ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 8.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.97.1
ततोऽपयाताः शरपातमात्रमवस्थिता वै कुरवो नरेन्द्र ।
विद्युत्प्रकाशं ददृशुः समन्ताद्धनञ्जयास्त्रं समुदीर्यमाणम् ॥ ८.९७.१ ॥
ਤੀਰ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕੌਰਵਾਂ ਨੇ, ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਧਨੰਜਯ ਦਾ ਅਸਤ੍ਰ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖਿਆ।
8.97.2
ततोऽग्रसत्सूतपुत्रोऽर्जुनस्य वियद्गतं घोरतरं शरैस्तत् ।
क्रुद्धेन पार्थेन शरं विसृष्टं वधाय कर्णस्य महाविमर्दे ॥ ८.९७.२ ॥
ਤਦ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਪਾਰਥ ਦੁਆਰਾ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਦੇ ਵਧ ਲਈ ਛੱਡੇ ਗਏ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲਿਆ।
8.97.3
उदीर्यमाणं स्म कुरुन्दहन्तं सुवर्णपुङ्खैर्विशिखैर्ममर्द ।
कर्णस्त्वमोघेष्वसनं दृढज्यं विस्फारयित्वा विसृजञ्छरौघान ॥ ८.९७.३ ॥
ਕੌਰਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦੇ ਹੋਏ ਉੱਠਦੇ ਉਸ ਤੀਰ ਨੂੰ ਕਰਨ ਨੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ; ਅਚੂਕ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਤਾਰ ਸਮੇਤ ਪੂਰਾ ਖਿੱਚ ਕੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਛੱਡੀਆਂ।
8.97.4
रामादुपात्तेन महामहिम्ना ह्याथर्वणेनारिविनाशनेन ।
तदर्जुनास्त्रं व्यघमद्दहन्तं पार्थ च वाणैर्निशितैरविध्यत् ॥ ८.९७.४ ॥
ਪਰਸ਼ੂਰਾਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਆਥਰਵਣ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸੜਦੇ ਅਰਜੁਨ ਅਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ; ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
8.97.5
ततो विमर्दः सुमहान्वभूव तत्रार्जुनस्याधिरथेश्च राजन् ।
अन्योन्यमासादयतोः पृषत्कैर्विषाणघातैर्द्विपयोरिवाजौ ॥ ८.९७.५ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਅਧਿਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਰਨ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਨ ਟਕਰਾਅ ਹੋਇਆ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਾਥੀ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਭਿੜਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ।
8.97.6
ततोऽस्त्रसंघातसमावृतं तदा बभूव राजंस्तुमुलं रणाजिरम् ।
य्त्कर्णपार्थै शरवृष्टिसङ्घैर्निरन्तरं चक्रतुरम्बरं तदा ॥ ८.९७.६ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਉਹ ਰਣਭੂਮੀ ਭਿਆਨਕ ਰੌਲੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਾਰਥ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਅਸਮਾਨ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
8.97.7
ततो जालं वाणमयं महान्तं सर्वेऽद्राक्षुः कुरवः सोमकाश्च ।
नान्यं च भूतं ददृशुस्तदा ते बाणान्धकारे तुमुलेऽथ किंचित् ॥ ८.९७.७ ॥
ਫਿਰ ਕੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਸੋਮਕਾਂ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜਾਲ ਵੇਖਿਆ; ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਰੌਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਇਆ।
8.97.8
तौ सन्दधानावनिशं च राजन् समस्यन्तौ चापि शराननेकान् ।
सन्दर्शयेतां युधि मार्गान्दिचित्रा न्धनुर्धरौ तौ विविधैः कृतास्त्रैः ॥ ८.९७.८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਲਗਾਤਾਰ ਬਾਣ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਛੱਡਦੇ ਰਹੇ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਨੇਕ ਬਾਣ ਛੱਡ ਕੇ ਅਨੋਖੇ ਰਾਹ ਵਿਖਾਏ — ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਧਨੁਰਧਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ।
8.97.9
तयोरेवं युध्यतोराजिमध्ये सूतात्मजोऽभूदधिकः कदाचित् ।
पार्थः कदाचित्त्वधिकः किरीटी वीर्यास्त्रमायाबलपौरुषेण ॥ ८.९७.९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਣਭੂਮੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਲੜਦੇ ਹੋਏ, ਕਦੇ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਿਰੀਟੀ ਪਾਰਥ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਸੀ — ਵੀਰਤਾ, ਅਸਤ੍ਰ, ਮਾਇਆ, ਬਲ ਅਤੇ ਪੌਰਸ਼ ਨਾਲ।
8.97.10
दृष्ट्वा तयोस्तं युधि संप्रहारं परस्परस्यान्तरमीक्षमाणयोः ।
घोरं तयोर्दुर्विषहं रणेऽन्यैर्योधाः सर्वे विस्मयमभ्यगच्छन् ॥ ८.९७.१० ॥
ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਮੌਕਾ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ, ਅਸਹਿ ਯੁੱਧ-ਪ੍ਰਹਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਣਭੂਮੀ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
8.97.11
ततो भूतान्यन्तरिक्षस्थितानि तौ कर्णपार्थै प्रशशंसुर्नरेन्द्र ।
भोः कर्ण साध्वर्जुन साधु चेति वियत्सु वाणी श्रूयते सर्वतोपि ॥ ८.९७.११ ॥
ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ, ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ, ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਾਰਥ, ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। "ਓ ਕਰਨ, ਵਾਹ! ਅਰਜੁਨ, ਵਾਹ!" ਇਹ ਬਾਣੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਸੁਣੀ ਗਈ।
8.97.12
तस्मिन्विमर्दे रथवाजिनागैस्तदाऽभिघातैर्दलिते हि भूतले ।
ततस्तु पातालतले शयानो नागोऽश्वसेनः कृतवैरोऽर्जुनेन ॥ ८.९७.१२ ॥
ਉਸ ਜੰਗ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ, ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਕੁਚਲੀ ਗਈ, ਤਦ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਤਲ ਵਿੱਚ ਲੇਟਿਆ ਨਾਗ ਅਸ਼ਵਸੇਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਸੀ।
8.97.13
राजंस्तदा खाण्डवदाहमुक्तो विवेश कोपाद्वसुधातले यः ।
अथोत्पपातोर्ध्वगतिर्जवेन सन्दृश्य कर्णार्जुनयोर्विमर्दम् ॥ ८.९७.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਫਿਰ ਖਾਂਡਵ ਦਹਨ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਜੋ ਨਾਗ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਉਹ ਟਕਰਾਅ ਦੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਉਛਲਿਆ।
8.97.14
अयं हि कालेस्य दुरात्मनो वै पार्थस्य वैरप्रतियातनाय ।
सञ्चिन्त्य तूर्ण प्रविवेश चैव कर्णस्य राजन्शररुपधारी ॥ ८.९७.१४ ॥
"ਇਹ ਦੁਸ਼ਟ ਲਈ ਪਾਰਥ ਨਾਲ ਵੈਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬਾਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ।
8.97.15
ततोस्रसङ्घातसमाकुलं तदा बभूव जन्यं विततांशुजालम् ।
तत्कर्णपार्थौ शरसङ्घ्वृष्टिभिर्निरन्तरं चक्रतुरंबरं तदा ॥ ८.९७.१५ ॥
ਫਿਰ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਰਣਭੂਮੀ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਕਿਰਨ-ਜਾਲ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਾਰਥ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਅਕਾਸ਼ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
8.97.16
तद्वाणजालैकमयं महान्तं सर्वेऽत्रसन्कुरवः सोमकाश्च ।
नान्यत्किञ्चिद्ददृशुः सम्पतद्वै बाणान्धकारे तुमुलेऽतिमात्रम् ॥ ८.९७.१६ ॥
ਉਸ ਬਾਣਜਾਲ ਤੋਂ ਬਣੇ ਮਹਾਨ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਕੌਰਵ ਅਤੇ ਸੋਮਕ ਡਰ ਗਏ। ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਬਾਣਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ।
8.97.17
ततस्तौ पुरुषव्याघ्रौ सर्वलोकधनुर्धरौ ।
त्यक्तप्राणौ रणे वीरौ युध्दश्रममुपागतौ ॥ ८.९७.१७ ॥
ਤਦ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਰਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਛੱਡ ਕੇ ਯੁੱਧ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
8.97.18
समुत्क्षेपैर्वीक्षमाणौ सिक्तौ चन्दनवारिणा ।
सवालव्यजनैर्दिव्यैर्दिविस्थैरप्सरोगणैः ।
शक्रसूर्यकराब्जाभ्यां प्रमार्जितमुखावुभौ ॥ ८.९७.१८ ॥
ਚੰਦਨ ਜਲ ਨਾਲ ਛਿੜਕੇ ਹੋਏ, ਚਾਮਰਾਂ ਅਤੇ ਦਿਵ ਪੱਖਿਆਂ ਨਾਲ ਹਵਾ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ।
8.97.19
कर्णोऽथ पार्थ न विशेषयद्यदा भृशं च पार्थेन शराभितप्तः ।
ततस्तु वीरः शरविक्षताङ्गो दघ्रे मनो ह्येकशयस्य तस्य ॥ ८.९७.१९ ॥
ਜਦੋਂ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਕਰਨ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਕੇ ਨਾ ਪਛਾਣ ਸਕਿਆ। ਤਦ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਉਸ ਇੱਕੋ ਸ਼ੈਯਾ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਦਿੱਤਾ।
8.97.20
ततो रिपुघ्नं समधत्त कर्णः सुसंचितं सर्पमुखं ज्वलन्तम् ।
रौद्रं शरं सन्नतमुग्रघौतं पार्थार्थमित्येव चिराभिगुप्तम् ॥ ८.९७.२० ॥
ਤਦ ਕਰਨ ਨੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਸੱਪ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ, ਬਲਦਾ, ਭਿਆਨਕ, ਝੁਕਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਅਰਜੁਨ ਲਈ ਹੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਬਾਣ ਧਨੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ।
8.97.21
सदार्चितं चन्दनचूर्णशायितं सुवर्णतूणीरशयं महार्चिषम् ।
आकर्णपूर्ण विचकर्ष कर्णो विमोक्तुकामः शरमुग्रवेगम् ॥ ८.९७.२१ ॥
ਸਦਾ ਪੂਜਿਤ, ਚੰਦਨ ਚੂਰਨ ਉੱਤੇ ਪਿਆ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਰਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ, ਮਹਾਂ ਜੋਤੀ ਵਾਲਾ ਉਹ ਤੀਰ; ਕਰਨ ਨੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਗ੍ਰ ਵੇਗ ਵਾਲਾ ਤੀਰ।
8.97.22
प्रदीप्तमैरावतवंशसंभवं शिरो जिहीर्षुर्युधि सव्यसाचिनः ।
ततः प्रजज्वाल दिशो नमश्च उल्काश्च घोराः शतशः प्रपेतुः ॥ ८.९७.२२ ॥
ਐਰਾਵਤ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਬਲਦਾ ਉਹ (ਤੀਰ) ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਵਿਆਸਾਚੀ (ਅਰਜੁਨ) ਦਾ ਸਿਰ ਹਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ; ਤਦ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਬਲ ਉੱਠੇ; ਸੈਂਕੜੇ ਭਿਆਨਕ ਉਲਕਾਵਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ।
8.97.23
तस्मिस्तु नागे धनुषि प्रयुक्ते हाहाकृता लोकपालाः सशक्राः ॥ ८.९७.२३ ॥
ਉਸ ਨਾਗ-ਤੀਰ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਚਾੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਲੋਕਪਾਲ 'ਹਾਏ ਹਾਏ' ਕਰ ਉੱਠੇ।
8.97.24
स सूतपुत्रस्तमपाङ्गदेशे अवाड्मुखं संधयति स्म रोषात् ।
न तं स्म जानाति महानुभावमपङ्गदेशेऽभिनिविष्टमाजौ ॥ ८.९७.२४ ॥
ਉਸ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ — ਹੇਠਾਂ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਨੂੰ — ਅੱਖ ਦੇ ਕੋਨੇ ਉੱਤੇ ਸਾਧਿਆ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅੱਖ ਦੇ ਕੋਨੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਉਸ ਮਹਾਨੁਭਾਵ ਨੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।
8.97.25
न चापि तं बुबुधे सूतपुत्रो बाणे प्रविष्टं योगबलेन नागम् ।
दशशतनयनोऽहिं दृश्य बाणे प्रविष्टं निहत इति सुतो मे स्रस्तगात्रो बभूव ।
जलजकुसुमयोनिः श्रेष्ठभावो जितात्मा त्रिदशपतिमवोचन्मा व्यथिष्ठा जये श्रीः ॥ ८.९७.२५ ॥
ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੇ ਯੋਗ-ਬਲ ਨਾਲ ਤੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਉਸ ਨਾਗ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ। ਸਹਸ੍ਰਨੇਤਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਨਾਗ ਨੂੰ ਤੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਵੇਖ, 'ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ' ਇਉਂ ਸੋਚ ਕੇ ਢਿੱਲੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ। ਤਦ ਕਮਲ-ਜਨਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਜਿਤਾਤਮਾ, ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: 'ਵਿਆਕੁਲ ਨਾ ਹੋ; ਜਿੱਤ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ।'
8.97.26
ततोऽब्रवीन्मद्रराजो महात्मा दृष्ट्वा कर्ण प्रहितेषुं तमुग्रम् ।
ग्रीवायतः कर्ण न् संहितोऽयं समीक्ष्य संधत्स्व शरं परध्नम् ॥ ८.९७.२६ ॥
ਤਦ ਮਹਾਤਮਾ ਮਦ੍ਰਰਾਜ ਨੇ ਕਰਨ ਦੇ ਛੱਡੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਕਰਨ, ਇਹ ਗਰਦਨ ਵੱਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਾਣ ਚੜ੍ਹਾ।"
8.97.27
अथाब्रवीत्क्रोधसंरक्तनेत्रो मद्राधिपं सूतपुत्रो मनस्वी ।
न संधत्ते द्विः शरं शल्य कर्णो न मादृशा जिह्ययुध्दा भवन्ति ॥ ८.९७.२७ ॥
ਤਦ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਮਨਸਵੀ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਮਦ੍ਰਰਾਜ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, "ਹੇ ਸ਼ਲ੍ਯ, ਕਰਨ ਦੋ ਵਾਰ ਬਾਣ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ; ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਛਲ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।"
8.97.28
इतिदमुक्त्वा विससर्ज तं शरं प्रयत्नतो वर्षगणाभिपूजितम् ।
हतोसि रे फल्गुन इत्यधिक्षिपन्नुवाच चोच्चैर्गिरमूर्जितां वृषः ॥ ८.९७.२८ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਹ ਬਾਣ ਛੱਡਿਆ, ਜੋ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; "ਓਏ ਫਲਗੁਨ, ਤੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ!" ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਤਾਹਨਾ ਮਾਰਦਿਆਂ ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਵੀਰ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ।
8.97.29
स सायकः कर्णभुजप्रसृष्टो हुताशनार्कप्रतिमः सुघोरः ।
गुणच्युतः कर्णधनुः प्रमुक्तो वियद्गतः प्राज्वलदन्तरिक्षे ॥ ८.९७.२९ ॥
ਕਰਨ ਦੀ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਛੁੱਟਿਆ ਉਹ ਬਾਣ ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸੀ; ਕਰਨ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਲ ਉੱਠਿਆ।
8.97.30
तमापतन्तं ज्वलितं निरीक्ष्य वियद्गतं वृष्णिकुलप्रवीरः ।
रथस्य चक्रं सहसा निपीड्य पञ्चाङ्गुलं मञ्जयति स्म वीरः ॥ ८.९७.३० ॥
ਉਸ ਬਲਦੇ ਬਾਣ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਕੁਲ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ ਨੇ ਝਟਪਟ ਰੱਥ ਦਾ ਪਹੀਆ ਦਬਾ ਕੇ ਪੰਜ ਉਂਗਲਾਂ ਭਰ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਧਸਾ ਦਿੱਤਾ।
8.97.31
ततोऽन्तरिक्षे सुमहान्निनादः संपूजनार्थ मधुसूदनस्य ।
र्दिव्यानि पुष्पाण्यथ सिंहनादाः ।
तस्मिंस्तथा वै धरणीं निमग्ने रथे प्रयत्नान्मधुसूदनस्य ॥ ८.९७.३१ ॥
ਤਦੋਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਵੱਡੀ ਗਰਜ ਹੋਈ; ਦਿਵਿਆ ਫੁੱਲ ਵਰਸੇ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੀਆਂ ਗਰਜਾਂ ਹੋਈਆਂ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਰੱਥ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਧਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਥਾਮਿਆ।
8.97.32
ततः किरीटं वहुरत्नचित्रं जघान नागोऽर्जुनमूर्धतो बलात् ।
गिरेः सुजाताङ्कुरपुष्पितद्रुमं महेन्द्रवज्रं शिखरं यथोत्तमम् ॥ ८.९७.३२ ॥
ਤਦ ਨਾਗ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਚਿਤਰਿਤ ਮੁਕਟ ਨੂੰ ਬਲ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਸੁੰਦਰ ਕੋਪਲਾਂ ਤੇ ਖਿੜੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਪਰਬਤ ਦਾ ਉੱਤਮ ਸ਼ਿਖਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ।
8.97.33
ततः किरीटं तपनीयचित्रं पार्थोत्तमाङ्गदहरत्तरस्वी ।
तद्धेमजालावनतं सुघोरं संप्रज्वलत्तन्निपपात भूमौ ॥ ८.९७.३३ ॥
ਤਦ ਤੇਜ਼ ਪਾਰਥ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਿੱਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੁਕਟ ਖੋਹ ਲਿਆ; ਸੋਨੇ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਝੁਕਿਆ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਮੁਕਟ ਬਲਦਾ ਹੋਇਆ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
8.97.34
ततोऽर्जुनस्योत्तमगात्रभूषणं सुवर्णमुक्तामणिवज्रचित्रितम् ।
धरावियद्दयोसलिलेषु विश्रुतं बलं निसर्गोत्तममन्युभिः सदा ॥ ८.९७.३४ ॥
ਤਦ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਉੱਤਮ ਸਰੀਰ ਦਾ ਗਹਿਣਾ, ਸੋਨੇ, ਮੋਤੀ, ਮਣੀ ਤੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਚਿਤਰਿਤ, ਧਰਤੀ, ਅਕਾਸ਼, ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਉੱਤਮ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਬਲ ਵਾਲਾ।
8.97.35
शरेण मूर्ध्नि प्रजहार सूतजो दिवाकरेन्दुज्वलनग्रहत्विषम् ।
सुवर्णमुक्तामणिवज्रभूषणं पुरन्दरार्थ तपसा प्रयत्नतः ॥ ८.९७.३५ ॥
ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਸੂਰਜ, ਚੰਦਰਮਾ, ਅੱਗ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਉਹ ਗਹਿਣਾ, ਸੋਨੇ, ਮੋਤੀ, ਮਣੀ ਤੇ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਤਪ ਨਾਲ ਯਤਨ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
8.97.36
स्वयं कृतं यद्विधिना स्वयंभुवा महार्हरुपं द्विषतां भयंकरम् ।
निजघ्नते देवरिपून्सुरेश्वरः स्वयं ददौ यध्दि मुदाऽर्जुनाय ॥ ८.९७.३६ ॥
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪ ਬਣਾਇਆ ਜੋ, ਮਹਾਂਮੁੱਲੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਸੀ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
8.97.37
हरिप्रचेतोहरिवित्तगोप्तृभिः पिनाकपाशाशनिदण्डधारिभिः ।
सुरोत्तमैरप्यविषह्यमर्दितुं प्रसह्य नागेन जहार तद्वृषा ॥ ८.९७.३७ ॥
ਹਰਿ, ਪ੍ਰਚੇਤਾ, ਕੁਬੇਰ ਆਦਿ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਜੋ ਪਿਨਾਕ, ਪਾਸ਼, ਵਜ੍ਰ ਅਤੇ ਦੰਡ ਧਾਰਦੇ ਹਨ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜਿਸਨੂੰ ਕੁਚਲਣਾ ਅਸਹਿ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਨਾਗ ਰਾਹੀਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖੋਹ ਲਿਆ।
8.97.38
तदुत्तमेषून्मथितं विषाहिना प्रदीप्तपर्चिष्मदतीव सुन्दरम् ।
पपात पार्थस्य किरीटमुत्तमं दिवाकरोस्तादिव पर्वताज्ज्वलन् ॥ ८.९७.३८ ॥
ਉੱਤਮ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਹਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਉਹ, ਵਿਖੈਲੇ ਸੱਪ ਨਾਲ (ਹਿਲਾਇਆ ਗਿਆ), ਬਲਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ, ਪਾਰਥ ਦਾ ਉੱਤਮ ਮੁਕਟ ਪਰਬਤ ਤੋਂ ਬਲਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਿਆ।
8.97.39
महीवियद्दयोसलिलानि वायुना प्रसह्य रुग्णानि विघूर्णितानि वा ।
इतीव शब्दं भुवनेषु तत्तथा जना व्यवस्यन्ति दिशश्च विह्वलाः ॥ ८.९७.३९ ॥
ਧਰਤੀ, ਅਕਾਸ਼, ਸਵਰਗ, ਜਲ ਹਵਾ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਟੁੱਟ ਕੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹੋਣ ਵਾਂਗ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਿਆ; ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਘਬਰਾ ਕੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ।
8.97.40
विना किरीटं शुशुभे स पार्थः श्यामो युवा शैल इव त्रिशृङ्गैः ॥ ८.९७.४० ॥
ਮੁਕਟ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਪਾਰਥ, ਸਾਂਵਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜਵਾਨ, ਤਿੰਨ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਸੋਹਿਆ।
8.97.42
ततः समुद्ग्र्थ्य सितेन वाससा स्वमूर्घजानव्यथितस्तदाऽर्जुनः ।
बभौ सुसंपूर्णमरीचिनेन्दुना शिरोगतेनोदयपर्वतो यथा
स चापि राधेयभुजप्रमुक्तो हुताशनार्कप्रतिमद्युतिर्महान् ।
महोरगः कृतवैरोऽर्जुनेन किरीटमाहृत्य समुत्पपात ॥ ८.९७.४२ ॥
ਫਿਰ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਅਰਜੁਨ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਪੂਰਨ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਚੰਦਰਮਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਦਯਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਇਆ। ਕਰਣ ਦੀ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਛੁੱਟਿਆ ਉਹ ਮਹਾਸਰਪ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੁਕਟ ਖੋਹ ਕੇ ਉੱਪਰ ਉੱਡ ਗਿਆ।
8.97.43
तमुत्पतन्तं द्विपदां वरिष्ठो दृष्ट्वा वचः पार्थमुवाच कृष्णः ।
महोरगं पाण्डव पश्यपश्य प्रयोजितं त्वन्निधनार्थमुग्रम् ॥ ८.९७.४३ ॥
ਉੱਡਦੇ ਉਸ ਸਰਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੋ-ਪੈਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਵੇਖ ਵੇਖ, ਤੇਰੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਮਹਾਸਰਪ!
8.97.44
स एवमुक्तो मधुसूदनेन गाण्डीवधन्वा हरिमुग्रवाचा ।
उवाच को न्वेष ममाद्य नागः क्षयाय नागाद्गरुडस्य वक्त्रम् ॥ ८.९७.४४ ॥
ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਤੇ ਗਾਂਡੀਵਧਾਰੀ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਠੋਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਹਰੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਲਈ ਨਾਗ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਗਰੁੜ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਬਚੇ ਸਰਪ ਵਾਂਗ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ?
8.97.45
योऽसौ त्वया खाण्डवे चित्रभानुं संतर्पयाणेन धनुर्धरेण ।
वियद्गतो जननीगुप्तदेहो मत्वैकरूपं निहताऽस्य माता ॥ ८.९७.४५ ॥
ਖਾਂਡਵ ਵਨ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰਭਾਨੂ (ਅਗਨੀ) ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਿਆਂ ਤੂੰ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਮਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਉਹੀ ਇਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕੋ ਰੂਪ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸਨੇ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
8.97.46
स एष तद्वैरमनुस्मरन्वै त्वां प्रार्थयत्यात्मवधाय नूनम् ।
नभश्च्युतां प्रज्वलितामिवोल्कां पश्यैनमायान्तममित्रसाह ॥ ८.९७.४६ ॥
ਉਹ ਉਸ ਵੈਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਯਕੀਨਨ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਲਈ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਸਮਾਨੋਂ ਡਿੱਗੀ ਬਲਦੀ ਉਲਕਾ ਵਾਂਗ ਆਉਂਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਹੇ ਸ਼ਤਰੂਜੇਤਾ।
8.97.47
ततः स जिष्णुः परिवृत्य रोषाच्चिच्छेद षड्भिर्निशितैः सुधारैः ।
नागं वियत्तिर्यगिवोत्पतन्तं स च्छिन्नगात्रो निपपात भूमौ ॥ ८.९७.४७ ॥
ਫਿਰ ਜਿਸ਼ਨੂ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਕੇ, ਤਿੱਖੇ ਅਤੇ ਧਾਰਦਾਰ ਛੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਿਰਛਾ ਉੱਡਦੇ ਉਸ ਨਾਗ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਕੱਟਿਆ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
8.97.48
हते च तस्मिन्भुजगे किरीटिना स्वयं विभुः पार्थिव भूतलादथ ।
समुज्जहाराशु पुनः पतन्तं रथं भुजाभ्यां पुरुषोत्तमस्ततः ॥ ८.९७.४८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕਿਰੀਟਧਾਰੀ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਨਾਗ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਤਾਂ ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਝਟਪਟ ਫਿਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
8.97.49
तस्मिन्मुहूर्ते दशभिः पृषत्कैः शिलाशितैर्बर्हिणबर्हवाजितैः ।
विव्याघ कर्णः पुरुषप्रवीरो धनञ्जयं तिर्यगवेक्षमाणः ॥ ८.९७.४९ ॥
ਉਸੇ ਪਲ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ ਕਰਣ ਨੇ ਪੱਥਰ ’ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਕੀਤੇ, ਮੋਰ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਦਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ; ਤਿਰਛੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਦਿਆਂ।
8.97.50
ततोऽर्जुनो द्वादशभिः सुमुक्तैर्वराहकर्णैर्निशितैः समर्प्य ।
नाराचमाशीविषतुल्यवेगमाकर्णपूर्णायतमुत्ससर्ज ॥ ८.९७.५० ॥
ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡੇ ਗਏ, ਸੂਰ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਰਗੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਜੋੜ ਕੇ, ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ ਵਰਗੇ ਵੇਗ ਵਾਲਾ ਨਾਰਾਚ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚ ਕੇ ਛੱਡਿਆ।
8.97.51
स चित्रवर्मेषुवरो विदार्य प्राणान्निरस्यन्निव साधुमुक्तः ।
कर्णस्य पीत्वा रुधिरं विवेश वसुंधरां शॊणितदिग्धवाजः ॥ ८.९७.५१ ॥
ਚਿੱਤਰ ਕਵਚ ਵਾਲਾ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਾਣ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੋਵੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਕਰਨ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀ ਕੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਖੰਭ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
8.97.52
ततो वृषो बाणनिपातकोपितो महोरगो दण्डविघट्टितो यथा ।
तदाऽऽशुकारी व्यसृजच्छरोत्तमान् महाविषः सर्प इवोत्तमं विषम् ॥ ८.९७.५२ ॥
ਤਦ ਵ੍ਰਿਸ਼ ਬਾਣ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ ਮਹਾ ਸੱਪ ਵਾਂਗ, ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਾਣ ਛੱਡਣ ਲੱਗਾ; ਮਹਾਵਿਸ਼ੀ ਸੱਪ ਜਿਵੇਂ ਉੱਤਮ ਵਿਸ਼ ਛੱਡਦਾ ਹੈ।
8.97.53
जनार्दनं द्वादशभिः पराभिनन्नवैर्नवत्या च शरैस्तथाऽर्जुनम् ।
शरेण घोरेण पुनश्च पाण्डवं विदार्य कर्णो व्यनदज्जहास च ॥ ८.९७.५३ ॥
ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਨੱਬੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਿਆ; ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਕਰਨ ਗਰਜਿਆ ਅਤੇ ਹੱਸਿਆ।
8.97.54
तमस्य हर्षं ममृषे न पाण्डवो बिभेद मर्माणि ततोऽस्य मर्मवित् ।
परःशतैः पत्रिभिरिन्द्रविक्रमस्तथा यथेन्द्रो बलमोजसा रणे ॥ ८.९७.५४ ॥
ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਉਸ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਨਾ ਕੀਤਾ; ਮਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਪਰਾਕਰਮੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮਰਮ ਵਿੰਨ੍ਹੇ; ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬਲ ਅਤੇ ਓਜ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
8.97.55
ततः शराणां नवतिं तदाऽर्जुनः ससर्ज कर्णेऽन्तकदण्डसंनिभाम् ।
तैः पत्रिभिर्विद्धतनुः स विव्यथे तथा यथा वज्रविदारितोऽचलः । ॥ ८.९७.५५ ॥
ਤਦ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਯਮਦੰਡ ਵਰਗੇ ਨੱਬੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ; ਉਹਨਾਂ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਉਹ, ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਚਿੱਰੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ।
8.97.56
मणिप्रवेकोत्तमवज्रहाटकैरलंकृतं चास्य वराङ्गभूषणम् ।
प्रविद्धमुर्व्यां निपपात पत्रिभिर्धनञ्जयेनोत्तमकुण्डलेपि च ॥ ८.९७.५६ ॥
ਮਣੀਆਂ, ਉੱਤਮ ਹੀਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਉਸ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਰੀਰਕ ਗਹਿਣਾ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਉੱਤਮ ਕੁੰਡਲ ਵੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
8.97.57
महाधनं शिल्पिवरैः प्रयत्नतः कृतं यदस्योत्तमवर्म भास्वरम् ।
सुदीर्घकालेन ततोऽस्य पाण्डवः क्षणेन बाणैर्बहुधा व्यशातयत् ॥ ८.९७.५७ ॥
ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਉਸ ਦਾ ਚਮਕਦਾ ਉੱਤਮ ਕਵਚ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
8.97.58
तस्येषुभिः खण्डितकुण्डलोऽन्तः परिक्षतश्चाभ्यधिकं तदानीम् ।
सलोहिताङ्गश्रवणश्चकाशे सलोहिताङ्गश्रवणो यथा दिवि ॥ ८.९७.५८ ॥
ਉਸ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਕੁੰਡਲ ਟੁੱਟ ਗਏ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਿਆ; ਲਾਲ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ (ਮੰਗਲ ਵਾਂਗ) ਚਮਕਿਆ।
8.97.59
स तं विवर्माणमथोत्तपेषुभिः शितैश्चतुर्भिः कुपितः पराभिनत् ।
स विव्यथेऽत्यर्थमरिप्रताडितो यथाऽऽतुरः पित्तकफानिलज्वरैः ॥ ८.९७.५९ ॥
ਬਿਨਾਂ ਕਵਚ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਚਾਰ ਤਿੱਖੇ, ਤਪਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ; ਵੈਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਹ ਪਿੱਤ, ਬਲਗਮ ਅਤੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਬੁਖ਼ਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰੋਗੀ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਤੜਫਿਆ।
8.97.60
महाधनुर्मण्डलनिः सृतैः शितैः क्रियाप्रयत्नप्रहितैर्बलेन च ।
ततक्ष कर्ण बहुभिः शरोत्तमैर्बिभेद मर्मस्वपि चार्जुनस्त्वरन् ॥ ८.९७.६० ॥
ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ, ਤਿੱਖੇ, ਕੁਸ਼ਲ ਯਤਨ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਅਨੇਕ ਉੱਤਮ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਤੇਜ਼ੀ ਕਰਦੇ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮਰਮ-ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
8.97.61
दृढाहतः पत्रिभिरुग्रवेगैः पार्थेन कर्णो विविधैः शिताग्रैः ।
बभौ गिरिर्गैरिकधातुरक्तः क्षरन्प्रपातैरिव रक्तमम्भः ॥ ८.९७.६१ ॥
ਪਾਰਥ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਅਨੇਕ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਡੂੰਘੇ ਘਾਇਲ ਹੋਏ ਕਰਨ ਗੈਰਿਕ ਧਾਤੂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਏ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਸੋਹਿਆ, ਜੋ ਝਰਨਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਲਹੂ ਵਰਗਾ ਪਾਣੀ ਵਹਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
8.97.62
ततोऽर्जुनः कर्णमवक्रगैर्नवैः सुवर्णपुङ्खैः सुदृढैरयस्मयैः ।
यमाग्निदण्डप्रतिमैः स्तनान्तरे पराभिनत्क्रौञ्चमिवाद्रिमग्निजः ॥ ८.९७.६२ ॥
ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਰਨ ਦੀ ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਨਵੇਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਯਮ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ ਵਰਗੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਗਨੀ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ।
8.97.63
ततः शरावापमपास्य सूतजो धनुश्च तच्छक्रशरासनोपमम् ।
ततो रथस्थः स मुमोह च स्खलन् प्रशीर्णमुष्टिः सुभृशाहतः प्रभो ॥ ८.९७.६३ ॥
ਫਿਰ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਵਰਗਾ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਉਹ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਡਗਮਗਾਇਆ, ਮੁੱਠੀ ਢਿੱਲੀ ਪੈ ਗਈ, ਬਹੁਤ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ!
8.97.64
न चार्जुनस्तं व्यसने तदेषिवान्निहन्तुमार्यः पुरुषव्रते स्थितः ।
ततस्तमिन्द्रावरजः सुसंभ्रमादुवाच किं पाण्डव हे प्रमाद्यसे ॥ ८.९७.६४ ॥
ਆਰਯ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸ਼ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਆਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ; ਤਦ ਇੰਦਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?'
8.97.65
नैवाहितानां सततं विपश्चितः क्षणं प्रतीक्षन्त्यपि दुर्बलीयसाम् ।
विशेषतोऽरीन्व्यसनेषु पण्डितो निहत्य धर्मं च यशश्च विन्दते ॥ ८.९७.६५ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ, ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਆਫ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਪੰਡਿਤ ਧਰਮ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਦੋਵੇਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
8.97.66
तदेकवीरं तव चाहितं सदा त्वरस्व कर्ण सहसाऽभिमर्दितुम् ।
पुरा समर्थः समुपैति सूतजो भिन्धि त्वमेनं नमुचिं यथा हरिः ॥ ८.९७.६६ ॥
ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਦਾ ਵੈਰੀ ਉਸ ਇਕਵੀਰ ਨੂੰ, ਹੇ ਕਰਨ, ਛੇਤੀ ਹੀ ਕੁਚਲਣ ਲਈ ਫੁਰਤੀ ਕਰ। ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਨਮੁਚੀ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਇਸਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ।
8.97.67
ततस्तदेवेत्यभिपूज्य सत्वरं जनार्दनं कर्णमविध्यदर्जुनः ।
शरोत्तमैः सर्वकुरुत्तमस्त्वरं स्तथा यथा शम्बरहा पुरा बलिम् ॥ ८.९७.६७ ॥
ਤਦ 'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਮ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉੱਤਮ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ੰਬਰਹੰਤਾ ਨੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ।
8.97.68
साश्चं तु कर्णं सरथं किरीटी समाचिनोद्भारत वत्सदन्तैः ।
प्रच्छादयामास दिशश्च बाणैः सर्वप्रयत्नात्तपनीयपुङ्खैः ॥ ८.९७.६८ ॥
ਪਰ ਕਿਰੀਟੀ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥ ਸਮੇਤ ਕਰਨ ਨੂੰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਵਤਸਦੰਤ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢਕ ਦਿੱਤਾ; ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਢਕ ਦਿੱਤੀਆਂ।
8.97.69
स वत्सदन्तैः पृथुपीनवक्षाः समाचितः सोऽधिरथिर्विभाति ।
सुपुष्पिताशोकपलाशशाल्मलिर्यथाऽचलश्चन्दनकाननायुतः ॥ ८.९७.६९ ॥
ਵਤਸਦੰਤ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੌੜੀ ਅਤੇ ਭਰਵੀਂ ਛਾਤੀ ਵਾਲਾ ਉਹ ਅਧਿਰਥੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਖੂਬ ਫੁੱਲੇ ਅਸ਼ੋਕ, ਪਲਾਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਚੰਦਨ ਬਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ।
8.97.70
शरैः शरीरे बहुभिः समर्पितैर्विभाति कर्णः समरे विशांपते ।
महीरुहैराचितसानुकन्दरो यथा गिरीन्द्रः स्फुटकर्णिकारवान् ॥ ८.९७.७० ॥
ਹੇ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੀ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਗੱਡੇ ਬਹੁਤੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢਕੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਖਿੜੇ ਕਰਨਿਕਾਰ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਗਿਰੀਂਦਰ।
8.97.71
स बाणस्ङ्घान्बहुधा व्यवासृजन् विभाति कर्णः शरजालरश्मिवान् ।
सलोहितो रक्तगभस्तिमण्डलो दिवाकरोऽस्ताभिमिखो यथा तथा ॥ ८.९७.७१ ॥
ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਛੱਡੇ; ਬਾਣਜਾਲ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਿਆ ਜਿਵੇਂ ਲਾਲ ਕਿਰਨਮੰਡਲ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਅਸਤ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
8.97.72
बाह्वन्तरादाधिरथेर्विमुक्तान् बाणान्महाहीनिव दीप्यमानान् ।
व्यध्वंसयन्नर्जुनवाहुमुक्ताः शराः समासाद्य दिशः शिताग्राः ॥ ८.९७.७२ ॥
ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਛੱਡੇ ਗਏ, ਵੱਡੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨੇ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
8.97.73
ततः स कर्णः समवाप्य धैर्य बाणान्विमुञ्चन्कुपिताहिकल्पान् ।
विव्याध पार्थ दशभिः पृषत्कैः कृष्णं च षड्भिः कुपिताहिकल्पैः ॥ ८.९७.७३ ॥
ਫਿਰ ਕਰਨ ਨੇ ਹੌਸਲਾ ਪਾ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ; ਦਸ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਅਤੇ ਛੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
8.97.74
ततः किरीटी भृशमुग्रनिः स्वनं महाशरं सर्पविषानलोपमम् ।
अयस्मयं रौद्रमहास्रसंभृतं महाहवे क्षेप्तुमना महामतिः ॥ ८.९७.७४ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਮਤੀ ਕਿਰੀਟੀ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਗਰਜਣ ਵਾਲਾ, ਸੱਪ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗਾ, ਲੋਹੇ ਦਾ ਬਣਿਆ, ਭਿਆਨਕ, ਮਹਾਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇੱਕ ਮਹਾਬਾਣ ਛੱਡਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
8.97.75
कालो ह्यदृश्यो नृप विप्रशापान्निदर्शयन्कर्णवधं ब्रुवाणः ।
भूमिस्तु चक्रं ग्रसतीत्यवोच त्कर्णस्य तस्मिन्वघकाल आगते ॥ ८.९७.७५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸਰਾਪ ਕਾਰਨ ਅਦਿੱਖ ਕਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਵਧ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ— 'ਧਰਤੀ ਹੀ ਪਹੀਏ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਰਹੀ ਹੈ'; ਕਰਨ ਦਾ ਉਹ ਵਧ-ਕਾਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।
8.97.76
न चास्य धोरं प्रतिभाति चास्त्रं यद्भार्गवोऽस्मै प्रददौ महात्मा ।
चक्रं च वामं ग्रसते भूमिरस्य प्राप्ते तस्मिन्वध्काले नृवीर ॥ ८.९७.७६ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਅਸਤ੍ਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ। ਹੇ ਨਰਵੀਰ, ਉਸਦੇ ਵਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉਸਦਾ ਖੱਬਾ ਪਹੀਆ ਨਿਗਲ ਰਹੀ ਹੈ।
8.97.77
ततो रथो घूर्णितवान्नरेन्द्र शापात्तदा ब्राह्मणसत्तमस्य ।
प्राप्तं वधं शंसति चाप्यथास्रं प्रणश्यमानं द्विजमुख्यशापात् ॥ ८.९७.७७ ॥
ਤਦ ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਰੱਥ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਾ। ਇਹ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਅਸਤ੍ਰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
8.97.78
ततश्च क्रमपतत्तस्य भूमौ स विह्वलः समरे सूतपुत्रः ।
सवेदिकश्चैत्य इवातिमात्रः सुपुष्पितो भूमितले निमग्नः ॥ ८.९७.७८ ॥
ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਆਕੁਲ ਸੂਤਪੁੱਤਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਵੇਦੀ ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਦਿਆ ਚੈਤਯ ਰੁੱਖ ਜਿਵੇਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਭੂਮੀ ਤਲ ਤੇ ਧਸ ਗਿਆ।
8.97.79
मग्ने रथे ब्राह्मणशापमूढो ह्यस्त्रं च तं मोघमिषुं च सर्पम् ।
अमृष्यमाणो व्यसनानि तानि ह्स्तौ विधुन्वन्विजगर्ह धर्मम् ॥ ८.९७.७९ ॥
ਰੱਥ ਧਸ ਜਾਣ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਅਸਤ੍ਰ, ਬੇਕਾਰ ਬਾਣ ਅਤੇ ਸਰਪ ਬਾਣ ਨੂੰ ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਪਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਦਿਆਂ, ਹੱਥ ਹਿਲਾਉਂਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।
8.97.80
धर्मप्रधानं किल पाति धर्म इत्यब्रुवन्धर्मविदः सदैव ।
वयं च धर्मे प्रयताम नित्यं चर्तुयथाशक्ति यथाश्रुतं च ।
स चापि निघ्नाति न पाति भक्तान् मन्ये न नित्यं परिपाति धर्मः ॥ ८.९७.८० ॥
ਧਰਮ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਉਹੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸਦਾ ਆਖਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਸੁਣੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੁਤਾਬਕ ਸਦਾ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਉਹ ਧਰਮ ਵੀ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
8.97.81
एवं ब्रुवन्प्रस्खलिताश्वसूतो विचाल्यमानोऽर्जुनबाणपातैः ।
मर्माभिघाताच्छिथिलः त्रियासु पुनः पुनर्धर्ममसौ जगर्ह ॥ ८.९७.८१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਦਿਆਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਠੋਕਰ ਖਾ ਗਏ ਸਨ, ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ ਕੰਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਰਮ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਨਾਲ ਢਿੱਲਾ ਪਿਆ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
8.97.82
ततः शरैर्भीमतरैरविध्यत्रिभिराहवे ।
हस्ते कृष्णं तथा पार्थमभ्यविध्यच्च सप्तभिः ॥ ८.९७.८२ ॥
ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਸੱਤ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
8.97.83
ततोऽर्जुनः सप्तदश तिग्मवेगानजिह्नगान् ।
इन्द्राशनिसमान्घोरानसृजत्पावकोपमान् ॥ ८.९७.८३ ॥
ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਸਤਾਰਾਂ ਤੇਜ਼ ਵੇਗ ਵਾਲੇ, ਸਿੱਧੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਵਰਗੇ, ਭਿਆਨਕ, ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ।
8.97.84
निर्भिद्य ते भीमवेगा ह्यपतन्प्रूथिवीतले ।
कम्पितात्मा ततः कर्णः शक्त्या चेष्टामदर्शयत् ॥ ८.९७.८४ ॥
ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਉਸਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਕੰਬਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਕਰਣ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ (ਨੇਜ਼ੇ) ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਯਤਨ ਵਿਖਾਇਆ।
8.97.85
बलेनाथ स संस्तभ्य ब्रह्मास्त्रं समुदैरयत् ।
ऎन्द्रं ततोऽर्जुनश्चापि तं दृष्ट्वाऽभ्युपमन्त्रयत् ॥ ८.९७.८५ ॥
ਫਿਰ ਕਰਨ ਨੇ ਬਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਚਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਐਂਦ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕੀਤਾ।
8.97.86
गाण्डीवं ज्यां च बाणांश्च सोऽनुमत्र्य परंतपः ।
व्यसृजच्छरवर्षाणि वर्षाणीव पुरंदरः ॥ ८.९७.८६ ॥
ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੇ ਗਾਂਡੀਵ, ਤਾਰ ਅਤੇ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਪੁਰੰਦਰ ਵਾਂਗ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਛੱਡੀ।
8.97.87
ततस्तेजोमया वाणा रथात्पार्थस्य निः सृताः ।
प्रादुरासन्महावीर्याः कर्णस्य रथमन्तिकात् ।
स कर्णोऽग्रसदस्यास्त्रं कुर्वन्मोक्षं महारथः ॥ ८.९७.८७ ॥
ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰਥ ਤੋਂ ਤੇਜੋਮਈ ਬਾਣ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਮਹਾਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਕਰਨ ਦੇ ਰਥ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਮਹਾਰਥੀ ਕਰਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਨਾ ਹੋਣ ਦਿੱਤੀ।
8.97.88
ततोऽब्रवीद्वृष्णिवीरस्तस्मिन्नस्रे विनाशिते ।
विसृजास्रं परं पार्थ राधेयो ग्रसते शरान् ॥ ८.९७.८८ ॥
ਉਸ ਅਸਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੀਰ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਪਾਰਥ, ਪਰਮ ਅਸਤ੍ਰ ਛੱਡ! ਰਾਧੇਯ ਤੇਰੇ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।'
8.97.89
ततो ब्रह्मास्त्रमत्युग्रं संमत्र्य समयोदयत् ।
छादयित्वा ततो बाणैः कर्ण प्रत्यस्यदर्जुनः ॥ ८.९७.८९ ॥
ਫਿਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਅਤਿ ਉਗਰ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ ਚਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
8.97.90
द्वितीयां च तृतीयां च चतुर्थी पञ्चमीं तथा ।
षष्ठीमथास्य चिच्छेद सप्तमीं च तथाऽष्टमीम् ।
नवमीं दशमीं चास्य तथा चैकादशीं वृषः ॥ ८.९७.९० ॥
ਉਸ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ, ਤੀਜੀ, ਚੌਥੀ, ਪੰਜਵੀਂ, ਛੇਵੀਂ, ਸੱਤਵੀਂ, ਅੱਠਵੀਂ, ਨੌਵੀਂ, ਦਸਵੀਂ ਅਤੇ ਗਿਆਰਵੀਂ (ਤਾਰ) ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ; ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ (ਅਰਜੁਨ)।
8.97.91
ज्याशतं शतसंधानः स क्रर्णो नावबुध्यते ॥ ८.९७.९१ ॥
ਸੌ ਧਨੁਸ਼ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ; ਸੌ ਤੀਰ ਸੰਧਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਕਰਨ (ਇਹ) ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
8.97.92
ततो ज्यां विनिधायान्यामभिमत्र्य च पाण्डवः ।
शरैरवाकिरत्कर्ण दीप्यमानैरिवाहिभिः ॥ ८.९७.९२ ॥
ਫਿਰ ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਦੂਜੀ ਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਬਲਦੇ ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੇ ਤੀਰ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਵਰ੍ਹਾਏ।
8.97.93
तस्य ज्याच्छेदनं कर्णो ज्यावधानं च संयुगे ।
नान्वभुध्यत शीघ्रत्वात्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ८.९७.९३ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਤਾਰ ਕੱਟੀ ਜਾਣੀ ਅਤੇ ਮੁੜ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਣੀ — ਫੁਰਤੀ ਕਾਰਨ ਕਰਨ ਨੇ ਇਹ ਨਾ ਸਮਝਿਆ; ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ।
8.97.94
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य प्रनिघ्नन्सव्यसाचिनः ।
चक्रे चाप्यधिकं पार्थात्स्ववीर्यमतिदर्शयन् ॥ ८.९७.९४ ॥
ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਸਵ੍ਯਸਾਚੀ (ਅਰਜੁਨ) ਉੱਤੇ ਪਲਟਵਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਪਾਰਥ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਆਪਣਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦਿਖਾਇਆ।
8.97.95
ततः कर्णोऽर्जुनं दृष्ट्वा स्वस्यास्त्रेण च पीडितम् ।
अभ्यसेत्यब्रवीत्पार्थमातिष्ठास्त्रं व्रजेति च ॥ ८.९७.९५ ॥
ਫਿਰ ਕਰਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ — “ਆ, ਅਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ, ਅੱਗੇ ਵਧ।”
8.97.96
ततोऽग्निसदृशं घोरं शरं सर्पविषोपमम् ।
अश्मसारमयं दिव्यमभिमत्र्य परंतपः ।
रौद्रमस्रं समाधाय क्षेतुकामः किरीटिने ॥ ८.९७.९६ ॥
ਫਿਰ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਭਿਆਨਕ, ਸੱਪ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ, ਪੱਥਰ ਜਿਹਾ ਕਠੋਰ ਦਿਵ ਬਾਣ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਰਨ ਨੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਕੇ, ਰੌਦ੍ਰਾਸਤ੍ਰ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਰੀਟੀ ਉੱਤੇ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹਿਆ।
8.97.97
ततोऽग्रसन्मही चक्रं राधेयस्य तदा नृप ॥ ८.९७.९७ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਰਾਧੇਯ ਕਰਨ ਦੇ ਰੱਥ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ।
8.97.98
ततोऽवतीर्य राघेयो रथादाशु समुद्यतः ।
चक्रं भुजाभ्यामालम्ब्य सुमुत्क्षेप्तुमियेष सः ॥ ८.९७.९८ ॥
ਫਿਰ ਰਾਧੇਯ ਕਰਨ ਤੁਰੰਤ ਰੱਥ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ, ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਚੱਕਰ ਫੜ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
8.97.99
सप्तद्वीपा वसुमती सशैलवनकानना ।
गीर्णाचक्रा समुत्क्षिप्ता कर्णॆन चतुरङ्गुलम् ॥ ८.९७.९९ ॥
ਸੱਤ ਦੀਪਾਂ ਵਾਲੀ, ਪਹਾੜਾਂ-ਜੰਗਲਾਂ-ਬਾਗਾਂ ਸਹਿਤ ਵਸੁਮਤੀ (ਧਰਤੀ), ਜਿਸਦਾ ਚੱਕਰ ਨਿਗਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਰਨ ਨੇ ਚਾਰ ਉਂਗਲਾਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਦਿੱਤੀ।
8.97.100
ग्रस्तचकस्तु राधेयः क्रोधादश्रूण्यवर्तयत् ।
अर्जुनं वीक्ष्य संरब्धमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ८.९७.१०० ॥
ਪਰ ਚੱਕਰ ਨਿਗਲਿਆ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਰਾਧੇਯ ਕਰਨ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਅੱਥਰੂ ਵਹਾਏ; ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰੇ ਅਰਜੁਨ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਇਹ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
8.97.101
भोभो पार्थ महेष्वास मुहूर्त परिपालय ।
यावच्चक्रमिदं ग्रस्तमुध्दरामि महीतलात् ॥ ८.९७.१०१ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਹੇ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ! ਇੱਕ ਪਲ ਠਹਿਰ; ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਇਸ ਨਿਗਲੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚੁੱਕ ਨਾ ਲਵਾਂ।
8.97.102
सव्यं चक्रं महीग्रस्तं दृष्ट्वा दैवादिदं मम ।
पार्थ कापुरुषाचीर्णमभिसन्धिं विसर्जय ॥ ८.९७.१०२ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਦੈਵ ਵੱਸ ਮੇਰਾ ਖੱਬਾ ਚੱਕਰ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਧਸਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਾਇਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਇਸ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ।
8.97.103
न त्वं कापुरुषाचीर्ण मार्गमास्थातुमर्हसि ।
ख्यातस्त्वमसि कौन्तेय विशिष्टो रणकर्मसु ।
विशिष्टतरमेव त्वं कर्तुमर्हसि पाण्डव ॥ ८.९७.१०३ ॥
ਤੈਨੂੰ ਕਾਇਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਤੁਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਤੂੰ ਰਣ-ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੈਂ। ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
8.97.104
प्रकीर्णकेशे विमुखे ब्राह्मणेऽथ कृताञ्जलौ ।
शरणागते न्यस्तशस्त्रे याचमाने तथाऽर्जुन ॥ ८.९७.१०४ ॥
ਹੇ ਅਰਜੁਨ, ਖਿੱਲਰੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੂੰਹ ਫੇਰੇ ਹੋਏ, ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਤੇ, ਸ਼ਰਨ ਆਏ, ਸ਼ਸਤਰ ਰੱਖ ਚੁੱਕੇ ਅਤੇ ਮੰਗਦੇ ਹੋਏ ਉੱਤੇ ਵੀ (ਸ਼ਸਤਰ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ)।
8.97.105
अबाणे भ्रष्टकवचे भ्रष्टभग्नायुधे तथा ।
न विमुञ्चन्ति शस्त्राणि शूराः साधुव्रते स्थिताः ॥ ८.९७.१०५ ॥
ਬਾਣ-ਰਹਿਤ, ਕਵਚ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਸਤਰ ਡਿੱਗ ਕੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ — ਇਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸੂਰਮੇ ਸ਼ਸਤਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ; ਉਹ ਸਾਧੂ-ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
8.97.106
त्वं च शूरतमो लोके साधुवृत्तश्च पाण्डव ।
अभिज्ञो युध्दधर्माणां तस्मात्क्षममुहूर्तकम् ॥ ८.९७.१०६ ॥
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੂਰਮਾ ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਯੁੱਧ-ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਪਲ ਠਹਿਰ ਜਾ।
8.97.107
दिव्यास्त्रविदमेयात्मा कार्तवीर्यसमो युधि ।
यावच्चक्रमिदं ग्रस्तमुद्धरामि महाभुज ॥ ८.९७.१०७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਮੈਂ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਜਾਣੂ, ਅਪਾਰ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਾਂ; ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਚੱਕਰ ਧਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
8.97.108
न मां रथस्थो भूमिष्ठं विकलं हन्तुमर्हसि ।
न वासुदेवात्त्वत्तो वा पाण्डवेयविभेम्यहम् ॥ ८.९७.१०८ ॥
ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਤੈਨੂੰ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਅਪਾਹਜ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਮੈਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਤੋਂ, ਨਾ ਤੇਰੇ ਤੋਂ, ਨਾ ਪਾਂਡਵ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ।
8.97.109
त्वं हि क्षत्रियदायादो महाकुलविवर्धनः ।
अतस्त्वां प्रब्रवीम्येष मुहूर्त क्षम पाण्डव ॥ ८.९७.१०९ ॥
ਤੂੰ ਖੱਤਰੀ ਕੁਲ ਦਾ ਵਾਰਸ ਹੈਂ, ਮਹਾਨ ਕੁਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਰੁਕ।