ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 9.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.16.1
तं भीमसेनश्च शिनेश्च नप्ता ।
माद्याश्च पुत्रौ पुरुषप्रवीरौ।
समागतं भीमबलेन राज्ञा ।
पर्यापुरन्योन्यमथाह्वयन्त ॥ ९.१६.१ ॥
ଭୀମସେନ, ଶିନିଙ୍କ ନାତି ଏବଂ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ଭୀମବଳ ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ଘେରି ପରସ୍ପରକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
9.16.2
ततस्तु शूराः समरे नरेन्द्र ।
नरेश्वरं प्राप्य युधां वरिष्ठम्।
आवार्य चैनं समरे नृवीरा ।
जघ्नुः शितैः पत्रिभिरुग्रवेगैः ॥ ९.१६.२ ॥
ତାପରେ ହେ ନରେନ୍ଦ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ବୀରମାନେ ଯୋଦ୍ଧାଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ରାଜାଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ତାଙ୍କୁ ଅବରୋଧ କରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବେଗର ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
9.16.3
संरक्षितो भीमसेनेन राजा ।
माद्रीसुताभ्यामथ माधवेन।
मद्राधिपं पत्रिभिरुग्रवेगैः ।
स्तनान्तरे धर्मसुतो निजघ्ने ॥ ९.१६.३ ॥
ଭୀମସେନ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଏବଂ ତାପରେ ମାଧବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ସେହି ରାଜା, ଧର୍ମପୁତ୍ର, ଉଗ୍ରବେଗର ବାଣରେ ମଦ୍ରାଧିପତିଙ୍କୁ ବକ୍ଷର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଆଘାତ କଲେ।
9.16.4
ततो रणे तावकानां रथौघाः ।
समीक्ष्य मद्राधिपतिं शरार्तम्।
पर्यावव्रुः प्रवराः सर्वयोधा ।
दुर्योधनस्यानुमते पुरस्तात् ॥ ९.१६.४ ॥
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ରଥସମୂହ ବାଣପୀଡ଼ିତ ମଦ୍ରାଧିପତିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସମ୍ମୁଖରୁ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧା ଫେରି ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଧରିଲେ।
9.16.5
ततो द्रुतं मद्रजनाधिपो रणे ।
युधिष्ठिरं सप्तभिरभ्यविद्व्यत्।
तं चापि पार्थौ नवभिः पृषत्कै… ।
र्विव्याध राजंस्तुमुले महात्मा ॥ ९.१६.५ ॥
ତାପରେ ମଦ୍ରଜନାଧିପତି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୀଘ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ସାତ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ହେ ରାଜନ, ସେହି ମହାତ୍ମା ପାର୍ଥମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନଅ ବାଣରେ… ତୁମୁଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କଲେ।
9.16.6
आकर्णपूर्णायतसम्प्रयुक्तैः ।
शरैस्तदा संयति तैलधौतैः।
अन्योन्यमाच्छादयतां महारथौ ।
मद्राधिपश्चापि युधिष्ठिरश्च ॥ ९.१६.६ ॥
କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟଣା, ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତେଲରେ ଧୋଇଥିବା ବାଣରେ ସେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ଦୁଇ ମହାରଥୀ ପରସ୍ପରକୁ ଆବୃତ କଲେ — ମଦ୍ରାଧିପତି ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
9.16.7
ततस्तु तूर्णं समरे महारथौ ।
परस्परस्यान्तरमीक्षमाणौ।
शरैर्भृशं विव्यधतुर्नृपोत्तमौ ।
महबलौ शत्रुभिरप्रधृष्यौ ॥ ९.१६.७ ॥
ତା'ପରେ ଶୀଘ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ଦୁଇ ମହାରଥୀ ପରସ୍ପରର ଫାଙ୍କ ଦେଖି ବାଣରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଦ୍ଧ କଲେ — ସେହି ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା।
9.16.8
तयोर्धनुर्ज्यातलनिःस्वनो महा… ।
न्महेन्द्रवज्राशनितुल्यनिः स्वनः।
परस्परं बाणगणैर्महात्मनोः ।
प्रवर्षतोर्मद्रपपाण्डुवीरयोः ॥ ९.१६.८ ॥
ସେହି ଦୁଇଙ୍କ ଧନୁ ଦଉଡ଼ିର ଆଘାତର ଶବ୍ଦ — ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଓ ଅଶନି ସହ ସମାନ ଗର୍ଜନ — ପରସ୍ପର ଉପରେ ବାଣ ବର୍ଷଣ କରୁଥିବା ସେହି ମହାତ୍ମା ମଦ୍ରାଧିପତି ଓ ପାଣ୍ଡବ ବୀରଙ୍କ…
9.16.9
तौ चेरतुर्व्याघ्रशिशुप्रकाशौ ।
महावनेष्वामिषगृद्विनाविव।
विषाणिनौ नागवराविवोभौ ।
ततक्षतुः संयति जातदर्पौ ॥ ९.१६.९ ॥
ସେମାନେ ଦୁହେଁ ବାଘ ଛୁଆ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ମହାବନରେ ମାଂସଲୋଭୀ ପ୍ରାଣୀ ପରି ବୁଲିଲେ; ଦନ୍ତଯୁକ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ ପରି ଦୁହେଁ ଗର୍ବରେ ଭରି ଯୁଦ୍ଧରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ।
9.16.10
ततस्तु मद्राधिपतिर्महात्मा ।
युधिष्ठिरं भीमबलं प्रसह्य।
विव्याध वीरं हृदयेऽतिवेगं ।
शरेण सूर्याग्निसमप्रभेण ॥ ९.१६.१० ॥
ତା'ପରେ ମହାତ୍ମା ମଦ୍ରାଧିପତି ଭୀମବଳ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବେଗରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାଣରେ ସେହି ବୀରର ହୃଦୟରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
9.16.11
ततोऽतिविद्धोऽथ युधिष्ठिरोऽपि ।
सुसम्प्रयुक्तेन शरेण राजन्।
जघान मद्राधिपतिं महात्मा ।
मुदं च लेभे वृषभः कुरूणाम् ॥ ९.१६.११ ॥
ତା'ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆହତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମହାତ୍ମା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ହେ ରାଜନ, ସୁପ୍ରୟୁକ୍ତ ବାଣରେ ମଦ୍ରାଧିପତିଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ; କୁରୁମାନଙ୍କ ବୃଷଭ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କଲେ।
9.16.12
ततो मुहूर्तादिव पार्थिवेन्द्रो ।
लब्ध्वा संज्ञां क्रोधसंरक्तनेत्रः।
शरेण पार्थं त्वरितो जघान ।
सहस्रनेत्रप्रतिमप्रभावः ॥ ९.१६.१२ ॥
ତା'ପରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ ଚେତନା ଫେରି ପାଇ, କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ନୟନ ଥିବା, ସହସ୍ରନେତ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସଦୃଶ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସେହି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଶୀଘ୍ର ପାର୍ଥଙ୍କୁ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
9.16.13
त्वरंस्ततो धर्मसुतो महात्मा ।
शल्यस्य कोपान्नवभिः पृषत्कैः।
भित्त्वा ह्युरस्तपनीयं च वर्म ।
जघान षड्भिस्त्वपरैः पृषत्कैः ॥ ९.१६.१३ ॥
ତା'ପରେ ଶୀଘ୍ର କରୁଥିବା ଧର୍ମପୁତ୍ର ମହାତ୍ମା କ୍ରୋଧରେ ଶଲ୍ୟଙ୍କ ଛାତିରେ ନଅଟି ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କବଚକୁ ମଧ୍ୟ ଭେଦ କଲେ, ଏବଂ ଆଉ ଛଅଟି ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
9.16.14
ततस्तु मद्राधिपतिः प्रकृष्टं ।
धनुर्विकृष्य व्यसृजत्पृषत्कान्।
द्वाभ्यां शराभ्यां च तथैव राज्ञ… ।
श्चिच्छेद चापं कुरुपुङ्गवस्य ॥ ९.१६.१४ ॥
ତା'ପରେ ମଦ୍ରାଧିପତି ଉତ୍ତମ ଧନୁ ଟାଣି ବାଣ ନିକ୍ଷେପ କଲେ; ଦୁଇଟି ବାଣରେ ସେହିପରି ରାଜାଙ୍କ, କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଧନୁ ଛେଦନ କଲେ।
9.16.15
नवं ततोऽन्यत्समरे प्रगृह्य ।
राजा धनुर्धोरतरं महात्मा।
शल्यं तु विव्याध शरैः समन्ता… ।
द्यथा महेन्द्रो नमुचिं शिताग्रैः ॥ ९.१६.१५ ॥
ତା'ପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ନୂଆ, ଅତି ଦୃଢ଼ ଧନୁ ଧରି ମହାତ୍ମା ରାଜା ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ଚାରିପଟରୁ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ଯେପରି ମହେନ୍ଦ୍ର ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ର ବାଣରେ ନମୁଚିକୁ ବିଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
9.16.16
ततस्तु शल्यो नवभिः पृषत्कै… ।
र्भीमस्य राज्ञश्च युधिष्ठिरस्य।
निकृत्य रौक्मे पटुवर्मणी तयो… ।
र्विदास्यामास भुजौ महात्मा ॥ ९.१६.१६ ॥
ତାପରେ ମହାତ୍ମା ଶଲ୍ୟ ନଅଟି ବାଣରେ … ଭୀମ ଓ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କବଚ କାଟି, ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇ ବାହୁକୁ … ବିଦ୍ଧ କଲେ।
9.16.17
ततोऽपरेण ज्वलनार्कतेजसा ।
क्षुरेण राज्ञो धनुरुन्ममाथ।
कृपश्च तस्यैव जघान सूतं ।
षड्भिः शरैः सोऽभिमुखः पपात ॥ ९.१६.१७ ॥
ତାପରେ ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱୀ ଆଉ ଏକ କ୍ଷୁର ବାଣରେ ସେ ରାଜାଙ୍କ ଧନୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା; କୃପ ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ ଛଅଟି ବାଣରେ ବଧ କଲେ; ସେ ମୁହଁ ଆଗକୁ କରି ପଡ଼ିଗଲା।
9.16.18
मद्राधिपश्चापि युधिष्ठिरस्य ।
शरैश्चतुर्भिर्निजघान वाहान्।
वाहांश्च हत्वा व्यकरोन्महात्मा ।
योधक्षयं धर्मसुतस्य राज्ञः ॥ ९.१६.१८ ॥
ମଦ୍ରାଧିପ ଶଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଘୋଡାଙ୍କୁ ଚାରିଟି ବାଣରେ ବଧ କଲେ; ଘୋଡାଙ୍କୁ ବଧ କରି ସେହି ମହାତ୍ମା ଧର୍ମପୁତ୍ର ରାଜାଙ୍କ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ବିନାଶ କଲେ।
9.16.19
यदद्भुतं कर्म न शक्यमन्यैः ।
सुदुःसहं तत्कृतवन्तमेकम्।
शल्यो नरेन्द्रः सविषण्णभावा… ।
द्विचिन्तयामास मृदङ्गकेतुः ॥ ९.१६.१९ ॥
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅସମ୍ଭବ, ଅତି ଦୁଃସହ ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ କର୍ମ ଏକାକୀ କରିଥିବା ନରେନ୍ଦ୍ର ଶଲ୍ୟ ବିଷଣ୍ଣ ମନରେ … ଦୁଇ ପ୍ରକାରରେ ଚିନ୍ତା କଲେ; ସେ ମୃଦଙ୍ଗଧ୍ୱଜ।
9.16.20
किमेतदिन्द्रावरजस्य वाक्यं ।
मोघं भवत्यद्य विधेर्बलेन।
जहीति शल्यं ह्यवदत्तदाऽऽजौ ।
न लोकनाथस्य वचोऽन्यथा स्यात् ॥ ९.१६.२० ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତାଙ୍କ (କୃଷ୍ଣଙ୍କ) ବାକ୍ୟ ଆଜି ବିଧାତାଙ୍କ ବଳରେ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ କି? ଯୁଦ୍ଧରେ ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ବଧ କର ବୋଲି ସେ ସେତେବେଳେ କହିଥିଲେ; ଲୋକନାଥଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଅନ୍ୟଥା ହୁଏ ନାହିଁ।
9.16.21
तथा कृते राजनि भीमसेनो ।
मद्राधिपस्याथ ततो महात्मा।
छित्त्वा धनुर्वेगवता शरेण ।
द्वाभ्यामविध्यत्सुभृशं नरेन्द्रम् ॥ ९.१६.२१ ॥
ରାଜା ସେପରି କଲା ପରେ ଭୀମସେନ ମଦ୍ରାଧିପତିଙ୍କ ଧନୁ ଦ୍ରୁତ ଶରରେ କାଟିଦେଲେ; ତା’ପରେ ସେଇ ମହାତ୍ମା ଦୁଇଟି ବାଣରେ ସେଇ ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
9.16.22
तथापरेणास्य जहार यन्तुः ।
कायाच्छिरः संहननीयमध्यात्।
जघान चाश्वांश्चतुरः सुशीघ्रं ।
तथा भृशं कुपितो भीमसेनः ॥ ९.१६.२२ ॥
ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ବାଣରେ ତାଙ୍କ ସାରଥିର ମସ୍ତକ ଦୃଢ଼ ଶରୀରର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ କାଟିଦେଲେ; ଚାରି ଅଶ୍ୱକୁ ଅତି ଶୀଘ୍ର ବଧ କଲେ; ଏହିପରି ଭୀମସେନ ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହୋଇ କଲେ।
9.16.23
तमग्रणीः सर्वधनुर्धराणा… ।
मेकं चरन्तं समरेऽतिवेगम्।
भीमः शतेन व्यकिरच्छराणां ।
माद्रीपुत्रः सहदेवस्तथैव ॥ ९.१६.२३ ॥
ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ ସେ—ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକାକୀ ଅତି ବେଗରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା—ଭୀମ ଶହେ ଶରରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲେ; ସେହିପରି ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ସହଦେବ ମଧ୍ୟ।
9.16.24
तैः सायकैर्मोहितं वीक्ष्य शल्यं ।
भीमः शरैरस्य चकर्त वर्म।
स भीमसेनेन निकृत्तवर्मा ।
मद्राधिपश्चर्म सहस्रतारम् ॥ ९.१६.२४ ॥
ସେହି ବାଣରେ ମୋହିତ ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୀମ ନିଜ ବାଣରେ ତାଙ୍କ କବଚ କାଟିଦେଲେ; ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କବଚ କଟା ହୋଇଥିବା ମଦ୍ରାଧିପତି ସହସ୍ର ତାରକା ଥିବା ଢାଲ ଧରିଲେ।
9.16.25
प्रगृह्य खङ्गं च रथान्महात्मा ।
प्रस्कन्द्य कुन्तीसुतमभ्यधावत्।
छित्त्वा रथेषां नकुलस्य सोऽथ ।
युधिष्ठिरं भीमबलोऽभ्यधावत् ॥ ९.१६.२५ ॥
ମହାତ୍ମା ଖଡ୍ଗ ଧରି ରଥରୁ ଡେଇଁ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଲେ; ତା’ପରେ ନକୁଳଙ୍କ ରଥର ଯୁଆ କାଟି ଭୀମବଳ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଉପରେ ଧାଇଁଲେ।
9.16.26
तं चापि राजानमथोत्पतन्तं ।
क्रुद्धं यथैवान्तकमापतन्तम्।
धृष्टद्युम्नो द्रौपदेयाः शिखण्डी ।
शिनेश्च नप्ता सहसा परीयुः ॥ ९.१६.२६ ॥
ଉପରକୁ ଡେଇଁ, ଯମ ପରି କ୍ରୋଧରେ ଧାଇଁ ଆସୁଥିବା ସେହି ରାଜାଙ୍କୁ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ, ଶିଖଣ୍ଡୀ ଓ ଶିନିଙ୍କ ନାତି ହଠାତ୍ ଘେରିଲେ।
9.16.27
अथास्य चर्माप्रतिमं न्यकृन्त… ।
द्भीमो महात्मा नवभिः पृषत्कैः।
खङ्गं च भल्लैर्निचकर्त मुष्टौ ।
नदन्प्रहृष्टस्तव सैन्यमध्ये ॥ ९.१६.२७ ॥
ତା'ପରେ ତାର ଅତୁଳନୀୟ ଢାଲକୁ … କାଟିଦେଲେ; ମହାତ୍ମା ଭୀମ ନଅଟି ବାଣ ଓ ଭଲ୍ଲ ଦ୍ୱାରା ମୁଷ୍ଟି ନିକଟରେ ଖଡ୍ଗ କାଟି ଦେଲେ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ସୈନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ହର୍ଷରେ ଗର୍ଜନ କଲେ।
9.16.28
तत्कर्म भीमस्य समीक्ष्य हृष्टा… ।
स्ते पाण्डवानां प्रवरा रथौघाः।
नादं च चक्रुर्भृशमुत्स्मयन्तः ।
शङ्खांश्च दध्मुः शशिसन्निकाशान् ॥ ९.१६.२८ ॥
ଭୀମଙ୍କ ସେହି କର୍ମ ଦେଖି ହର୍ଷିତ ହୋଇ … ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥସମୂହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହସି ଗର୍ଜନ କଲେ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରସମ ଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ।
9.16.29
तेनाथ शब्देन विभीषणेन ।
तथाऽभितप्तं बलमप्रधृष्यम्।
स्वेदाभिभूतं रुधिरोक्षिताङ्गं ।
विसञ्ज्ञकल्पं च तदा विषण्णम् ॥ ९.१६.२९ ॥
ତା'ପରେ ସେହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ସେମିତି ପୀଡ଼ିତ, ଅଜେୟ ସେନା ଘାମରେ ଆବୃତ, ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଅଙ୍ଗରେ, ପ୍ରାୟ ଅଚେତନ ପରି ସେତେବେଳେ ବିଷଣ୍ଣ ହେଲା।
9.16.30
स मद्रराजः सहसा विकीर्णो ।
भीमाग्रगैः पाण्डवयोधमुख्यैः।
युधिष्ठिरस्याभिमुखं जवेन ।
सिंहो यथा मृगहेतोः प्रयातः ॥ ९.१६.३० ॥
ସେ ମଦ୍ରରାଜ ଭୀମଙ୍କ ଅଗ୍ରଗାମୀ ଓ ପାଣ୍ଡବ ପ୍ରମୁଖ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହଠାତ୍ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇ, ଶିକାର ପାଇଁ ସିଂହ ଯେପରି ଯାଏ ସେପରି ଦ୍ରୁତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ।
9.16.31
स धर्मराजो निहताश्वसूतः ।
क्रोधेन दीप्तो ज्वलनप्रकाशः।
दृष्ट्वा च मद्राधिपतिं स्म तूर्णं ।
समभ्यधावत्तमरिं बलेन ॥ ९.१६.३१ ॥
ଅଶ୍ୱ ଓ ସାରଥି ନିହତ ହୋଇଥିବା ଧର୍ମରାଜ କ୍ରୋଧରେ ଅଗ୍ନିସମ ଦୀପ୍ତ ହେଲେ। ମଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ଶୀଘ୍ର ବଳ ସହିତ ଧାଇଁଲେ।
9.16.32
गोविन्दवाक्यं त्वरितं विचिन्त्य ।
दध्रे मतिं शल्यविनाशनाय।
स धर्मराजो निहताश्वसूतो ।
रथे तिष्ठञ्शक्तिमथान्वकर्षत् ॥ ९.१६.३२ ॥
ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ବାକ୍ୟକୁ ଶୀଘ୍ର ଚିନ୍ତା କରି ସେ ଶଲ୍ୟର ବିନାଶରେ ମନ ସ୍ଥିର କଲେ। ଅଶ୍ୱ ଓ ସାରଥି ନିହତ ଧର୍ମରାଜ ରଥରେ ଠିଆ ହୋଇ ଶକ୍ତି ଟାଣିଲେ।
9.16.33
तच्च… शल्यस्य निशाम्य कर्म ।
तमात्मनो भागमथावशिष्टम्।
कृत्वा मनः शल्यवधे महात्मा ।
यथोक्तमिन्द्रावरजस्य चक्रे ॥ ९.१६.३३ ॥
ଶଲ୍ୟଙ୍କ ସେହି କର୍ମ ଦେଖି, ନିଜର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ ସ୍ମରଣ କରି, ମହାତ୍ମା ଶଲ୍ୟବଧରେ ମନ ଦେଲେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରାନୁଜଙ୍କ କଥିତ ଅନୁସାରେ କଲେ।
9.16.34
स धर्मराजो मणिहेमदण्डां ।
जग्राह शक्तिं कनकप्रकाशाम्।
नेत्रे च दीप्ते सहसा विवृत्य ।
मद्राधिपं क्रुद्धमना निरैक्षत् ॥ ९.१६.३४ ॥
ସେହି ଧର୍ମରାଜ ମଣି ଓ ସୁନାରେ ସଜ୍ଜିତ ଦଣ୍ଡଯୁକ୍ତ, ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶକ୍ତି ଧରିଲେ। ଦୀପ୍ତ ନୟନ ହଠାତ୍ ମେଲି କ୍ରୁଦ୍ଧ ମନରେ ମଦ୍ରରାଜଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ।
9.16.35
निरीक्षितो धर्मसुतेन राज्ञा ।
षूतात्मना निर्हृतकल्मषेण।
आसीन्न यद्भस्मसान्मद्रराज… ।
स्तदद्भुतं मे प्रतिभाति राजन् ॥ ९.१६.३५ ॥
ଧର୍ମପୁତ୍ର ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୃଷ୍ଟ ହୋଇ, ପବିତ୍ରାତ୍ମା ଓ ପାପମୁକ୍ତ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ମଦ୍ରରାଜ… ଭସ୍ମ ନ ହେବା ମୋତେ ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗେ, ହେ ରାଜନ୍।
9.16.36
ततस्तु शक्तिं रचिरोग्रदण्डां ।
मणिप्रवेकोज्ज्वलितां प्रदीप्ताम्।
चिक्षेप वेगात्सुभृशं महात्मा ।
मद्राधिपाय प्रवरः कुरूणाम् ॥ ९.१६.३६ ॥
ଏବେ କୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ମହାତ୍ମା ମଣିଖଚିତ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ପ୍ରଦୀପ୍ତ, ସୁନ୍ଦର ଭୟଙ୍କର ଦଣ୍ଡଯୁକ୍ତ ଶକ୍ତି ମଦ୍ରରାଜ ଉପରେ ଅତି ବେଗରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
9.16.37
दीप्तामथैनां प्रहितां बलेन ।
सविस्फुलिङ्गां सहसापतन्तीम्।
प्रैक्षन्त सर्वे कुरवः समेता ।
दिवो युगान्ते महतीमिवोल्काम् ॥ ९.१६.३७ ॥
ବଳରେ ନିକ୍ଷେପିତ ସେହି ପ୍ରଦୀପ୍ତ ଶକ୍ତି ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ ଛଡ଼ାଇ ହଠାତ୍ ପଡ଼ୁଥିବାର ଦେଖି ସମବେତ ସମସ୍ତ କୁରୁମାନେ ଚାହିଁ ରହିଲେ; ଯୁଗାନ୍ତରେ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ୁଥିବା ମହା ଉଲ୍କା ପରି।
9.16.38
तां कालरात्रीमिव पाशहस्तां ।
यमस्य धात्रीमिव चोग्ररूपाम्।
स ब्रह्मदण्डप्रतिमाममोधां ।
ससर्ज यत्तो युधि धर्मराजः ॥ ९.१६.३८ ॥
ଯମଙ୍କ ଧାତ୍ରୀ ପରି ଓ ହାତରେ ପାଶଧାରୀ କାଳରାତ୍ରି ପରି ଉଗ୍ର ରୂପଯୁକ୍ତ ସେହି ଶକ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ସଦୃଶ ଅମୋଘ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସାବଧାନ ଧର୍ମରାଜ ଛାଡ଼ିଲେ।
9.16.39
गन्धस्रगग्र्यासनपानभोजनै… ।
रभ्यर्चितां पाण्डुसुतैः प्रयत्नात्।
सांवर्तकाग्निप्रतिमां ज्वलन्तीं ।
कृत्यामथर्वाङ्गिरसीमिवोग्राम् ॥ ९.१६.३९ ॥
ସୁଗନ୍ଧ, ମାଳା, ଉତ୍ତମ ଆସନ, ପାନ ଓ ଭୋଜନରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ପୂଜିତ, ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ସଦୃଶ ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ଅଥର୍ବାଙ୍ଗିରସ କୃତ୍ୟା ପରି ଉଗ୍ର ସେହି ଶକ୍ତି।
9.16.40
ईशानहेतोः प्रतिनिर्मितां तां ।
त्वष्ट्रा रिपूणामसुदेहभक्ष्याम्।
भूम्यन्तरिक्षद्युजलाश्रयाणि ।
प्रसह्य भूतानि निहन्तुमीशाम् ॥ ९.१६.४० ॥
ଈଶାନଙ୍କ ପାଇଁ ତ୍ୱଷ୍ଟା ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ କରିଥିବା ସେହି ଶକ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣ ଓ ଦେହ ଭକ୍ଷଣ କରେ; ପୃଥିବୀ, ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଜଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ବଧ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ।
9.16.41
घण्टापताकां मणिवज्रभूषां ।
वैदूर्यचित्रां तपनीयदण्डाम्।
त्वष्ट्रा प्रयत्नान्नियमेन क्लृप्तां ।
ब्रह्मद्विषामन्तकरीममाघाम् ॥ ९.१६.४१ ॥
ଘଣ୍ଟା ଓ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ, ମଣି ଓ ବଜ୍ରରେ ଭୂଷିତ, ବୈଦୂର୍ଯ୍ୟରେ ଚିତ୍ରିତ, ସୁନାର ଦଣ୍ଡଯୁକ୍ତ, ତ୍ୱଷ୍ଟାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହା ପ୍ରୟତ୍ନରେ ନିୟମାନୁସାରେ ନିର୍ମିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ବେଷୀମାନଙ୍କର ଅନ୍ତକାରିଣୀ, ଅମୋଘ (ଅସ୍ତ୍ର)।
9.16.42
बलप्रयत्नादनिरोधवेगां ।
मन्त्रैश्च घोरैरपि पूरयित्वा।
ससर्ज मार्गेण च तां खगानां ।
वधाय मद्राधिपतेस्तदानीम् ॥ ९.१६.४२ ॥
ବଳ ଓ ପ୍ରୟତ୍ନରେ, ଅବରୋଧହୀନ ବେଗବିଶିଷ୍ଟ ସେହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଘୋର ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂରଣ କରି, ସେତେବେଳେ ମଦ୍ରାଧିପତିଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ପାଇଁ ଆକାଶପଥରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
9.16.43
हतो ह्यसावित्यभिगर्जमानो ।
रुद्रोऽन्धकायान्तकरं यथेषुम्।
प्रसार्य बाहुं सुदृढं सुपाणिं ।
क्रोधेन नृत्यन्निव धर्मराजः ॥ ९.१६.४३ ॥
"ଏ ମରିଗଲା" ବୋଲି ଗର୍ଜ୍ଜନ କରି, ଅନ୍ଧକାସୁରର ବିନାଶକାରୀ ରୁଦ୍ର ଯେପରି ବାଣ ଉଠାନ୍ତି, ସେପରି ଧର୍ମରାଜ ଦୃଢ଼ ଓ ସୁନ୍ଦର ହାତ ପ୍ରସାରି, କ୍ରୋଧରେ ଯେପରି ନୃତ୍ୟ କରି...
9.16.44
स्फुरत्प्रभामण्डलिनोंशुजालै… ।
र्धर्मात्मनो मद्रविनाशकाले।
पुरत्रयप्रोत्सरणे पुरस्ता… ।
न्माहेश्वरं रूपमभूत्तदानीम् ॥ ९.१६.४४ ॥
ଝଲମଲ ପ୍ରଭାମଣ୍ଡଳର ରଶ୍ମିଜାଲ ସହିତ... ଧର୍ମାତ୍ମାଙ୍କ, ମଦ୍ରମାନଙ୍କ ବିନାଶ କାଳରେ, ତ୍ରିପୁର ବିନାଶ ସମୟ ପରି ସମ୍ମୁଖରେ... ସେତେବେଳେ ମାହେଶ୍ୱର ରୂପ ହେଲା।
9.16.45
आवर्तनाकुञ्चितबाहुदण्डः ।
सन्ध्याविहारी तनुवृत्तमध्यः।
विशालवक्षा भगवान्हरो यथा ।
सुदुर्निरीक्ष्योऽभवदर्जुनाग्रजः ॥ ९.१६.४५ ॥
ଘୂର୍ଣ୍ଣନରେ ବଙ୍କା ହୋଇଥିବା ବାହୁଦଣ୍ଡଯୁକ୍ତ, ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ବିହାରକାରୀ, ପତଳା ଗୋଲାକାର କଟିଯୁକ୍ତ, ବିଶାଳ ବକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ, ଭଗବାନ ହରଙ୍କ ପରି, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ୟ ହେଲେ।
9.16.46
तां सर्वशक्त्या प्रहितां सुशक्तिं ।
युधिष्ठिरेणाप्रतिवार्यवीर्याम्।
प्रतिग्रहायाभिननन्द शल्यः ।
सम्यग्घुतामग्निरिवाज्यधाराम् ॥ ९.१६.४६ ॥
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସର୍ବଶକ୍ତିରେ ନିକ୍ଷେପ କରିଥିବା, ଅପ୍ରତିରୋଧ୍ୟ ବୀର୍ଯ୍ୟଯୁକ୍ତ ସେହି ସୁନ୍ଦର ଶକ୍ତିକୁ ଶଲ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ସମ୍ୟକ୍ ଆହୁତ ଘୃତଧାରାକୁ ସ୍ୱାଗତ କରେ।
9.16.47
सा तस्य वर्माभिविदार्य शुभ्र… ।
मुरो विशालं च तथैव भित्त्वा।
विवेश गां तोयमिवाप्रसक्ता ।
यशो विशालं नृपतेर्हरन्ती ॥ ९.१६.४७ ॥
ସେହି ଶକ୍ତି ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କବଚକୁ ଚିରି, ପ୍ରଶସ୍ତ ବକ୍ଷକୁ ମଧ୍ୟ ଭେଦ କରି, ଜଳ ପରି ଅବାଧରେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲା; ରାଜାଙ୍କ (ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ) ବିଶାଳ ଯଶ ହରଣ କରି।
9.16.48
नासाक्षिकर्णास्यविनिः सृतेन ।
प्रस्यन्दता च व्रणसम्भवेन।
संसिक्तगात्रो रुधिरेण सोऽभू… ।
त्क्रौञ्चो यथा स्कन्दहतो महाद्रिः ॥ ९.१६.४८ ॥
ନାକ, ଆଖି, କାନ ଓ ମୁଖରୁ ନିର୍ଗତ, କ୍ଷତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ରକ୍ତରେ ତାଙ୍କ ଶରୀର ସିକ୍ତ ହେଲା; ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଆଘାତରେ ଆହତ କ୍ରୌଞ୍ଚ ପର୍ବତ ପରି ସେ ହେଲେ।
9.16.49
प्रसार्य बाहू च रथाद्गतो गां ।
सञ्छिन्नवर्मा कुरुनन्दनेन।
महेन्द्रवाहप्रतिमो महात्मा ।
वज्राहतं शृङ्गमिवाचलस्य ॥ ९.१६.४९ ॥
ବାହୁ ପ୍ରସାରି ସେ ରଥରୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ; କୁରୁନନ୍ଦନ (ଯୁଧିଷ୍ଠିର) ତାଙ୍କ କବଚ ଛିନ୍ନ କରିବା ପରେ; ସେ ମହାତ୍ମା ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବାହନ ପରି, ବଜ୍ରାହତ ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗ ପରି।
9.16.50
ततो निपतितः सोऽभूदिन्द्रध्वज इवोच्छ्रितः ।
बाहू प्रसार्याभिमुखो धर्मराजस्य मद्रराट्।
स तथा भिन्नसर्वाङ्गो रुधिरेण समुक्षितः ॥ ९.१६.५० ॥
ସେତେବେଳେ ପଡ଼ିଥିବା ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ ପରି ଉଚ୍ଚ ଉଠିଥିବା ପରି ଦେଖାଗଲା; ମଦ୍ରରାଜ (ଶଲ୍ୟ) ବାହୁ ପ୍ରସାରି ଧର୍ମରାଜ (ଯୁଧିଷ୍ଠିର)ଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ମୁଖ କରି ଥିଲେ। ସର୍ବାଙ୍ଗ ଭଗ୍ନ, ରକ୍ତରେ ସିକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଏପରି ପଡ଼ି ରହିଲେ।
9.16.51
प्रत्युद्गत इव प्रेम्णा भूम्या स नरपुङ्गवः ।
प्रियया कान्तया कान्तः पतमान इवोरसि ॥ ९.१६.५१ ॥
ପ୍ରେମରେ ଯେମିତି ପୃଥିବୀ ତାଙ୍କୁ ଆଗେଇ ଆସିଲା, ସେହି ନରପୁଙ୍ଗବ ପଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ପ୍ରେମିକ ପ୍ରିୟାଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼େ, ତାଙ୍କ ବକ୍ଷରେ।
9.16.52
चिरं भुक्त्वा वसुमतीं प्रियां कान्तामिव प्रभुः ।
सर्वैरङ्गैः समाश्लिष्य प्रसुप्त इव चाभवत् ॥ ९.१६.५२ ॥
ଦୀର୍ଘକାଳ ପ୍ରିୟା କାନ୍ତା ପରି ବସୁମତୀକୁ ଭୋଗ କରି, ସର୍ବାଙ୍ଗରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ପ୍ରଭୁ ଯେମିତି ଶୋଇଗଲେ।
9.16.53
धर्म्ये धर्मात्मना युद्वे निहतो धर्मसूनुना ।
सम्यक्स्फीत इवोत्सृष्टः प्रशान्तोऽग्निरिवाध्वरे ॥ ९.१६.५३ ॥
ଧର୍ମାତ୍ମା ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହେଲେ; ଯଜ୍ଞରେ ଭଲରେ ଜଳି ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପରି ହେଲେ।
9.16.54
शक्त्या विभिन्नहृदयं विप्रविद्धायुधध्वजम् ।
संशान्तमपि मद्रेशं लक्ष्मीर्नैव विमुञ्चति ॥ ९.१६.५४ ॥
ଶକ୍ତିରେ ହୃଦୟ ବିଦ୍ଧ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଧ୍ୱଜ ବିକ୍ଷିପ୍ତ, ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ମଦ୍ରେଶଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
9.16.55
ततो युधिष्ठिरश्चापमादायेन्द्रधनुष्प्रभम् ।
व्यधमद्द्विषतः सङ्ख्ये खगराडिव पन्नगान्।
देहान्सुनिशितैर्भल्लै रिपूणां नाशयन्क्षणात् ॥ ९.१६.५५ ॥
ତା'ପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ପରି ଦୀପ୍ତ ଧନୁ ନେଇ, ଗରୁଡ଼ ଯେପରି ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ହାଣେ, ସେମିତି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ପାଡ଼ିଦେଲେ; ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲରେ କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦେହ ନଷ୍ଟ କଲେ।
9.16.56
ततः पार्थस्य बाणौघैरावृताः सैनिकास्तव ।
निमीलिताक्षाः क्षिण्वन्ति भृशमन्योन्यकर्शिताः।
क्षरन्तो रुधिरं देहैर्विशस्त्रायुधजीविताः ॥ ९.१६.५६ ॥
ତା'ପରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ବାଣସମୂହରେ ଆବୃତ ଆପଣଙ୍କ ସୈନିକମାନେ, ଆଖି ବନ୍ଦ କରି, ପରସ୍ପର ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟଧିକ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଶରୀରରୁ ରକ୍ତ ଝରାଇ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଜୀବନ ହରାଇ ପଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
9.16.57
ततः शल्ये निपतिते मद्रराजानुजो युवा ।
भ्रातुस्तुल्यो गुणैः सर्वै रथी पाण्डवमभ्ययात् ॥ ९.१६.५७ ॥
ତା'ପରେ ଶଲ୍ୟ ପଡ଼ିଗଲେ, ମଦ୍ରରାଜଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭାଇ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ନିଜ ଭାଇ ସମାନ ଯୁବକ, ରଥୀ ହୋଇ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
9.16.58
विव्याध च नरश्रेष्ठो नाराचैर्बहुभिस्त्वरन् ।
हतस्यापचितिं भ्रातुश्चिकीषुर्युद्धदुर्मदः ॥ ९.१६.५८ ॥
ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୀଘ୍ର ଅନେକ ନାରାଚ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାର କଲେ, ଭାଇଙ୍କ ବଧର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଯୁଦ୍ଧମଦରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ।
9.16.59
तं विव्याधाशुगैः ष़ड्भिर्धर्मराजस्त्वरन्निव ।
कार्मुकं चास्य चिच्छेद क्षुराभ्यां ध्वजमेव च ॥ ९.१६.५९ ॥
ଧର୍ମରାଜ ଯେପରି ଶୀଘ୍ର ଛଅ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ; ଦୁଇଟି କ୍ଷୁର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଧନୁ ଓ ଧ୍ୱଜ ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଲେ।
9.16.60
ततोऽस्य दीप्यमानेन सुदृढेन शितेन च ।
प्रमुखे वर्तमानस्य भल्लेनापाहरच्छिरः ॥ ९.१६.६० ॥
ତା'ପରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ତାଙ୍କ ମସ୍ତକ ଝଲମଲ, ଅତି ଦୃଢ଼ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭଲ୍ଲରେ କଟାଗଲା।
9.16.61
सकुण्डलं तद्ददृशे पतमानं शिरो रथात् ।
पुण्यक्षयमनुप्राप्य पतन्स्वर्गादिव च्युतः ॥ ९.१६.६१ ॥
କୁଣ୍ଡଳ ସହିତ ସେହି ମସ୍ତକ ରଥରୁ ପଡ଼ିବାର ଦେଖାଗଲା, ଯେପରି ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହେଲେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇ କେହି ପଡ଼ୁଛି।
9.16.62
तस्यापकृत्तशीर्षं तु शरीरं पतितं रथात् ।
रुधिरेणावसिक्ताङ्गं दृष्ट्वा सैन्यमभज्यत ॥ ९.१६.६२ ॥
ମୁଣ୍ଡ କଟା ଯାଇଥିବା, ରଥରୁ ପଡ଼ିଥିବା ତାଙ୍କ ଶରୀର, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ଅଙ୍ଗ ଦେଖି ସେନା ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲା।
9.16.63
विचित्रकवचे तस्मिन्हते मद्रनृपानुजे ।
हाहाकारं प्रकुर्वाणाः कुरवोऽभिप्रदुद्रुवुः ॥ ९.१६.६३ ॥
ବିଚିତ୍ର କବଚଧାରୀ, ମଦ୍ରରାଜଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ନିହତ ହେବାରୁ କୌରବମାନେ ହାହାକାର କରି ପଳାଇଲେ।
9.16.64
शल्यानुजं हतं दृष्ट्वा तावकास्त्यक्तजीविताः ।
वित्रेसुः पाण्डवभयात्प्रविध्वस्तास्तदा भृशम् ॥ ९.१६.६४ ॥
ଶଲ୍ୟଙ୍କ ସାନ ଭାଇ ନିହତ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ଜୀବନର ଆଶା ଛାଡ଼ିଥିବା ଆପଣଙ୍କ ଲୋକେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଭୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୀତ ହୋଇ ବିଖଣ୍ଡିତ ହୋଇ ପଳାଇଲେ।
9.16.65
तांस्तथा भज्यमानांस्तु कौरवान्भरतर्षभ ।
शिनेर्नप्ताऽकिरन्बाणैरभ्यवर्तत सात्यकिः ॥ ९.१६.६५ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହିପରି ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ୁଥିବା ସେହି କୌରବମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶିନିଙ୍କ ନାତି ସାତ୍ୟକି ବାଣବର୍ଷା କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
9.16.66
तमायान्तं महेष्वासं दुष्प्रसह्यं दुरासदम् ।
हार्दिक्यस्त्वरितो राजन्प्रत्यगृह्णादभीतवत् ॥ ९.१६.६६ ॥
ହେ ରାଜନ, ମହାଧନୁର୍ଧର, ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଓ ଦୁର୍ଗମ ସେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ହାର୍ଦିକ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ନିର୍ଭୟ ପରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ।
9.16.67
तौ समेतौ महात्मानौ वार्ष्णेयौ वरवाजिनौ ।
हार्दिक्यः सात्यकिश्चैव सिंहाविव बलोत्कटौ ॥ ९.१६.६७ ॥
ସେହି ଦୁଇ ମହାତ୍ମା, ବୃଷ୍ଣିବଂଶୀୟ, ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱଯୁକ୍ତ, ହାର୍ଦିକ୍ୟ ଓ ସାତ୍ୟକି, ବଳଶାଳୀ ସିଂହ ପରି ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ।
9.16.68
इषुभिर्विमलाभासैश्छादयन्तौ परस्परम् ।
अर्चिर्भिरिव सूर्यस्य दिवाकरसमप्रभौ ॥ ९.१६.६८ ॥
ନିର୍ମଳ ଦୀପ୍ତିର ବାଣରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଚ୍ଛାଦନ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ପରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ସେ ଦୁଇଜଣ।
9.16.69
चापमार्गबलोद्वूतान्मार्गणान्वृष्णिसिंहयोः ।
आकाशगानपश्याम पतङ्गानिव शीघ्रगान् ॥ ९.१६.६९ ॥
ଧନୁର ପଥରେ ବଳପୂର୍ବକ ନିକ୍ଷିପ୍ତ, ବୃଷ୍ଣି ସିଂହଦ୍ୱୟଙ୍କ ବାଣ ଆକାଶରେ ଶୀଘ୍ରଗାମୀ ପକ୍ଷୀ ପରି ଉଡ଼ୁଥିବା ଆମେ ଦେଖିଲୁ।
9.16.70
सात्यकिं दशभिर्विद्ध्वा हयांश्चास्य त्रिभिः शरैः ।
चापमेकेन चिच्छेद हार्दिक्यो नतपर्वणा ॥ ९.१६.७० ॥
ହାର୍ଦିକ୍ୟ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ଦଶ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କରି, ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାକୁ ତିନି ବାଣରେ, ଓ ଏକ ନମିତ ବାଣରେ ତାଙ୍କ ଧନୁ କାଟିଦେଲା।
9.16.71
तन्निकृत्तं धनुःश्रेष्ठमपास्य शिनिपुङ्गवः ।
अन्यदादत्त वेगेन धनुर्जलदनिःस्वनम् ॥ ९.१६.७१ ॥
ସେହି କଟିଯାଇଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁକୁ ଫିଙ୍ଗି, ଶିନିବୀର ଶୀଘ୍ର ମେଘ ଗର୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦକାରୀ ଅନ୍ୟ ଏକ ଧନୁ ନେଲେ।
9.16.72
तदादाय धनुःश्रेष्ठं वरिष्ठः सर्वधन्विनाम् ।
हार्दिक्यं दशभिर्बाणैः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ९.१६.७२ ॥
ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ ଧରି, ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ହାର୍ଦିକ୍ୟଙ୍କୁ ଦଶ ବାଣରେ ବକ୍ଷର ମଝିରେ ପ୍ରତ୍ୟାଘାତ କଲେ।
9.16.73
ततो युगं रथेषां च च्छित्त्वा भल्लैः सुसंयतैः ।
अश्वांस्तस्यावधीत्तूर्णमुभौ च पार्ष्णिसारथी ॥ ९.१६.७३ ॥
ତା'ପରେ ରଥର ଯୁଆଳି ଓ ବନ୍ଧନକୁ ସୁସଂଯତ ଭଲ୍ଲରେ କାଟି, ସେ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାକୁ ଶୀଘ୍ର ବଧ କଲେ, ଓ ପଛର ଦୁଇ ସାରଥିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।
9.16.74
हार्दिक्यं विरथं दृष्ट्वा कृपः शारद्वतः प्रभो ।
अपोवाह ततः क्षिप्रं रथमारोप्य वीर्यवान् ॥ ९.१६.७४ ॥
ହାର୍ଦିକ୍ୟଙ୍କୁ ରଥହୀନ ଦେଖି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଶାରଦ୍ୱତ କୃପ ତତ୍କ୍ଷଣାତ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ାଇ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ଭାବେ ଦୂରକୁ ନେଇଗଲେ।
9.16.75
मद्रराजे हते राजन्विरथे कृतवर्मणि ।
दुर्योधनबलं सर्वं पुनरासीत्पराङ्मुखम् ॥ ९.१६.७५ ॥
ହେ ରାଜନ, ମଦ୍ରରାଜ ନିହତ ହେଲେ ଏବଂ କୃତବର୍ମା ରଥହୀନ ହେଲେ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା ପୁଣି ପଛକୁ ମୁହଁ ଫେରାଇ ପଳାଇଲା।
9.16.76
स्व परे नान्वबुध्यन्त सैन्येन रजसा वृते ।
बलं तु हतभूयिष्ठं त्रस्तमासीत्पराङ्मुखम् ॥ ९.१६.७६ ॥
ସେନାର ଧୂଳିରେ ଘେରା ହୋଇ ସେମାନେ ନିଜର ଓ ପରକୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ; ଅଧିକାଂଶ ହତ ହୋଇଥିବା ସେନା ଭୟରେ ପଛକୁ ମୁହଁ ଫେରାଇ ପଳାଇଲା।
9.16.77
ततो मुहूर्तात्तेऽपश्यन्रजो भौमं समुत्थितम् ।
विविधैः शोणितस्रावैः प्रशान्तं पुरुषर्षभ ॥ ९.१६.७७ ॥
ତା'ପରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରେ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ଭୂମିରୁ ଉଠିଥିବା ଧୂଳି ନାନା ରକ୍ତସ୍ରାବରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି।
9.16.78
ततो दुर्योधनो दृष्ट्वा भग्नं स्वबलमन्तिकात् ।
जवेनापततः पार्थानेकः सर्वानवारयत् ॥ ९.१६.७८ ॥
ତା'ପରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ନିକଟରେ ନିଜ ସେନା ଭଗ୍ନ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଶୀଘ୍ର ଆସୁଥିବା ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଏକାକୀ ରୋକିଲେ।
9.16.79
पाण्डवान्सरथान्दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ।
आनर्त्तं च दुराधर्षं शितैर्बाणैरवारयत् ॥ ९.१६.७९ ॥
ରଥ ସହିତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ, ପୃଷତ ପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଦୁର୍ଜୟ ଆନର୍ତ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେମାନଙ୍କୁ ରୋକିଲେ।
9.16.80
तं परे नाभ्यवर्तन्त मर्त्या मृत्युमिवागतम् ।
अथान्यं रथमास्थाय हार्दिक्योऽपि न्यवर्तत ॥ ९.१६.८० ॥
ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଆସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁମାନେ ସାମନା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତା'ପରେ ହାର୍ଦିକ୍ୟ (କୃତବର୍ମା) ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଫେରିଗଲେ।
9.16.81
ततो युधिष्ठिरो राजा त्वरमाणो महारथः ।
चतुर्भिर्निजघानाश्वान्पत्रिभिः कृतवर्मणः।
विव्याध गौतमं चापि ष़ड्भिर्भल्लैः सुतेजनैः ॥ ९.१६.८१ ॥
ତା'ପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଶୀଘ୍ର ଆସିଥିବା ମହାରଥୀ, କୃତବର୍ମାଙ୍କ ଚାରି ଅଶ୍ୱକୁ ତିନି ବାଣରେ ମାରିଦେଲେ; ଗୌତମ (କୃପ)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଛଅଟି ଭଲ୍ଲରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
9.16.82
अश्वत्थामाः ततो राज्ञा हताश्वं विरथीकृतम् ।
तमपोवाह हार्दिक्यं स्वरथेन युधिष्ठिरात् ॥ ९.१६.८२ ॥
ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଶ୍ୱ ନିହତ ଓ ରଥହୀନ କରାଯାଇଥିବା ତାଙ୍କୁ ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କଠାରୁ ନିଜ ରଥରେ ନେଇଗଲେ।
9.16.83
ततः शारद्वतः षड्भिः प्रत्यविध्यद्युधिष्ठिरम् ।
विव्याध चाश्वान्निशितैस्तस्याष्टाभिः शिलीमुखैः ॥ ९.१६.८३ ॥
ତା'ପରେ ଶାରଦ୍ୱତ (କୃପ) ଛଅ ବାଣରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ପ୍ରତିଆଘାତ କଲେ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆଠ ବାଣରେ ତାଙ୍କ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
9.16.84
एवमेतन्महाराज युद्धशेषमवर्तत ।
तव दुर्मन्त्रिते राजन्सहपुत्रस्य भारत ॥ ९.१६.८४ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଏହିପରି ଯୁଦ୍ଧର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗ ଘଟିଲା। ହେ ରାଜନ୍, ହେ ଭରତ, ଏହା ତୁମ୍ଭର ଦୁଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରଣା ଓ ତୁମ୍ଭ ପୁତ୍ର ସହିତ ଘଟିଲା।
9.16.85
तस्मिन्महेष्वासधरे विशस्ते ।
सङ्ग्राममध्ये कुरुपुङ्गवेन।
पार्थाः समेताः परमप्रहृष्टाः ।
शङ्खान्प्रदध्मुर्हतमीक्ष्य शल्यम् ॥ ९.१६.८५ ॥
ସେହି ମହାଧନୁର୍ଧର ନିହତ ହେବାପରେ, ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ପାର୍ଥମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ ଏବଂ ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ହତ ଦେଖି ଶଙ୍ଖ ବଜାଇଲେ।
9.16.86
युधिष्ठिरं च प्रशशंसुराजौ ।
पुरा सुरा वृत्रवधे यथेन्द्रम्।
चक्रुश्च नानाविधवाद्यशब्दा… ।
न्निनादयन्तो वसुधां समन्तात् ॥ ९.१६.८६ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଜାମାନେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ପୂର୍ବେ ବୃତ୍ରବଧ ପରେ ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ ଭଳି। ନାନା ପ୍ରକାର ବାଦ୍ୟଧ୍ୱନି… କରି ଚାରିଆଡ଼େ ପୃଥିବୀକୁ ଗୁଞ୍ଜାଇଲେ।