ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 8.97
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
8.97.1
ततोऽपयाताः शरपातमात्रमवस्थिता वै कुरवो नरेन्द्र ।
विद्युत्प्रकाशं ददृशुः समन्ताद्धनञ्जयास्त्रं समुदीर्यमाणम् ॥ ८.९७.१ ॥
ବାଣ ପଥର ଦୂରତାରେ ପଛକୁ ସରି ଠିଆ ହୋଇଥିବା କୌରବମାନେ, ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ବିଜୁଳିର ଆଲୋକ ସହ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଉଥିବା ଦେଖିଲେ।
8.97.2
ततोऽग्रसत्सूतपुत्रोऽर्जुनस्य वियद्गतं घोरतरं शरैस्तत् ।
क्रुद्धेन पार्थेन शरं विसृष्टं वधाय कर्णस्य महाविमर्दे ॥ ८.९७.२ ॥
ତା'ପରେ ସୂତପୁତ୍ର, କ୍ରୁଦ୍ଧ ପାର୍ଥ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ନିକ୍ଷେପ କରିଥିବା ଆକାଶଗାମୀ ଅତି ଭୟଙ୍କର ବାଣକୁ ନିଜ ବାଣରେ ଅଟକାଇଲେ।
8.97.3
उदीर्यमाणं स्म कुरुन्दहन्तं सुवर्णपुङ्खैर्विशिखैर्ममर्द ।
कर्णस्त्वमोघेष्वसनं दृढज्यं विस्फारयित्वा विसृजञ्छरौघान ॥ ८.९७.३ ॥
କୌରବମାନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରି ଉଠୁଥିବା ସେହି ବାଣକୁ କର୍ଣ୍ଣ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ ବାଣରେ ଦବାଇଦେଲେ; ଅବ୍ୟର୍ଥ ଧନୁକୁ ଦୃଢ଼ ଜ୍ୟା ସହ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଟାଣି ବାଣର ଧାରା ଛାଡ଼ିଲେ।
8.97.4
रामादुपात्तेन महामहिम्ना ह्याथर्वणेनारिविनाशनेन ।
तदर्जुनास्त्रं व्यघमद्दहन्तं पार्थ च वाणैर्निशितैरविध्यत् ॥ ८.९७.४ ॥
ପରଶୁରାମଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ, ମହାମହିମାମୟ, ଶତ୍ରୁନାଶକ ଆଥର୍ବଣ ଅସ୍ତ୍ରରେ ସେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅର୍ଜୁନାସ୍ତ୍ରକୁ ଦବାଇଦେଲେ; ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
8.97.5
ततो विमर्दः सुमहान्वभूव तत्रार्जुनस्याधिरथेश्च राजन् ।
अन्योन्यमासादयतोः पृषत्कैर्विषाणघातैर्द्विपयोरिवाजौ ॥ ८.९७.५ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ରାଜନ, ସେଠାରେ ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅଧିରଥପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହା ସଂଘର୍ଷ ହେଲା; ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁଇ ହାତୀ ଦାନ୍ତର ଆଘାତରେ ଭିଡ଼ିଯିବା ପରି ସେମାନେ ବାଣରେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଧାଇଁଲେ।
8.97.6
ततोऽस्त्रसंघातसमावृतं तदा बभूव राजंस्तुमुलं रणाजिरम् ।
य्त्कर्णपार्थै शरवृष्टिसङ्घैर्निरन्तरं चक्रतुरम्बरं तदा ॥ ८.९७.६ ॥
ତାପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ଅସ୍ତ୍ରସମୂହରେ ଆବୃତ ସେହି ରଣାଙ୍ଗଣ ଭୟଙ୍କର କୋଳାହଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; କର୍ଣ ଓ ପାର୍ଥ ବାଣବର୍ଷଣର ସମୂହରେ ନିରନ୍ତର ଆକାଶ ଭରିଦେଲେ।
8.97.7
ततो जालं वाणमयं महान्तं सर्वेऽद्राक्षुः कुरवः सोमकाश्च ।
नान्यं च भूतं ददृशुस्तदा ते बाणान्धकारे तुमुलेऽथ किंचित् ॥ ८.९७.७ ॥
ତାପରେ କୁରୁ ଓ ସୋମକମାନେ ବାଣନିର୍ମିତ ଏକ ମହାଜାଲ ଦେଖିଲେ; ବାଣର ଅନ୍ଧକାର ଓ କୋଳାହଳ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଆଉ କିଛି ଦେଖି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
8.97.8
तौ सन्दधानावनिशं च राजन् समस्यन्तौ चापि शराननेकान् ।
सन्दर्शयेतां युधि मार्गान्दिचित्रा न्धनुर्धरौ तौ विविधैः कृतास्त्रैः ॥ ८.९७.८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେ ଦୁଇଜଣ ନିରନ୍ତର ବାଣ ଯୋଡି ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ଅନେକ ବାଣ ଛାଡି ଅଦ୍ଭୁତ ପଥ ଦେଖାଇଲେ — ସେହି ଦୁଇ ଧନୁର୍ଧର ବିବିଧ ଅସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ।
8.97.9
तयोरेवं युध्यतोराजिमध्ये सूतात्मजोऽभूदधिकः कदाचित् ।
पार्थः कदाचित्त्वधिकः किरीटी वीर्यास्त्रमायाबलपौरुषेण ॥ ८.९७.९ ॥
ଏହିପରି ରଣାଙ୍ଗଣ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବେଳେ, କେବେ ସୂତପୁତ୍ର ଅଧିକ ହେଉଥିଲେ, କେବେ କିରୀଟୀ ପାର୍ଥ ଅଧିକ ହେଉଥିଲେ — ବୀର୍ଯ୍ୟ, ଅସ୍ତ୍ର, ମାୟା, ବଳ ଓ ପୌରୁଷରେ।
8.97.10
दृष्ट्वा तयोस्तं युधि संप्रहारं परस्परस्यान्तरमीक्षमाणयोः ।
घोरं तयोर्दुर्विषहं रणेऽन्यैर्योधाः सर्वे विस्मयमभ्यगच्छन् ॥ ८.९७.१० ॥
ପରସ୍ପରର ଛିଦ୍ର ଖୋଜୁଥିବା ସେମାନଙ୍କ ଦୁହିଁଙ୍କ ସେହି ଭୟଙ୍କର, ଅସହ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ-ପ୍ରହାର ଦେଖି ରଣାଙ୍ଗଣର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ବିସ୍ମିତ ହେଲେ।
8.97.11
ततो भूतान्यन्तरिक्षस्थितानि तौ कर्णपार्थै प्रशशंसुर्नरेन्द्र ।
भोः कर्ण साध्वर्जुन साधु चेति वियत्सु वाणी श्रूयते सर्वतोपि ॥ ८.९७.११ ॥
ସେତେବେଳେ ଆକାଶରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ, ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ସେହି ଦୁଇ କର୍ଣ୍ଣ ଓ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। "ଓହେ କର୍ଣ୍ଣ, ଭଲ! ଅର୍ଜୁନ, ଭଲ!" ଏହି ବାଣୀ ଆକାଶର ସବୁ ଦିଗରୁ ଶୁଣାଗଲା।
8.97.12
तस्मिन्विमर्दे रथवाजिनागैस्तदाऽभिघातैर्दलिते हि भूतले ।
ततस्तु पातालतले शयानो नागोऽश्वसेनः कृतवैरोऽर्जुनेन ॥ ८.९७.१२ ॥
ସେହି ଯୁଦ୍ଧର ଭିଡ଼ରେ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀମାନଙ୍କ ଆଘାତରେ ଯେତେବେଳେ ଭୂମି ଦଳିତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ପାତାଳତଳେ ଶୋଇଥିବା ନାଗ ଅଶ୍ୱସେନ, ଯିଏ ଅର୍ଜୁନ ସହ ବୈର କରିଥିଲା, ସେଠାରେ ଥିଲା।
8.97.13
राजंस्तदा खाण्डवदाहमुक्तो विवेश कोपाद्वसुधातले यः ।
अथोत्पपातोर्ध्वगतिर्जवेन सन्दृश्य कर्णार्जुनयोर्विमर्दम् ॥ ८.९७.१३ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ସେତେବେଳେ ଖାଣ୍ଡବ ଦହନରୁ ରକ୍ଷା ପାଇ କ୍ରୋଧରେ ପୃଥିବୀ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଯେଉଁ ନାଗ, ସେ କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର ସେହି ସଂଘର୍ଷ ଦେଖି, ବେଗରେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠିଲା।
8.97.14
अयं हि कालेस्य दुरात्मनो वै पार्थस्य वैरप्रतियातनाय ।
सञ्चिन्त्य तूर्ण प्रविवेश चैव कर्णस्य राजन्शररुपधारी ॥ ८.९७.१४ ॥
"ଏହି ଦୁରାତ୍ମା ପାଇଁ ପାର୍ଥ ପ୍ରତି ବୈରର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାର ସମୟ ଆସିଛି" ଏହା ଭାବି, ହେ ରାଜନ୍, ବାଣର ରୂପ ଧାରଣ କରି ସେ ଶୀଘ୍ର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
8.97.15
ततोस्रसङ्घातसमाकुलं तदा बभूव जन्यं विततांशुजालम् ।
तत्कर्णपार्थौ शरसङ्घ्वृष्टिभिर्निरन्तरं चक्रतुरंबरं तदा ॥ ८.९७.१५ ॥
ତେବେ ରକ୍ତର ସ୍ରୋତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ରଣଭୂମି ବିସ୍ତୃତ କିରଣଜାଳ ପରି ହେଲା। ସେତେବେଳେ କର୍ଣ୍ଣ ଓ ପାର୍ଥ ବାଣସମୂହର ବର୍ଷଣରେ ନିରନ୍ତର ଆକାଶକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
8.97.16
तद्वाणजालैकमयं महान्तं सर्वेऽत्रसन्कुरवः सोमकाश्च ।
नान्यत्किञ्चिद्ददृशुः सम्पतद्वै बाणान्धकारे तुमुलेऽतिमात्रम् ॥ ८.९७.१६ ॥
ସେହି ବାଣଜାଳରେ ଗଠିତ ମହା ଅନ୍ଧକାର ଦେଖି କୌରବ ଓ ସୋମକମାନେ ସମସ୍ତେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ବାଣର ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରରେ ପଡ଼ୁଥିବା ବାଣ ଛଡ଼ା ସେମାନେ ଆଉ କିଛି ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
8.97.17
ततस्तौ पुरुषव्याघ्रौ सर्वलोकधनुर्धरौ ।
त्यक्तप्राणौ रणे वीरौ युध्दश्रममुपागतौ ॥ ८.९७.१७ ॥
ତା'ପରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାଘ୍ର ସଦୃଶ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଧନୁର୍ଧର ସେହି ଦୁଇ ବୀର ରଣରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି ଯୁଦ୍ଧର କ୍ଳାନ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
8.97.18
समुत्क्षेपैर्वीक्षमाणौ सिक्तौ चन्दनवारिणा ।
सवालव्यजनैर्दिव्यैर्दिविस्थैरप्सरोगणैः ।
शक्रसूर्यकराब्जाभ्यां प्रमार्जितमुखावुभौ ॥ ८.९७.१८ ॥
ଚନ୍ଦନ ଜଳରେ ସିକ୍ତ, ଚାମର ଓ ଦିବ୍ୟ ବ୍ୟଜନରେ ବୀଜିତ, ଆକାଶରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଅପ୍ସରାଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପଦ୍ମସଦୃଶ ହସ୍ତରେ ମୁଖ ପୋଛାଯାଇଥିବା ସେହି ଦୁଇଜଣ।
8.97.19
कर्णोऽथ पार्थ न विशेषयद्यदा भृशं च पार्थेन शराभितप्तः ।
ततस्तु वीरः शरविक्षताङ्गो दघ्रे मनो ह्येकशयस्य तस्य ॥ ८.९७.१९ ॥
ଅର୍ଜୁନ ବାଣରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡ଼ିତ କଲାବେଳେ କର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଅଲଗା କରି ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ। ତା'ପରେ ବାଣରେ କ୍ଷତବିକ୍ଷତ ଶରୀରର ସେହି ବୀର ସେହି ଏକ ଶଯ୍ୟାରେ ମନ ସ୍ଥିର କଲେ।
8.97.20
ततो रिपुघ्नं समधत्त कर्णः सुसंचितं सर्पमुखं ज्वलन्तम् ।
रौद्रं शरं सन्नतमुग्रघौतं पार्थार्थमित्येव चिराभिगुप्तम् ॥ ८.९७.२० ॥
ତା'ପରେ କର୍ଣ୍ଣ ଶତ୍ରୁନାଶକ, ଭଲ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ସର୍ପମୁଖ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର, ବଙ୍କା କରାଯାଇଥିବା, ତୀବ୍ର ଧାର ଦିଆଯାଇଥିବା, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପାଇଁ ହିଁ ଦୀର୍ଘକାଳ ରକ୍ଷିତ ସେହି ବାଣକୁ ଧନୁରେ ଯୋଡ଼ିଲେ।
8.97.21
सदार्चितं चन्दनचूर्णशायितं सुवर्णतूणीरशयं महार्चिषम् ।
आकर्णपूर्ण विचकर्ष कर्णो विमोक्तुकामः शरमुग्रवेगम् ॥ ८.९७.२१ ॥
ସଦା ପୂଜିତ, ଚନ୍ଦନ ଚୂର୍ଣ୍ଣରେ ଶୟିତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତୂଣୀରରେ ଶୟନ କରୁଥିବା, ମହାଦୀପ୍ତି ସେ ବାଣ; କର୍ଣ୍ଣ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣିଲେ, ତାହା ଛାଡ଼ିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ, ଉଗ୍ରବେଗ ବାଣ।
8.97.22
प्रदीप्तमैरावतवंशसंभवं शिरो जिहीर्षुर्युधि सव्यसाचिनः ।
ततः प्रजज्वाल दिशो नमश्च उल्काश्च घोराः शतशः प्रपेतुः ॥ ८.९७.२२ ॥
ଐରାବତ ବଂଶରେ ଜାତ, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ସେ (ବାଣ) ଯୁଦ୍ଧରେ ସବ୍ୟସାଚୀଙ୍କ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କ) ମସ୍ତକ ହରଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲା; ତେବେ ଦିଗ ଓ ଆକାଶ ଜଳି ଉଠିଲା; ଶହ ଶହ ଭୟଙ୍କର ଉଲ୍କା ପଡ଼ିଲା।
8.97.23
तस्मिस्तु नागे धनुषि प्रयुक्ते हाहाकृता लोकपालाः सशक्राः ॥ ८.९७.२३ ॥
ସେ ନାଗବାଣ ଧନୁରେ ପ୍ରୟୁକ୍ତ ହେବାରୁ ଶକ୍ର ସହିତ ଲୋକପାଳମାନେ 'ହାୟ ହାୟ' କରି ଉଠିଲେ।
8.97.24
स सूतपुत्रस्तमपाङ्गदेशे अवाड्मुखं संधयति स्म रोषात् ।
न तं स्म जानाति महानुभावमपङ्गदेशेऽभिनिविष्टमाजौ ॥ ८.९७.२४ ॥
ସେ ସୂତପୁତ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତାହାକୁ — ଅଧୋମୁଖ ବାଣକୁ — ଆଖିର କୋଣରେ ସନ୍ଧାନ କଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଖିର କୋଣରେ ସ୍ଥିତ ସେ ମହାନୁଭାବଙ୍କୁ ସେ ଜାଣି ନଥିଲେ।
8.97.25
न चापि तं बुबुधे सूतपुत्रो बाणे प्रविष्टं योगबलेन नागम् ।
दशशतनयनोऽहिं दृश्य बाणे प्रविष्टं निहत इति सुतो मे स्रस्तगात्रो बभूव ।
जलजकुसुमयोनिः श्रेष्ठभावो जितात्मा त्रिदशपतिमवोचन्मा व्यथिष्ठा जये श्रीः ॥ ८.९७.२५ ॥
ସୂତପୁତ୍ର ଯୋଗବଳରେ ବାଣରେ ପ୍ରବିଷ୍ଟ ସେ ନାଗକୁ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସହସ୍ରନୟନ ଇନ୍ଦ୍ର ନାଗକୁ ବାଣରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାର ଦେଖି, 'ମୋ ପୁଅ ହତ ହେଲା' ବୋଲି ଶିଥିଳାଙ୍ଗ ହେଲେ। ତେବେ କମଳଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା, ଶ୍ରେଷ୍ଠଭାବ ଓ ଜିତାତ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ବ୍ୟଥିତ ହୁଅ ନାହିଁ; ଜୟରେ ଶ୍ରୀ ଅଛି।'
8.97.26
ततोऽब्रवीन्मद्रराजो महात्मा दृष्ट्वा कर्ण प्रहितेषुं तमुग्रम् ।
ग्रीवायतः कर्ण न् संहितोऽयं समीक्ष्य संधत्स्व शरं परध्नम् ॥ ८.९७.२६ ॥
ତେବେ ମହାତ୍ମା ମଦ୍ରରାଜ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସେହି ଭୟଙ୍କର ବାଣକୁ ଦେଖି କହିଲେ, "କର୍ଣ୍ଣ, ଏହା ବେକକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଆସୁଛି; ଏହାକୁ ଦେଖି ଶତ୍ରୁନାଶକ ବାଣ ଯୋଡ଼।"
8.97.27
अथाब्रवीत्क्रोधसंरक्तनेत्रो मद्राधिपं सूतपुत्रो मनस्वी ।
न संधत्ते द्विः शरं शल्य कर्णो न मादृशा जिह्ययुध्दा भवन्ति ॥ ८.९७.२७ ॥
ତେବେ କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ନୟନ ମନସ୍ୱୀ ସୂତପୁତ୍ର ମଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ଶଲ୍ୟ, କର୍ଣ୍ଣ ଦୁଇଥର ବାଣ ଯୋଡ଼େ ନାହିଁ; ମୋ ପରି ଲୋକ ବକ୍ର ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି ନାହିଁ।"
8.97.28
इतिदमुक्त्वा विससर्ज तं शरं प्रयत्नतो वर्षगणाभिपूजितम् ।
हतोसि रे फल्गुन इत्यधिक्षिपन्नुवाच चोच्चैर्गिरमूर्जितां वृषः ॥ ८.९७.२८ ॥
ଏହା କହି ସେ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ପୂଜିତ ସେହି ବାଣକୁ ସମସ୍ତ ଯତ୍ନରେ ମୁକ୍ତ କଲେ; "ଅରେ ଫାଲ୍ଗୁନ, ତୁମେ ମରିଗଲ!" ବୋଲି ଅପମାନ କରି ସେ ବୃଷ ଭଳି ବୀର ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ।
8.97.29
स सायकः कर्णभुजप्रसृष्टो हुताशनार्कप्रतिमः सुघोरः ।
गुणच्युतः कर्णधनुः प्रमुक्तो वियद्गतः प्राज्वलदन्तरिक्षे ॥ ८.९७.२९ ॥
କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବାହୁରୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସେହି ବାଣ ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅତି ଭୟଙ୍କର ଥିଲା; କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଧନୁର ଗୁଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଆକାଶକୁ ଯାଇ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷରେ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା।
8.97.30
तमापतन्तं ज्वलितं निरीक्ष्य वियद्गतं वृष्णिकुलप्रवीरः ।
रथस्य चक्रं सहसा निपीड्य पञ्चाङ्गुलं मञ्जयति स्म वीरः ॥ ८.९७.३० ॥
ସେହି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବାଣକୁ ଆକାଶରୁ ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ବୃଷ୍ଣିକୁଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର ହଠାତ୍ ରଥଚକ୍ରକୁ ଚାପି ପାଞ୍ଚ ଆଙ୍ଗୁଳ ଭୂମିରେ ବସାଇ ଦେଲେ।
8.97.31
ततोऽन्तरिक्षे सुमहान्निनादः संपूजनार्थ मधुसूदनस्य ।
र्दिव्यानि पुष्पाण्यथ सिंहनादाः ।
तस्मिंस्तथा वै धरणीं निमग्ने रथे प्रयत्नान्मधुसूदनस्य ॥ ८.९७.३१ ॥
ସେତେବେଳେ ଆକାଶରେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ପାଇଁ ମହା ନାଦ ହେଲା; ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷିଲା, ସିଂହନାଦ ହେଲା; ସେହି ସମୟରେ ରଥ ପୃଥିବୀରେ ବୁଡ଼ି ଯାଉଥିଲା, ମଧୁସୂଦନ ପ୍ରୟାସରେ ତାହାକୁ ଧରିଲେ।
8.97.32
ततः किरीटं वहुरत्नचित्रं जघान नागोऽर्जुनमूर्धतो बलात् ।
गिरेः सुजाताङ्कुरपुष्पितद्रुमं महेन्द्रवज्रं शिखरं यथोत्तमम् ॥ ८.९७.३२ ॥
ସେତେବେଳେ ନାଗ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମସ୍ତକରୁ ବହୁ ରତ୍ନରେ ଚିତ୍ରିତ ମୁକୁଟକୁ ବଳରେ ଆଘାତ କଲା; ସୁନ୍ଦର କୋମଳ ଅଙ୍କୁର ଓ ଫୁଲିଥିବା ବୃକ୍ଷଯୁକ୍ତ ପର୍ବତର ଉତ୍ତମ ଶିଖର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରରେ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରି।
8.97.33
ततः किरीटं तपनीयचित्रं पार्थोत्तमाङ्गदहरत्तरस्वी ।
तद्धेमजालावनतं सुघोरं संप्रज्वलत्तन्निपपात भूमौ ॥ ८.९७.३३ ॥
ସେତେବେଳେ ବେଗବାନ ପାର୍ଥ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମସ୍ତକରୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚିତ୍ରିତ ମୁକୁଟ ଛଡ଼ାଇ ନେଲେ; ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜାଲରେ ନତ ସେହି ଭୟଙ୍କର ମୁକୁଟ ଜଳି ଜଳି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲା।
8.97.34
ततोऽर्जुनस्योत्तमगात्रभूषणं सुवर्णमुक्तामणिवज्रचित्रितम् ।
धरावियद्दयोसलिलेषु विश्रुतं बलं निसर्गोत्तममन्युभिः सदा ॥ ८.९७.३४ ॥
ସେତେବେଳେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଶରୀରର ଭୂଷଣ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ମୁକ୍ତା, ମଣି ଓ ବଜ୍ରରେ ଚିତ୍ରିତ, ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଜଳରେ ବିଖ୍ୟାତ, ସଦା ସ୍ୱାଭାବିକ ଉତ୍ତମ କ୍ରୋଧର ବଳ ଧାରଣ କରିଥିବା।
8.97.35
शरेण मूर्ध्नि प्रजहार सूतजो दिवाकरेन्दुज्वलनग्रहत्विषम् ।
सुवर्णमुक्तामणिवज्रभूषणं पुरन्दरार्थ तपसा प्रयत्नतः ॥ ८.९७.३५ ॥
ସୂତପୁତ୍ର ବାଣରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ଆଘାତ କଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ଗ୍ରହ ପରି ଦୀପ୍ତ ସେହି ଭୂଷଣ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ମୁକ୍ତା, ମଣି ଓ ବଜ୍ରରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରୟାସରେ ନିର୍ମିତ।
8.97.36
स्वयं कृतं यद्विधिना स्वयंभुवा महार्हरुपं द्विषतां भयंकरम् ।
निजघ्नते देवरिपून्सुरेश्वरः स्वयं ददौ यध्दि मुदाऽर्जुनाय ॥ ८.९७.३६ ॥
ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିବା, ମହାମୂଲ୍ୟ ରୂପ ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଯାହା, ଯଦ୍ଦ୍ୱାରା ଦେବଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା ସୁରେଶ୍ୱର ଇନ୍ଦ୍ର ଆନନ୍ଦରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
8.97.37
हरिप्रचेतोहरिवित्तगोप्तृभिः पिनाकपाशाशनिदण्डधारिभिः ।
सुरोत्तमैरप्यविषह्यमर्दितुं प्रसह्य नागेन जहार तद्वृषा ॥ ८.९७.३७ ॥
ହରି, ପ୍ରଚେତା, କୁବେର ଆଦି ରକ୍ଷକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପିନାକ, ପାଶ, ବଜ୍ର ଓ ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯାହାକୁ ଚୂରମାର କରିବା ଅସହ୍ୟ, ତାହାକୁ ବୃଷା (ଇନ୍ଦ୍ର) ନାଗ ଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ହରଣ କଲେ।
8.97.38
तदुत्तमेषून्मथितं विषाहिना प्रदीप्तपर्चिष्मदतीव सुन्दरम् ।
पपात पार्थस्य किरीटमुत्तमं दिवाकरोस्तादिव पर्वताज्ज्वलन् ॥ ८.९७.३८ ॥
ଉତ୍ତମ ବାଣଦ୍ୱାରା ଆନ୍ଦୋଳିତ ସେ, ବିଷଧର ସର୍ପଦ୍ୱାରା (ଆନ୍ଦୋଳିତ), ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଶିଖାଯୁକ୍ତ, ଅତିଶୟ ସୁନ୍ଦର, ପାର୍ଥଙ୍କର ଉତ୍ତମ କିରୀଟ ପର୍ବତରୁ ଜଳନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ପଡ଼ିଗଲା।
8.97.39
महीवियद्दयोसलिलानि वायुना प्रसह्य रुग्णानि विघूर्णितानि वा ।
इतीव शब्दं भुवनेषु तत्तथा जना व्यवस्यन्ति दिशश्च विह्वलाः ॥ ८.९७.३९ ॥
ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ସ୍ୱର୍ଗ, ଜଳ ପବନଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ଭାଙ୍ଗି ଘୂରୁଛନ୍ତି ଭଳି—ଏପରି ସେହି ଶବ୍ଦ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଲା; ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦିଗମାନେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ସେମିତି ଭାବିଲେ।
8.97.40
विना किरीटं शुशुभे स पार्थः श्यामो युवा शैल इव त्रिशृङ्गैः ॥ ८.९७.४० ॥
କିରୀଟ ବିନା ସେ ପାର୍ଥ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଯୁବକ, ତିନି ଶିଖରଯୁକ୍ତ ପର୍ବତ ପରି ଶୋଭିତ ହେଲେ।
8.97.42
ततः समुद्ग्र्थ्य सितेन वाससा स्वमूर्घजानव्यथितस्तदाऽर्जुनः ।
बभौ सुसंपूर्णमरीचिनेन्दुना शिरोगतेनोदयपर्वतो यथा
स चापि राधेयभुजप्रमुक्तो हुताशनार्कप्रतिमद्युतिर्महान् ।
महोरगः कृतवैरोऽर्जुनेन किरीटमाहृत्य समुत्पपात ॥ ८.९७.४२ ॥
ଏହା ପରେ ଧଳା ବସ୍ତ୍ରରେ ନିଜ କେଶ ବାନ୍ଧି ଅବ୍ୟଥିତ ଅର୍ଜୁନ, ମସ୍ତକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କିରଣର ଚନ୍ଦ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଉଦୟପର୍ବତ ପରି ଶୋଭିଲେ। କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବାହୁରୁ ମୁକ୍ତ ସେହି ମହାସର୍ପ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜରେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହ ବୈର ରଖି, ମୁକୁଟ ହରଣ କରି ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଡ଼ିଗଲା।
8.97.43
तमुत्पतन्तं द्विपदां वरिष्ठो दृष्ट्वा वचः पार्थमुवाच कृष्णः ।
महोरगं पाण्डव पश्यपश्य प्रयोजितं त्वन्निधनार्थमुग्रम् ॥ ८.९७.४३ ॥
ଉଡ଼ିଯାଉଥିବା ସେହି ସର୍ପକୁ ଦେଖି ଦ୍ୱିପଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କହିଲେ: ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଦେଖ ଦେଖ, ତୁମ ବିନାଶ ପାଇଁ ପଠାଯାଇଥିବା ସେହି ଉଗ୍ର ମହାସର୍ପକୁ!
8.97.44
स एवमुक्तो मधुसूदनेन गाण्डीवधन्वा हरिमुग्रवाचा ।
उवाच को न्वेष ममाद्य नागः क्षयाय नागाद्गरुडस्य वक्त्रम् ॥ ८.९७.४४ ॥
ମଧୁସୂଦନ ଏହିପରି କହିବାରୁ ଗାଣ୍ଡୀବଧନ୍ୱା ଅର୍ଜୁନ ଉଗ୍ର ବାଣୀରେ ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ: ଆଜି ମୋ ବିନାଶ ପାଇଁ ନାଗ ରୂପରେ ଆସିଛି ଏ କିଏ? ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ମୁଖରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଥିବା ସର୍ପ ପରି ଏ କିଏ?
8.97.45
योऽसौ त्वया खाण्डवे चित्रभानुं संतर्पयाणेन धनुर्धरेण ।
वियद्गतो जननीगुप्तदेहो मत्वैकरूपं निहताऽस्य माता ॥ ८.९७.४५ ॥
ଖାଣ୍ଡବ ବନରେ ଚିତ୍ରଭାନୁ (ଅଗ୍ନି)ଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ସମୟରେ ତୁମେ ଧନୁର୍ଧର ରୂପେ ଯାହାକୁ ମାରିଥିଲ, ମାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଦେହ ଥିବା ସେ ହିଁ ଆକାଶକୁ ଚାଲିଯାଇଛି। ତୁମକୁ ଓ ତାଙ୍କୁ ଏକରୂପ ଭାବି ସେ ତୁମ ମାତାଙ୍କୁ ମାରିଥିଲା।
8.97.46
स एष तद्वैरमनुस्मरन्वै त्वां प्रार्थयत्यात्मवधाय नूनम् ।
नभश्च्युतां प्रज्वलितामिवोल्कां पश्यैनमायान्तममित्रसाह ॥ ८.९७.४६ ॥
ସେ ସେହି ବୈର ସ୍ମରଣ କରି ନିଶ୍ଚୟ ତୁମକୁ ନିଜ ବଧ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି। ଆକାଶରୁ ଖସିଥିବା ଜଳନ୍ତ ଉଲ୍କା ପରି ଆସୁଥିବା ଏହାକୁ ଦେଖ, ହେ ଶତ୍ରୁଜୟୀ।
8.97.47
ततः स जिष्णुः परिवृत्य रोषाच्चिच्छेद षड्भिर्निशितैः सुधारैः ।
नागं वियत्तिर्यगिवोत्पतन्तं स च्छिन्नगात्रो निपपात भूमौ ॥ ८.९७.४७ ॥
ତା'ପରେ ଜିଷ୍ଣୁ ଅର୍ଜୁନ କ୍ରୋଧରେ ଫେରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର ଥିବା ଛଅ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରେ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଉଡ଼ୁଥିବା ସେହି ସର୍ପକୁ ଛେଦନ କଲେ; ଦେହ ଛିନ୍ନ ହୋଇ ସେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା।
8.97.48
हते च तस्मिन्भुजगे किरीटिना स्वयं विभुः पार्थिव भूतलादथ ।
समुज्जहाराशु पुनः पतन्तं रथं भुजाभ्यां पुरुषोत्तमस्ततः ॥ ८.९७.४८ ॥
ହେ ରାଜନ, କିରୀଟଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ସେହି ସର୍ପକୁ ବଧ କଲା ପରେ, ବିଭୁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ (କୃଷ୍ଣ) ନିଜେ ଭୂମିରୁ ପଡ଼ୁଥିବା ରଥକୁ ନିଜ ବାହୁରେ ଶୀଘ୍ର ପୁଣି ଉପରକୁ ଉଠାଇଲେ।
8.97.49
तस्मिन्मुहूर्ते दशभिः पृषत्कैः शिलाशितैर्बर्हिणबर्हवाजितैः ।
विव्याघ कर्णः पुरुषप्रवीरो धनञ्जयं तिर्यगवेक्षमाणः ॥ ८.९७.४९ ॥
ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର କର୍ଣ୍ଣ ପଥରରେ ଧାର ଦିଆଯାଇଥିବା, ମୟୂରପୁଚ୍ଛରେ ସଜ୍ଜିତ ଦଶଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ) ବିଦ୍ଧ କଲେ; ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଚାହିଁ।
8.97.50
ततोऽर्जुनो द्वादशभिः सुमुक्तैर्वराहकर्णैर्निशितैः समर्प्य ।
नाराचमाशीविषतुल्यवेगमाकर्णपूर्णायतमुत्ससर्ज ॥ ८.९७.५० ॥
ତା'ପରେ ଅର୍ଜୁନ ବାର ଟି ସୁଦକ୍ଷ ଭାବେ ଛଡ଼ା ଯାଇଥିବା, ଶୂକରକର୍ଣ୍ଣ ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଯୋଡ଼ି, ବିଷଧର ସର୍ପ ପରି ବେଗବାନ ନାରାଚ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣି ଛାଡ଼ିଲେ।
8.97.51
स चित्रवर्मेषुवरो विदार्य प्राणान्निरस्यन्निव साधुमुक्तः ।
कर्णस्य पीत्वा रुधिरं विवेश वसुंधरां शॊणितदिग्धवाजः ॥ ८.९७.५१ ॥
ଚିତ୍ର କବଚଯୁକ୍ତ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ, ଯେପରି ପ୍ରାଣ ବାହାର କରୁଥିଲା ପରି, ଭଲ ଭାବେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ, କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଚିରି ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ପାନ କରି ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲା; ତାର ପକ୍ଷ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ଥିଲା।
8.97.52
ततो वृषो बाणनिपातकोपितो महोरगो दण्डविघट्टितो यथा ।
तदाऽऽशुकारी व्यसृजच्छरोत्तमान् महाविषः सर्प इवोत्तमं विषम् ॥ ८.९७.५२ ॥
ତେବେ ବୃଷ, ବାଣ ପଡ଼ିବାରୁ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଦଣ୍ଡାହତ ମହାସର୍ପ ପରି, ଶୀଘ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲା; ମହାବିଷ ସର୍ପ ଯେପରି ଉତ୍ତମ ବିଷ ଉଗାରେ।
8.97.53
जनार्दनं द्वादशभिः पराभिनन्नवैर्नवत्या च शरैस्तथाऽर्जुनम् ।
शरेण घोरेण पुनश्च पाण्डवं विदार्य कर्णो व्यनदज्जहास च ॥ ८.९७.५३ ॥
ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ବାର ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ନବେ ବାଣରେ ସେ ପ୍ରହାର କଲା; ପୁଣି ଭୟଙ୍କର ବାଣରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କରି କର୍ଣ୍ଣ ଗର୍ଜନ କଲା ଓ ହସିଲା।
8.97.54
तमस्य हर्षं ममृषे न पाण्डवो बिभेद मर्माणि ततोऽस्य मर्मवित् ।
परःशतैः पत्रिभिरिन्द्रविक्रमस्तथा यथेन्द्रो बलमोजसा रणे ॥ ८.९७.५४ ॥
ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କ ସେହି ହର୍ଷ ସହ୍ୟ କଲେ ନାହିଁ; ମର୍ମ ଜାଣିଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ର ସମ ପରାକ୍ରମୀ ସେ ଶହ ଶହ ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ବାଣରେ ତାଙ୍କ ମର୍ମସ୍ଥଳ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ରଣରେ ନିଜ ବଳ ଓ ଓଜରେ କରନ୍ତି।
8.97.55
ततः शराणां नवतिं तदाऽर्जुनः ससर्ज कर्णेऽन्तकदण्डसंनिभाम् ।
तैः पत्रिभिर्विद्धतनुः स विव्यथे तथा यथा वज्रविदारितोऽचलः । ॥ ८.९७.५५ ॥
ତେବେ ଅର୍ଜୁନ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଯମଦଣ୍ଡ ସମ ନବେ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ସେହି ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ଶରୀର କର୍ଣ୍ଣ ବଜ୍ରରେ ବିଦାରିତ ପର୍ବତ ପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଲେ।
8.97.56
मणिप्रवेकोत्तमवज्रहाटकैरलंकृतं चास्य वराङ्गभूषणम् ।
प्रविद्धमुर्व्यां निपपात पत्रिभिर्धनञ्जयेनोत्तमकुण्डलेपि च ॥ ८.९७.५६ ॥
ମଣି, ଉତ୍ତମ ହୀରା ଓ ସୁନାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ତାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେହାଭରଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା; ଉତ୍ତମ କୁଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଗଲା।
8.97.57
महाधनं शिल्पिवरैः प्रयत्नतः कृतं यदस्योत्तमवर्म भास्वरम् ।
सुदीर्घकालेन ततोऽस्य पाण्डवः क्षणेन बाणैर्बहुधा व्यशातयत् ॥ ८.९७.५७ ॥
ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାରିଗରମାନେ ବହୁ ଯତ୍ନରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ନିର୍ମାଣ କରିଥିବା ତାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଉତ୍ତମ କବଚକୁ ପାଣ୍ଡବ କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ବାଣରେ ଅନେକ ଖଣ୍ଡ କରି ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
8.97.58
तस्येषुभिः खण्डितकुण्डलोऽन्तः परिक्षतश्चाभ्यधिकं तदानीम् ।
सलोहिताङ्गश्रवणश्चकाशे सलोहिताङ्गश्रवणो यथा दिवि ॥ ८.९७.५८ ॥
ତାଙ୍କ ବାଣରେ ତାଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ସେତେବେଳେ ସେ ଭିତରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆହତ ହେଲେ; ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ ଓ କାନ ବିଶିଷ୍ଟ ସେ ଆକାଶରେ (ମଙ୍ଗଳ ପରି) ଜ୍ୱଳିଲେ।
8.97.59
स तं विवर्माणमथोत्तपेषुभिः शितैश्चतुर्भिः कुपितः पराभिनत् ।
स विव्यथेऽत्यर्थमरिप्रताडितो यथाऽऽतुरः पित्तकफानिलज्वरैः ॥ ८.९७.५९ ॥
କବଚହୀନ ତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧିତ ଅର୍ଜୁନ ଚାରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ବାଣରେ ପ୍ରହାର କଲେ; ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ସେ ପିତ୍ତ, କଫ ଓ ବାୟୁ ଜ୍ୱରରେ ପୀଡ଼ିତ ରୋଗୀ ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ।
8.97.60
महाधनुर्मण्डलनिः सृतैः शितैः क्रियाप्रयत्नप्रहितैर्बलेन च ।
ततक्ष कर्ण बहुभिः शरोत्तमैर्बिभेद मर्मस्वपि चार्जुनस्त्वरन् ॥ ८.९७.६० ॥
ମହାଧନୁର ମଣ୍ଡଳରୁ ନିର୍ଗତ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, କୌଶଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଯତ୍ନ ଓ ବଳରେ ପ୍ରେରିତ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣରେ ଅର୍ଜୁନ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ; ତ୍ୱରା କରୁଥିବା ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କର ମର୍ମସ୍ଥାନକୁ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
8.97.61
दृढाहतः पत्रिभिरुग्रवेगैः पार्थेन कर्णो विविधैः शिताग्रैः ।
बभौ गिरिर्गैरिकधातुरक्तः क्षरन्प्रपातैरिव रक्तमम्भः ॥ ८.९७.६१ ॥
ପାର୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ବେଗଯୁକ୍ତ ବିବିଧ ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ର ବାଣରେ ଗଭୀର ଭାବେ ଆହତ କର୍ଣ୍ଣ, ଗୈରିକ ଧାତୁରେ ଲାଲ ପର୍ବତ ପରି ଝରଣାରୁ ରକ୍ତସଦୃଶ ଜଳ ବହାଇ ଶୋଭା ପାଇଲେ।
8.97.62
ततोऽर्जुनः कर्णमवक्रगैर्नवैः सुवर्णपुङ्खैः सुदृढैरयस्मयैः ।
यमाग्निदण्डप्रतिमैः स्तनान्तरे पराभिनत्क्रौञ्चमिवाद्रिमग्निजः ॥ ८.९७.६२ ॥
ତା'ପରେ ଅର୍ଜୁନ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବକ୍ଷର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସିଧା ଯାଉଥିବା, ନୂଆ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପକ୍ଷଯୁକ୍ତ, ଅତି ଦୃଢ଼ ଲୌହ ବାଣରେ, ଯମ ଓ ଅଗ୍ନିଦଣ୍ଡ ସମାନ ବାଣରେ ବିନ୍ଧିଲେ, ଯେପରି ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର କ୍ରୌଞ୍ଚ ପର୍ବତ ବିନ୍ଧିଥିଲେ।
8.97.63
ततः शरावापमपास्य सूतजो धनुश्च तच्छक्रशरासनोपमम् ।
ततो रथस्थः स मुमोह च स्खलन् प्रशीर्णमुष्टिः सुभृशाहतः प्रभो ॥ ८.९७.६३ ॥
ତା'ପରେ ସୂତପୁତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ସମାନ ସେ ଧନୁ ଓ ତୂଣୀର ଭାର ତ୍ୟାଗ କଲେ; ପରେ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେ ମୋହିତ ହୋଇ ଖସି ପଡ଼ିବା ପରି ହେଲେ, ମୁଷ୍ଟି ଢିଲା ହେଲା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆହତ ହୋଇ, ହେ ପ୍ରଭୋ!
8.97.64
न चार्जुनस्तं व्यसने तदेषिवान्निहन्तुमार्यः पुरुषव्रते स्थितः ।
ततस्तमिन्द्रावरजः सुसंभ्रमादुवाच किं पाण्डव हे प्रमाद्यसे ॥ ८.९७.६४ ॥
ଆର୍ଯ ଅର୍ଜୁନ ପୁରୁଷବ୍ରତରେ ସ୍ଥିର ଥିବାରୁ ସେହି ଆପଦରେ ପଡ଼ିଥିବା କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ପାଣ୍ଡବ, ତୁମେ କାହିଁକି ପ୍ରମାଦ କରୁଛ?'
8.97.65
नैवाहितानां सततं विपश्चितः क्षणं प्रतीक्षन्त्यपि दुर्बलीयसाम् ।
विशेषतोऽरीन्व्यसनेषु पण्डितो निहत्य धर्मं च यशश्च विन्दते ॥ ८.९७.६५ ॥
ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ବିଶେଷତଃ ଦୁର୍ବଳମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଏକ କ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଆପଦରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବଧ କରି ପଣ୍ଡିତ ଧର୍ମ ଓ ଯଶ ଉଭୟ ପାଆନ୍ତି।
8.97.66
तदेकवीरं तव चाहितं सदा त्वरस्व कर्ण सहसाऽभिमर्दितुम् ।
पुरा समर्थः समुपैति सूतजो भिन्धि त्वमेनं नमुचिं यथा हरिः ॥ ८.९७.६६ ॥
ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କର ସଦା ଶତ୍ରୁ ସେହି ଏକବୀରକୁ, ହେ କର୍ଣ୍ଣ, ତୁରନ୍ତ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ତ୍ୱରା କର। ସୂତପୁତ୍ର ସମର୍ଥ ହୋଇ ଆସୁଛି; ଇନ୍ଦ୍ର ନମୁଚିକୁ ଯେପରି ଭେଦିଥିଲେ, ସେପରି ଏହାକୁ ଭେଦ କର।
8.97.67
ततस्तदेवेत्यभिपूज्य सत्वरं जनार्दनं कर्णमविध्यदर्जुनः ।
शरोत्तमैः सर्वकुरुत्तमस्त्वरं स्तथा यथा शम्बरहा पुरा बलिम् ॥ ८.९७.६७ ॥
ତା'ପରେ 'ତାହା ହେଉ' ବୋଲି ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ତ୍ୱରିତ ପୂଜା କରି, ସମସ୍ତ କୁରୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ ଉତ୍ତମ ବାଣରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ବିନ୍ଧିଲେ; ପୂର୍ବେ ଶମ୍ବରହନ୍ତା ବଳିକୁ ବିନ୍ଧିଥିଲେ ସେପରି।
8.97.68
साश्चं तु कर्णं सरथं किरीटी समाचिनोद्भारत वत्सदन्तैः ।
प्रच्छादयामास दिशश्च बाणैः सर्वप्रयत्नात्तपनीयपुङ्खैः ॥ ८.९७.६८ ॥
କିନ୍ତୁ କିରୀଟୀ (ଅର୍ଜୁନ) ଅଶ୍ୱ ଓ ରଥ ସହିତ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ, ହେ ଭାରତ, ବତ୍ସଦନ୍ତ ବାଣରେ ଆବୃତ କଲେ; ସର୍ବ ପ୍ରଯତ୍ନରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ପୁଙ୍ଖ ବାଣରେ ଦିଗସମୂହକୁ ମଧ୍ୟ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ।
8.97.69
स वत्सदन्तैः पृथुपीनवक्षाः समाचितः सोऽधिरथिर्विभाति ।
सुपुष्पिताशोकपलाशशाल्मलिर्यथाऽचलश्चन्दनकाननायुतः ॥ ८.९७.६९ ॥
ବତ୍ସଦନ୍ତ ବାଣରେ ଆବୃତ, ବିଶାଳ ଓ ପୁଷ୍ଟ ବକ୍ଷ ସେହି ଅଧିରଥି-ପୁତ୍ର ଭଲ ପୁଷ୍ପିତ ଅଶୋକ, ପଳାଶ ଓ ଶାଳ୍ମଳି ବୃକ୍ଷ ଓ ଚନ୍ଦନ ବନରେ ଘେରା ପର୍ବତ ପରି ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି।
8.97.70
शरैः शरीरे बहुभिः समर्पितैर्विभाति कर्णः समरे विशांपते ।
महीरुहैराचितसानुकन्दरो यथा गिरीन्द्रः स्फुटकर्णिकारवान् ॥ ८.९७.७० ॥
ହେ ବିଶାଂପତି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶରୀରରେ ବିନ୍ଧା ଯାଇଥିବା ଅନେକ ବାଣ ସହ କର୍ଣ୍ଣ ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି; ଯେପରି ବୃକ୍ଷାଚ୍ଛାଦିତ ଶିଖର ଓ ଗୁମ୍ଫାଯୁକ୍ତ, ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ କର୍ଣ୍ଣିକାର ବୃକ୍ଷଯୁକ୍ତ ଗିରୀନ୍ଦ୍ର।
8.97.71
स बाणस्ङ्घान्बहुधा व्यवासृजन् विभाति कर्णः शरजालरश्मिवान् ।
सलोहितो रक्तगभस्तिमण्डलो दिवाकरोऽस्ताभिमिखो यथा तथा ॥ ८.९७.७१ ॥
ସେ ବହୁ ପ୍ରକାରେ ଶରସମୂହ ନିକ୍ଷେପ କଲା; ଶରଜାଲର ରଶ୍ମିରେ କର୍ଣ୍ଣ ସେପରି ଶୋଭିଲା ଯେପରି ଲୋହିତ ରଶ୍ମିମଣ୍ଡଳ ବିଶିଷ୍ଟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତାଭିମୁଖ ହୋଇ ଶୋଭେ।
8.97.72
बाह्वन्तरादाधिरथेर्विमुक्तान् बाणान्महाहीनिव दीप्यमानान् ।
व्यध्वंसयन्नर्जुनवाहुमुक्ताः शराः समासाद्य दिशः शिताग्राः ॥ ८.९७.७२ ॥
କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ବାହୁ ମଧ୍ୟରୁ ନିକ୍ଷିପ୍ତ, ମହାସର୍ପ ପରି ଦୀପ୍ତ ଶରସମୂହକୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବାହୁରୁ ମୁକ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ର ଶରସମୂହ ଧ୍ୱଂସ କଲେ; ସେମାନେ ଦିଗସମୂହରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
8.97.73
ततः स कर्णः समवाप्य धैर्य बाणान्विमुञ्चन्कुपिताहिकल्पान् ।
विव्याध पार्थ दशभिः पृषत्कैः कृष्णं च षड्भिः कुपिताहिकल्पैः ॥ ८.९७.७३ ॥
ତା'ପରେ କର୍ଣ୍ଣ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଲାଭ କରି କ୍ରୁଦ୍ଧ ସର୍ପ ସମାନ ଶର ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ଦଶଟି ପୃଷତ ଶରରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଓ ଛଅଟି କ୍ରୁଦ୍ଧ ସର୍ପସମ ଶରରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
8.97.74
ततः किरीटी भृशमुग्रनिः स्वनं महाशरं सर्पविषानलोपमम् ।
अयस्मयं रौद्रमहास्रसंभृतं महाहवे क्षेप्तुमना महामतिः ॥ ८.९७.७४ ॥
ତା'ପରେ ମହାମତି କିରୀଟୀ ଅର୍ଜୁନ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନକାରୀ, ସର୍ପବିଷାଗ୍ନି ସମାନ, ଲୌହନିର୍ମିତ, ଭୟାନକ, ମହାସ୍ତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ମହାଶର ନିକ୍ଷେପ କରିବାକୁ ମନ କଲେ।
8.97.75
कालो ह्यदृश्यो नृप विप्रशापान्निदर्शयन्कर्णवधं ब्रुवाणः ।
भूमिस्तु चक्रं ग्रसतीत्यवोच त्कर्णस्य तस्मिन्वघकाल आगते ॥ ८.९७.७५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ କାଳ କର୍ଣ୍ଣବଧ ଦେଖାଇ କହିଲା— 'ପୃଥିବୀ ଚକ୍ରକୁ ଗ୍ରାସ କରୁଛି'; କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ସେ ବଧକାଳ ଆସିଲେ ସେ ଏହା କହିଲା।
8.97.76
न चास्य धोरं प्रतिभाति चास्त्रं यद्भार्गवोऽस्मै प्रददौ महात्मा ।
चक्रं च वामं ग्रसते भूमिरस्य प्राप्ते तस्मिन्वध्काले नृवीर ॥ ८.९७.७६ ॥
ମହାତ୍ମା ଭାର୍ଗବ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ସେହି ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କ ମନକୁ ଆସୁନାହିଁ। ହେ ନରବୀର, ତାଙ୍କ ବଧକାଳ ଆସିଲେ ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କ ବାମ ଚକ୍ରକୁ ଗ୍ରାସ କରୁଛି।
8.97.77
ततो रथो घूर्णितवान्नरेन्द्र शापात्तदा ब्राह्मणसत्तमस्य ।
प्राप्तं वधं शंसति चाप्यथास्रं प्रणश्यमानं द्विजमुख्यशापात् ॥ ८.९७.७७ ॥
ତେବେ, ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଶାପରେ ତାଙ୍କ ରଥ ଘୂରିବାକୁ ଲାଗିଲା। ତାହା ତାଙ୍କ ବଧ ନିକଟିଆ ହେବାର ସୂଚନା ଦିଏ; ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଶାପରେ ଅସ୍ତ୍ରମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଉଛି।
8.97.78
ततश्च क्रमपतत्तस्य भूमौ स विह्वलः समरे सूतपुत्रः ।
सवेदिकश्चैत्य इवातिमात्रः सुपुष्पितो भूमितले निमग्नः ॥ ८.९७.७८ ॥
ତା'ପରେ ସୂତପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ଧୀରେ ଧୀରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ବେଦୀ ସହିତ ଥିବା ଅତି ଉଚ୍ଚ, ପୁଷ୍ପିତ ଚୈତ୍ୟ ବୃକ୍ଷ ଯେପରି ଭୂମିରେ ନମି ପଡ଼େ, ସେପରି ସେ ଭୂତଳରେ ଡୁବିଗଲେ।
8.97.79
मग्ने रथे ब्राह्मणशापमूढो ह्यस्त्रं च तं मोघमिषुं च सर्पम् ।
अमृष्यमाणो व्यसनानि तानि ह्स्तौ विधुन्वन्विजगर्ह धर्मम् ॥ ८.९७.७९ ॥
ରଥ ଡୁବିଗଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶାପରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ସେହି ଅସ୍ତ୍ର, ନିଷ୍ଫଳ ବାଣ ଓ ସର୍ପବାଣ ସ୍ମରଣ କରି, ଏହି ବିପତ୍ତି ସହି ନ ପାରି, ହାତ ହଲାଇ ସେ ଧର୍ମଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ।
8.97.80
धर्मप्रधानं किल पाति धर्म इत्यब्रुवन्धर्मविदः सदैव ।
वयं च धर्मे प्रयताम नित्यं चर्तुयथाशक्ति यथाश्रुतं च ।
स चापि निघ्नाति न पाति भक्तान् मन्ये न नित्यं परिपाति धर्मः ॥ ८.९७.८० ॥
ଧର୍ମ ହିଁ ପ୍ରଧାନ, ସେ ହିଁ ରକ୍ଷା କରେ ବୋଲି ଧର୍ମଜ୍ଞମାନେ ସର୍ବଦା କହିଆସିଛନ୍ତି। ଆମେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଥିବା ଅନୁସାରେ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ସର୍ବଦା ଧର୍ମାଚରଣ କରିବାକୁ ଯତ୍ନ କରୁ। କିନ୍ତୁ ସେହି ଧର୍ମ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ବଧ କରେ, ରକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ; ମୋ ମତରେ ଧର୍ମ ସର୍ବଦା ରକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ।
8.97.81
एवं ब्रुवन्प्रस्खलिताश्वसूतो विचाल्यमानोऽर्जुनबाणपातैः ।
मर्माभिघाताच्छिथिलः त्रियासु पुनः पुनर्धर्ममसौ जगर्ह ॥ ८.९७.८१ ॥
ଏହିପରି କହୁଥିବା ବେଳେ, ଯାହାର ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ଖସିପଡ଼ିଥିଲେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବାଣର ପତନରେ କମ୍ପିତ, ମର୍ମସ୍ଥାନରେ ଆଘାତରେ ଶିଥିଳ ସେ ବାରମ୍ବାର ଧର୍ମକୁ ନିନ୍ଦା କଲା।
8.97.82
ततः शरैर्भीमतरैरविध्यत्रिभिराहवे ।
हस्ते कृष्णं तथा पार्थमभ्यविध्यच्च सप्तभिः ॥ ८.९७.८२ ॥
ତା'ପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତି ଭୟଙ୍କର ତିନି ବାଣରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲା; ହାତରେ ଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏବଂ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ସାତ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲା।
8.97.83
ततोऽर्जुनः सप्तदश तिग्मवेगानजिह्नगान् ।
इन्द्राशनिसमान्घोरानसृजत्पावकोपमान् ॥ ८.९७.८३ ॥
ତା'ପରେ ଅର୍ଜୁନ ସତର ତୀବ୍ର ବେଗର, ସିଧାରେ ଯାଉଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ରସମ, ଭୟଙ୍କର, ଅଗ୍ନିସମ ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
8.97.84
निर्भिद्य ते भीमवेगा ह्यपतन्प्रूथिवीतले ।
कम्पितात्मा ततः कर्णः शक्त्या चेष्टामदर्शयत् ॥ ८.९७.८४ ॥
ସେହି ଭୟଙ୍କର ବେଗର ବାଣମାନେ ତାହାକୁ ବିଦ୍ଧ କରି ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲେ। ତେବେ କମ୍ପିତ ମନର କର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି (ବର୍ଚ୍ଛା) ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଚେଷ୍ଟା ଦେଖାଇଲେ।
8.97.85
बलेनाथ स संस्तभ्य ब्रह्मास्त्रं समुदैरयत् ।
ऎन्द्रं ततोऽर्जुनश्चापि तं दृष्ट्वाऽभ्युपमन्त्रयत् ॥ ८.९७.८५ ॥
ଏହା ପରେ କର୍ଣ୍ଣ ବଳରେ ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କରି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କଲେ। ପରେ ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ ତାହା ଦେଖି ଐନ୍ଦ୍ର ଅସ୍ତ୍ରର ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
8.97.86
गाण्डीवं ज्यां च बाणांश्च सोऽनुमत्र्य परंतपः ।
व्यसृजच्छरवर्षाणि वर्षाणीव पुरंदरः ॥ ८.९७.८६ ॥
ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ତାପ ଦେଉଥିବା ସେ ବୀର ଗାଣ୍ଡୀବ, ଧନୁର ଦଉଡ଼ି ଓ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରି ପୁରନ୍ଦରଙ୍କ ପରି ବାଣବର୍ଷା କଲେ।
8.97.87
ततस्तेजोमया वाणा रथात्पार्थस्य निः सृताः ।
प्रादुरासन्महावीर्याः कर्णस्य रथमन्तिकात् ।
स कर्णोऽग्रसदस्यास्त्रं कुर्वन्मोक्षं महारथः ॥ ८.९७.८७ ॥
ତା'ପରେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥରୁ ତେଜୋମୟ ବାଣ ବାହାରି ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ରଥ ନିକଟରେ ପ୍ରକଟିତ ହେଲେ। ମହାରଥୀ କର୍ଣ୍ଣ ସେହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଗ୍ରାସ କଲେ, ତାହାର ମୁକ୍ତି ହେବାକୁ ଦେଲେ ନାହିଁ।
8.97.88
ततोऽब्रवीद्वृष्णिवीरस्तस्मिन्नस्रे विनाशिते ।
विसृजास्रं परं पार्थ राधेयो ग्रसते शरान् ॥ ८.९७.८८ ॥
ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ବିନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ ବୃଷ୍ଣିବୀର (କୃଷ୍ଣ) କହିଲେ, 'ହେ ପାର୍ଥ, ପରମ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼! ରାଧେୟ ତୁମ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରାସ କରୁଛନ୍ତି।'
8.97.89
ततो ब्रह्मास्त्रमत्युग्रं संमत्र्य समयोदयत् ।
छादयित्वा ततो बाणैः कर्ण प्रत्यस्यदर्जुनः ॥ ८.९७.८९ ॥
ତା'ପରେ ଅର୍ଜୁନ ଅତି ଉଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରକୁ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରି ପ୍ରୟୋଗ କଲେ। ପରେ ବାଣରେ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
8.97.90
द्वितीयां च तृतीयां च चतुर्थी पञ्चमीं तथा ।
षष्ठीमथास्य चिच्छेद सप्तमीं च तथाऽष्टमीम् ।
नवमीं दशमीं चास्य तथा चैकादशीं वृषः ॥ ८.९७.९० ॥
ସେ (ଅର୍ଜୁନ) ତାହାର ଦ୍ୱିତୀୟ, ତୃତୀୟ, ଚତୁର୍ଥ, ପଞ୍ଚମ, ଷଷ୍ଠ, ସପ୍ତମ, ଅଷ୍ଟମ, ନବମ, ଦଶମ ଓ ଏକାଦଶ (ଧନୁ-ଦଉଡ଼ି) ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଲେ; ସେ ବୃଷ (ଅର୍ଜୁନ)।
8.97.91
ज्याशतं शतसंधानः स क्रर्णो नावबुध्यते ॥ ८.९७.९१ ॥
ଶହେ ଧନୁ-ଦଉଡ଼ି; ଶହେ ବାଣ ସନ୍ଧାନକାରୀ ସେ କର୍ଣ୍ଣ (ଏହା) ବୁଝି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
8.97.92
ततो ज्यां विनिधायान्यामभिमत्र्य च पाण्डवः ।
शरैरवाकिरत्कर्ण दीप्यमानैरिवाहिभिः ॥ ८.९७.९२ ॥
ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡବ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦଉଡ଼ି ଯୋଡ଼ି, ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରି, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସାପ ପରି ବାଣ କର୍ଣ୍ଣ ଉପରେ ବର୍ଷାଇଲେ।
8.97.93
तस्य ज्याच्छेदनं कर्णो ज्यावधानं च संयुगे ।
नान्वभुध्यत शीघ्रत्वात्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ८.९७.९३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ତାହାର ଧନୁ-ଦଉଡ଼ି କଟିବା ଓ ପୁଣି ଯୋଡ଼ିବା — ଶୀଘ୍ରତା ହେତୁ କର୍ଣ୍ଣ ତାହା ବୁଝି ନ ପାରିଲେ; ତାହା ଅଦ୍ଭୁତ ପରି ହେଲା।
8.97.94
अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य प्रनिघ्नन्सव्यसाचिनः ।
चक्रे चाप्यधिकं पार्थात्स्ववीर्यमतिदर्शयन् ॥ ८.९७.९४ ॥
ଅସ୍ତ୍ରରେ ଅସ୍ତ୍ର ନିବାରଣ କରି, ସବ୍ୟସାଚୀ (ଅର୍ଜୁନ) ଉପରେ ପ୍ରତିଘାତ କରି, ପାର୍ଥଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ନିଜର ବୀର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଇଲେ।
8.97.95
ततः कर्णोऽर्जुनं दृष्ट्वा स्वस्यास्त्रेण च पीडितम् ।
अभ्यसेत्यब्रवीत्पार्थमातिष्ठास्त्रं व्रजेति च ॥ ८.९७.९५ ॥
ତା'ପରେ କର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପୀଡ଼ିତ ଦେଖି ପାର୍ଥଙ୍କୁ କହିଲେ — “ଆସ, ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ଛିଡ଼ା ହୁଅ, ଆଗକୁ ଯାଅ।”
8.97.96
ततोऽग्निसदृशं घोरं शरं सर्पविषोपमम् ।
अश्मसारमयं दिव्यमभिमत्र्य परंतपः ।
रौद्रमस्रं समाधाय क्षेतुकामः किरीटिने ॥ ८.९७.९६ ॥
ତା'ପରେ ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର, ସର୍ପବିଷ ପରି, ପଥର ପରି କଠିନ ଦିବ୍ୟ ଶରକୁ ଶତ୍ରୁତାପନ କର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରି, ରୌଦ୍ରାସ୍ତ୍ର ଯୋଡ଼ି କିରୀଟୀ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
8.97.97
ततोऽग्रसन्मही चक्रं राधेयस्य तदा नृप ॥ ८.९७.९७ ॥
ତା'ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ପୃଥିବୀ ରାଧେୟ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ରଥଚକ୍ରକୁ ଗ୍ରାସ କଲା।
8.97.98
ततोऽवतीर्य राघेयो रथादाशु समुद्यतः ।
चक्रं भुजाभ्यामालम्ब्य सुमुत्क्षेप्तुमियेष सः ॥ ८.९७.९८ ॥
ତା'ପରେ ରାଧେୟ ଶୀଘ୍ର ରଥରୁ ଓହ୍ଲାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ଦୁଇ ବାହୁରେ ଚକ୍ର ଧରି ତାକୁ ଉଠାଇ ଫୋପାଡ଼ିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
8.97.99
सप्तद्वीपा वसुमती सशैलवनकानना ।
गीर्णाचक्रा समुत्क्षिप्ता कर्णॆन चतुरङ्गुलम् ॥ ८.९७.९९ ॥
ସପ୍ତଦ୍ୱୀପା, ପର୍ବତ-ବନ-କାନନ ସହିତ ବସୁମତୀ (ପୃଥିବୀ), ଯାହାର ଚକ୍ର ଗ୍ରାସ ହୋଇଥିଲା, କର୍ଣ୍ଣ ଚାରି ଅଙ୍ଗୁଳି ଉଠାଇଲେ।
8.97.100
ग्रस्तचकस्तु राधेयः क्रोधादश्रूण्यवर्तयत् ।
अर्जुनं वीक्ष्य संरब्धमिदं वचनमब्रवीत् ॥ ८.९७.१०० ॥
ମାତ୍ର ଚକ୍ର ଗ୍ରାସ ହୋଇଥିବା ରାଧେୟ କର୍ଣ୍ଣ କ୍ରୋଧରେ ଲୁହ ବୁହାଇଲେ; କ୍ରୁଦ୍ଧ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖି ଏହି କଥା କହିଲେ।
8.97.101
भोभो पार्थ महेष्वास मुहूर्त परिपालय ।
यावच्चक्रमिदं ग्रस्तमुध्दरामि महीतलात् ॥ ८.९७.१०१ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ହେ ମହାଧନୁର୍ଦ୍ଧର! ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କର; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏହି ଗ୍ରସ୍ତ ଚକ୍ରକୁ ଭୂତଳରୁ ଉଦ୍ଧାର ନ କରେ।
8.97.102
सव्यं चक्रं महीग्रस्तं दृष्ट्वा दैवादिदं मम ।
पार्थ कापुरुषाचीर्णमभिसन्धिं विसर्जय ॥ ८.९७.१०२ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ଦୈବବଶରେ ମୋର ବାମ ଚକ୍ର ପୃଥିବୀରେ ଗ୍ରସ୍ତ ଦେଖି, କାପୁରୁଷଙ୍କ ଆଚରିତ ଏହି ଅଭିସନ୍ଧି ତ୍ୟାଗ କର।
8.97.103
न त्वं कापुरुषाचीर्ण मार्गमास्थातुमर्हसि ।
ख्यातस्त्वमसि कौन्तेय विशिष्टो रणकर्मसु ।
विशिष्टतरमेव त्वं कर्तुमर्हसि पाण्डव ॥ ८.९७.१०३ ॥
ତୁମେ କାପୁରୁଷଙ୍କ ଆଚରିତ ପଥ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହେ କୌନ୍ତେୟ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧକର୍ମରେ ଖ୍ୟାତ ଓ ବିଶିଷ୍ଟ। ହେ ପାଣ୍ଡବ, ତୁମେ ଆହୁରି ବିଶିଷ୍ଟ କର୍ମ ହିଁ କରିବା ଉଚିତ।
8.97.104
प्रकीर्णकेशे विमुखे ब्राह्मणेऽथ कृताञ्जलौ ।
शरणागते न्यस्तशस्त्रे याचमाने तथाऽर्जुन ॥ ८.९७.१०४ ॥
ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଅଲୁଅଳିଆ କେଶ, ମୁଖ ଫେରାଇଥିବା, ହାତ ଯୋଡ଼ିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉପରେ, ଶରଣାଗତ, ଅସ୍ତ୍ର ରଖିଥିବା ଓ ଯାଚନାକାରୀ ଉପରେ ମଧ୍ୟ (ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ ନ କରିବା ଉଚିତ)।
8.97.105
अबाणे भ्रष्टकवचे भ्रष्टभग्नायुधे तथा ।
न विमुञ्चन्ति शस्त्राणि शूराः साधुव्रते स्थिताः ॥ ८.९७.१०५ ॥
ଶରହୀନ, କବଚ ଖସିଯାଇଥିବା, ଅସ୍ତ୍ର ପଡ଼ି ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା — ଏମାନଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଶୂରମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ ସାଧୁବ୍ରତରେ ସ୍ଥିର ରହନ୍ତି।
8.97.106
त्वं च शूरतमो लोके साधुवृत्तश्च पाण्डव ।
अभिज्ञो युध्दधर्माणां तस्मात्क्षममुहूर्तकम् ॥ ८.९७.१०६ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ, ତୁମେ ଜଗତରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୂର ଓ ସାଧୁଆଚାରୀ, ଯୁଦ୍ଧଧର୍ମ ଜାଣିଥିବା; ତେଣୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କର।
8.97.107
दिव्यास्त्रविदमेयात्मा कार्तवीर्यसमो युधि ।
यावच्चक्रमिदं ग्रस्तमुद्धरामि महाभुज ॥ ८.९७.१०७ ॥
ହେ ମହାବାହୁ, ମୁଁ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ଅପରିମିତ ଆତ୍ମାବିଶିଷ୍ଟ, ଯୁଦ୍ଧରେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମାନ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏ ଚକ୍ର ଗ୍ରସ୍ତ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଏହାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
8.97.108
न मां रथस्थो भूमिष्ठं विकलं हन्तुमर्हसि ।
न वासुदेवात्त्वत्तो वा पाण्डवेयविभेम्यहम् ॥ ८.९७.१०८ ॥
ରଥରେ ଥିବା ତୁମେ, ଭୂମିରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଅକ୍ଷମ ମୋତେ ବଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବାସୁଦେବ, ତୁମେ କିମ୍ବା ପାଣ୍ଡବ କାହାରିକୁ ମୁଁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ।
8.97.109
त्वं हि क्षत्रियदायादो महाकुलविवर्धनः ।
अतस्त्वां प्रब्रवीम्येष मुहूर्त क्षम पाण्डव ॥ ८.९७.१०९ ॥
ତୁମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ, ମହାକୁଳର ବୃଦ୍ଧିକାରୀ। ଅତଏବ ହେ ପାଣ୍ଡବ, ତୁମକୁ ଏହା କହୁଛି: ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧର।