મહાભારત · અધ્યાય 9.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.14.1
दुर्योधनो महाराज धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
चक्रतुः सुमहद्युद्धं शरशक्तिसमाकुलम् ॥ ९.१४.१ ॥
મહારાજ, દુર્યોધન અને પૃષતનો પુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન બાણો અને શક્તિઓથી ભરેલું અતિ ભીષણ યુદ્ધ લડ્યા.
9.14.2
ततो राजन्समापेतुः शरधाराः सहस्रशः ।
अम्बुदानां यथा काले जलधाराः समन्ततः ॥ ९.१४.२ ॥
ત્યારે, હે રાજન, સમયે વાદળોમાંથી જલધારાઓ વરસે તેમ હજારો બાણધારાઓ ચોમેર વરસી.
9.14.3
राजा च पार्षतं विद्ध्वा शरैः पञ्चभिराशुगैः ।
द्रोणहन्तारमुग्रेषुं पुनर्विव्याध सप्तभिः ॥ ९.१४.३ ॥
રાજાએ પૃષતના પુત્રને પાંચ વેગવાન બાણોથી વીંધ્યો, અને પછી દ્રોણના હંતા, ઉગ્ર ધનુર્ધરને ફરીથી સાત બાણોથી વીંધ્યો.
9.14.4
धृष्टद्युम्नस्तु समरे बलवान्दृढविक्रमः ।
सप्तत्या विशिखानां वै दुर्योधनमपीडयत् ॥ ९.१४.४ ॥
પરંતુ યુદ્ધમાં બળવાન અને દૃઢ પરાક્રમી ધૃષ્ટદ્યુમ્ને સિત્તેર બાણોથી દુર્યોધનને પીડિત કર્યો.
9.14.5
पीडितं वीक्ष्य राजानं सोदर्या भरतर्षभ ।
महत्या सेनया सार्धं परिवव्रुः स्म पार्षतम् ॥ ९.१४.५ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, રાજાને પીડિત જોઈને તેમના સહોદર ભાઈઓ મોટી સેના સાથે પૃષતના પુત્રને ઘેરી વળ્યા.
9.14.6
स तैः परिवृतः शूरः सर्वतोऽतिरथै र्भृशम् ।
व्यचरत्समरे राजन्दर्शयन्नस्त्रलाघवम् ॥ ९.१४.६ ॥
હે રાજન, એ અતિરથીઓથી ચોમેર ઘેરાયેલો એ શૂરવીર યુદ્ધમાં શસ્ત્રકૌશલ્ય બતાવતો ભારે વેગથી ફરવા લાગ્યો.
9.14.7
शिखण्डी कृतवर्माणं गौतमं च महारथम् ।
प्रभद्रकैः समायुक्तो योधयामास धन्विनौ ॥ ९.१४.७ ॥
શિખંડી પ્રભદ્રકો સાથે મળીને કૃતવર્મા અને મહારથી ગૌતમ — એ બે ધનુર્ધરો — સામે યુદ્ધ કરવા લાગ્યો.
9.14.8
तत्रापि सुमहद्युद्धं घोररूपं विशाम्पते ।
प्राणान्सन्तजतां युद्धे प्राणद्यूताभिदेवने ॥ ९.१४.८ ॥
ત્યાં પણ અત્યંત ભયંકર મહાયુદ્ધ થયું, હે પ્રજાપતિ; યુદ્ધમાં પ્રાણ ત્યજનારાઓ વચ્ચે, પ્રાણની બાજી લગાવેલા જુગાર જેવું.
9.14.9
शल्यः सायकवर्षाणि विमुञ्जन्सर्वतोदिशम् ।
पाण्डवान्पीडयामास ससात्यकिवृकोदरान् ॥ ९.१४.९ ॥
શલ્ય બધી દિશાઓમાં બાણોની વર્ષા કરતા, પાંડવોને — સાત્યકિ અને વૃકોદર (ભીમ) સહિત — પીડવા લાગ્યા.
9.14.10
तथा तौ तु यमौ यमतुल्यपराक्रमौ ।
योधयामास राजेन्द्र वीर्येणास्त्रबलेन च ॥ ९.१४.१० ॥
એ જ રીતે એ બે યમ — યમ સમાન પરાક્રમી નકુલ-સહદેવ — હે રાજેન્દ્ર, વીર્ય અને અસ્ત્રબળથી યુદ્ધ કર્યું.
9.14.11
शल्यसायकनुन्नानां पाण्डवानां महामृधे ।
त्रातारं नाध्यगच्छन्त केचित्तत्र महारथाः ॥ ९.१४.११ ॥
મહાયુદ્ધમાં શલ્યના બાણોથી પીડિત પાંડવોને — ત્યાંના કેટલાક મહારથીઓમાંથી પણ — કોઈ રક્ષક મળ્યો નહિ.
9.14.12
ततस्तु नकुलः शूरो धर्मराजे प्रपीडिते ।
अभिदुद्राव वेगेन मातुलं माद्रिनन्दनः ॥ ९.१४.१२ ॥
ત્યારે ધર્મરાજ (યુધિષ્ઠિર) અત્યંત પીડિત થતાં, શૂર માદ્રીપુત્ર નકુલ વેગથી પોતાના મામા તરફ દોડી ગયો.
9.14.13
सञ्छाद्य समरे वीरं नकुलः परवीरहा ।
विव्याध चैनं दशभिः स्मयमानः स्तनान्तरे ॥ ९.१४.१३ ॥
શત્રુવીરોનો સંહારક નકુલ યુદ્ધમાં એ વીરને ઢાંકીને, હસતાં હસતાં દસ બાણોથી તેની છાતીની વચ્ચે વીંધ્યો.
9.14.14
सर्वपारसवैर्बाणैः कर्मारपरिमार्जितैः ।
स्वर्णपुङ्खैः शिलाधौतैर्धनुर्यन्त्रप्रचोदितैः ॥ ९.१४.१४ ॥
બધા પારસવ લાકડાના બાણ, લુહારોએ ઘસીને ચમકાવેલા, સોનેરી પીંછાવાળા, પથ્થર પર ધોયેલા, ધનુષ્ય-યંત્રથી પ્રેરિત.
9.14.15
शल्यस्तु पीडितस्तेन स्वस्रीयेण हि मातुलः ।
नकुलं पीडयामास पत्रिभिर्नतपर्वभिः ॥ ९.१४.१५ ॥
પરંતુ બહેનના પુત્રથી પીડિત થયેલા મામા શલ્યે વળેલા ગાંઠવાળા બાણોથી નકુલને પીડ્યો.
9.14.16
ततो युधिष्ठिरो राजा भीमसेनोऽथ सात्यकिः ।
सहदेवश्च माद्रेणो मद्रराजमुपाद्रवन् ॥ ९.१४.१६ ॥
પછી રાજા યુધિષ્ઠિર, ભીમસેન, સાત્યકિ અને માદ્રીનો પુત્ર સહદેવ મદ્રરાજ તરફ દોડ્યા.
9.14.17
तानापतत एवाशु पूरयाणान्रथस्वनैः ।
दिशश्च विदिशश्चैव कम्पयानांश्च मेदिनीम्।
प्रतिजग्राह समरे सेनापतिरमित्रजित् ॥ ९.१४.१७ ॥
તેઓ ઝડપથી ધસી આવતા, રથના અવાજે દિશાઓ અને વિદિશાઓ ભરતા, પૃથ્વીને કંપાવતા હતા, ત્યારે સેનાપતિ અમિત્રજિતે યુદ્ધમાં તેમને ઝીલ્યા.
9.14.18
युधिष्ठिरं त्रिभिर्विद्ध्वा भीमसेनं च पञ्चभिः ।
सात्यकिं च शतेनाजौ सहदेवं त्रिभिः शरैः ॥ ९.१४.१८ ॥
યુધિષ્ઠિરને ત્રણ બાણોથી, ભીમસેનને પાંચથી, યુદ્ધમાં સાત્યકિને સોથી અને સહદેવને ત્રણ બાણોથી વીંધીને.
9.14.19
ततस्तु सशरं चापं नकुलस्य महात्मनः ।
मद्रेश्वरः क्षुरप्रेण मध्ये चिच्छेद मारिष ॥ ९.१४.१९ ॥
પછી મદ્રરાજે મહાત્મા નકુલનું બાણસહિત ધનુષ્ય ક્ષુરપ્ર બાણથી વચ્ચેથી કાપી નાખ્યું, હે મારિષ.
9.14.20
तदपास्य धनुश्छिन्नं ततः शल्यस्य सायकैः ।
अथान्यद्धनुरादाय माद्रीपुत्रो महारथः।
मद्रराजरथं तूर्णं पूरयामास पत्रिभिः ॥ ९.१४.२० ॥
તૂટેલું એ ધનુષ્ય ફેંકીને માદ્રીના પુત્ર મહારથીએ બીજું ધનુષ્ય લઈ મદ્રરાજના રથને ઝડપથી બાણોથી ભરી દીધો.
9.14.21
युधिष्ठिरस्तु मद्रेशं सहदेवश्च मारिष ।
दशभिर्दशभिर्बाणैरुरस्येनमविध्यताम् ॥ ९.१४.२१ ॥
યુધિષ્ઠિર અને સહદેવે, હે મારિષ, મદ્રરાજને દસ-દસ બાણોથી તેની છાતીમાં વીંધ્યો.
9.14.22
भीमसेनस्तु तं षष्ट्या सात्यकिर्दशभिः शरैः ।
मद्रराजमभिद्रुत्य जघ्नतुः …ङ्कपत्रिभिः ॥ ९.१४.२२ ॥
ભીમસેને તેને સાઠ બાણોથી અને સાત્યકીએ દસ બાણોથી મદ્રરાજ પર ધસી જઈને પ્રહાર કર્યો; …ङ्कपत्रिभिः (બાણોથી).
9.14.23
मद्रराजस्ततः क्रुद्धः सात्यकिं नवभिः शरैः ।
विव्याध भूयः सप्तत्या शराणां नतपर्वणाम् ॥ ९.१४.२३ ॥
પછી ક્રોધે ભરાયેલા મદ્રરાજે સાત્યકીને નવ બાણોથી વીંધ્યો અને ફરીથી નમેલા સાંધાવાળા સિત્તેર બાણોથી વીંધ્યો.
9.14.24
अथास्य सशरं चापं मुष्टौ चिच्छेद मारिष ।
हयांश्च चतुरः सङ्ख्ये प्रेषयामास मृत्यवे ॥ ९.१४.२४ ॥
પછી તેણે, હે મારિષ, તેનું બાણસહિત ધનુષ્ય મૂઠ પાસે કાપ્યું; યુદ્ધમાં ચાર ઘોડાઓને મૃત્યુ તરફ મોકલ્યા.
9.14.25
विरथं सात्यकिं कृत्वा मद्रराजो महारथः ।
विशिखानां शतेनैनमाजघान समन्ततः ॥ ९.१४.२५ ॥
મદ્રરાજ મહારથીએ સાત્યકિને રથહીન કરીને સો બાણોથી ચારે બાજુથી તેમને પ્રહાર કર્યો.
9.14.26
माद्रीपुत्रं च संरब्धो भीमसेनं च पाण्डवम् ।
युधिष्ठिरं च कौरव्य विव्याध दशभिः शरैः ॥ ९.१४.२६ ॥
હે કૌરવ્ય, ક્રોધે ભરાઈને તેણે માદ્રીના પુત્રો, પાંડવ ભીમસેન અને યુધિષ્ઠિરને દસ-દસ બાણોથી વીંધ્યા.
9.14.27
तत्राद्भुतमपश्याम मद्रराजस्य पौरुषम् ।
यदेनं सहिताः पार्था नाभ्यवर्तन्त संयुगे ॥ ९.१४.२७ ॥
ત્યાં અમે મદ્રરાજનું પરાક્રમ અદ્ભુત જોયું; પૃથાના પુત્રો સાથે હોવા છતાં યુદ્ધમાં તેમને રોકી ન શક્યા.
9.14.28
अथान्यं रथमास्थाय सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
पीडितान्पाण्डवान्दृष्ट्वा मद्रराजवशं गतान्।
अभिदुद्राव वेगेन मद्राणामधिपं बलात् ॥ ९.१४.२८ ॥
ત્યારે સત્યપરાક્રમી સાત્યકિ બીજા રથ પર ચઢીને, પાંડવોને પીડિત અને મદ્રરાજને વશ થયેલા જોઈને, વેગથી મદ્રોના અધિપતિ પર બળપૂર્વક ધસી ગયા.
9.14.29
आपतन्तं रथं तस्य शल्यः समितिशोभनः ।
प्रत्युद्ययौ रथेनैव मत्तो मत्तमिव द्विपम् ॥ ९.१४.२९ ॥
તેના ધસી આવતા રથ સામે યુદ્ધશોભન શલ્ય પોતાના રથ સાથે આગળ વધ્યા, જેમ મદમસ્ત હાથી બીજા મદમસ્ત હાથીનો સામનો કરે.
9.14.30
स सन्निपातस्तुमुलो बभूवाद्भुतदर्शनः ।
सात्यकेश्चैव शूरस्य मद्राणामधिपस्य च।
यादृशो वै पुरा वृत्तः शम्बरामरराजयोः ॥ ९.१४.३० ॥
સાત્યકિ અને મદ્રોના વીર અધિપતિ વચ્ચેની તે ટક્કર તુમુલ અને અદ્ભુત થઈ; પૂર્વે શંબર અને દેવરાજ વચ્ચે થઈ હતી તેવી જ.
9.14.31
सात्यकिः प्रेक्ष्य समरे मद्रराजमवस्थितम् ।
विव्याध दशभिर्बाणैस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ९.१४.३१ ॥
યુદ્ધમાં ઊભેલા મદ્રરાજને જોઈને સાત્યકિએ દસ બાણોથી તેને વીંધ્યો અને કહ્યું, 'ઊભો રહે, ઊભો રહે!'
9.14.32
मद्रराजस्तु सुभृशं विद्धस्तेन महात्मना ।
सात्यकिं प्रतिविव्याध चित्रपुङ्खैः शितैः शरैः ॥ ९.१४.३२ ॥
પરંતુ મદ્રરાજ તે મહાત્મા વડે અત્યંત વીંધાઈને વિચિત્ર પાંખોવાળા તીક્ષ્ણ બાણોથી સાત્યકિને પ્રતિવીંધ્યો.
9.14.33
ततः पार्था महेष्वासाः सात्वताऽभिसृतं नृपम् ।
अभ्यवर्तन्रथैस्तूर्णं मातुलं वधकाङ्क्षया ॥ ९.१४.३३ ॥
પછી મહાધનુર્ધર પાર્થોએ સાત્વત દ્વારા પીછો કરાતા તે રાજા—પોતાના મામા—ને વધ કરવાની ઇચ્છાથી ઝડપથી રથો વડે ઘેરી લીધા.
9.14.34
तत आसीत्परामर्दस्तुमुलः शोणितोदकः ।
शूराणां युध्यमानानां सिंहानामिव नर्दताम् ॥ ९.१४.३४ ॥
પછી શૂરવીરો વચ્ચે ભયંકર સંહાર થયો; લોહી જ પાણીની જેમ વહ્યું; લડતા શૂરવીરો ગર્જતા સિંહોની જેમ ગર્જ્યા.
9.14.35
तेषामासीन्महाराज व्यधिक्षेपः परस्परम् ।
सिंहानामामिषेप्सूनां कूजतामिव संयुगे ॥ ९.१४.३५ ॥
હે મહારાજ! તેમની વચ્ચે પરસ્પર શસ્ત્રોનો મારો ચાલ્યો, જાણે માંસની ઇચ્છા કરતા સિંહો યુદ્ધમાં ગર્જતા હોય.
9.14.36
तेषां बाणसहस्रौघैराकीर्णा वसुधाऽभवत् ।
अन्तरिक्षं च सहसा बाणभूतमभूत्तदा ॥ ९.१४.३६ ॥
તેમના હજારો બાણોના પ્રવાહથી પૃથ્વી ઢંકાઈ ગઈ; તે સમયે આકાશ પણ અચાનક બાણમય થઈ ગયું.
9.14.37
शरान्धकारं सहसा कृतं तेन समन्ततः ।
अभ्रच्छायेव सञ्जज्ञे शरैर्मुक्तैर्महात्मभिः ॥ ९.१४.३७ ॥
તેણે તરત જ ચારે બાજુ બાણોનો અંધકાર રચ્યો. મહાત્માઓએ છોડેલાં બાણોથી તે મેઘની છાયા જેવો થઈ ગયો.
9.14.38
तत्र राजञ्शरैर्मुक्तैर्निर्मुक्तैरिव पन्नैगः ।
स्वर्णपुङ्खैः प्रकाशद्भिर्व्यरोचन्त दिशस्तदा ॥ ९.१४.३८ ॥
હે રાજા, ત્યાં છોડેલાં બાણોથી—સાપની કાંચળી જેવાં—સોનેરી પાંખવાળાં ચમકતાં બાણોથી ત્યારે દિશાઓ ઝળહળી ઊઠી.
9.14.39
तत्राद्भुतं परं चक्रे शल्यः शत्रुनिबर्हणः ।
यदेकः समरे शूरो योधयामास वै बहून् ॥ ९.१४.३९ ॥
ત્યાં શત્રુનો સંહાર કરનાર શલ્યે અત્યંત અદ્ભુત કાર્ય કર્યું; તે એકલો શૂરવીર યુદ્ધમાં ઘણાઓ સામે લડ્યો.
9.14.40
मद्रराजभुजोत्सृष्टैः कङ्कबर्हिणवाजितैः ।
सम्पतद्भिः शरैर्घोरैरवाकीर्यत मेदिनी ॥ ९.१४.४० ॥
મદ્રરાજના બાહુઓમાંથી છોડાયેલાં, કંક અને મોરનાં પીંછાંવાળાં, ઊડતાં આવતાં ભયંકર બાણોથી ધરતી ઢંકાઈ ગઈ.
9.14.41
तत्र शल्यरथं राजन्विचरन्तं महाहवे ।
अपश्याम यथापूर्वं शक्रस्यासुरसंक्षये ॥ ९.१४.४१ ॥
હે રાજા, મહાયુદ્ધમાં ફરતા શલ્યના રથને અમે જોયો, જેમ પહેલાં અસુરસંહારમાં ઇન્દ્રના રથને જોવાયો હતો.