สังหารศัตรูของเหล่าเทพ พระองค์ได้ประทานมันแก่อรชุนด้วยความยินดี
8.97.37
हरिप्रचेतोहरिवित्तगोप्तृभिः पिनाकपाशाशनिदण्डधारिभिः ।
सुरोत्तमैरप्यविषह्यमर्दितुं प्रसह्य नागेन जहार तद्वृषा ॥ ८.९७.३७ ॥
สิ่งที่แม้เหล่าเทพผู้เลิศก็ไม่อาจทนทำลายได้ ซึ่งได้รับการคุ้มครองโดยหริ ประเจตัส และกุเวร ผู้ถือคันธนู บ่วงบาศ สายฟ้า และกระบอง วฤษะผู้เป็นวัวกระทิงได้แย่งเอาไปด้วยกำลังผ่านทางงู
8.97.38
तदुत्तमेषून्मथितं विषाहिना प्रदीप्तपर्चिष्मदतीव सुन्दरम् ।
पपात पार्थस्य किरीटमुत्तमं दिवाकरोस्तादिव पर्वताज्ज्वलन् ॥ ८.९७.३८ ॥
มงกุฎอันเลิศของบุตรปฤถาที่ถูกลูกศรอันเลิศและงูพิษกระแทกจนหลุด ลุกโชนด้วยเปลวไฟและงดงามยิ่ง ได้ตกลงมาดุจดวงอาทิตย์ที่ลุกโชนร่วงลงจากภูเขา
8.97.39
महीवियद्दयोसलिलानि वायुना प्रसह्य रुग्णानि विघूर्णितानि वा ।
इतीव शब्दं भुवनेषु तत्तथा जना व्यवस्यन्ति दिशश्च विह्वलाः ॥ ८.९७.३९ ॥
แผ่นดิน ท้องฟ้า สวรรค์และน้ำ ราวกับถูกลมพัดจนแตกหักและหมุนวน เสียงนั้นจึงดังก้องไปทั่วโลกทั้งหลาย ผู้คนและทิศทั้งหลายต่างตื่นตระหนกคิดว่าเป็นเช่นนั้นจริง
8.97.40
विना किरीटं शुशुभे स पार्थः श्यामो युवा शैल इव त्रिशृङ्गैः ॥ ८.९७.४० ॥
เมื่อปราศจากมงกุฎ บุตรปฤถาผู้นั้น ผิวคล้ำและยังหนุ่ม ก็งามเหมือนภูเขาที่มีสามยอด
8.97.42
ततः समुद्ग्र्थ्य सितेन वाससा स्वमूर्घजानव्यथितस्तदाऽर्जुनः ।
बभौ सुसंपूर्णमरीचिनेन्दुना शिरोगतेनोदयपर्वतो यथा
स चापि राधेयभुजप्रमुक्तो हुताशनार्कप्रतिमद्युतिर्महान् ।
महोरगः कृतवैरोऽर्जुनेन किरीटमाहृत्य समुत्पपात ॥ ८.९७.४२ ॥
จากนั้นอรชุนมิได้หวั่นไหว จึงมัดผมของตนด้วยผ้าขาว งามเหมือนภูเขาที่ดวงอาทิตย์ขึ้น มีพระจันทร์เต็มดวงประดับอยู่บนยอด ส่วนงูใหญ่นั้นหลุดจากแขนของกรรณะ สว่างดุจไฟและดวงอาทิตย์ มีความเป็นศัตรูต่ออรชุน มันคาบมงกุฎแล้วบินขึ้นไป
8.97.43
तमुत्पतन्तं द्विपदां वरिष्ठो दृष्ट्वा वचः पार्थमुवाच कृष्णः ।
महोरगं पाण्डव पश्यपश्य प्रयोजितं त्वन्निधनार्थमुग्रम् ॥ ८.९७.४३ ॥
กฤษณะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้มีสองเท้า ทรงเห็นงูนั้นบินขึ้นไป จึงตรัสกับอรชุนว่า ดูเถิดปาณฑพ ดูงูใหญ่ดุร้ายนั่น ซึ่งถูกส่งมาเพื่อทำลายท่าน
8.97.44
स एवमुक्तो मधुसूदनेन गाण्डीवधन्वा हरिमुग्रवाचा ।
उवाच को न्वेष ममाद्य नागः क्षयाय नागाद्गरुडस्य वक्त्रम् ॥ ८.९७.४४ ॥
เมื่อมธุสูทนะตรัสดังนั้นแก่หริ อรชุนผู้ถือคันธนูคาณฑีวะ จึงตรัสด้วยถ้อยคำอันดุดันว่า ผู้ใดกันที่มาในร่างงูในวันนี้เพื่อทำลายข้า ผู้นี้คือใครกัน เหมือนงูที่หลุดจากปากของครุฑ
8.97.45
योऽसौ त्वया खाण्डवे चित्रभानुं संतर्पयाणेन धनुर्धरेण ।
वियद्गतो जननीगुप्तदेहो मत्वैकरूपं निहताऽस्य माता ॥ ८.९७.४५ ॥
งูนั้นคือผู้ที่ท่านสังหารในป่าขาณฑวะ ขณะถวายบูชาจิตรภานุ คือพระอัคนี ผู้ซึ่งร่างกายได้รับการคุ้มครองโดยมารดาของตน มันได้ลอยขึ้นไปในท้องฟ้าแล้ว มันเข้าใจว่าท่านกับมารดาของมันเป็นร่างเดียวกัน จึงฆ่ามารดาของมันเสีย
8.97.46
स एष तद्वैरमनुस्मरन्वै त्वां प्रार्थयत्यात्मवधाय नूनम् ।
नभश्च्युतां प्रज्वलितामिवोल्कां पश्यैनमायान्तममित्रसाह ॥ ८.९७.४६ ॥
มันระลึกถึงความเป็นศัตรูนั้นอยู่เสมอ จึงแสวงหาท่านเพื่อให้ตนเองพินาศแน่แท้ ดูเถิด มันกำลังพุ่งมา ดุจอุกกาบาตลุกโชนที่หลุดจากท้องฟ้า ข้าแต่ผู้มีชัยเหนือศัตรู
8.97.47
ततः स जिष्णुः परिवृत्य रोषाच्चिच्छेद षड्भिर्निशितैः सुधारैः ।
नागं वियत्तिर्यगिवोत्पतन्तं स च्छिन्नगात्रो निपपात भूमौ ॥ ८.९७.४७ ॥
จากนั้นอรชุนผู้มีชัยด้วยความโกรธ หันกลับไป แล้วด้วยลูกศรคมกล้าหกดอก ตัดงูที่กำลังพุ่งขึ้นในแนวเฉียงกลางท้องฟ้า ร่างของมันถูกตัดขาดแล้วก็ร่วงลงสู่พื้นดิน
8.97.48
हते च तस्मिन्भुजगे किरीटिना स्वयं विभुः पार्थिव भूतलादथ ।
समुज्जहाराशु पुनः पतन्तं रथं भुजाभ्यां पुरुषोत्तमस्ततः ॥ ८.९७.४८ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อพระอรชุนผู้สวมมงกุฎสังหารงูนั้นแล้ว พระปุรุโษตตมะผู้ยิ่งใหญ่ก็ทรงยกรถที่กำลังตกลงสู่พื้นดินขึ้นมาอีกครั้งด้วยพระกรของพระองค์ในทันที
8.97.49
तस्मिन्मुहूर्ते दशभिः पृषत्कैः शिलाशितैर्बर्हिणबर्हवाजितैः ।
विव्याघ कर्णः पुरुषप्रवीरो धनञ्जयं तिर्यगवेक्षमाणः ॥ ८.९७.४९ ॥
ในขณะนั้นเอง กรรณะผู้เป็นวีรบุรุษที่สุดในหมู่มนุษย์ ได้ยิงธนัญชัยด้วยลูกศรสิบดอก ที่ลับบนหินและติดขนนกยูง พลางมองไปข้างๆ
8.97.50
ततोऽर्जुनो द्वादशभिः सुमुक्तैर्वराहकर्णैर्निशितैः समर्प्य ।
नाराचमाशीविषतुल्यवेगमाकर्णपूर्णायतमुत्ससर्ज ॥ ८.९७.५० ॥
จากนั้นอรชุนก็ยิงลูกศรคมสิบสองดอกที่มีหัวอย่างหูหมูป่า ปล่อยออกไปอย่างแม่นยำ แล้วจึงปล่อยลูกศรเหล็กที่พุ่งเร็วดุจงูพิษ ดึงสายจนเต็มถึงใบหู
8.97.51
स चित्रवर्मेषुवरो विदार्य प्राणान्निरस्यन्निव साधुमुक्तः ।
कर्णस्य पीत्वा रुधिरं विवेश वसुंधरां शॊणितदिग्धवाजः ॥ ८.९७.५१ ॥
ลูกศรอันประเสริฐที่มีเกราะลวดลายหลากสีนั้นถูกปล่อยไปอย่างดี มันเจาะกรรณะ ดุจขับไล่ลมปราณออกไป แล้วดื่มเลือดของเขา และจมลงไปในแผ่นดิน ขนนกของมันเปื้อนด้วยเลือด
8.97.52
ततो वृषो बाणनिपातकोपितो महोरगो दण्डविघट्टितो यथा ।
तदाऽऽशुकारी व्यसृजच्छरोत्तमान् महाविषः सर्प इवोत्तमं विषम् ॥ ८.९७.५२ ॥
จากนั้นวฤษะ โกรธเพราะลูกศรที่ตกลงมา ดุจงูใหญ่ที่ถูกไม้ตีให้ตื่น จึงรีบปล่อยลูกศรที่ดีที่สุด ดุจงูพิษร้ายแรงที่ปล่อยพิษสุดยอดออกมา
8.97.53
जनार्दनं द्वादशभिः पराभिनन्नवैर्नवत्या च शरैस्तथाऽर्जुनम् ।
शरेण घोरेण पुनश्च पाण्डवं विदार्य कर्णो व्यनदज्जहास च ॥ ८.९७.५३ ॥
เขายิงชนารทนะด้วยลูกศรสิบสองดอก และยิงอรชุนด้วยเก้าสิบดอก แล้วกรรณะก็ยิงลูกศรอันน่ากลัวเจาะปาณฑพอีกครั้ง พลางคำรามและหัวเราะ
8.97.54
तमस्य हर्षं ममृषे न पाण्डवो बिभेद मर्माणि ततोऽस्य मर्मवित् ।
परःशतैः पत्रिभिरिन्द्रविक्रमस्तथा यथेन्द्रो बलमोजसा रणे ॥ ८.९७.५४ ॥
ปาณฑพทนความยินดีของเขาไม่ได้ เขารู้จุดสำคัญของร่างกาย จึงเจาะจุดตายของกรรณะด้วยลูกศรมีขนนกนับร้อยดอก เขากล้าหาญดุจอินทร์ ดุจอินทร์ที่ฟาดฟันในสงครามด้วยพละกำลังและพลังงาน
8.97.55
ततः शराणां नवतिं तदाऽर्जुनः ससर्ज कर्णेऽन्तकदण्डसंनिभाम् ।
तैः पत्रिभिर्विद्धतनुः स विव्यथे तथा यथा वज्रविदारितोऽचलः । ॥ ८.९७.५५ ॥
จากนั้นอรชุนก็ปล่อยลูกศรเก้าสิบดอกไปยังกรรณะ ดุจไม้เท้าของยมทูต ร่างกายของกรรณะถูกลูกศรมีขนนกเหล่านั้นเจาะ เขาจึงดิ้นทุรนทุราย ดุจภูเขาที่ถูกสายฟ้าผ่าแตก
8.97.56
मणिप्रवेकोत्तमवज्रहाटकैरलंकृतं चास्य वराङ्गभूषणम् ।
प्रविद्धमुर्व्यां निपपात पत्रिभिर्धनञ्जयेनोत्तमकुण्डलेपि च ॥ ८.९७.५६ ॥
เครื่องประดับร่างกายอันประเสริฐของเขา ประดับด้วยอัญมณี เพชรชั้นดี และทองคำ ถูกลูกศรมีขนนกของธนัญชัยเจาะแล้วตกลงสู่พื้นดิน ต่างหูอันประเสริฐของเขาก็ตกลงไปด้วย
8.97.57
महाधनं शिल्पिवरैः प्रयत्नतः कृतं यदस्योत्तमवर्म भास्वरम् ।
सुदीर्घकालेन ततोऽस्य पाण्डवः क्षणेन बाणैर्बहुधा व्यशातयत् ॥ ८.९७.५७ ॥
เกราะอันประเสริฐของเขาที่สุกใส มีราคาสูงยิ่ง ช่างฝีมือชั้นเยี่ยมทำขึ้นด้วยความพยายามอย่างมากในเวลาอันยาวนาน ปาณฑพก็ทำให้แตกเป็นชิ้นนับไม่ถ้วนด้วยลูกศรในพริบตาเดียว
8.97.58
तस्येषुभिः खण्डितकुण्डलोऽन्तः परिक्षतश्चाभ्यधिकं तदानीम् ।
सलोहिताङ्गश्रवणश्चकाशे सलोहिताङ्गश्रवणो यथा दिवि ॥ ८.९७.५८ ॥
ต่างหูของเขาแตกเพราะลูกศร ในขณะนั้นเขาได้รับบาดเจ็บสาหัสภายในยิ่งนัก ร่างกายและหูของเขาแดงฉาน เขาจึงส่องแสงดุจดาวเคราะห์สีแดงบนท้องฟ้า
8.97.59
स तं विवर्माणमथोत्तपेषुभिः शितैश्चतुर्भिः कुपितः पराभिनत् ।
स विव्यथेऽत्यर्थमरिप्रताडितो यथाऽऽतुरः पित्तकफानिलज्वरैः ॥ ८.९७.५९ ॥
อรชุนโกรธจัด จึงยิงกรรณะผู้ไร้เกราะด้วยลูกศรคมสี่ดอกที่ลุกโชน กรรณะถูกศัตรูยิงจนทุรนทุรายอย่างยิ่ง ดุจคนป่วยที่ถูกไข้ดีซ่าน เสมหะ และลมพัดเข้าเล่นงาน
8.97.60
महाधनुर्मण्डलनिः सृतैः शितैः क्रियाप्रयत्नप्रहितैर्बलेन च ।
ततक्ष कर्ण बहुभिः शरोत्तमैर्बिभेद मर्मस्वपि चार्जुनस्त्वरन् ॥ ८.९७.६० ॥
อรชุนรีบยิงกรรณะด้วยลูกศรอันประเสริฐหลายดอก ที่คมกล้าและพุ่งออกจากวงคันธนูใหญ่ ส่งออกไปด้วยความชำนาญและพละกำลัง อรชุนยังยิงเจาะจุดตายของเขาด้วย
8.97.61
दृढाहतः पत्रिभिरुग्रवेगैः पार्थेन कर्णो विविधैः शिताग्रैः ।
बभौ गिरिर्गैरिकधातुरक्तः क्षरन्प्रपातैरिव रक्तमम्भः ॥ ८.९७.६१ ॥
กรรณะถูกอรชุนยิงอย่างหนักด้วยลูกศรปลายคมหลายดอก ที่พุ่งแรงและน่ากลัว เขาส่องแสงดุจภูเขาที่ย้อมด้วยดินแดงสีแดง มีน้ำสีเลือดไหลออกจากน้ำตกของมัน
8.97.62
ततोऽर्जुनः कर्णमवक्रगैर्नवैः सुवर्णपुङ्खैः सुदृढैरयस्मयैः ।
यमाग्निदण्डप्रतिमैः स्तनान्तरे पराभिनत्क्रौञ्चमिवाद्रिमग्निजः ॥ ८.९७.६२ ॥
จากนั้นอรชุนได้แทงกรรณะที่กลางอกด้วยลูกศรเหล็กใหม่ที่พุ่งตรง มีขนปลายทองคำ แข็งแรงมาก เหมือนท่อนไม้ของพระยมและพระอัคนี ดังที่บุตรแห่งไฟแทงภูเขาเกราญจะ
8.97.63
ततः शरावापमपास्य सूतजो धनुश्च तच्छक्रशरासनोपमम् ।
ततो रथस्थः स मुमोह च स्खलन् प्रशीर्णमुष्टिः सुभृशाहतः प्रभो ॥ ८.९७.६३ ॥
จากนั้นบุตรแห่งสารถีได้ทิ้งธนูนั้นซึ่งเหมือนสายธนูของพระอินทร์ พร้อมกับแล่งลูกศรของตน แล้วเขาซึ่งยืนอยู่บนรถก็หลงงงและเซ มือที่จับหลุดหลวม ถูกตีอย่างหนัก ข้าแต่องค์เจ้า
8.97.64
न चार्जुनस्तं व्यसने तदेषिवान्निहन्तुमार्यः पुरुषव्रते स्थितः ।
ततस्तमिन्द्रावरजः सुसंभ्रमादुवाच किं पाण्डव हे प्रमाद्यसे ॥ ८.९७.६४ ॥
อรชุนผู้ประเสริฐซึ่งยืนมั่นในคำปฏิญาณของลูกผู้ชาย ไม่ปรารถนาจะฆ่าเขาในยามวิบัตินั้น แล้วน้องชายของพระอินทร์ก็ตรัสแก่เขาด้วยความรีบร้อนยิ่งว่า "ข้าแต่ปาณฑพ เจ้าประมาทอะไรอยู่"
8.97.65
नैवाहितानां सततं विपश्चितः क्षणं प्रतीक्षन्त्यपि दुर्बलीयसाम् ।
विशेषतोऽरीन्व्यसनेषु पण्डितो निहत्य धर्मं च यशश्च विन्दते ॥ ८.९७.६५ ॥
ผู้รอบรู้ไม่เคยรอแม้เพียงชั่วขณะให้ศัตรูของตน โดยเฉพาะผู้ที่อ่อนแอกว่า ผู้มีปัญญาที่ฆ่าศัตรูในยามวิบัติย่อมได้ทั้งธรรมและเกียรติยศ
8.97.66
तदेकवीरं तव चाहितं सदा त्वरस्व कर्ण सहसाऽभिमर्दितुम् ।
पुरा समर्थः समुपैति सूतजो भिन्धि त्वमेनं नमुचिं यथा हरिः ॥ ८.९७.६६ ॥
เพราะฉะนั้น จงรีบบดขยี้วีรบุรุษผู้เดียวซึ่งเป็นศัตรูของท่านอยู่เสมอนั้นเถิด ข้าแต่กรรณะ บุตรแห่งสารถีผู้มีความสามารถกำลังเข้ามา จงฟันเขาเสียเหมือนที่พระหริฟันนมุจิ
8.97.67
ततस्तदेवेत्यभिपूज्य सत्वरं जनार्दनं कर्णमविध्यदर्जुनः ।
शरोत्तमैः सर्वकुरुत्तमस्त्वरं स्तथा यथा शम्बरहा पुरा बलिम् ॥ ८.९७.६७ ॥
จากนั้นอรชุนก็กล่าวว่า "เป็นเช่นนั้น" และถวายความเคารพแด่พระชนารทันอย่างรวดเร็ว แล้วยิงกรรณะด้วยลูกศรชั้นเยี่ยม อรชุนผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กุรุ ยิงอย่างรวดเร็วเหมือนที่ผู้ฆ่าศัมพระเคยยิงพลีในกาลก่อน
8.97.68
साश्चं तु कर्णं सरथं किरीटी समाचिनोद्भारत वत्सदन्तैः ।
प्रच्छादयामास दिशश्च बाणैः सर्वप्रयत्नात्तपनीयपुङ्खैः ॥ ८.९७.६८ ॥
แต่กิรีฏินหรืออรชุน ข้าแต่ภารตะ ได้คลุมกรรณะพร้อมทั้งม้าและรถด้วยลูกศรปลายฟันลูกโค และด้วยความพยายามเต็มที่ เขาก็ได้คลุมทั่วทุกทิศด้วยลูกศรขนปลายทองคำ
8.97.69
स वत्सदन्तैः पृथुपीनवक्षाः समाचितः सोऽधिरथिर्विभाति ।
सुपुष्पिताशोकपलाशशाल्मलिर्यथाऽचलश्चन्दनकाननायुतः ॥ ८.९७.६९ ॥
ผู้เป็นโอรสของอธิรถ อกกว้างและอิ่มเอิบ ถูกคลุมด้วยลูกศรปลายฟันลูกโค ส่องแสงอยู่ เหมือนภูเขาที่ล้อมรอบด้วยป่าจันทน์ ซึ่งมีต้นอโศก ปาลาศ และศาลมลีที่ออกดอกบานสะพรั่ง
8.97.70
शरैः शरीरे बहुभिः समर्पितैर्विभाति कर्णः समरे विशांपते ।
महीरुहैराचितसानुकन्दरो यथा गिरीन्द्रः स्फुटकर्णिकारवान् ॥ ८.९७.७० ॥
ข้าแต่พระราชา กรรณะส่องแสงอยู่ในสงครามด้วยลูกศรจำนวนมากที่ปักอยู่บนร่างกาย เหมือนจอมเขาที่มียอดและถ้ำถูกปกคลุมด้วยต้นไม้ และมีต้นกรรณิการ์บานสะพรั่ง
8.97.71
स बाणस्ङ्घान्बहुधा व्यवासृजन् विभाति कर्णः शरजालरश्मिवान् ।
सलोहितो रक्तगभस्तिमण्डलो दिवाकरोऽस्ताभिमिखो यथा तथा ॥ ८.९७.७१ ॥
เขาปล่อยฝูงลูกศรออกไปหลายทาง กรรณะส่องแสงด้วยข่ายลูกศรเป็นดั่งรัศมี เหมือนดวงอาทิตย์ที่มีวงแสงสีแดงเรืองอยู่ ขณะเผชิญหน้ากับการอัสดง
8.97.72
बाह्वन्तरादाधिरथेर्विमुक्तान् बाणान्महाहीनिव दीप्यमानान् ।
व्यध्वंसयन्नर्जुनवाहुमुक्ताः शराः समासाद्य दिशः शिताग्राः ॥ ८.९७.७२ ॥
ลูกศรที่พุ่งจากอ้อมแขนของอรชุน ปลายแหลม ได้ทำลายลูกศรที่ปล่อยจากระหว่างแขนของกรรณะ ซึ่งลุกโชนเหมือนงูใหญ่ แล้วแผ่ไปถึงทุกทิศ
8.97.73
ततः स कर्णः समवाप्य धैर्य बाणान्विमुञ्चन्कुपिताहिकल्पान् ।
विव्याध पार्थ दशभिः पृषत्कैः कृष्णं च षड्भिः कुपिताहिकल्पैः ॥ ८.९७.७३ ॥
จากนั้นกรรณะได้ความกล้าคืนมา จึงปล่อยลูกศรที่เหมือนงูโกรธ แล้วยิงปารถะด้วยลูกศรปฤษัตกะสิบดอก และยิงกฤษณะด้วยหกดอกที่เหมือนงูโกรธ
8.97.74
ततः किरीटी भृशमुग्रनिः स्वनं महाशरं सर्पविषानलोपमम् ।
अयस्मयं रौद्रमहास्रसंभृतं महाहवे क्षेप्तुमना महामतिः ॥ ८.९७.७४ ॥
จากนั้นกิรีฏีหรืออรชุนผู้มีปัญญายิ่ง ประสงค์จะยิงลูกศรใหญ่ที่คำรามดังน่ากลัวในมหาสงคราม ลูกศรนั้นเหมือนไฟแห่งพิษงู ทำด้วยเหล็ก น่ากลัว บรรจุอาวุธทรงพลังไว้เต็ม
8.97.75
कालो ह्यदृश्यो नृप विप्रशापान्निदर्शयन्कर्णवधं ब्रुवाणः ।
भूमिस्तु चक्रं ग्रसतीत्यवोच त्कर्णस्य तस्मिन्वघकाल आगते ॥ ८.९७.७५ ॥
ข้าแต่พระราชา กาลเวลาซึ่งมองไม่เห็นเพราะคำสาปของพราหมณ์ แสดงการสังหารกรรณะ ได้ตรัสว่า "แผ่นดินกำลังกลืนล้อรถ" เมื่อกาลแห่งการสังหารกรรณะมาถึงแล้ว จึงตรัสเช่นนั้น
8.97.76
न चास्य धोरं प्रतिभाति चास्त्रं यद्भार्गवोऽस्मै प्रददौ महात्मा ।
चक्रं च वामं ग्रसते भूमिरस्य प्राप्ते तस्मिन्वध्काले नृवीर ॥ ८.९७.७६ ॥
อาวุธอันน่ากลัวที่มหาบุรุษภารควะประทานให้เขา ก็ไม่ปรากฏในความคิดของเขา และเมื่อกาลแห่งความตายมาถึง ข้าแต่วีรบุรุษในหมู่มนุษย์ แผ่นดินกำลังกลืนล้อซ้ายของเขา
8.97.77
ततो रथो घूर्णितवान्नरेन्द्र शापात्तदा ब्राह्मणसत्तमस्य ।
प्राप्तं वधं शंसति चाप्यथास्रं प्रणश्यमानं द्विजमुख्यशापात् ॥ ८.९७.७७ ॥
จากนั้น ข้าแต่พระราชา รถของเขาก็หมุนเคว้ง ด้วยคำสาปของพราหมณ์ผู้ประเสริฐ มันบอกถึงความตายที่มาถึงแล้ว และด้วยคำสาปของทวิชผู้เลิศ อาวุธนั้นก็กำลังดับสูญไปด้วย
8.97.78
ततश्च क्रमपतत्तस्य भूमौ स विह्वलः समरे सूतपुत्रः ।
सवेदिकश्चैत्य इवातिमात्रः सुपुष्पितो भूमितले निमग्नः ॥ ८.९७.७८ ॥
จากนั้นบุตรแห่งสารถีก็ค่อย ๆ ล้มลงสู่พื้นดิน ตกตะลึงอยู่ในสงคราม จมลงในผืนดินเหมือนต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ที่สูงมาก ออกดอกบานสะพรั่ง พร้อมทั้งแท่นบูชา
8.97.79
मग्ने रथे ब्राह्मणशापमूढो ह्यस्त्रं च तं मोघमिषुं च सर्पम् ।
अमृष्यमाणो व्यसनानि तानि ह्स्तौ विधुन्वन्विजगर्ह धर्मम् ॥ ८.९७.७९ ॥
เมื่อรถจมลง เขาตกอยู่ในความหลงเพราะคำสาปของพราหมณ์ และระลึกถึงอาวุธนั้น ลูกศรที่ไร้ผล และลูกศรงู ทนความวิบัติเหล่านั้นไม่ได้ จึงสั่นมือทั้งสองแล้วติเตียนธรรม
8.97.80
धर्मप्रधानं किल पाति धर्म इत्यब्रुवन्धर्मविदः सदैव ।
वयं च धर्मे प्रयताम नित्यं चर्तुयथाशक्ति यथाश्रुतं च ।
स चापि निघ्नाति न पाति भक्तान् मन्ये न नित्यं परिपाति धर्मः ॥ ८.९७.८० ॥
ผู้รู้ธรรมได้กล่าวเสมอมาว่า ธรรมเป็นใหญ่ และธรรมย่อมคุ้มครอง พวกเราก็พยายามปฏิบัติตามธรรมเสมอ ตามกำลังของตน และตามที่ได้ฟังมา แต่ธรรมนั้นเองกลับฟาดฟันผู้ศรัทธาของตน และไม่คุ้มครองพวกเขา ข้าพเจ้าเห็นว่าธรรมไม่ได้คุ้มครองเสมอไป
8.97.81
एवं ब्रुवन्प्रस्खलिताश्वसूतो विचाल्यमानोऽर्जुनबाणपातैः ।
मर्माभिघाताच्छिथिलः त्रियासु पुनः पुनर्धर्ममसौ जगर्ह ॥ ८.९७.८१ ॥
เมื่อกล่าวเช่นนั้น ม้าและสารถีของเขาก็ล้มเซ สั่นสะเทือนเพราะลูกศรของอรชุนที่ตกลงมา อ่อนกำลังเพราะถูกโจมตีที่จุดสำคัญ เขาจึงติเตียนธรรมซ้ำแล้วซ้ำเล่า
8.97.82
ततः शरैर्भीमतरैरविध्यत्रिभिराहवे ।
हस्ते कृष्णं तथा पार्थमभ्यविध्यच्च सप्तभिः ॥ ८.९७.८२ ॥
ครั้งนั้น ในการรบ เขาใช้ลูกศรสามดอกที่น่าสะพรึงที่สุดแทงอรชุน และฟาดกฤษณะผู้อยู่ในมือของอรชุน กับทั้งอรชุนด้วยลูกศรเจ็ดดอก
8.97.83
ततोऽर्जुनः सप्तदश तिग्मवेगानजिह्नगान् ।
इन्द्राशनिसमान्घोरानसृजत्पावकोपमान् ॥ ८.९७.८३ ॥
ครั้งนั้น อรชุนยิงลูกศรสิบเจ็ดดอกที่พุ่งเร็วและตรงทาง ดุจสายฟ้าของพระอินทร์ น่าสะพรึงและลุกโชนดุจไฟ
8.97.84
निर्भिद्य ते भीमवेगा ह्यपतन्प्रूथिवीतले ।
कम्पितात्मा ततः कर्णः शक्त्या चेष्टामदर्शयत् ॥ ८.९७.८४ ॥
ลูกศรที่พุ่งด้วยความเร็วอันน่ากลัวนั้นทะลุทะลวงเขาแล้วตกลงบนพื้นดิน ครั้งนั้น กรรณะ ใจสั่นสะท้าน จึงแสดงความพยายามของตนด้วยหอกศักติ
8.97.85
बलेनाथ स संस्तभ्य ब्रह्मास्त्रं समुदैरयत् ।
ऎन्द्रं ततोऽर्जुनश्चापि तं दृष्ट्वाऽभ्युपमन्त्रयत् ॥ ८.९७.८५ ॥
ครั้งนั้น กรรณะตั้งสติมั่นด้วยกำลัง แล้วปลดปล่อยอาวุธพรหมาสตร์ ต่อมา อรชุนเห็นดังนั้น ก็ร่ายเชิญอาวุธไอนทรอตอบโต้
8.97.86
गाण्डीवं ज्यां च बाणांश्च सोऽनुमत्र्य परंतपः ।
व्यसृजच्छरवर्षाणि वर्षाणीव पुरंदरः ॥ ८.९७.८६ ॥
ผู้ทำลายศัตรูนั้น หลังจากปลุกเสกคันธนูคาณฑีวะ สายธนู และลูกศรด้วยมนตร์แล้ว ก็ปล่อยฝนลูกศรดุจพระปุรันทระ
8.97.87
ततस्तेजोमया वाणा रथात्पार्थस्य निः सृताः ।
प्रादुरासन्महावीर्याः कर्णस्य रथमन्तिकात् ।
स कर्णोऽग्रसदस्यास्त्रं कुर्वन्मोक्षं महारथः ॥ ८.९७.८७ ॥
ครั้งนั้น ลูกศรอันเรืองรองของอรชุนพุ่งออกจากรถศึกและปรากฏขึ้น มีอานุภาพยิ่งใหญ่ ใกล้รถศึกของกรรณะ มหารถกรรณะจึงกลืนอาวุธนั้นเสีย ทำให้ไม่อาจปล่อยออกไปได้
8.97.88
ततोऽब्रवीद्वृष्णिवीरस्तस्मिन्नस्रे विनाशिते ।
विसृजास्रं परं पार्थ राधेयो ग्रसते शरान् ॥ ८.९७.८८ ॥
ครั้งนั้น เมื่ออาวุธนั้นถูกทำลายแล้ว วีรบุรุษแห่งวฤษณิจึงกล่าวว่า “ปารถะ จงปล่อยอาวุธอันสูงสุดออกไปเถิด บุตรแห่งราธากำลังกลืนลูกศรของท่านอยู่”
8.97.89
ततो ब्रह्मास्त्रमत्युग्रं संमत्र्य समयोदयत् ।
छादयित्वा ततो बाणैः कर्ण प्रत्यस्यदर्जुनः ॥ ८.९७.८९ ॥
ครั้งนั้น อรชุนปลุกเสกอาวุธพรหมาสตร์อันร้ายกาจยิ่งด้วยมนตร์ แล้วปล่อยออกไป จากนั้นจึงใช้ลูกศรปิดกรรณะไว้ แล้วพุ่งเข้าใส่เขา
8.97.90
द्वितीयां च तृतीयां च चतुर्थी पञ्चमीं तथा ।
षष्ठीमथास्य चिच्छेद सप्तमीं च तथाऽष्टमीम् ।
नवमीं दशमीं चास्य तथा चैकादशीं वृषः ॥ ८.९७.९० ॥
ลูกศรที่สองจนถึงที่สิบเอ็ด ทั้งที่สอง ที่สาม ที่สี่ ที่ห้า ที่หก ที่เจ็ด ที่แปด ที่เก้า และที่สิบ ของสายธนูของเขา ถูกวีรบุรุษอรชุนตัดขาดไป
8.97.91
ज्याशतं शतसंधानः स क्रर्णो नावबुध्यते ॥ ८.९७.९१ ॥
กรรณะ ผู้สามารถยิงลูกศรหนึ่งร้อยดอกพร้อมกันได้ ไม่รู้ตัวเลยว่าสายธนูหนึ่งร้อยเส้นถูกตัดขาด
8.97.92
ततो ज्यां विनिधायान्यामभिमत्र्य च पाण्डवः ।
शरैरवाकिरत्कर्ण दीप्यमानैरिवाहिभिः ॥ ८.९७.९२ ॥
ครั้งนั้น ปาณฑพผู้นั้นใส่สายธนูเส้นใหม่ แล้วปลุกเสกด้วยมนตร์ จากนั้นก็ระดมลูกศรลุกโชนดุจงูไฟใส่กรรณะ
8.97.93
तस्य ज्याच्छेदनं कर्णो ज्यावधानं च संयुगे ।
नान्वभुध्यत शीघ्रत्वात्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ८.९७.९३ ॥
ในการรบ กรรณะไม่รู้ตัวเลยว่าสายธนูของตนถูกตัดและถูกขึงใหม่ เพราะความรวดเร็วนั้น เหตุการณ์จึงดูน่าอัศจรรย์
8.97.94
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य प्रनिघ्नन्सव्यसाचिनः ।
चक्रे चाप्यधिकं पार्थात्स्ववीर्यमतिदर्शयन् ॥ ८.९७.९४ ॥
เขาป้องกันอาวุธด้วยอาวุธ และตอบโต้อรชุนผู้ใช้มือทั้งสองข้างได้ดี แสดงกำลังของตนเองให้เห็นยิ่งกว่าปารถะ
8.97.95
ततः कर्णोऽर्जुनं दृष्ट्वा स्वस्यास्त्रेण च पीडितम् ।
अभ्यसेत्यब्रवीत्पार्थमातिष्ठास्त्रं व्रजेति च ॥ ८.९७.९५ ॥
ครั้งนั้น กรรณะเห็นอรชุนถูกอาวุธของตนเองบีบคั้น จึงกล่าวกับปารถะว่า “มาเถิด จงยืนหยัดและถืออาวุธของเจ้าขึ้น เดินหน้าเข้ามาเถิด”
8.97.96
ततोऽग्निसदृशं घोरं शरं सर्पविषोपमम् ।
अश्मसारमयं दिव्यमभिमत्र्य परंतपः ।
रौद्रमस्रं समाधाय क्षेतुकामः किरीटिने ॥ ८.९७.९६ ॥
ครั้งนั้น กรรณะผู้ทำให้ศัตรูหวาดหวั่น ปลุกเสกลูกศรทิพย์ที่น่ากลัวดุจไฟ มีพิษดุจงู แข็งดุจเหล็กหินด้วยมนตร์ เขาเตรียมอาวุธรุทระอันดุร้าย ปรารถนาจะยิงมันใส่กิริฏินผู้สวมมงกุฎ
8.97.97
ततोऽग्रसन्मही चक्रं राधेयस्य तदा नृप ॥ ८.९७.९७ ॥
ครั้งนั้น ข้าแต่พระราชา แผ่นดินก็กลืนล้อรถของบุตรแห่งราธาไป
8.97.98
ततोऽवतीर्य राघेयो रथादाशु समुद्यतः ।
चक्रं भुजाभ्यामालम्ब्य सुमुत्क्षेप्तुमियेष सः ॥ ८.९७.९८ ॥
ครั้งนั้น บุตรแห่งราธาลงจากรถศึกอย่างรวดเร็วด้วยความพร้อม จับล้อรถด้วยสองแขน ปรารถนาจะยกขึ้นแล้วเหวี่ยงออกไป
8.97.99
सप्तद्वीपा वसुमती सशैलवनकानना ।
गीर्णाचक्रा समुत्क्षिप्ता कर्णॆन चतुरङ्गुलम् ॥ ८.९७.९९ ॥
แผ่นดินวสุมดี พร้อมทวีปทั้งเจ็ด พร้อมภูเขา ป่าและสวน ถูกกรรณะยกขึ้นได้สูงสี่นิ้ว ทั้งที่ล้อรถของเขาถูกกลืนไปแล้ว
8.97.100
ग्रस्तचकस्तु राधेयः क्रोधादश्रूण्यवर्तयत् ।
अर्जुनं वीक्ष्य संरब्धमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ८.९७.१०० ॥
แต่กรรณะ บุตรแห่งราธา ล้อรถถูกกลืนไปแล้ว ด้วยความโกรธจึงหลั่งน้ำตา เมื่อเห็นอรชุนที่กำลังโกรธจัด จึงกล่าวถ้อยคำนี้
8.97.101
भोभो पार्थ महेष्वास मुहूर्त परिपालय ।
यावच्चक्रमिदं ग्रस्तमुध्दरामि महीतलात् ॥ ८.९७.१०१ ॥
ดูก่อน ปารถะ ผู้ยิงธนูเก่งกล้า โปรดรอสักครู่ จนกว่าข้าจะยกล้อรถที่ถูกกลืนนี้ขึ้นจากพื้นผิวแผ่นดินได้
8.97.102
सव्यं चक्रं महीग्रस्तं दृष्ट्वा दैवादिदं मम ।
पार्थ कापुरुषाचीर्णमभिसन्धिं विसर्जय ॥ ८.९७.१०२ ॥
เห็นล้อซ้ายของเราจมอยู่ในดินด้วยโชคชะตา โอ ปารถ จงละความคิดที่คนขลาดกระทำนี้เสีย
8.97.103
न त्वं कापुरुषाचीर्ण मार्गमास्थातुमर्हसि ।
ख्यातस्त्वमसि कौन्तेय विशिष्टो रणकर्मसु ।
विशिष्टतरमेव त्वं कर्तुमर्हसि पाण्डव ॥ ८.९७.१०३ ॥
เจ้าไม่ควรเดินตามทางที่คนขลาดเคยเดิน เจ้าเป็นที่รู้จักและโดดเด่นในการรบ โอ เการเตยะ โอ ปาณฑวะ เจ้าควรกระทำการที่โดดเด่นยิ่งกว่านั้นเสียอีก
8.97.104
प्रकीर्णकेशे विमुखे ब्राह्मणेऽथ कृताञ्जलौ ।
शरणागते न्यस्तशस्त्रे याचमाने तथाऽर्जुन ॥ ८.९७.१०४ ॥
โอ อรชุน ไม่ควรยิงพราหมณ์ที่ผมยุ่งเหยิง หันหลังให้ ประนมมือ มาขอที่พึ่ง วางอาวุธลงแล้ว และกำลังขออยู่ ก็เช่นเดียวกัน
8.97.105
अबाणे भ्रष्टकवचे भ्रष्टभग्नायुधे तथा ।
न विमुञ्चन्ति शस्त्राणि शूराः साधुव्रते स्थिताः ॥ ८.९७.१०५ ॥
วีรบุรุษย่อมไม่ปล่อยอาวุธใส่ผู้ที่ไม่มีลูกศร เกราะหลุดไป อาวุธหลุดและหักแล้ว พวกเขายังคงมั่นอยู่ในคำปฏิญาณของผู้ดี
8.97.106
त्वं च शूरतमो लोके साधुवृत्तश्च पाण्डव ।
अभिज्ञो युध्दधर्माणां तस्मात्क्षममुहूर्तकम् ॥ ८.९७.१०६ ॥
เจ้าเป็นผู้กล้าหาญที่สุดในโลก โอ ปาณฑวะ และมีความประพฤติดี รู้กฎแห่งการรบ ฉะนั้นจงรอสักครู่เถิด
8.97.107
दिव्यास्त्रविदमेयात्मा कार्तवीर्यसमो युधि ।
यावच्चक्रमिदं ग्रस्तमुद्धरामि महाभुज ॥ ८.९७.१०७ ॥
โอ ผู้มีแขนทรงพลัง เราผู้รู้อาวุธทิพย์ มีตนที่หยั่งไม่ได้ เทียบเท่ากับกรรตวีรยะในการรบ จะยกล้อนี้ขึ้นขณะที่มันยังจมอยู่
8.97.108
न मां रथस्थो भूमिष्ठं विकलं हन्तुमर्हसि ।
न वासुदेवात्त्वत्तो वा पाण्डवेयविभेम्यहम् ॥ ८.९७.१०८ ॥
ท่านไม่ควรสังหารข้า ผู้ยืนอยู่บนดินและไร้ความสามารถ ขณะที่ท่านยืนอยู่บนรถศึก ข้าไม่กลัววาสุเทพ ไม่กลัวท่าน และไม่กลัวบุตรแห่งปาณฑุ
8.97.109
त्वं हि क्षत्रियदायादो महाकुलविवर्धनः ।
अतस्त्वां प्रब्रवीम्येष मुहूर्त क्षम पाण्डव ॥ ८.९७.१०९ ॥
เจ้าเป็นทายาทแห่งชนชั้นกษัตริย์ ผู้ทำให้วงศ์ตระกูลอันยิ่งใหญ่เจริญขึ้น ฉะนั้นข้าจึงกล่าวกับเจ้าดังนี้ โอ ปาณฑวะ จงรอสักครู่เถิด