മഹാഭാരതം · അധ്യായം 9.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.16.1
तं भीमसेनश्च शिनेश्च नप्ता ।
माद्याश्च पुत्रौ पुरुषप्रवीरौ।
समागतं भीमबलेन राज्ञा ।
पर्यापुरन्योन्यमथाह्वयन्त ॥ ९.१६.१ ॥
ഭീമസേനനും ശിനിയുടെ പേരക്കുട്ടിയും മാദ്രിയുടെ രണ്ടു പുരുഷശ്രേഷ്ഠരായ പുത്രന്മാരും ഭീമബലനായ ആ രാജാവിനെ എതിരിട്ട് വളഞ്ഞ് പരസ്പരം വെല്ലുവിളിച്ചു.
9.16.2
ततस्तु शूराः समरे नरेन्द्र ।
नरेश्वरं प्राप्य युधां वरिष्ठम्।
आवार्य चैनं समरे नृवीरा ।
जघ्नुः शितैः पत्रिभिरुग्रवेगैः ॥ ९.१६.२ ॥
അപ്പോൾ ഹേ നരേന്ദ്രാ, യുദ്ധത്തിൽ ആ വീരന്മാർ യോദ്ധാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ആ രാജാവിനെ സമീപിച്ച് തടഞ്ഞ് മൂർച്ചയേറിയ, ഉഗ്രവേഗമുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവനെ പ്രഹരിച്ചു.
9.16.3
संरक्षितो भीमसेनेन राजा ।
माद्रीसुताभ्यामथ माधवेन।
मद्राधिपं पत्रिभिरुग्रवेगैः ।
स्तनान्तरे धर्मसुतो निजघ्ने ॥ ९.१६.३ ॥
ഭീമസേനനും മാദ്രിയുടെ രണ്ടു പുത്രന്മാരും പിന്നെ മാധവനും സംരക്ഷിച്ച ആ രാജാവ്, ധർമ്മപുത്രൻ, ഉഗ്രവേഗമുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് മദ്രാധിപനെ നെഞ്ചിന്റെ മധ്യത്തിൽ പ്രഹരിച്ചു.
9.16.4
ततो रणे तावकानां रथौघाः ।
समीक्ष्य मद्राधिपतिं शरार्तम्।
पर्यावव्रुः प्रवराः सर्वयोधा ।
दुर्योधनस्यानुमते पुरस्तात् ॥ ९.१६.४ ॥
അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ നിങ്ങളുടെ പുത്രന്മാരുടെ രഥസമൂഹങ്ങൾ അമ്പുകളാൽ പീഡിതനായ മദ്രാധിപനെ കണ്ട്, ദുര്യോധനന്റെ അനുമതിയോടെ മുന്നിൽനിന്ന് ശ്രേഷ്ഠരായ എല്ലാ യോദ്ധാക്കളും തിരിഞ്ഞ് അവനെ ചുറ്റി.
9.16.5
ततो द्रुतं मद्रजनाधिपो रणे ।
युधिष्ठिरं सप्तभिरभ्यविद्व्यत्।
तं चापि पार्थौ नवभिः पृषत्कै… ।
र्विव्याध राजंस्तुमुले महात्मा ॥ ९.१६.५ ॥
പിന്നെ മദ്രജനങ്ങളുടെ അധിപൻ യുദ്ധത്തിൽ വേഗത്തിൽ യുധിഷ്ഠിരനെ ഏഴ് അമ്പുകൾകൊണ്ട് തുളച്ചു; ഹേ രാജാവേ, ആ മഹാത്മാവ് പാർത്ഥന്മാരെയും ഒൻപത് അമ്പുകൾകൊണ്ട്… കുലുക്കത്തിൽ പ്രഹരിച്ചു.
9.16.6
आकर्णपूर्णायतसम्प्रयुक्तैः ।
शरैस्तदा संयति तैलधौतैः।
अन्योन्यमाच्छादयतां महारथौ ।
मद्राधिपश्चापि युधिष्ठिरश्च ॥ ९.१६.६ ॥
ചെവിവരെ വലിച്ച്, നിറയ്ക്കപ്പെട്ട, എണ്ണയിൽ കഴുകിയ അമ്പുകളാൽ അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ ആ രണ്ടു മഹാരഥന്മാരും പരസ്പരം മറച്ചു — മദ്രാധിപനും യുധിഷ്ഠിരനും.
9.16.7
ततस्तु तूर्णं समरे महारथौ ।
परस्परस्यान्तरमीक्षमाणौ।
शरैर्भृशं विव्यधतुर्नृपोत्तमौ ।
महबलौ शत्रुभिरप्रधृष्यौ ॥ ९.१६.७ ॥
പിന്നെ വേഗത്തിൽ യുദ്ധത്തിൽ ആ രണ്ടു മഹാരഥന്മാർ പരസ്പരത്തിലെ വിടവു നോക്കി അമ്പുകളാൽ കഠിനമായി മുറിവേൽപ്പിച്ചു — ആ രണ്ടു ശ്രേഷ്ഠരാജാക്കന്മാരും.
9.16.8
तयोर्धनुर्ज्यातलनिःस्वनो महा… ।
न्महेन्द्रवज्राशनितुल्यनिः स्वनः।
परस्परं बाणगणैर्महात्मनोः ।
प्रवर्षतोर्मद्रपपाण्डुवीरयोः ॥ ९.१६.८ ॥
ആ രണ്ടുപേരുടെയും വില്ലിന്റെ ഞാണടി ശബ്ദം — മഹേന്ദ്രന്റെ വജ്രത്തിനും ഇടിക്കും തുല്യമായ ഘോഷം — പരസ്പരം അമ്പുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ വർഷിച്ച ആ മഹാത്മാക്കളായ മദ്രാധിപനും പാണ്ഡുവീരനും…
9.16.9
तौ चेरतुर्व्याघ्रशिशुप्रकाशौ ।
महावनेष्वामिषगृद्विनाविव।
विषाणिनौ नागवराविवोभौ ।
ततक्षतुः संयति जातदर्पौ ॥ ९.१६.९ ॥
ആ രണ്ടുപേരും കടുവക്കുട്ടികളെപ്പോലെ ശോഭിച്ച്, വലിയ വനങ്ങളിൽ മാംസം മോഹിച്ച മൃഗങ്ങളെപ്പോലെ സഞ്ചരിച്ചു; കൊമ്പുള്ള ശ്രേഷ്ഠ ഗജങ്ങളെപ്പോലെ ഇരുവരും അഹങ്കാരം നിറഞ്ഞ് യുദ്ധത്തിൽ പരസ്പരം പ്രഹരിച്ചു.
9.16.10
ततस्तु मद्राधिपतिर्महात्मा ।
युधिष्ठिरं भीमबलं प्रसह्य।
विव्याध वीरं हृदयेऽतिवेगं ।
शरेण सूर्याग्निसमप्रभेण ॥ ९.१६.१० ॥
അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ മദ്രാധിപൻ ഭീമബലനായ യുധിഷ്ഠിരനെ ബലമായി, അതിവേഗത്തിൽ, സൂര്യാഗ്നികളെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്ന അമ്പുകൊണ്ട് ആ വീരന്റെ ഹൃദയത്തിൽ മുറിവേൽപ്പിച്ചു.
9.16.11
ततोऽतिविद्धोऽथ युधिष्ठिरोऽपि ।
सुसम्प्रयुक्तेन शरेण राजन्।
जघान मद्राधिपतिं महात्मा ।
मुदं च लेभे वृषभः कुरूणाम् ॥ ९.१६.११ ॥
അതിനുശേഷം അതിതീവ്രമായി മുറിവേറ്റിട്ടും മഹാത്മാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ, ഹേ രാജൻ, നന്നായി പ്രയോഗിച്ച ശരത്താൽ മദ്രാധിപതിയെ പ്രഹരിച്ചു; കുരുക്കളിലെ വൃഷഭൻ സന്തോഷം നേടി.
9.16.12
ततो मुहूर्तादिव पार्थिवेन्द्रो ।
लब्ध्वा संज्ञां क्रोधसंरक्तनेत्रः।
शरेण पार्थं त्वरितो जघान ।
सहस्रनेत्रप्रतिमप्रभावः ॥ ९.१६.१२ ॥
അപ്പോൾ ഒരു നിമിഷത്തിനുശേഷം ബോധം തിരിച്ചുകിട്ടിയ രാജാധിപൻ, കോപത്താൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, സഹസ്രനേത്രനായ ഇന്ദ്രനു തുല്യമായ പ്രഭാവമുള്ളവൻ, വേഗത്തിൽ പാർത്ഥനെ ശരത്താൽ പ്രഹരിച്ചു.
9.16.13
त्वरंस्ततो धर्मसुतो महात्मा ।
शल्यस्य कोपान्नवभिः पृषत्कैः।
भित्त्वा ह्युरस्तपनीयं च वर्म ।
जघान षड्भिस्त्वपरैः पृषत्कैः ॥ ९.१६.१३ ॥
അപ്പോൾ ധർമ്മപുത്രനായ മഹാത്മാവ് വേഗത്തിൽ, കോപത്താൽ ശല്യന്റെ മാറിൽ ഒമ്പത് ശരങ്ങൾകൊണ്ട് തുളച്ച്, സ്വർണകവചവും ഭേദിച്ച്, മറ്റ് ആറ് ശരങ്ങൾകൊണ്ട് പ്രഹരിച്ചു.
9.16.14
ततस्तु मद्राधिपतिः प्रकृष्टं ।
धनुर्विकृष्य व्यसृजत्पृषत्कान्।
द्वाभ्यां शराभ्यां च तथैव राज्ञ… ।
श्चिच्छेद चापं कुरुपुङ्गवस्य ॥ ९.१६.१४ ॥
അപ്പോൾ മദ്രാധിപതി മികച്ച വില്ലു വലിച്ച് ശരങ്ങൾ എയ്തു; രണ്ടു ശരങ്ങൾകൊണ്ട് രാജാവിന്റെ, കുരുവൃഷഭന്റെ വില്ലും മുറിച്ചു.
9.16.15
नवं ततोऽन्यत्समरे प्रगृह्य ।
राजा धनुर्धोरतरं महात्मा।
शल्यं तु विव्याध शरैः समन्ता… ।
द्यथा महेन्द्रो नमुचिं शिताग्रैः ॥ ९.१६.१५ ॥
അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ മറ്റൊരു പുതിയതും അതിശക്തവുമായ വില്ലെടുത്ത്, മഹാത്മാവായ രാജാവ് ശല്യനെ ചുറ്റുമുള്ള ഭാഗങ്ങളിൽനിന്നെല്ലാം ശരങ്ങളാൽ തുളച്ചു; മഹേന്ദ്രൻ നമുചിയെ മൂർച്ചയുള്ള അഗ്രമുള്ള ശരങ്ങളാൽ തുളച്ചതുപോലെ.
9.16.16
ततस्तु शल्यो नवभिः पृषत्कै… ।
र्भीमस्य राज्ञश्च युधिष्ठिरस्य।
निकृत्य रौक्मे पटुवर्मणी तयो… ।
र्विदास्यामास भुजौ महात्मा ॥ ९.१६.१६ ॥
അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ ശല്യൻ ഒൻപത് അമ്പുകളാൽ … ഭീമന്റെയും രാജാവ് യുധിഷ്ഠിരന്റെയും സ്വർണ്ണകവചങ്ങൾ മുറിച്ച്, ഇരുവരുടെയും ബാഹുക്കളെ … മുറിവേൽപ്പിച്ചു.
9.16.17
ततोऽपरेण ज्वलनार्कतेजसा ।
क्षुरेण राज्ञो धनुरुन्ममाथ।
कृपश्च तस्यैव जघान सूतं ।
षड्भिः शरैः सोऽभिमुखः पपात ॥ ९.१६.१७ ॥
പിന്നെ അഗ്നിയുടെയും സൂര്യന്റെയും തേജസ്സുള്ള മറ്റൊരു ക്ഷുരത്താൽ രാജാവിന്റെ വില്ല് ഒടിച്ചു; കൃപൻ അവന്റെ സാരഥിയെ ആറ് അമ്പുകളാൽ വധിച്ചു; അവൻ മുഖം മുന്നോട്ടാക്കി വീണു.
9.16.18
मद्राधिपश्चापि युधिष्ठिरस्य ।
शरैश्चतुर्भिर्निजघान वाहान्।
वाहांश्च हत्वा व्यकरोन्महात्मा ।
योधक्षयं धर्मसुतस्य राज्ञः ॥ ९.१६.१८ ॥
മദ്രാധിപനായ ശല്യനും യുധിഷ്ഠിരന്റെ കുതിരകളെ നാല് അമ്പുകളാൽ വധിച്ചു; കുതിരകളെ വധിച്ച് ആ മഹാത്മാവ് ധർമ്മപുത്രന്റെ യോദ്ധാക്കളുടെ നാശം വരുത്തി.
9.16.19
यदद्भुतं कर्म न शक्यमन्यैः ।
सुदुःसहं तत्कृतवन्तमेकम्।
शल्यो नरेन्द्रः सविषण्णभावा… ।
द्विचिन्तयामास मृदङ्गकेतुः ॥ ९.१६.१९ ॥
മറ്റുള്ളവർക്ക് സാധ്യമല്ലാത്ത, അതിദുസ്സഹമായ ആ അത്ഭുതകർമ്മം ഒറ്റയ്ക്ക് ചെയ്ത നരേന്ദ്രനായ ശല്യൻ, മനസ്സ് വിഷണ്ണമായി … രണ്ടു വിധം ചിന്തിച്ചു; ആ മൃദംഗധ്വജൻ.
9.16.20
किमेतदिन्द्रावरजस्य वाक्यं ।
मोघं भवत्यद्य विधेर्बलेन।
जहीति शल्यं ह्यवदत्तदाऽऽजौ ।
न लोकनाथस्य वचोऽन्यथा स्यात् ॥ ९.१६.२० ॥
ഇന്ദ്രന്റെ ഇളയ അനുജന്റെ (കൃഷ്ണന്റെ) വാക്ക് ഇന്ന് വിധിയുടെ ബലത്താൽ വ്യർത്ഥമാകുമോ? യുദ്ധത്തിൽ ശല്യനെ കൊല്ലുക എന്ന് അന്ന് അവൻ പറഞ്ഞിരുന്നു; ലോകനാഥന്റെ വാക്ക് മറ്റൊന്നാകില്ല.
9.16.21
तथा कृते राजनि भीमसेनो ।
मद्राधिपस्याथ ततो महात्मा।
छित्त्वा धनुर्वेगवता शरेण ।
द्वाभ्यामविध्यत्सुभृशं नरेन्द्रम् ॥ ९.१६.२१ ॥
രാജാവ് അങ്ങനെ ചെയ്തപ്പോൾ ഭീമസേനൻ മദ്രാധിപതിയുടെ വില്ല് വേഗമേറിയ അമ്പുകൊണ്ട് മുറിച്ചു; പിന്നെ ആ മഹാത്മാവ് രണ്ട് അമ്പുകൊണ്ട് ആ നരേന്ദ്രനെ അതിശയം വേദനിപ്പിച്ചു.
9.16.22
तथापरेणास्य जहार यन्तुः ।
कायाच्छिरः संहननीयमध्यात्।
जघान चाश्वांश्चतुरः सुशीघ्रं ।
तथा भृशं कुपितो भीमसेनः ॥ ९.१६.२२ ॥
അതുപോലെ മറ്റൊരു അമ്പുകൊണ്ട് അവന്റെ സാരഥിയുടെ തല ദൃഢമായ ശരീരമധ്യത്തിൽ നിന്ന് വെട്ടിമാറ്റി; നാല് കുതിരകളെയും വേഗത്തിൽ വീഴ്ത്തി; ഇങ്ങനെ ഭീമസേനൻ അതിരുകവിഞ്ഞ കോപത്തോടെ ചെയ്തു.
9.16.23
तमग्रणीः सर्वधनुर्धराणा… ।
मेकं चरन्तं समरेऽतिवेगम्।
भीमः शतेन व्यकिरच्छराणां ।
माद्रीपुत्रः सहदेवस्तथैव ॥ ९.१६.२३ ॥
എല്ലാ വില്ലാളികളിലും മുന്നണിയിൽ നിൽക്കുന്നവനെ—യുദ്ധത്തിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് അതിവേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവനെ—ഭീമൻ നൂറു അമ്പുകൾകൊണ്ട് മൂടി; മാദ്രിയുടെ പുത്രൻ സഹദേവനും അതുപോലെ തന്നെ.
9.16.24
तैः सायकैर्मोहितं वीक्ष्य शल्यं ।
भीमः शरैरस्य चकर्त वर्म।
स भीमसेनेन निकृत्तवर्मा ।
मद्राधिपश्चर्म सहस्रतारम् ॥ ९.१६.२४ ॥
ആ അമ്പുകളാൽ മോഹിതനായ ശല്യനെ കണ്ട് ഭീമൻ തന്റെ അമ്പുകൊണ്ട് അവന്റെ കവചം മുറിച്ചു; ഭീമസേനനാൽ കവചം മുറിക്കപ്പെട്ട മദ്രാധിപൻ ആയിരം നക്ഷത്രങ്ങളുള്ള പരിചയെടുത്തു.
9.16.25
प्रगृह्य खङ्गं च रथान्महात्मा ।
प्रस्कन्द्य कुन्तीसुतमभ्यधावत्।
छित्त्वा रथेषां नकुलस्य सोऽथ ।
युधिष्ठिरं भीमबलोऽभ्यधावत् ॥ ९.१६.२५ ॥
മഹാത്മാവ് വാൾ എടുത്ത് രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടി കുന്തീപുത്രനു നേരെ പാഞ്ഞു; പിന്നെ നകുലന്റെ രഥത്തിന്റെ നുകം മുറിച്ച്, ഭീമബലനായ അവൻ യുധിഷ്ഠിരനു നേരെ പാഞ്ഞു.
9.16.26
तं चापि राजानमथोत्पतन्तं ।
क्रुद्धं यथैवान्तकमापतन्तम्।
धृष्टद्युम्नो द्रौपदेयाः शिखण्डी ।
शिनेश्च नप्ता सहसा परीयुः ॥ ९.१६.२६ ॥
ചാടിയെഴുന്നേറ്റ്, യമനെപ്പോലെ കോപത്തോടെ പാഞ്ഞടുക്കുന്ന ആ രാജാവിനെ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനും ദ്രൗപദീപുത്രന്മാരും ശിഖണ്ഡിയും ശിനിയുടെ പൗത്രനും പെട്ടെന്ന് വളഞ്ഞു.
9.16.27
अथास्य चर्माप्रतिमं न्यकृन्त… ।
द्भीमो महात्मा नवभिः पृषत्कैः।
खङ्गं च भल्लैर्निचकर्त मुष्टौ ।
नदन्प्रहृष्टस्तव सैन्यमध्ये ॥ ९.१६.२७ ॥
അപ്പോൾ അവന്റെ അതുല്യമായ പരിചയെ … ഛേദിച്ചു; മഹാത്മാവായ ഭീമൻ ഒമ്പത് അമ്പുകളാലും ഭല്ലങ്ങളാലും വാളിനെ പിടിയിൽ ഛേദിച്ചു, നിന്റെ സൈന്യത്തിനു നടുവിൽ ആഹ്ലാദത്തോടെ ഗർജ്ജിച്ചു.
9.16.28
तत्कर्म भीमस्य समीक्ष्य हृष्टा… ।
स्ते पाण्डवानां प्रवरा रथौघाः।
नादं च चक्रुर्भृशमुत्स्मयन्तः ।
शङ्खांश्च दध्मुः शशिसन्निकाशान् ॥ ९.१६.२८ ॥
ഭീമന്റെ ആ കർമ്മം കണ്ട് സന്തോഷിച്ച … പാണ്ഡവരുടെ ശ്രേഷ്ഠമായ രഥസമൂഹങ്ങൾ ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഗർജ്ജിച്ചു; ചന്ദ്രസമാനമായ ശംഖുകൾ മുഴക്കി.
9.16.29
तेनाथ शब्देन विभीषणेन ।
तथाऽभितप्तं बलमप्रधृष्यम्।
स्वेदाभिभूतं रुधिरोक्षिताङ्गं ।
विसञ्ज्ञकल्पं च तदा विषण्णम् ॥ ९.१६.२९ ॥
അപ്പോൾ ആ ഭയങ്കര ശബ്ദത്താൽ അങ്ങനെ പീഡിതമായ, അജേയമായ സൈന്യം വിയർപ്പിൽ മുങ്ങി, രക്തത്തിൽ കുളിച്ച അവയവങ്ങളോടെ, ഏതാണ്ട് ബോധശൂന്യമായി, അപ്പോൾ ദുഃഖിതമായി.
9.16.30
स मद्रराजः सहसा विकीर्णो ।
भीमाग्रगैः पाण्डवयोधमुख्यैः।
युधिष्ठिरस्याभिमुखं जवेन ।
सिंहो यथा मृगहेतोः प्रयातः ॥ ९.१६.३० ॥
ആ മദ്രരാജാവ് ഭീമന്റെ മുൻനിര യോദ്ധാക്കളാലും പാണ്ഡവ പ്രമുഖ യോദ്ധാക്കളാലും പെട്ടെന്ന് ചിതറിക്കപ്പെട്ട്, ഇരയ്ക്കായി സിംഹം പായുന്നതുപോലെ വേഗത്തിൽ യുധിഷ്ഠിരന് അഭിമുഖമായി പാഞ്ഞു.
9.16.31
स धर्मराजो निहताश्वसूतः ।
क्रोधेन दीप्तो ज्वलनप्रकाशः।
दृष्ट्वा च मद्राधिपतिं स्म तूर्णं ।
समभ्यधावत्तमरिं बलेन ॥ ९.१६.३१ ॥
കുതിരകളും സാരഥിയും വധിക്കപ്പെട്ട ധർമ്മരാജാവ് കോപത്താൽ അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു. മദ്രരാജാവിനെ കണ്ടപ്പോൾ ആ ശത്രുവിന്റെ നേരെ വേഗത്തിൽ ബലത്തോടെ പാഞ്ഞു.
9.16.32
गोविन्दवाक्यं त्वरितं विचिन्त्य ।
दध्रे मतिं शल्यविनाशनाय।
स धर्मराजो निहताश्वसूतो ।
रथे तिष्ठञ्शक्तिमथान्वकर्षत् ॥ ९.१६.३२ ॥
ഗോവിന്ദന്റെ വാക്കുകൾ വേഗം ചിന്തിച്ച് ശല്യന്റെ വധത്തിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ചു. കുതിരകളും സാരഥിയും നഷ്ടപ്പെട്ട ധർമ്മരാജൻ രഥത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ശക്തി വലിച്ചെടുത്തു.
9.16.33
तच्च… शल्यस्य निशाम्य कर्म ।
तमात्मनो भागमथावशिष्टम्।
कृत्वा मनः शल्यवधे महात्मा ।
यथोक्तमिन्द्रावरजस्य चक्रे ॥ ९.१६.३३ ॥
ശല്യന്റെ ആ പ്രവൃത്തി കണ്ട്, തനിക്ക് ശേഷിച്ച ഭാഗം ഓർത്ത്, മഹാത്മാവ് ശല്യവധത്തിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ച് ഇന്ദ്രാനുജൻ പറഞ്ഞതുപോലെ ചെയ്തു.
9.16.34
स धर्मराजो मणिहेमदण्डां ।
जग्राह शक्तिं कनकप्रकाशाम्।
नेत्रे च दीप्ते सहसा विवृत्य ।
मद्राधिपं क्रुद्धमना निरैक्षत् ॥ ९.१६.३४ ॥
ആ ധർമ്മരാജാവ് മണികളും സ്വർണ്ണവും പതിച്ച പിടിയുള്ള, സ്വർണ്ണംപോലെ തിളങ്ങുന്ന ശക്തി പിടിച്ചു. ജ്വലിക്കുന്ന കണ്ണുകൾ പെട്ടെന്ന് തുറന്ന് കോപിച്ച മനസ്സോടെ മദ്രരാജാവിനെ നോക്കി.
9.16.35
निरीक्षितो धर्मसुतेन राज्ञा ।
षूतात्मना निर्हृतकल्मषेण।
आसीन्न यद्भस्मसान्मद्रराज… ।
स्तदद्भुतं मे प्रतिभाति राजन् ॥ ९.१६.३५ ॥
ധർമ്മപുത്രനായ രാജാവ് നോക്കിയപ്പോൾ, പരിശുദ്ധാത്മാവും പാപമകന്നവനുമായ അവനാൽ, മദ്രരാജാവ്… ഭസ്മമാകാതിരുന്നത് എനിക്ക് അദ്ഭുതമായി തോന്നുന്നു, രാജാവേ.
9.16.36
ततस्तु शक्तिं रचिरोग्रदण्डां ।
मणिप्रवेकोज्ज्वलितां प्रदीप्ताम्।
चिक्षेप वेगात्सुभृशं महात्मा ।
मद्राधिपाय प्रवरः कुरूणाम् ॥ ९.१६.३६ ॥
അപ്പോൾ കുരുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ആ മഹാത്മാവ്, മണികളാൽ തിളങ്ങുന്നതും ജ്വലിക്കുന്നതും മനോഹരവും ഭയങ്കരദണ്ഡമുള്ളതുമായ ശക്തി മദ്രാധിപന്റെ നേരെ അതിവേഗത്തിൽ എറിഞ്ഞു.
9.16.37
दीप्तामथैनां प्रहितां बलेन ।
सविस्फुलिङ्गां सहसापतन्तीम्।
प्रैक्षन्त सर्वे कुरवः समेता ।
दिवो युगान्ते महतीमिवोल्काम् ॥ ९.१६.३७ ॥
ശക്തിയോടെ എറിയപ്പെട്ട ആ ജ്വലിക്കുന്ന ശക്തി തീപ്പൊരികൾ ചിതറിച്ചുകൊണ്ട് പെട്ടെന്ന് വീഴുന്നത് സമ്മേളിച്ച കുരുക്കൾ എല്ലാവരും കണ്ടു; യുഗാന്ത്യത്തിൽ ആകാശത്തുനിന്ന് വീഴുന്ന മഹാ ഉൽക്കപോലെ.
9.16.38
तां कालरात्रीमिव पाशहस्तां ।
यमस्य धात्रीमिव चोग्ररूपाम्।
स ब्रह्मदण्डप्रतिमाममोधां ।
ससर्ज यत्तो युधि धर्मराजः ॥ ९.१६.३८ ॥
യമന്റെ ധാത്രിപോലെയും കയ്യിൽ പാശമേന്തിയ കാലരാത്രിപോലെയും ഉഗ്രരൂപമുള്ള ആ ശക്തി, ബ്രഹ്മദണ്ഡത്തിനു തുല്യമായി പിഴയ്ക്കാത്തതായത്, യുദ്ധത്തിൽ ജാഗരൂകനായ ധർമ്മരാജൻ പ്രയോഗിച്ചു.
9.16.39
गन्धस्रगग्र्यासनपानभोजनै… ।
रभ्यर्चितां पाण्डुसुतैः प्रयत्नात्।
सांवर्तकाग्निप्रतिमां ज्वलन्तीं ।
कृत्यामथर्वाङ्गिरसीमिवोग्राम् ॥ ९.१६.३९ ॥
സുഗന്ധം, മാലകൾ, ശ്രേഷ്ഠ ആസനം, പാനം, ഭോജനം എന്നിവയാൽ പാണ്ഡുപുത്രന്മാർ പ്രയത്നത്തോടെ പൂജിച്ച, പ്രളയാഗ്നിക്കു തുല്യം ജ്വലിക്കുന്ന, അഥർവ്വാംഗിരസ കൃത്യപോലെ ഉഗ്രമായ ആ ശക്തി.
9.16.40
ईशानहेतोः प्रतिनिर्मितां तां ।
त्वष्ट्रा रिपूणामसुदेहभक्ष्याम्।
भूम्यन्तरिक्षद्युजलाश्रयाणि ।
प्रसह्य भूतानि निहन्तुमीशाम् ॥ ९.१६.४० ॥
ഈശാനനു വേണ്ടി ത്വഷ്ടാവ് പുതുതായി നിർമ്മിച്ച ആ ശക്തി ശത്രുക്കളുടെ പ്രാണനെയും ദേഹത്തെയും ഭക്ഷിക്കുന്നതാണ്; ഭൂമി, ആകാശം, സ്വർഗം, ജലം എന്നിവിടങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന ജീവികളെ ബലമായി കൊല്ലാൻ കഴിവുള്ളത്.
9.16.41
घण्टापताकां मणिवज्रभूषां ।
वैदूर्यचित्रां तपनीयदण्डाम्।
त्वष्ट्रा प्रयत्नान्नियमेन क्लृप्तां ।
ब्रह्मद्विषामन्तकरीममाघाम् ॥ ९.१६.४१ ॥
മണിയും വജ്രവും അലങ്കരിച്ച, മണിക്കൊടികളാൽ ശോഭിക്കുന്ന, വൈഡൂര്യത്താൽ ചിത്രിതമായ, സ്വർണ്ണദണ്ഡമുള്ള, ത്വഷ്ടാവ് വലിയ പ്രയത്നത്തോടെ നിയമപ്രകാരം നിർമ്മിച്ച, ബ്രാഹ്മണദ്വേഷികളെ അന്തകനാക്കുന്ന, അമോഘമായ (ആയുധം).
9.16.42
बलप्रयत्नादनिरोधवेगां ।
मन्त्रैश्च घोरैरपि पूरयित्वा।
ससर्ज मार्गेण च तां खगानां ।
वधाय मद्राधिपतेस्तदानीम् ॥ ९.१६.४२ ॥
ബലത്തോടും പ്രയത്നത്തോടും, തടുക്കാനാവാത്ത വേഗമുള്ളതിനെ, ഘോരമന്ത്രങ്ങളാൽ നിറച്ച്, അന്ന് മദ്രാധിപതിയെ വധിക്കാനായി ആകാശമാർഗ്ഗത്തിൽ അയച്ചു.
9.16.43
हतो ह्यसावित्यभिगर्जमानो ।
रुद्रोऽन्धकायान्तकरं यथेषुम्।
प्रसार्य बाहुं सुदृढं सुपाणिं ।
क्रोधेन नृत्यन्निव धर्मराजः ॥ ९.१६.४३ ॥
"ഇവൻ മരിച്ചു" എന്ന് ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ട്, അന്ധകനെ നശിപ്പിച്ച രുദ്രൻ അമ്പ് എടുത്തതുപോലെ, ധർമ്മരാജൻ ദൃഢവും സുന്ദരവുമായ കൈ നീട്ടി, ക്രോധത്താൽ നൃത്തം ചെയ്യുന്നവനെപ്പോലെ...
9.16.44
स्फुरत्प्रभामण्डलिनोंशुजालै… ।
र्धर्मात्मनो मद्रविनाशकाले।
पुरत्रयप्रोत्सरणे पुरस्ता… ।
न्माहेश्वरं रूपमभूत्तदानीम् ॥ ९.१६.४४ ॥
തിളങ്ങുന്ന പ്രഭാമണ്ഡലമുള്ള രശ്മിജാലങ്ങളോടെ... ധർമ്മാത്മാവിന്റെ, മദ്രരുടെ വിനാശകാലത്ത്, ത്രിപുരം നശിപ്പിക്കുമ്പോലെ മുന്നിൽ... അന്ന് മാഹേശ്വരരൂപം ഉണ്ടായി.
9.16.45
आवर्तनाकुञ्चितबाहुदण्डः ।
सन्ध्याविहारी तनुवृत्तमध्यः।
विशालवक्षा भगवान्हरो यथा ।
सुदुर्निरीक्ष्योऽभवदर्जुनाग्रजः ॥ ९.१६.४५ ॥
ചുഴറ്റലിനാൽ വളഞ്ഞ ബാഹുദണ്ഡങ്ങളുള്ളവൻ, സന്ധ്യയിൽ വിഹരിക്കുന്നവൻ, മെലിഞ്ഞ വൃത്താകൃതിയുള്ള അരക്കെട്ടുള്ളവൻ, വിശാലമാർവ്വുള്ളവൻ, ഭഗവാൻ ഹരനെപ്പോലെ, അർജ്ജുനന്റെ ജ്യേഷ്ഠൻ കാണാൻ അതീവ ദുഷ്കരനായി.
9.16.46
तां सर्वशक्त्या प्रहितां सुशक्तिं ।
युधिष्ठिरेणाप्रतिवार्यवीर्याम्।
प्रतिग्रहायाभिननन्द शल्यः ।
सम्यग्घुतामग्निरिवाज्यधाराम् ॥ ९.१६.४६ ॥
യുധിഷ്ഠിരൻ പൂർണ്ണശക്തിയോടെ എറിഞ്ഞ, തടുക്കാനാവാത്ത വീര്യമുള്ള ആ സുന്ദരശക്തിയെ സ്വീകരിക്കാൻ ശല്യൻ സ്വാഗതം ചെയ്തു; നന്നായി അർപ്പിച്ച നെയ്ധാരയെ അഗ്നി സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ.
9.16.47
सा तस्य वर्माभिविदार्य शुभ्र… ।
मुरो विशालं च तथैव भित्त्वा।
विवेश गां तोयमिवाप्रसक्ता ।
यशो विशालं नृपतेर्हरन्ती ॥ ९.१६.४७ ॥
ആ ശക്തി അവന്റെ തിളങ്ങുന്ന കവചം പിളർന്ന്, വിശാലമായ മാറും തുളച്ച്, തടസ്സമില്ലാതെ വെള്ളംപോലെ ഭൂമിയിൽ പ്രവേശിച്ചു; രാജാവിന്റെ വിശാലമായ യശസ്സ് അപഹരിച്ചുകൊണ്ട്.
9.16.48
नासाक्षिकर्णास्यविनिः सृतेन ।
प्रस्यन्दता च व्रणसम्भवेन।
संसिक्तगात्रो रुधिरेण सोऽभू… ।
त्क्रौञ्चो यथा स्कन्दहतो महाद्रिः ॥ ९.१६.४८ ॥
മൂക്ക്, കണ്ണ്, ചെവി, വായ് എന്നിവയിൽനിന്ന് ഒഴുകിയ, മുറിവിൽനിന്നുണ്ടായ രക്തത്താൽ അവന്റെ ശരീരം നനഞ്ഞു; സ്കന്ദൻ പ്രഹരിച്ച ക്രൗഞ്ചപർവ്വതംപോലെ അവൻ ആയി.
9.16.49
प्रसार्य बाहू च रथाद्गतो गां ।
सञ्छिन्नवर्मा कुरुनन्दनेन।
महेन्द्रवाहप्रतिमो महात्मा ।
वज्राहतं शृङ्गमिवाचलस्य ॥ ९.१६.४९ ॥
കൈകൾ വിടർത്തി അവൻ രഥത്തിൽനിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് വീണു; കുരുനന്ദനൻ (യുധിഷ്ഠിരൻ) അവന്റെ കവചം മുറിച്ചതിനാൽ; ആ മഹാത്മാവ് മഹേന്ദ്രന്റെ വാഹനംപോലെ, വജ്രാഹതമായ പർവ്വതശിഖരംപോലെ.
9.16.50
ततो निपतितः सोऽभूदिन्द्रध्वज इवोच्छ्रितः ।
बाहू प्रसार्याभिमुखो धर्मराजस्य मद्रराट्।
स तथा भिन्नसर्वाङ्गो रुधिरेण समुक्षितः ॥ ९.१६.५० ॥
അപ്പോൾ വീണ അവൻ ഇന്ദ്രധ്വജംപോലെ ഉയർന്നതായി തോന്നി; മദ്രരാജൻ (ശല്യൻ) കൈകൾ വിടർത്തി ധർമ്മരാജനെ (യുധിഷ്ഠിരനെ) അഭിമുഖമായിരുന്നു. എല്ലാ അവയവങ്ങളും ഒടിഞ്ഞ്, രക്തത്തിൽ കുളിച്ച് അവൻ അങ്ങനെ കിടന്നു.
9.16.51
प्रत्युद्गत इव प्रेम्णा भूम्या स नरपुङ्गवः ।
प्रियया कान्तया कान्तः पतमान इवोरसि ॥ ९.१६.५१ ॥
സ്നേഹത്തോടെ ഭൂമി അവനെ എതിരേറ്റതുപോലെ ആ നരപുംഗവൻ വീണു; പ്രിയയുടെ മേൽ കാമുകൻ വീഴുന്നതുപോലെ, അവളുടെ മാറിൽ.
9.16.52
चिरं भुक्त्वा वसुमतीं प्रियां कान्तामिव प्रभुः ।
सर्वैरङ्गैः समाश्लिष्य प्रसुप्त इव चाभवत् ॥ ९.१६.५२ ॥
ദീർഘകാലം പ്രിയ കാന്തയെപ്പോലുള്ള വസുമതിയെ അനുഭവിച്ച പ്രഭു, സർവാംഗങ്ങളാലും അവളെ പുണർന്ന് ഉറങ്ങുന്നതുപോലെയായി.
9.16.53
धर्म्ये धर्मात्मना युद्वे निहतो धर्मसूनुना ।
सम्यक्स्फीत इवोत्सृष्टः प्रशान्तोऽग्निरिवाध्वरे ॥ ९.१६.५३ ॥
ധർമാത്മാവായ ധർമപുത്രനാൽ ധർമയുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടു; യാഗത്തിൽ നന്നായി ജ്വലിച്ച് അടങ്ങിയ അഗ്നിപോലെയായി.
9.16.54
शक्त्या विभिन्नहृदयं विप्रविद्धायुधध्वजम् ।
संशान्तमपि मद्रेशं लक्ष्मीर्नैव विमुञ्चति ॥ ९.१६.५४ ॥
ശക്തികൊണ്ട് ഹൃദയം പിളർന്ന്, ആയുധങ്ങളും കൊടിയും ചിതറിയ, ശാന്തനായ മദ്രേശനെയും ലക്ഷ്മി കൈവിട്ടില്ല.
9.16.55
ततो युधिष्ठिरश्चापमादायेन्द्रधनुष्प्रभम् ।
व्यधमद्द्विषतः सङ्ख्ये खगराडिव पन्नगान्।
देहान्सुनिशितैर्भल्लै रिपूणां नाशयन्क्षणात् ॥ ९.१६.५५ ॥
അപ്പോൾ യുധിഷ്ഠിരൻ ഇന്ദ്രധനുസ്സിന്റെ പ്രഭയുള്ള വില്ലെടുത്ത്, ഗരുഡൻ പാമ്പുകളെ എന്നപോലെ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ വീഴ്ത്തി; അതിമൂർച്ചയുള്ള ഭല്ലങ്ങളാൽ ക്ഷണത്തിൽ ശത്രുക്കളുടെ ശരീരങ്ങളെ നശിപ്പിച്ചു.
9.16.56
ततः पार्थस्य बाणौघैरावृताः सैनिकास्तव ।
निमीलिताक्षाः क्षिण्वन्ति भृशमन्योन्यकर्शिताः।
क्षरन्तो रुधिरं देहैर्विशस्त्रायुधजीविताः ॥ ९.१६.५६ ॥
അപ്പോൾ പാർത്ഥന്റെ ബാണപ്രവാഹത്താൽ മൂടപ്പെട്ട അങ്ങയുടെ സൈനികർ, കണ്ണടച്ചവരായി, പരസ്പരം വളരെയധികം പീഡിതരായി, ശരീരങ്ങളിൽനിന്ന് രക്തം ഒഴുക്കി, ആയുധങ്ങളും ജീവനും നഷ്ടപ്പെട്ട് വീണുതുടങ്ങി.
9.16.57
ततः शल्ये निपतिते मद्रराजानुजो युवा ।
भ्रातुस्तुल्यो गुणैः सर्वै रथी पाण्डवमभ्ययात् ॥ ९.१६.५७ ॥
അപ്പോൾ ശല്യൻ വീണപ്പോൾ, മദ്രരാജാവിന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ, എല്ലാ ഗുണങ്ങളിലും ജ്യേഷ്ഠനു തുല്യനായ യുവാവ്, രഥിയായി പാണ്ഡവനു നേരെ മുന്നേറി.
9.16.58
विव्याध च नरश्रेष्ठो नाराचैर्बहुभिस्त्वरन् ।
हतस्यापचितिं भ्रातुश्चिकीषुर्युद्धदुर्मदः ॥ ९.१६.५८ ॥
നരശ്രേഷ്ഠൻ വേഗത്തിൽ പല നാരാചങ്ങളാൽ പ്രഹരിച്ചു, സഹോദരന്റെ വധത്തിനു പ്രതികാരം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, യുദ്ധമദത്താൽ ഉന്മത്തനായി.
9.16.59
तं विव्याधाशुगैः ष़ड्भिर्धर्मराजस्त्वरन्निव ।
कार्मुकं चास्य चिच्छेद क्षुराभ्यां ध्वजमेव च ॥ ९.१६.५९ ॥
ധർമ്മരാജൻ വേഗത്തിലെന്നപോലെ ആറ് ശരങ്ങളാൽ അവനെ പ്രഹരിച്ചു; രണ്ട് ക്ഷുരങ്ങളാൽ അവന്റെ വില്ലും കൊടിയും മുറിച്ചു.
9.16.60
ततोऽस्य दीप्यमानेन सुदृढेन शितेन च ।
प्रमुखे वर्तमानस्य भल्लेनापाहरच्छिरः ॥ ९.१६.६० ॥
അപ്പോൾ മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന അവന്റെ തല, തിളങ്ങുന്നതും ഏറെ ഉറപ്പുള്ളതും മൂർച്ചയേറിയതുമായ ഭല്ലത്താൽ അറുക്കപ്പെട്ടു.
9.16.61
सकुण्डलं तद्ददृशे पतमानं शिरो रथात् ।
पुण्यक्षयमनुप्राप्य पतन्स्वर्गादिव च्युतः ॥ ९.१६.६१ ॥
കുണ്ഡലങ്ങളോടുകൂടിയ ആ തല രഥത്തിൽനിന്ന് വീഴുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു; പുണ്യം ക്ഷയിച്ച് സ്വർഗ്ഗത്തിൽനിന്ന് വീണവനെപ്പോലെ.
9.16.62
तस्यापकृत्तशीर्षं तु शरीरं पतितं रथात् ।
रुधिरेणावसिक्ताङ्गं दृष्ट्वा सैन्यमभज्यत ॥ ९.१६.६२ ॥
തല വെട്ടിമാറ്റപ്പെട്ട്, രഥത്തിൽ നിന്ന് വീണുകിടന്ന അവന്റെ ശരീരം, രക്തം പുരണ്ട അവയവങ്ങളോടെ കണ്ടപ്പോൾ സൈന്യം ചിതറിപ്പോയി.
9.16.63
विचित्रकवचे तस्मिन्हते मद्रनृपानुजे ।
हाहाकारं प्रकुर्वाणाः कुरवोऽभिप्रदुद्रुवुः ॥ ९.१६.६३ ॥
വിചിത്ര കവചമണിഞ്ഞ, മദ്രരാജാവിന്റെ അനുജൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, കൗരവർ നിലവിളിച്ചുകൊണ്ട് ഓടി.
9.16.64
शल्यानुजं हतं दृष्ट्वा तावकास्त्यक्तजीविताः ।
वित्रेसुः पाण्डवभयात्प्रविध्वस्तास्तदा भृशम् ॥ ९.१६.६४ ॥
ശല്യന്റെ അനുജൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതു കണ്ട്, ജീവിതാശ വെടിഞ്ഞ നിങ്ങളുടെ ആളുകൾ, പാണ്ഡവഭയത്താൽ അതിയായി വിറച്ച് ചിതറിയോടി.
9.16.65
तांस्तथा भज्यमानांस्तु कौरवान्भरतर्षभ ।
शिनेर्नप्ताऽकिरन्बाणैरभ्यवर्तत सात्यकिः ॥ ९.१६.६५ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അങ്ങനെ ചിതറിക്കൊണ്ടിരുന്ന ആ കൗരവരുടെ നേരെ ശിനിയുടെ പൗത്രൻ സാത്യകി അമ്പുകൾ വർഷിച്ചുകൊണ്ട് മുന്നേറി.
9.16.66
तमायान्तं महेष्वासं दुष्प्रसह्यं दुरासदम् ।
हार्दिक्यस्त्वरितो राजन्प्रत्यगृह्णादभीतवत् ॥ ९.१६.६६ ॥
രാജാവേ, മഹാവില്ലാളിയും പ്രതിരോധിക്കാനാവാത്തവനും സമീപിക്കാനാവാത്തവനുമായ അവൻ വരുന്നത് കണ്ട്, ഹാർദിക്യൻ വേഗത്തിൽ ഭയമില്ലാത്തവനെപ്പോലെ അവനെ നേരിട്ടു.
9.16.67
तौ समेतौ महात्मानौ वार्ष्णेयौ वरवाजिनौ ।
हार्दिक्यः सात्यकिश्चैव सिंहाविव बलोत्कटौ ॥ ९.१६.६७ ॥
ആ രണ്ടു മഹാത്മാക്കൾ, വൃഷ്ണിവംശജർ, നല്ല കുതിരകളുള്ളവർ, ഹാർദിക്യനും സാത്യകിയും, ശക്തരായ സിംഹങ്ങളെപ്പോലെ നേർക്കുനേർ ഏറ്റുമുട്ടി.
9.16.68
इषुभिर्विमलाभासैश्छादयन्तौ परस्परम् ।
अर्चिर्भिरिव सूर्यस्य दिवाकरसमप्रभौ ॥ ९.१६.६८ ॥
നിർമ്മലമായ പ്രഭയുള്ള അമ്പുകളാൽ പരസ്പരം മറച്ചുകൊണ്ട്, സൂര്യരശ്മികൾ പോലെ, സൂര്യതുല്യമായ പ്രഭയോടെ ആ ഇരുവരും.
9.16.69
चापमार्गबलोद्वूतान्मार्गणान्वृष्णिसिंहयोः ।
आकाशगानपश्याम पतङ्गानिव शीघ्रगान् ॥ ९.१६.६९ ॥
വില്ലിന്റെ പാതയിൽ ബലത്തോടെ എയ്യപ്പെട്ട, വൃഷ്ണിസിംഹങ്ങളുടെ അമ്പുകൾ ആകാശത്ത് വേഗത്തിൽ പറക്കുന്ന പക്ഷികളെപ്പോലെ ഞങ്ങൾ കണ്ടു.
9.16.70
सात्यकिं दशभिर्विद्ध्वा हयांश्चास्य त्रिभिः शरैः ।
चापमेकेन चिच्छेद हार्दिक्यो नतपर्वणा ॥ ९.१६.७० ॥
ഹാർദ്ദിക്യൻ സാത്യകിയെ പത്തു അമ്പുകളാൽ പ്രഹരിച്ച്, അവന്റെ കുതിരകളെ മൂന്ന് അമ്പുകളാൽ, പിന്നെ വളഞ്ഞ മുനയുള്ള ഒരു അമ്പാൽ അവന്റെ വില്ല് മുറിച്ചു.
9.16.71
तन्निकृत्तं धनुःश्रेष्ठमपास्य शिनिपुङ्गवः ।
अन्यदादत्त वेगेन धनुर्जलदनिःस्वनम् ॥ ९.१६.७१ ॥
മുറിഞ്ഞ ആ ശ്രേഷ്ഠമായ വില്ല് മാറ്റിവെച്ച്, ശിനിവീരൻ വേഗത്തിൽ മേഘഗർജ്ജനം പോലെ മുഴങ്ങുന്ന മറ്റൊരു വില്ല് എടുത്തു.
9.16.72
तदादाय धनुःश्रेष्ठं वरिष्ठः सर्वधन्विनाम् ।
हार्दिक्यं दशभिर्बाणैः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ९.१६.७२ ॥
ആ ശ്രേഷ്ഠമായ വില്ല് എടുത്ത്, എല്ലാ വില്ലാളികളിലും ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ഹാർദ്ദിക്യനെ പത്തു അമ്പുകളാൽ മാറിന്റെ മധ്യത്തിൽ തിരിച്ചടിച്ചു.
9.16.73
ततो युगं रथेषां च च्छित्त्वा भल्लैः सुसंयतैः ।
अश्वांस्तस्यावधीत्तूर्णमुभौ च पार्ष्णिसारथी ॥ ९.१६.७३ ॥
പിന്നെ രഥത്തിന്റെ നുകവും കെട്ടും നന്നായി നിയന്ത്രിതമായ ഭല്ലങ്ങളാൽ മുറിച്ച്, അവന്റെ കുതിരകളെ വേഗത്തിൽ കൊന്നു, പിന്നിലെ ഇരു സാരഥികളെയും.
9.16.74
हार्दिक्यं विरथं दृष्ट्वा कृपः शारद्वतः प्रभो ।
अपोवाह ततः क्षिप्रं रथमारोप्य वीर्यवान् ॥ ९.१६.७४ ॥
രഥമില്ലാതെ നിൽക്കുന്ന ഹാർദിക്യനെ കണ്ട ശാരദ്വതൻ കൃപൻ, പ്രഭോ, ഉടനെ അവനെ തന്റെ രഥത്തിൽ കയറ്റി വീര്യവാനായി കൊണ്ടുപോയി.
9.16.75
मद्रराजे हते राजन्विरथे कृतवर्मणि ।
दुर्योधनबलं सर्वं पुनरासीत्पराङ्मुखम् ॥ ९.१६.७५ ॥
രാജാവേ, മദ്രരാജാവ് വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോഴും കൃതവർമ്മാവ് രഥമില്ലാതായപ്പോഴും ദുര്യോധനന്റെ സമസ്ത സേനയും വീണ്ടും പിന്തിരിഞ്ഞോടി.
9.16.76
स्व परे नान्वबुध्यन्त सैन्येन रजसा वृते ।
बलं तु हतभूयिष्ठं त्रस्तमासीत्पराङ्मुखम् ॥ ९.१६.७६ ॥
സൈന്യത്തിന്റെ പൊടിയാൽ മൂടപ്പെട്ടതിനാൽ സ്വന്തക്കാരെയും ശത്രുക്കളെയും അവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല; ഏറെപ്പേർ വധിക്കപ്പെട്ട സേന ഭയന്ന് പിന്തിരിഞ്ഞോടി.
9.16.77
ततो मुहूर्तात्तेऽपश्यन्रजो भौमं समुत्थितम् ।
विविधैः शोणितस्रावैः प्रशान्तं पुरुषर्षभ ॥ ९.१६.७७ ॥
പിന്നെ ഒരു നിമിഷത്തിനുശേഷം, പുരുഷർഷഭാ, ഭൂമിയിൽ ഉയർന്ന പൊടി വിവിധ രക്തപ്രവാഹങ്ങളാൽ ശമിച്ചിരിക്കുന്നത് അവർ കണ്ടു.
9.16.78
ततो दुर्योधनो दृष्ट्वा भग्नं स्वबलमन्तिकात् ।
जवेनापततः पार्थानेकः सर्वानवारयत् ॥ ९.१६.७८ ॥
അപ്പോൾ ദുര്യോധനൻ സമീപത്തുതന്നെ തന്റെ സേന തകർന്നിരിക്കുന്നത് കണ്ട്, വേഗത്തിൽ മുന്നേറിവന്ന പാണ്ഡവരെ ഒറ്റയ്ക്കുതന്നെ തടഞ്ഞു.
9.16.79
पाण्डवान्सरथान्दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ।
आनर्त्तं च दुराधर्षं शितैर्बाणैरवारयत् ॥ ९.१६.७९ ॥
രഥങ്ങളോടുകൂടിയ പാണ്ഡവരെയും പൃഷതപുത്രനായ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നനെയും ദുർജയനായ ആനർത്തനെയും കണ്ട് മൂർച്ചയുള്ള ബാണങ്ങളാൽ അവൻ അവരെ തടഞ്ഞു.
9.16.80
तं परे नाभ्यवर्तन्त मर्त्या मृत्युमिवागतम् ।
अथान्यं रथमास्थाय हार्दिक्योऽपि न्यवर्तत ॥ ९.१६.८० ॥
മൃത്യുവിനെപ്പോലെ വന്ന അവനെ ശത്രുക്കൾ എതിർത്തില്ല. പിന്നെ ഹാർദിക്യനും (കൃതവർമ്മാവ്) മറ്റൊരു രഥത്തിൽ കയറി പിന്തിരിഞ്ഞു.
9.16.81
ततो युधिष्ठिरो राजा त्वरमाणो महारथः ।
चतुर्भिर्निजघानाश्वान्पत्रिभिः कृतवर्मणः।
विव्याध गौतमं चापि ष़ड्भिर्भल्लैः सुतेजनैः ॥ ९.१६.८१ ॥
പിന്നീട് രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ, വേഗത്തിൽ വന്ന മഹാരഥൻ, കൃതവർമ്മാവിന്റെ നാല് കുതിരകളെ മൂന്ന് അമ്പുകൾകൊണ്ട് വീഴ്ത്തി; ഗൗതമനെയും (കൃപനെ) മൂർച്ചയുള്ള ആറ് ഭല്ലങ്ങൾകൊണ്ട് തുളച്ചു.
9.16.82
अश्वत्थामाः ततो राज्ञा हताश्वं विरथीकृतम् ।
तमपोवाह हार्दिक्यं स्वरथेन युधिष्ठिरात् ॥ ९.१६.८२ ॥
രാജാവ് കുതിരകളെ വധിച്ച് രഥമില്ലാതാക്കിയ അവനെ, അശ്വത്ഥാമാവ് യുധിഷ്ഠിരനിൽനിന്ന് തന്റെ രഥത്തിൽ കൊണ്ടുപോയി.
9.16.83
ततः शारद्वतः षड्भिः प्रत्यविध्यद्युधिष्ठिरम् ।
विव्याध चाश्वान्निशितैस्तस्याष्टाभिः शिलीमुखैः ॥ ९.१६.८३ ॥
പിന്നീട് ശാരദ്വതൻ (കൃപർ) ആറ് അമ്പുകൾകൊണ്ട് യുധിഷ്ഠിരനെ പ്രതിരോധിച്ചു; അവന്റെ കുതിരകളെ എട്ട് മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് തുളച്ചു.
9.16.84
एवमेतन्महाराज युद्धशेषमवर्तत ।
तव दुर्मन्त्रिते राजन्सहपुत्रस्य भारत ॥ ९.१६.८४ ॥
മഹാരാജാവേ, ഇപ്രകാരം യുദ്ധത്തിന്റെ ശേഷഭാഗം സംഭവിച്ചു. രാജാവേ, ഭരതവംശജാ, ഇത് നിന്റെ ദുരുപദേശം മൂലവും പുത്രനോടൊപ്പവും സംഭവിച്ചതാണ്.
9.16.85
तस्मिन्महेष्वासधरे विशस्ते ।
सङ्ग्राममध्ये कुरुपुङ्गवेन।
पार्थाः समेताः परमप्रहृष्टाः ।
शङ्खान्प्रदध्मुर्हतमीक्ष्य शल्यम् ॥ ९.१६.८५ ॥
ആ മഹാധനുർധരൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, യുദ്ധമധ്യത്തിൽ കുരുശ്രേഷ്ഠനാൽ, പാർത്ഥന്മാർ ഒന്നിച്ചുകൂടി അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു; ശല്യൻ വധിക്കപ്പെട്ടതു കണ്ട് അവർ ശംഖുകൾ ഊതി.
9.16.86
युधिष्ठिरं च प्रशशंसुराजौ ।
पुरा सुरा वृत्रवधे यथेन्द्रम्।
चक्रुश्च नानाविधवाद्यशब्दा… ।
न्निनादयन्तो वसुधां समन्तात् ॥ ९.१६.८६ ॥
യുദ്ധത്തിൽ രാജാക്കന്മാർ യുധിഷ്ഠിരനെ പ്രശംസിച്ചു; മുൻപ് വൃത്രവധത്തിന് ശേഷം ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനെ പ്രശംസിച്ചതുപോലെ. നാനാവിധ വാദ്യശബ്ദങ്ങൾ… ഉണ്ടാക്കി, ചുറ്റും ഭൂമിയെ മുഴക്കി.