మహాభారతం · అధ్యాయం 9.14
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.14.1
दुर्योधनो महाराज धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः ।
चक्रतुः सुमहद्युद्धं शरशक्तिसमाकुलम् ॥ ९.१४.१ ॥
మహారాజా, దుర్యోధనుడు, పృషతుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు బాణాలు, శక్తి ఆయుధాలతో నిండిన మహా యుద్ధం చేశారు.
9.14.2
ततो राजन्समापेतुः शरधाराः सहस्रशः ।
अम्बुदानां यथा काले जलधाराः समन्ततः ॥ ९.१४.२ ॥
అప్పుడు, రాజా, కాలానికి తగినట్లు మేఘాల నుండి జలధారలు కురిసినట్లు, బాణధారలు వేలకొద్దీ నాలుగు వైపులా కురిశాయి.
9.14.3
राजा च पार्षतं विद्ध्वा शरैः पञ्चभिराशुगैः ।
द्रोणहन्तारमुग्रेषुं पुनर्विव्याध सप्तभिः ॥ ९.१४.३ ॥
రాజు పృషతుని కుమారుడిని ఐదు వేగమైన బాణాలతో గాయపరిచాడు; ద్రోణుని హంతకుడు, భయంకర ధనుర్ధారి అయిన అతనిని మళ్ళీ ఏడు బాణాలతో కొట్టాడు.
9.14.4
धृष्टद्युम्नस्तु समरे बलवान्दृढविक्रमः ।
सप्तत्या विशिखानां वै दुर्योधनमपीडयत् ॥ ९.१४.४ ॥
అయితే యుద్ధంలో బలవంతుడు, దృఢ విక్రమశాలి అయిన ధృష్టద్యుమ్నుడు డెబ్భై బాణాలతో దుర్యోధనుడిని బాధించాడు.
9.14.5
पीडितं वीक्ष्य राजानं सोदर्या भरतर्षभ ।
महत्या सेनया सार्धं परिवव्रुः स्म पार्षतम् ॥ ९.१४.५ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, రాజు బాధపడటం చూసి అతని సోదరులు గొప్ప సైన్యంతో కలిసి పృషతుని కుమారుడిని చుట్టుముట్టారు.
9.14.6
स तैः परिवृतः शूरः सर्वतोऽतिरथै र्भृशम् ।
व्यचरत्समरे राजन्दर्शयन्नस्त्रलाघवम् ॥ ९.१४.६ ॥
రాజా, ఆ అతిరథులచే అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టబడిన ఆ శూరుడు యుద్ధంలో తన అస్త్ర నైపుణ్యాన్ని చూపుతూ ఘోరంగా సంచరించాడు.
9.14.7
शिखण्डी कृतवर्माणं गौतमं च महारथम् ।
प्रभद्रकैः समायुक्तो योधयामास धन्विनौ ॥ ९.१४.७ ॥
శిఖండి ప్రభద్రకులతో కలిసి కృతవర్మను, మహారథుడైన గౌతముడిని — ఆ ఇద్దరు విలుకాండ్రను — యుద్ధంలో ఎదుర్కొన్నాడు.
9.14.8
तत्रापि सुमहद्युद्धं घोररूपं विशाम्पते ।
प्राणान्सन्तजतां युद्धे प्राणद्यूताभिदेवने ॥ ९.१४.८ ॥
అక్కడ కూడా అత్యంత భయంకరమైన మహాయుద్ధం జరిగింది, ప్రజాపతీ; యుద్ధంలో ప్రాణాలు విడిచేవారి మధ్య, ప్రాణాలను పందెంగా పెట్టే జూదంలా.
9.14.9
शल्यः सायकवर्षाणि विमुञ्जन्सर्वतोदिशम् ।
पाण्डवान्पीडयामास ससात्यकिवृकोदरान् ॥ ९.१४.९ ॥
శల్యుడు అన్ని దిక్కులకూ బాణవర్షం కురిపిస్తూ, పాండవులను — సాత్యకి, వృకోదరుడు (భీముడు) సహితంగా — పీడించాడు.
9.14.10
तथा तौ तु यमौ यमतुल्यपराक्रमौ ।
योधयामास राजेन्द्र वीर्येणास्त्रबलेन च ॥ ९.१४.१० ॥
అదేవిధంగా ఆ ఇద్దరు యములు — యముడితో సమానమైన పరాక్రమం గల నకుల-సహదేవులు — రాజేంద్రా, వీర్యంతో, అస్త్రబలంతో యుద్ధం చేశారు.
9.14.11
शल्यसायकनुन्नानां पाण्डवानां महामृधे ।
त्रातारं नाध्यगच्छन्त केचित्तत्र महारथाः ॥ ९.१४.११ ॥
మహాయుద్ధంలో శల్యుని బాణాలతో కొట్టబడిన పాండవులకు — అక్కడి కొందరు మహారథులలో కూడా — రక్షకుడు ఎవరూ దొరకలేదు.
9.14.12
ततस्तु नकुलः शूरो धर्मराजे प्रपीडिते ।
अभिदुद्राव वेगेन मातुलं माद्रिनन्दनः ॥ ९.१४.१२ ॥
అప్పుడు ధర్మరాజు (యుధిష్ఠిరుడు) తీవ్రంగా పీడించబడినప్పుడు, వీరుడైన మాద్రీ పుత్రుడు నకులుడు వేగంగా తన మేనమామ వైపు దూకాడు.
9.14.13
सञ्छाद्य समरे वीरं नकुलः परवीरहा ।
विव्याध चैनं दशभिः स्मयमानः स्तनान्तरे ॥ ९.१४.१३ ॥
శత్రువీరులను సంహరించే నకులుడు యుద్ధంలో ఆ వీరుడిని కప్పివేసి, నవ్వుతూ పది బాణాలతో అతని వక్షస్థలాన్ని గుచ్చాడు.
9.14.14
सर्वपारसवैर्बाणैः कर्मारपरिमार्जितैः ।
स्वर्णपुङ्खैः शिलाधौतैर्धनुर्यन्त्रप्रचोदितैः ॥ ९.१४.१४ ॥
అన్నీ పారసవ కలపతో చేసినవి, కమ్మరులు మెరుగుపెట్టినవి, బంగారు రెక్కలు కలవి, రాతిపై కడిగినవి, విల్లు-యంత్రంతో ప్రయోగించబడినవి.
9.14.15
शल्यस्तु पीडितस्तेन स्वस्रीयेण हि मातुलः ।
नकुलं पीडयामास पत्रिभिर्नतपर्वभिः ॥ ९.१४.१५ ॥
అయితే తన అక్క కొడుకు చేత బాధించబడిన మేనమామ శల్యుడు, వంగిన కణుపులు కల అమ్ములతో నకులుడిని బాధించాడు.
9.14.16
ततो युधिष्ठिरो राजा भीमसेनोऽथ सात्यकिः ।
सहदेवश्च माद्रेणो मद्रराजमुपाद्रवन् ॥ ९.१४.१६ ॥
తర్వాత రాజు యుధిష్ఠిరుడు, భీమసేనుడు, సాత్యకి, మాద్రి కుమారుడు సహదేవుడు మద్రరాజు వైపు పరుగెత్తారు.
9.14.17
तानापतत एवाशु पूरयाणान्रथस्वनैः ।
दिशश्च विदिशश्चैव कम्पयानांश्च मेदिनीम्।
प्रतिजग्राह समरे सेनापतिरमित्रजित् ॥ ९.१४.१७ ॥
వారు వేగంగా దూసుకువస్తూ, రథధ్వనులతో దిక్కులను, ఉపదిక్కులను నింపుతూ, భూమిని కంపింపజేస్తుండగా, సేనాపతి అమిత్రజిత్తు యుద్ధంలో వారిని ఎదుర్కొన్నాడు.
9.14.18
युधिष्ठिरं त्रिभिर्विद्ध्वा भीमसेनं च पञ्चभिः ।
सात्यकिं च शतेनाजौ सहदेवं त्रिभिः शरैः ॥ ९.१४.१८ ॥
యుధిష్ఠిరుడిని మూడు బాణాలతో, భీమసేనుడిని ఐదుతో, యుద్ధంలో సాత్యకిని వందతో, సహదేవుడిని మూడు బాణాలతో గుచ్చి.
9.14.19
ततस्तु सशरं चापं नकुलस्य महात्मनः ।
मद्रेश्वरः क्षुरप्रेण मध्ये चिच्छेद मारिष ॥ ९.१४.१९ ॥
అప్పుడు మద్రరాజు మహాత్ముడైన నకులుని బాణంతో కూడిన విల్లును క్షురప్ర బాణంతో మధ్యలో ఛేదించాడు, ఓ మారిష.
9.14.20
तदपास्य धनुश्छिन्नं ततः शल्यस्य सायकैः ।
अथान्यद्धनुरादाय माद्रीपुत्रो महारथः।
मद्रराजरथं तूर्णं पूरयामास पत्रिभिः ॥ ९.१४.२० ॥
విరిగిన ఆ విల్లును పడవేసి, మాద్రి కుమారుడైన మహారథుడు మరో విల్లు తీసుకుని, వేగంగా మద్రరాజు రథాన్ని బాణాలతో నింపాడు.
9.14.21
युधिष्ठिरस्तु मद्रेशं सहदेवश्च मारिष ।
दशभिर्दशभिर्बाणैरुरस्येनमविध्यताम् ॥ ९.१४.२१ ॥
యుధిష్ఠిరుడు, సహదేవుడు, ఓ మారిష, మద్రరాజును పది పది బాణాలతో అతని వక్షస్థలంపై గుచ్చారు.
9.14.22
भीमसेनस्तु तं षष्ट्या सात्यकिर्दशभिः शरैः ।
मद्रराजमभिद्रुत्य जघ्नतुः …ङ्कपत्रिभिः ॥ ९.१४.२२ ॥
భీమసేనుడు అతనిని అరవై బాణాలతోనూ, సాత్యకి పది బాణాలతోనూ మద్రరాజుపై దూకి కొట్టారు; …ङ्कपत्रिभिः (బాణాలతో).
9.14.23
मद्रराजस्ततः क्रुद्धः सात्यकिं नवभिः शरैः ।
विव्याध भूयः सप्तत्या शराणां नतपर्वणाम् ॥ ९.१४.२३ ॥
అప్పుడు కోపించిన మద్రరాజు సాత్యకిని తొమ్మిది బాణాలతో గుచ్చి, వంగిన కీళ్ళు గల డెబ్బై బాణాలతో మళ్లీ గుచ్చాడు.
9.14.24
अथास्य सशरं चापं मुष्टौ चिच्छेद मारिष ।
हयांश्च चतुरः सङ्ख्ये प्रेषयामास मृत्यवे ॥ ९.१४.२४ ॥
అప్పుడు అతడు, ఓ మారిష, అతని బాణంతో కూడిన విల్లును పిడి దగ్గర ఛేదించాడు; యుద్ధంలో నాలుగు గుర్రాలను మృత్యువు వద్దకు పంపాడు.
9.14.25
विरथं सात्यकिं कृत्वा मद्रराजो महारथः ।
विशिखानां शतेनैनमाजघान समन्ततः ॥ ९.१४.२५ ॥
మద్రరాజు, మహారథుడు, సాత్యకిని రథం లేనివానిగా చేసి, వందల బాణాలతో అతన్ని అన్ని వైపుల నుండి కొట్టాడు.
9.14.26
माद्रीपुत्रं च संरब्धो भीमसेनं च पाण्डवम् ।
युधिष्ठिरं च कौरव्य विव्याध दशभिः शरैः ॥ ९.१४.२६ ॥
కౌరవ్యా, కోపోద్రిక్తుడై అతడు మాద్రీ కుమారులను, పాండవుడైన భీమసేనుడిని, యుధిష్ఠిరుడిని పది బాణాలతో గుచ్చాడు.
9.14.27
तत्राद्भुतमपश्याम मद्रराजस्य पौरुषम् ।
यदेनं सहिताः पार्था नाभ्यवर्तन्त संयुगे ॥ ९.१४.२७ ॥
అక్కడ మద్రరాజు పరాక్రమాన్ని అద్భుతంగా చూశాము; పృథ కుమారులు కలిసికట్టుగా ఉన్నప్పటికీ యుద్ధంలో అతన్ని ఎదుర్కోలేకపోయారు.
9.14.28
अथान्यं रथमास्थाय सात्यकिः सत्यविक्रमः ।
पीडितान्पाण्डवान्दृष्ट्वा मद्रराजवशं गतान्।
अभिदुद्राव वेगेन मद्राणामधिपं बलात् ॥ ९.१४.२८ ॥
అప్పుడు సత్యపరాక్రముడైన సాత్యకి మరొక రథం ఎక్కి, పాండవులు పీడితులై మద్రరాజు వశమైనట్లు చూసి, వేగంగా మద్రుల అధిపతిపై బలంగా దూకాడు.
9.14.29
आपतन्तं रथं तस्य शल्यः समितिशोभनः ।
प्रत्युद्ययौ रथेनैव मत्तो मत्तमिव द्विपम् ॥ ९.१४.२९ ॥
అతని రథం దూకి వస్తుండగా, యుద్ధంలో శోభించే శల్యుడు తన రథంతో ముందుకు వెళ్లి ఎదుర్కొన్నాడు; మదించిన ఏనుగు మరో మదించిన ఏనుగును ఎదుర్కొన్నట్లు.
9.14.30
स सन्निपातस्तुमुलो बभूवाद्भुतदर्शनः ।
सात्यकेश्चैव शूरस्य मद्राणामधिपस्य च।
यादृशो वै पुरा वृत्तः शम्बरामरराजयोः ॥ ९.१४.३० ॥
సాత్యకి, మద్రుల వీర అధిపతి మధ్య ఆ ఘర్షణ తుముల మరియు అద్భుతంగా ఉండింది; పూర్వం శంబరుడు, దేవరాజుల మధ్య జరిగినట్లుగా.
9.14.31
सात्यकिः प्रेक्ष्य समरे मद्रराजमवस्थितम् ।
विव्याध दशभिर्बाणैस्तिष्ठतिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ ९.१४.३१ ॥
యుద్ధంలో నిలిచి ఉన్న మద్రరాజును చూసి సాత్యకి పది బాణాలతో అతనిని గుచ్చి, 'నిలు, నిలు!' అని అన్నాడు.
9.14.32
मद्रराजस्तु सुभृशं विद्धस्तेन महात्मना ।
सात्यकिं प्रतिविव्याध चित्रपुङ्खैः शितैः शरैः ॥ ९.१४.३२ ॥
కానీ మద్రరాజు ఆ మహాత్ముని చేత అత్యంతంగా గాయపడి, రంగురంగుల రెక్కలున్న వాడి బాణాలతో సాత్యకిని ప్రతిగా గుచ్చాడు.
9.14.33
ततः पार्था महेष्वासाः सात्वताऽभिसृतं नृपम् ।
अभ्यवर्तन्रथैस्तूर्णं मातुलं वधकाङ्क्षया ॥ ९.१४.३३ ॥
అప్పుడు మహాధనుర్ధరులైన పార్థులు, సాత్వతుడిచే వెంబడించబడుతున్న ఆ రాజు—తమ మేనమామ—ను చంపాలనే కోరికతో రథాలపై వేగంగా అతనిపైకి దూసుకెళ్లారు.
9.14.34
तत आसीत्परामर्दस्तुमुलः शोणितोदकः ।
शूराणां युध्यमानानां सिंहानामिव नर्दताम् ॥ ९.१४.३४ ॥
అప్పుడు శూరుల మధ్య భీకరమైన ఘర్షణ జరిగింది; రక్తమే నీరుగా ప్రవహించింది; పోరాడుతున్న శూరులు గర్జించే సింహాల్లా గర్జించారు.
9.14.35
तेषामासीन्महाराज व्यधिक्षेपः परस्परम् ।
सिंहानामामिषेप्सूनां कूजतामिव संयुगे ॥ ९.१४.३५ ॥
మహారాజా! వారి మధ్య పరస్పరం ఆయుధాలను విసురుకునే పోరు జరిగింది; మాంసాన్ని కోరే సింహాలు యుద్ధంలో గర్జించినట్లు.
9.14.36
तेषां बाणसहस्रौघैराकीर्णा वसुधाऽभवत् ।
अन्तरिक्षं च सहसा बाणभूतमभूत्तदा ॥ ९.१४.३६ ॥
వారి వేల బాణాల ప్రవాహాలతో భూమి కప్పబడింది; ఆ సమయంలో ఆకాశం కూడా అకస్మాత్తుగా బాణమయమైంది.
9.14.37
शरान्धकारं सहसा कृतं तेन समन्ततः ।
अभ्रच्छायेव सञ्जज्ञे शरैर्मुक्तैर्महात्मभिः ॥ ९.१४.३७ ॥
అతడు వెంటనే అన్ని వైపులా బాణాల చీకటిని సృష్టించాడు. మహాత్ములు వదిలిన బాణాలతో అది మేఘఛాయలా మారింది.
9.14.38
तत्र राजञ्शरैर्मुक्तैर्निर्मुक्तैरिव पन्नैगः ।
स्वर्णपुङ्खैः प्रकाशद्भिर्व्यरोचन्त दिशस्तदा ॥ ९.१४.३८ ॥
రాజా, అక్కడ వదిలిన బాణాలతో—పాములు విడిచిన కుబుసంలా—బంగారు రెక్కల ప్రకాశించే బాణాలతో అప్పుడు దిక్కులు ప్రకాశించాయి.
9.14.39
तत्राद्भुतं परं चक्रे शल्यः शत्रुनिबर्हणः ।
यदेकः समरे शूरो योधयामास वै बहून् ॥ ९.१४.३९ ॥
అక్కడ శత్రునిర్మూలకుడైన శల్యుడు అత్యంత అద్భుతమైన కార్యం చేశాడు; ఆ శూరుడు ఒంటరిగా యుద్ధంలో అనేకులతో పోరాడాడు.
9.14.40
मद्रराजभुजोत्सृष्टैः कङ्कबर्हिणवाजितैः ।
सम्पतद्भिः शरैर्घोरैरवाकीर्यत मेदिनी ॥ ९.१४.४० ॥
మద్ర రాజు భుజాల నుండి వదలబడి, కంక మరియు నెమలి ఈకలతో కూడిన, ఎగురుతూ వచ్చిన భయంకర బాణాలతో భూమి కప్పబడింది.
9.14.41
तत्र शल्यरथं राजन्विचरन्तं महाहवे ।
अपश्याम यथापूर्वं शक्रस्यासुरसंक्षये ॥ ९.१४.४१ ॥
రాజా, మహాయుద్ధంలో తిరుగుతున్న శల్యుని రథాన్ని, పూర్వం అసుర సంహారంలో ఇంద్రుని రథాన్ని చూసినట్లు మేము చూశాము.