มหาภารตะ · อัธยายะ 9.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.16.1
तं भीमसेनश्च शिनेश्च नप्ता ।
माद्याश्च पुत्रौ पुरुषप्रवीरौ।
समागतं भीमबलेन राज्ञा ।
पर्यापुरन्योन्यमथाह्वयन्त ॥ ९.१६.१ ॥
ภีมเสนและหลานของศินี และวีรบุรุษสองคนผู้ยอดเยี่ยมที่เป็นบุตรของมาทรี เข้าประจันหน้ากับพระราชาผู้มีกำลังดุจภีมะ ล้อมเขาไว้และท้าทายกัน
9.16.2
ततस्तु शूराः समरे नरेन्द्र ।
नरेश्वरं प्राप्य युधां वरिष्ठम्।
आवार्य चैनं समरे नृवीरा ।
जघ्नुः शितैः पत्रिभिरुग्रवेगैः ॥ ९.१६.२ ॥
ครานั้น ข้าแต่ผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์ วีรชนเหล่านั้นในการรบ เข้าถึงพระราชาผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่นักรบ ขัดขวางเขาไว้และยิงด้วยลูกศรคมกล้าที่พุ่งด้วยความเร็วอันรุนแรง
9.16.3
संरक्षितो भीमसेनेन राजा ।
माद्रीसुताभ्यामथ माधवेन।
मद्राधिपं पत्रिभिरुग्रवेगैः ।
स्तनान्तरे धर्मसुतो निजघ्ने ॥ ९.१६.३ ॥
พระราชา โอรสของธรรมะ ได้รับการคุ้มกันจากภีมเสน บุตรทั้งสองของมาทรี และต่อมาจากมาธวะ จึงยิงเจ้าแห่งมัทระด้วยลูกศรที่พุ่งด้วยความเร็วอันรุนแรง ไปยังกลางอกของเขา
9.16.4
ततो रणे तावकानां रथौघाः ।
समीक्ष्य मद्राधिपतिं शरार्तम्।
पर्यावव्रुः प्रवराः सर्वयोधा ।
दुर्योधनस्यानुमते पुरस्तात् ॥ ९.१६.४ ॥
จากนั้น ในการรบ กองรถศึกของบุตรของท่านเห็นเจ้าแห่งมัทระถูกลูกศรทรมาน จึงด้วยความยินยอมของทุรโยธน์ วีรชนผู้เลิศทั้งปวงก็หันกลับจากแนวหน้าและล้อมเขาไว้
9.16.5
ततो द्रुतं मद्रजनाधिपो रणे ।
युधिष्ठिरं सप्तभिरभ्यविद्व्यत्।
तं चापि पार्थौ नवभिः पृषत्कै… ।
र्विव्याध राजंस्तुमुले महात्मा ॥ ९.१६.५ ॥
จากนั้น เจ้าแห่งชาวมัทระรีบยิงยุธิษฐิระในการรบด้วยลูกศรเจ็ดดอก และข้าแต่พระราชา ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นก็ยิงบุตรทั้งสองของปฤถาด้วยลูกศรเก้าดอกท่ามกลางความอลหม่าน
9.16.6
आकर्णपूर्णायतसम्प्रयुक्तैः ।
शरैस्तदा संयति तैलधौतैः।
अन्योन्यमाच्छादयतां महारथौ ।
मद्राधिपश्चापि युधिष्ठिरश्च ॥ ९.१६.६ ॥
ด้วยลูกศรที่ดึงมาถึงใบหู ดึงเต็มสาย ประกอบเข้ากับคันธนู และขัดด้วยน้ำมัน มหารถทั้งสองคือเจ้าแห่งมัทระและยุธิษฐิระ ต่างก็ปกคลุมกันและกันในการรบ
9.16.7
ततस्तु तूर्णं समरे महारथौ ।
परस्परस्यान्तरमीक्षमाणौ।
शरैर्भृशं विव्यधतुर्नृपोत्तमौ ।
महबलौ शत्रुभिरप्रधृष्यौ ॥ ९.१६.७ ॥
ครานั้น มหารถทั้งสองในการรบ รีบเร่ง คอยจับช่องว่างของกันและกัน ยิงกันอย่างรุนแรงด้วยลูกศร ทั้งสองเป็นกษัตริย์ผู้ประเสริฐ มีกำลังมหาศาล และศัตรูไม่อาจย่ำยีได้
9.16.8
तयोर्धनुर्ज्यातलनिःस्वनो महा… ।
न्महेन्द्रवज्राशनितुल्यनिः स्वनः।
परस्परं बाणगणैर्महात्मनोः ।
प्रवर्षतोर्मद्रपपाण्डुवीरयोः ॥ ९.१६.८ ॥
เสียงสายธนูของทั้งสองดังดุจสายฟ้าและอสนีบาตของพระอินทร์ผู้ยิ่งใหญ่ ของสองวีรบุรุษผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ คือเจ้าแห่งมัทระและวีรบุรุษแห่งปาณฑพ ที่ต่างฝนลูกศรจำนวนมหาศาลใส่กันและกัน
9.16.9
तौ चेरतुर्व्याघ्रशिशुप्रकाशौ ।
महावनेष्वामिषगृद्विनाविव।
विषाणिनौ नागवराविवोभौ ।
ततक्षतुः संयति जातदर्पौ ॥ ९.१६.९ ॥
ทั้งสองเคลื่อนไหวดุจลูกเสือ ดุจแร้งที่หิวเนื้อในป่าใหญ่ และดุจช้างที่มีงาสองเชือกซึ่งเป็นช้างประเสริฐ ต่างบ้าคลั่งด้วยความทะนง จึงฟาดฟันกันในการรบ
9.16.10
ततस्तु मद्राधिपतिर्महात्मा ।
युधिष्ठिरं भीमबलं प्रसह्य।
विव्याध वीरं हृदयेऽतिवेगं ।
शरेण सूर्याग्निसमप्रभेण ॥ ९.१६.१० ॥
ครานั้น เจ้าแห่งมัทระผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ด้วยความเร็วอันรุนแรงและโดยแรงบังคับ ได้ยิงวีรชนยุธิษฐิระผู้มีกำลังดุจภีมะที่หน้าอก ด้วยลูกศรที่สว่างดุจดวงอาทิตย์และไฟ
9.16.11
ततोऽतिविद्धोऽथ युधिष्ठिरोऽपि ।
सुसम्प्रयुक्तेन शरेण राजन्।
जघान मद्राधिपतिं महात्मा ।
मुदं च लेभे वृषभः कुरूणाम् ॥ ९.१६.११ ॥
ครานั้น แม้ยุธิษฐิระผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่จะถูกยิงจนบอบช้ำ ข้าแต่พระราชา ก็ยังสังหารเจ้าแห่งมัทระด้วยลูกศรที่เล็งมาอย่างแม่นยำ และวีรบุรุษแห่งกุรุก็ได้รับความยินดี
9.16.12
ततो मुहूर्तादिव पार्थिवेन्द्रो ।
लब्ध्वा संज्ञां क्रोधसंरक्तनेत्रः।
शरेण पार्थं त्वरितो जघान ।
सहस्रनेत्रप्रतिमप्रभावः ॥ ९.१६.१२ ॥
ครานั้น ราวกับผ่านไปเพียงครู่หนึ่ง พระราชาผู้เป็นจอมกษัตริย์ก็ได้สติคืนมา ดวงตาแดงก่ำด้วยความโกรธ มีอานุภาพดุจพระอินทร์ผู้มีพันเนตร รีบยิงปารถด้วยลูกศร
9.16.13
त्वरंस्ततो धर्मसुतो महात्मा ।
शल्यस्य कोपान्नवभिः पृषत्कैः।
भित्त्वा ह्युरस्तपनीयं च वर्म ।
जघान षड्भिस्त्वपरैः पृषत्कैः ॥ ९.१६.१३ ॥
จากนั้น โอรสของธรรมะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ รีบเร่งด้วยความโกรธต่อศัลยะ ยิงหน้าอกของเขาด้วยลูกศรเก้าดอก เจาะทะลุแม้เกราะทองคำ และยิงด้วยลูกศรอีกหกดอก
9.16.14
ततस्तु मद्राधिपतिः प्रकृष्टं ।
धनुर्विकृष्य व्यसृजत्पृषत्कान्।
द्वाभ्यां शराभ्यां च तथैव राज्ञ… ।
श्चिच्छेद चापं कुरुपुङ्गवस्य ॥ ९.१६.१४ ॥
จากนั้น เจ้าแห่งมัทระดึงคันธนูอันทรงพลัง แล้วปล่อยลูกศรออกไป ด้วยลูกศรสองดอก เขาก็ตัดคันธนูของพระราชาผู้เป็นยอดแห่งกุรุเช่นกัน
9.16.15
नवं ततोऽन्यत्समरे प्रगृह्य ।
राजा धनुर्धोरतरं महात्मा।
शल्यं तु विव्याध शरैः समन्ता… ।
द्यथा महेन्द्रो नमुचिं शिताग्रैः ॥ ९.१६.१५ ॥
จากนั้น พระราชาผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ หยิบคันธนูใหม่ที่แข็งแรงยิ่งกว่าอีกคันขึ้นมาในการรบ แล้วยิงศัลยะจากทุกทิศด้วยลูกศร ดุจมเหนทรยิงนมุจิด้วยลูกศรปลายคม
9.16.16
ततस्तु शल्यो नवभिः पृषत्कै… ।
र्भीमस्य राज्ञश्च युधिष्ठिरस्य।
निकृत्य रौक्मे पटुवर्मणी तयो… ।
र्विदास्यामास भुजौ महात्मा ॥ ९.१६.१६ ॥
จากนั้น ศัลยะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ด้วยลูกศรเก้าดอก ... ตัดผ่านเกราะทองคำอันแข็งแกร่งของภีมะและพระราชายุธิษฐิระแล้ว ก็ยิงทะลุแขนทั้งสองของทั้งสองคน ...
9.16.17
ततोऽपरेण ज्वलनार्कतेजसा ।
क्षुरेण राज्ञो धनुरुन्ममाथ।
कृपश्च तस्यैव जघान सूतं ।
षड्भिः शरैः सोऽभिमुखः पपात ॥ ९.१६.१७ ॥
จากนั้น ด้วยลูกศรคมกริบอีกดอกหนึ่ง ซึ่งเจิดจ้าดุจไฟและดวงอาทิตย์ เขาหักคันธนูของพระราชา และกฤปะก็สังหารสารถีของเขาด้วยลูกศรหกดอก สารถีนั้นจึงล้มคว่ำลงข้างหน้า
9.16.18
मद्राधिपश्चापि युधिष्ठिरस्य ।
शरैश्चतुर्भिर्निजघान वाहान्।
वाहांश्च हत्वा व्यकरोन्महात्मा ।
योधक्षयं धर्मसुतस्य राज्ञः ॥ ९.१६.१८ ॥
และเจ้าแห่งมัทระก็ยิงม้าของยุธิษฐิระให้ล้มตายด้วยลูกศรสี่ดอก เมื่อสังหารม้าแล้ว ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นก็ทำให้นักรบของพระราชาโอรสแห่งธรรมะต้องพินาศ
9.16.19
यदद्भुतं कर्म न शक्यमन्यैः ।
सुदुःसहं तत्कृतवन्तमेकम्।
शल्यो नरेन्द्रः सविषण्णभावा… ।
द्विचिन्तयामास मृदङ्गकेतुः ॥ ९.१६.१९ ॥
การกระทำอันน่าอัศจรรย์นั้น ซึ่งผู้อื่นไม่อาจทำได้ และยากยิ่งที่จะทนทาน ที่เขาผู้เดียวได้กระทำ ศัลยะ เจ้าแห่งมนุษย์ ด้วยใจที่หม่นหมอง ... ได้คิดไตร่ตรองไปสองทาง ผู้มีธงรูปกลองนั้น
9.16.20
किमेतदिन्द्रावरजस्य वाक्यं ।
मोघं भवत्यद्य विधेर्बलेन।
जहीति शल्यं ह्यवदत्तदाऽऽजौ ।
न लोकनाथस्य वचोऽन्यथा स्यात् ॥ ९.१६.२० ॥
ถ้อยคำของน้องชายพระอินทร์นี้จะกลายเป็นเปล่าไปในวันนี้ด้วยอำนาจของโชคชะตาหรือ? ครั้งนั้นพระองค์ตรัสในการรบว่า 'จงฆ่าศัลยะเสีย' ถ้อยคำของเจ้าแห่งโลกทั้งหลายย่อมไม่เป็นอย่างอื่นไปได้
9.16.21
तथा कृते राजनि भीमसेनो ।
मद्राधिपस्याथ ततो महात्मा।
छित्त्वा धनुर्वेगवता शरेण ।
द्वाभ्यामविध्यत्सुभृशं नरेन्द्रम् ॥ ९.१६.२१ ॥
เมื่อพระราชาทรงกระทำเช่นนั้นแล้ว ภีมเสนผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ได้ใช้ลูกศรที่พุ่งเร็วตัดธนูของเจ้าแห่งมัทร แล้วท่านผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นจึงยิงจอมมนุษย์ด้วยลูกศรสองดอกอย่างรุนแรงยิ่ง
9.16.22
तथापरेणास्य जहार यन्तुः ।
कायाच्छिरः संहननीयमध्यात्।
जघान चाश्वांश्चतुरः सुशीघ्रं ।
तथा भृशं कुपितो भीमसेनः ॥ ९.१६.२२ ॥
อีกทั้งด้วยลูกศรอีกดอกหนึ่ง ท่านได้ตัดศีรษะของสารถีออกจากร่างกายที่แข็งแรงของเขา และสังหารม้าทั้งสี่ตัวอย่างรวดเร็วยิ่ง ภีมเสนผู้โกรธยิ่งนักได้กระทำเช่นนั้น
9.16.23
तमग्रणीः सर्वधनुर्धराणा… ।
मेकं चरन्तं समरेऽतिवेगम्।
भीमः शतेन व्यकिरच्छराणां ।
माद्रीपुत्रः सहदेवस्तथैव ॥ ९.१६.२३ ॥
ภีมะได้ปกคลุมผู้เป็นยอดแห่งนักยิงธนูทั้งปวงนั้น ผู้กำลังเคลื่อนไหวเพียงลำพังในสนามรบด้วยความเร็วยิ่ง ด้วยลูกศรหนึ่งร้อยดอก และสหเทพบุตรของนางมาทรีก็กระทำเช่นเดียวกัน
9.16.24
तैः सायकैर्मोहितं वीक्ष्य शल्यं ।
भीमः शरैरस्य चकर्त वर्म।
स भीमसेनेन निकृत्तवर्मा ।
मद्राधिपश्चर्म सहस्रतारम् ॥ ९.१६.२४ ॥
เมื่อเห็นศัลยะมึนงงเพราะลูกศรเหล่านั้น ภีมะจึงตัดเกราะของเขาด้วยลูกศรของตน และเจ้าแห่งมัทรผู้มีเกราะถูกภีมเสนตัดทำลายแล้ว ก็หยิบโล่ที่มีตุ่มแหลมพันอันขึ้นมา
9.16.25
प्रगृह्य खङ्गं च रथान्महात्मा ।
प्रस्कन्द्य कुन्तीसुतमभ्यधावत्।
छित्त्वा रथेषां नकुलस्य सोऽथ ।
युधिष्ठिरं भीमबलोऽभ्यधावत् ॥ ९.१६.२५ ॥
ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นชักดาบขึ้น กระโดดลงจากรถ แล้วพุ่งเข้าหาบุตรของนางกุนตี จากนั้นท่านผู้มีกำลังเช่นภีมะตัดแอกรถของนกุลแล้วพุ่งเข้าหายุธิษฐิระ
9.16.26
तं चापि राजानमथोत्पतन्तं ।
क्रुद्धं यथैवान्तकमापतन्तम्।
धृष्टद्युम्नो द्रौपदेयाः शिखण्डी ।
शिनेश्च नप्ता सहसा परीयुः ॥ ९.१६.२६ ॥
พระราชาผู้โกรธเกรี้ยวนั้นกระโดดขึ้นพุ่งเข้าหาดุจความตายเองที่กำลังพุ่งมา ธฤษฏทยุมน์ บุตรทั้งหลายของเทราปที ศิขัณฑี และหลานของศินิ ก็รีบล้อมเข้าหาพระองค์ทันที
9.16.27
अथास्य चर्माप्रतिमं न्यकृन्त… ।
द्भीमो महात्मा नवभिः पृषत्कैः।
खङ्गं च भल्लैर्निचकर्त मुष्टौ ।
नदन्प्रहृष्टस्तव सैन्यमध्ये ॥ ९.१६.२७ ॥
ลำดับนั้น ภีมะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ได้ตัดโล่อันหาที่เปรียบมิได้ของพระองค์ขาด … แล้วใช้ลูกศรเก้าดอกกับลูกศรปลายรูปจันทร์เสี้ยว ตัดดาบของพระองค์ที่ด้ามจับขาด พลางคำรามด้วยความปีติยินดีท่ามกลางกองทัพของท่าน
9.16.28
तत्कर्म भीमस्य समीक्ष्य हृष्टा… ।
स्ते पाण्डवानां प्रवरा रथौघाः।
नादं च चक्रुर्भृशमुत्स्मयन्तः ।
शङ्खांश्च दध्मुः शशिसन्निकाशान् ॥ ९.१६.२८ ॥
เมื่อเห็นการกระทำของภีมะ กองรถชั้นยอดของปาณฑพทั้งหลายก็เปี่ยมด้วยความยินดี … พวกเขาหัวเราะอย่างสุดเสียง คำรามก้องและเป่าสังข์ที่แวววาวดุจพระจันทร์
9.16.29
तेनाथ शब्देन विभीषणेन ।
तथाऽभितप्तं बलमप्रधृष्यम्।
स्वेदाभिभूतं रुधिरोक्षिताङ्गं ।
विसञ्ज्ञकल्पं च तदा विषण्णम् ॥ ९.१६.२९ ॥
ครั้งนั้น กองทัพซึ่งถูกเสียงอันน่าสะพรึงกลัวนั้นทรมาน เหงื่อท่วมตัว อวัยวะเปรอะเปื้อนด้วยเลือด เกือบหมดสติ ก็เศร้าหมองลง แม้จะเป็นกองทัพที่ไม่มีใครพ่ายแพ้ได้
9.16.30
स मद्रराजः सहसा विकीर्णो ।
भीमाग्रगैः पाण्डवयोधमुख्यैः।
युधिष्ठिरस्याभिमुखं जवेन ।
सिंहो यथा मृगहेतोः प्रयातः ॥ ९.१६.३० ॥
กษัตริย์แห่งมัทรนั้น ถูกนักรบชั้นนำของปาณฑพซึ่งนำโดยภีมะกระจัดกระจายโดยฉับพลัน จึงรีบเข้าหายุธิษฐิระอย่างรวดเร็ว ดุจสิงโตที่พุ่งไปหาเหยื่อ
9.16.31
स धर्मराजो निहताश्वसूतः ।
क्रोधेन दीप्तो ज्वलनप्रकाशः।
दृष्ट्वा च मद्राधिपतिं स्म तूर्णं ।
समभ्यधावत्तमरिं बलेन ॥ ९.१६.३१ ॥
พระธรรมราชา ซึ่งม้าและสารถีถูกสังหารแล้ว ลุกโชนด้วยความโกรธดุจเปลวไฟ เมื่อเห็นเจ้าแห่งมัทรก็รีบพุ่งเข้าหาศัตรูนั้นด้วยกำลังทันที
9.16.32
गोविन्दवाक्यं त्वरितं विचिन्त्य ।
दध्रे मतिं शल्यविनाशनाय।
स धर्मराजो निहताश्वसूतो ।
रथे तिष्ठञ्शक्तिमथान्वकर्षत् ॥ ९.१६.३२ ॥
เมื่อพิจารณาถ้อยคำของโควินทะอย่างรวดเร็ว จึงตั้งจิตมั่นที่จะกำจัดศัลยะ พระธรรมราชาผู้ม้าและสารถีถูกสังหารแล้ว ยืนอยู่บนรถ ก็ดึงหอกของพระองค์ขึ้นเตรียมพร้อม
9.16.33
तच्च… शल्यस्य निशाम्य कर्म ।
तमात्मनो भागमथावशिष्टम्।
कृत्वा मनः शल्यवधे महात्मा ।
यथोक्तमिन्द्रावरजस्य चक्रे ॥ ९.१६.३३ ॥
เมื่อได้เห็นการกระทำของศัลยะ และระลึกถึงส่วนที่เหลือของตน ท่านผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ก็ตั้งจิตมุ่งสังหารศัลยะ และกระทำตามที่น้องชายของพระอินทร์ได้กล่าวไว้
9.16.34
स धर्मराजो मणिहेमदण्डां ।
जग्राह शक्तिं कनकप्रकाशाम्।
नेत्रे च दीप्ते सहसा विवृत्य ।
मद्राधिपं क्रुद्धमना निरैक्षत् ॥ ९.१६.३४ ॥
พระธรรมราชานั้นจับหอกที่มีด้ามประดับด้วยอัญมณีและทองคำ แวววาวดุจทองคำ แล้วเบิกนัยน์ตาที่ลุกโชนกว้างขึ้นทันที ด้วยจิตที่โกรธเกรี้ยว จ้องมองเจ้าแห่งมัทร
9.16.35
निरीक्षितो धर्मसुतेन राज्ञा ।
षूतात्मना निर्हृतकल्मषेण।
आसीन्न यद्भस्मसान्मद्रराज… ।
स्तदद्भुतं मे प्रतिभाति राजन् ॥ ९.१६.३५ ॥
เมื่อพระราชาบุตรของพระธรรมถูกจ้องมองด้วยพระเนตร ทรงมีพระทัยบริสุทธิ์และปราศจากมลทิน เจ้าแห่งมัทร … มิได้ถูกเผาเป็นเถ้าถ่าน ข้าพระองค์เห็นเรื่องนั้นเป็นสิ่งอัศจรรย์ ข้าแต่พระราชา
9.16.36
ततस्तु शक्तिं रचिरोग्रदण्डां ।
मणिप्रवेकोज्ज्वलितां प्रदीप्ताम्।
चिक्षेप वेगात्सुभृशं महात्मा ।
मद्राधिपाय प्रवरः कुरूणाम् ॥ ९.१६.३६ ॥
ลำดับนั้น ท่านผู้เป็นเลิศแห่งเการพผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ได้เหวี่ยงหอกที่งดงามด้วยด้ามอันดุร้าย ลุกโชนและแวววาวด้วยอัญมณีประดับ ไปยังเจ้าแห่งมัทรด้วยพลังอันรุนแรงยิ่ง
9.16.37
दीप्तामथैनां प्रहितां बलेन ।
सविस्फुलिङ्गां सहसापतन्तीम्।
प्रैक्षन्त सर्वे कुरवः समेता ।
दिवो युगान्ते महतीमिवोल्काम् ॥ ९.१६.३७ ॥
เการพทั้งหมดที่ประชุมกันอยู่ต่างมองดูหอกที่ลุกโชนนั้น ซึ่งถูกเหวี่ยงด้วยกำลัง พุ่งกระจายประกายไฟ และตกลงมาอย่างฉับพลัน ดุจอุกกาบาตใหญ่ตกลงจากท้องฟ้าในวาระสิ้นยุค
9.16.38
तां कालरात्रीमिव पाशहस्तां ।
यमस्य धात्रीमिव चोग्ररूपाम्।
स ब्रह्मदण्डप्रतिमाममोधां ।
ससर्ज यत्तो युधि धर्मराजः ॥ ९.१६.३८ ॥
หอกนั้นดุจราตรีแห่งความตายที่ถือบ่วงในมือ ดุร้ายในรูปลักษณ์ดุจนางพี่เลี้ยงของยม ไม่มีวันพลาดดุจไม้เท้าลงทัณฑ์ของพราหมณ์ พระธรรมราชาผู้ตั้งใจมั่นในการรบได้ปล่อยมันออกไป
9.16.39
गन्धस्रगग्र्यासनपानभोजनै… ।
रभ्यर्चितां पाण्डुसुतैः प्रयत्नात्।
सांवर्तकाग्निप्रतिमां ज्वलन्तीं ।
कृत्यामथर्वाङ्गिरसीमिवोग्राम् ॥ ९.१६.३९ ॥
หอกนั้นได้รับการบูชาอย่างตั้งใจจากบุตรทั้งหลายของปาณฑุด้วยน้ำหอม พวงมาลัย อาสนะชั้นเลิศ เครื่องดื่มและอาหาร มันลุกโชนดุจไฟแห่งการทำลายล้างสากล ดุร้ายดุจกฤตยาอาถรรพณางคีรส
9.16.40
ईशानहेतोः प्रतिनिर्मितां तां ।
त्वष्ट्रा रिपूणामसुदेहभक्ष्याम्।
भूम्यन्तरिक्षद्युजलाश्रयाणि ।
प्रसह्य भूतानि निहन्तुमीशाम् ॥ ९.१६.४० ॥
อาวุธนั้น ซึ่งท้าวตวัษฏฤได้ประดิษฐ์ขึ้นใหม่เพื่อประโยชน์แก่พระอีศาน เป็นอาวุธที่กลืนกินชีวิตและร่างกายของศัตรู สามารถปราบสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่บนแผ่นดิน ในอากาศ บนสวรรค์ และในน้ำได้โดยพลัง
9.16.41
घण्टापताकां मणिवज्रभूषां ।
वैदूर्यचित्रां तपनीयदण्डाम्।
त्वष्ट्रा प्रयत्नान्नियमेन क्लृप्तां ।
ब्रह्मद्विषामन्तकरीममाघाम् ॥ ९.१६.४१ ॥
ธงและกระดิ่งประดับอยู่ มีอัญมณีและเพชรเป็นเครื่องประดับ มีลวดลายด้วยไพฑูรย์ ด้ามทำด้วยทองคำ ถูกประดิษฐ์ด้วยความพยายามและตามกฎอย่างยิ่งโดยพระตวัษฏฤ เป็นความตายแก่ศัตรูของพราหมณ์ ไม่มีวันพลาด
9.16.42
बलप्रयत्नादनिरोधवेगां ।
मन्त्रैश्च घोरैरपि पूरयित्वा।
ससर्ज मार्गेण च तां खगानां ।
वधाय मद्राधिपतेस्तदानीम् ॥ ९.१६.४२ ॥
บรรจุด้วยพลังและความพยายาม มีความเร็วที่ไม่อาจหยุดยั้ง และเต็มด้วยมนตร์อันน่าสะพรึง แล้วพระองค์จึงปล่อยมันไปตามทางบนท้องฟ้า เพื่อสังหารเจ้าแห่งมัทระ
9.16.43
हतो ह्यसावित्यभिगर्जमानो ।
रुद्रोऽन्धकायान्तकरं यथेषुम्।
प्रसार्य बाहुं सुदृढं सुपाणिं ।
क्रोधेन नृत्यन्निव धर्मराजः ॥ ९.१६.४३ ॥
พระองค์คำรามว่า "เขาถูกฆ่าแล้ว" เหมือนพระรุทรผู้ทำลายอันธกะ ยกลูกศรขึ้นฉะนั้น พระธรรมราชาเหยียดแขนอันแข็งแรงและงดงามออกไป ราวกับกำลังรำด้วยความโกรธ
9.16.44
स्फुरत्प्रभामण्डलिनोंशुजालै… ।
र्धर्मात्मनो मद्रविनाशकाले।
पुरत्रयप्रोत्सरणे पुरस्ता… ।
न्माहेश्वरं रूपमभूत्तदानीम् ॥ ९.१६.४४ ॥
ด้วยข่ายรังสีจากวงแสงที่วับวาวของผู้มีจิตใจชอบธรรม ในเวลาแห่งความพินาศของมัทระ ณ ข้างหน้าขณะปล่อยไปทำลายเมืองทั้งสามนั้น แล้วรูปของพระมเหศวรก็ปรากฏขึ้นในขณะนั้น
9.16.45
आवर्तनाकुञ्चितबाहुदण्डः ।
सन्ध्याविहारी तनुवृत्तमध्यः।
विशालवक्षा भगवान्हरो यथा ।
सुदुर्निरीक्ष्योऽभवदर्जुनाग्रजः ॥ ९.१६.४५ ॥
แขนเหมือนท่อนไม้งอโค้งขณะหมุนตัว ทรงเดินเล่นในยามสนธยา เอวเรียวกลมกลึง อกกว้างเหมือนพระหระผู้ทรงเป็นสิริมงคล พี่ชายของอรชุนจึงกลายเป็นผู้ที่ยากนักจะมองให้เห็นชัดได้
9.16.46
तां सर्वशक्त्या प्रहितां सुशक्तिं ।
युधिष्ठिरेणाप्रतिवार्यवीर्याम्।
प्रतिग्रहायाभिननन्द शल्यः ।
सम्यग्घुतामग्निरिवाज्यधाराम् ॥ ९.१६.४६ ॥
ศัลยะยินดีรับหอกอันวิเศษนั้น ซึ่งยุธิษฐิระส่งมาด้วยกำลังทั้งหมด มีพลังที่ไม่อาจต้านทานได้ เหมือนไฟยินดีรับสายน้ำมันเนยใสที่ถวายอย่างถูกต้อง
9.16.47
सा तस्य वर्माभिविदार्य शुभ्र… ।
मुरो विशालं च तथैव भित्त्वा।
विवेश गां तोयमिवाप्रसक्ता ।
यशो विशालं नृपतेर्हरन्ती ॥ ९.१६.४७ ॥
หอกนั้นทะลุเกราะอันเปล่งแสงของเขา และแทงทะลุหน้าอกกว้างด้วย แล้วก็ลงไปในแผ่นดินโดยไม่ติดขัด เหมือนน้ำไหล พาเอาเกียรติยศอันกว้างใหญ่ของกษัตริย์ไป
9.16.48
नासाक्षिकर्णास्यविनिः सृतेन ।
प्रस्यन्दता च व्रणसम्भवेन।
संसिक्तगात्रो रुधिरेण सोऽभू… ।
त्क्रौञ्चो यथा स्कन्दहतो महाद्रिः ॥ ९.१६.४८ ॥
ร่างของเขาเปียกชุ่มด้วยเลือดที่ไหลออกจากบาดแผล และพุ่งออกจากจมูก ตา หู และปาก เขากลายเป็นเหมือนภูเขาเกราญจะที่สกันทะฟาดให้ล้มลง ภูเขาอันยิ่งใหญ่
9.16.49
प्रसार्य बाहू च रथाद्गतो गां ।
सञ्छिन्नवर्मा कुरुनन्दनेन।
महेन्द्रवाहप्रतिमो महात्मा ।
वज्राहतं शृङ्गमिवाचलस्य ॥ ९.१६.४९ ॥
เขาเหยียดแขนทั้งสองแล้วตกจากรถลงสู่พื้นดิน เกราะถูกตัดขาดด้วยฝีมือของลูกหลานกุรุ ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นเหมือนช้างพาหนะของพระอินทร์ เหมือนยอดเขาที่ถูกสายฟ้าฟาด
9.16.50
ततो निपतितः सोऽभूदिन्द्रध्वज इवोच्छ्रितः ।
बाहू प्रसार्याभिमुखो धर्मराजस्य मद्रराट्।
स तथा भिन्नसर्वाङ्गो रुधिरेण समुक्षितः ॥ ९.१६.५० ॥
จากนั้นเขาก็ล้มลงและดูเหมือนธงของพระอินทร์ที่ชูขึ้นสูง กษัตริย์แห่งมัทระเหยียดแขนหันหน้าไปทางพระธรรมราชายุธิษฐิระ เขานอนอยู่เช่นนั้น อวัยวะทั้งหมดแหลกเหลว เปื้อนเลือดไปทั่ว
9.16.51
प्रत्युद्गत इव प्रेम्णा भूम्या स नरपुङ्गवः ।
प्रियया कान्तया कान्तः पतमान इवोरसि ॥ ९.१६.५१ ॥
เหมือนแผ่นดินด้วยความรักได้มาต้อนรับเขา วีรบุรุษผู้ประเสริฐนั้นล้มลง เหมือนคนรักล้มลงบนอกของคนรักที่รักยิ่งของตน
9.16.52
चिरं भुक्त्वा वसुमतीं प्रियां कान्तामिव प्रभुः ।
सर्वैरङ्गैः समाश्लिष्य प्रसुप्त इव चाभवत् ॥ ९.१६.५२ ॥
เหมือนเจ้าผู้ปกครองที่ได้ครองแผ่นดินอันเป็นที่รักเหมือนภรรยาคนงาม มานานแล้ว และโอบกอดนางด้วยอวัยวะทั้งหมด แล้วก็หลับไปราวกับหลับใหล เขาก็เป็นเช่นนั้น
9.16.53
धर्म्ये धर्मात्मना युद्वे निहतो धर्मसूनुना ।
सम्यक्स्फीत इवोत्सृष्टः प्रशान्तोऽग्निरिवाध्वरे ॥ ९.१६.५३ ॥
ถูกฆ่าในสงครามที่ชอบธรรมโดยโอรสของพระธรรม ผู้มีจิตใจชอบธรรมนั้นกลายเป็นเหมือนไฟที่ลุกโชนเต็มที่แล้วก็ดับลง เมื่อสิ้นสุดพิธียัญ
9.16.54
शक्त्या विभिन्नहृदयं विप्रविद्धायुधध्वजम् ।
संशान्तमपि मद्रेशं लक्ष्मीर्नैव विमुञ्चति ॥ ९.१६.५४ ॥
แม้หัวใจจะถูกหอกแทงทะลุ อาวุธและธงกระจัดกระจาย และเจ้าแห่งมัทระสงบนิ่งลง พระลักษมีก็ยังไม่ทอดทิ้งเขา
9.16.55
ततो युधिष्ठिरश्चापमादायेन्द्रधनुष्प्रभम् ।
व्यधमद्द्विषतः सङ्ख्ये खगराडिव पन्नगान्।
देहान्सुनिशितैर्भल्लै रिपूणां नाशयन्क्षणात् ॥ ९.१६.५५ ॥
จากนั้นยุธิษฐิระหยิบคันธนูที่สว่างดุจสายธนูของพระอินทร์ ยิงศัตรูของตนในการรบ เหมือนราชาแห่งนกโฉบงูฉะนั้น ด้วยลูกศรปลายกว้างอันคมกริบ เขาทำลายร่างของศัตรูในชั่วขณะ
9.16.56
ततः पार्थस्य बाणौघैरावृताः सैनिकास्तव ।
निमीलिताक्षाः क्षिण्वन्ति भृशमन्योन्यकर्शिताः।
क्षरन्तो रुधिरं देहैर्विशस्त्रायुधजीविताः ॥ ९.१६.५६ ॥
จากนั้นทหารของท่านถูกห่อหุ้มด้วยห่าลูกศรของปารถะ หลับตาลง ถูกทำลายอย่างหนักโดยกันและกัน เลือดไหลจากร่าง ขาดอาวุธและชีวิต จึงเริ่มล้มลง
9.16.57
ततः शल्ये निपतिते मद्रराजानुजो युवा ।
भ्रातुस्तुल्यो गुणैः सर्वै रथी पाण्डवमभ्ययात् ॥ ९.१६.५७ ॥
เมื่อศัลยะล้มลงแล้ว น้องชายคนเล็กของกษัตริย์แห่งมัทระ หนุ่มน้อย เสมอพี่ชายในคุณความดีทั้งปวง เป็นนักรบบนรถศึก เข้าโจมตีปาณฑพ
9.16.58
विव्याध च नरश्रेष्ठो नाराचैर्बहुभिस्त्वरन् ।
हतस्यापचितिं भ्रातुश्चिकीषुर्युद्धदुर्मदः ॥ ९.१६.५८ ॥
วีรบุรุษผู้ประเสริฐที่สุดนั้นรีบยิงด้วยลูกศรเหล็กหลายดอก ปรารถนาจะแก้แค้นให้พี่ชายที่ถูกฆ่า เมามันด้วยความฮึกเหิมในการรบ
9.16.59
तं विव्याधाशुगैः ष़ड्भिर्धर्मराजस्त्वरन्निव ।
कार्मुकं चास्य चिच्छेद क्षुराभ्यां ध्वजमेव च ॥ ९.१६.५९ ॥
พระธรรมราชาเหมือนรีบร้อน ยิงเขาด้วยลูกศรหกดอก และตัดคันธนูกับธงของเขาด้วยลูกศรปลายมีดโกนสองดอก
9.16.60
ततोऽस्य दीप्यमानेन सुदृढेन शितेन च ।
प्रमुखे वर्तमानस्य भल्लेनापाहरच्छिरः ॥ ९.१६.६० ॥
จากนั้นศีรษะของเขาซึ่งยืนอยู่ข้างหน้า ก็ถูกลูกศรภัลละอันเปล่งประกาย แข็งแรงมาก และคมกริบ ฟันขาดออกไป
9.16.61
सकुण्डलं तद्ददृशे पतमानं शिरो रथात् ।
पुण्यक्षयमनुप्राप्य पतन्स्वर्गादिव च्युतः ॥ ९.१६.६१ ॥
ศีรษะนั้นพร้อมด้วยต่างหู ถูกเห็นตกลงจากรถศึก เหมือนผู้ที่ตกจากสวรรค์เมื่อบุญของตนหมดสิ้นแล้ว
9.16.62
तस्यापकृत्तशीर्षं तु शरीरं पतितं रथात् ।
रुधिरेणावसिक्ताङ्गं दृष्ट्वा सैन्यमभज्यत ॥ ९.१६.६२ ॥
เมื่อเห็นร่างของเขาที่ถูกตัดศีรษะ ตกลงจากรถศึก อวัยวะเปรอะเปื้อนด้วยโลหิต กองทัพก็แตกกระจาย
9.16.63
विचित्रकवचे तस्मिन्हते मद्रनृपानुजे ।
हाहाकारं प्रकुर्वाणाः कुरवोऽभिप्रदुद्रुवुः ॥ ९.१६.६३ ॥
เมื่อผู้ที่สวมเกราะหลากสีนั้นถูกสังหาร คือน้องชายของพระราชาแห่งมัทระ พวกเการพก็ร้องคร่ำครวญด้วยความโศกเศร้า แล้วหนีกระจัดกระจายไปทุกทิศทาง
9.16.64
शल्यानुजं हतं दृष्ट्वा तावकास्त्यक्तजीविताः ।
वित्रेसुः पाण्डवभयात्प्रविध्वस्तास्तदा भृशम् ॥ ९.१६.६४ ॥
เมื่อเห็นน้องชายของศัลยะถูกสังหาร พวกของท่านต่างสละชีวิตแล้ว ก็หวาดกลัวและกระจัดกระจายอย่างยิ่ง เพราะเกรงกลัวพวกปาณฑพ
9.16.65
तांस्तथा भज्यमानांस्तु कौरवान्भरतर्षभ ।
शिनेर्नप्ताऽकिरन्बाणैरभ्यवर्तत सात्यकिः ॥ ९.१६.६५ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นยอดแห่งภรตะ ขณะที่เการพเหล่านั้นแตกกระเจิงดังนั้น สาตยกีผู้เป็นหลานของศินิ ก็รุกเข้าไปหาพวกเขาพร้อมระดมลูกศรลงมา
9.16.66
तमायान्तं महेष्वासं दुष्प्रसह्यं दुरासदम् ।
हार्दिक्यस्त्वरितो राजन्प्रत्यगृह्णादभीतवत् ॥ ९.१६.६६ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อเห็นนักธนูผู้ยิ่งใหญ่นั้นกำลังรุกเข้ามา ยากที่จะต้านทานและยากที่จะเข้าใกล้ หารทิกยะก็รีบเข้าปะทะกับเขาโดยไม่หวาดหวั่น
9.16.67
तौ समेतौ महात्मानौ वार्ष्णेयौ वरवाजिनौ ।
हार्दिक्यः सात्यकिश्चैव सिंहाविव बलोत्कटौ ॥ ९.१६.६७ ॥
วีรบุรุษทั้งสองแห่งวฤษณิผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ มีม้าชั้นเลิศ คือหารทิกยะและสาตยกี ได้มาประจันหน้ากันเหมือนราชสีห์สองตัวที่มีกำลังดุดัน
9.16.68
इषुभिर्विमलाभासैश्छादयन्तौ परस्परम् ।
अर्चिर्भिरिव सूर्यस्य दिवाकरसमप्रभौ ॥ ९.१६.६८ ॥
ทั้งสองคนต่างปกคลุมกันและกันด้วยลูกศรที่มีแสงวาววับ เปรียบดังรังสีของดวงอาทิตย์ ความรุ่งโรจน์ของทั้งสองเทียบเท่าดวงอาทิตย์
9.16.69
चापमार्गबलोद्वूतान्मार्गणान्वृष्णिसिंहयोः ।
आकाशगानपश्याम पतङ्गानिव शीघ्रगान् ॥ ९.१६.६९ ॥
พวกเราเห็นลูกศรของราชสีห์แห่งวฤษณิทั้งสอง ที่ถูกยิงด้วยแรงพุ่งไปตามทางของคันธนู บินไปในท้องฟ้าดุจนกที่บินเร็ว
9.16.70
सात्यकिं दशभिर्विद्ध्वा हयांश्चास्य त्रिभिः शरैः ।
चापमेकेन चिच्छेद हार्दिक्यो नतपर्वणा ॥ ९.१६.७० ॥
หารทิกยะยิงสาตยกีด้วยลูกศรสิบดอก และยิงม้าของเขาด้วยลูกศรสามดอก แล้วตัดคันธนูของเขาด้วยลูกศรปลายโค้งเพียงดอกเดียว
9.16.71
तन्निकृत्तं धनुःश्रेष्ठमपास्य शिनिपुङ्गवः ।
अन्यदादत्त वेगेन धनुर्जलदनिःस्वनम् ॥ ९.१६.७१ ॥
สาตยกีผู้เป็นยอดแห่งศินิ ทิ้งคันธนูชั้นเลิศที่ถูกตัดขาดนั้นเสีย แล้วรีบคว้าคันธนูอีกคันหนึ่งที่ดังกึกก้องเหมือนเมฆฝน
9.16.72
तदादाय धनुःश्रेष्ठं वरिष्ठः सर्वधन्विनाम् ।
हार्दिक्यं दशभिर्बाणैः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ९.१६.७२ ॥
สาตยกีผู้เป็นเลิศกว่านักธนูทั้งปวง รับคันธนูชั้นเลิศนั้นมาแล้ว ยิงตอบโต้หารทิกยะด้วยลูกศรสิบดอกตรงกลางอก
9.16.73
ततो युगं रथेषां च च्छित्त्वा भल्लैः सुसंयतैः ।
अश्वांस्तस्यावधीत्तूर्णमुभौ च पार्ष्णिसारथी ॥ ९.१६.७३ ॥
จากนั้นเขาตัดแอกและบังเหียนของรถศึกด้วยลูกศรปลายแบนที่เล็งอย่างแม่นยำ แล้วสังหารม้าของเขาโดยรวดเร็ว พร้อมทั้งสารถีด้านหลังทั้งสองคน
9.16.74
हार्दिक्यं विरथं दृष्ट्वा कृपः शारद्वतः प्रभो ।
अपोवाह ततः क्षिप्रं रथमारोप्य वीर्यवान् ॥ ९.१६.७४ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นนาย เมื่อกฤปะบุตรของศารทวัต ผู้เข้มแข็ง เห็นหารทิกยะไม่มีรถศึก จึงรีบให้หารทิกยะขึ้นรถของตนเองแล้วพาไปจากที่นั้น
9.16.75
मद्रराजे हते राजन्विरथे कृतवर्मणि ।
दुर्योधनबलं सर्वं पुनरासीत्पराङ्मुखम् ॥ ९.१६.७५ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อพระราชาแห่งมัทระถูกสังหาร และกฤตวรมันไม่มีรถศึก กองทัพทั้งหมดของทุรโยธน์ก็หันหลังให้ข้าศึกอีกครั้ง
9.16.76
स्व परे नान्वबुध्यन्त सैन्येन रजसा वृते ।
बलं तु हतभूयिष्ठं त्रस्तमासीत्पराङ्मुखम् ॥ ९.१६.७६ ॥
ถูกฝุ่นของกองทัพปกคลุม ทั้งสองฝ่ายจึงแยกมิตรกับศัตรูไม่ออก กองทัพที่ถูกฆ่าไปเสียส่วนใหญ่แล้ว หวาดกลัวและหันหลังให้ข้าศึก
9.16.77
ततो मुहूर्तात्तेऽपश्यन्रजो भौमं समुत्थितम् ।
विविधैः शोणितस्रावैः प्रशान्तं पुरुषर्षभ ॥ ९.१६.७७ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นยอดแห่งมนุษย์ ต่อมาเพียงชั่วครู่ พวกเขาก็เห็นฝุ่นดินที่ฟุ้งขึ้นสงบลง ด้วยสายโลหิตที่ไหลออกมาอย่างหลากหลาย
9.16.78
ततो दुर्योधनो दृष्ट्वा भग्नं स्वबलमन्तिकात् ।
जवेनापततः पार्थानेकः सर्वानवारयत् ॥ ९.१६.७८ ॥
จากนั้น ทุรโยธน์เห็นกองทัพของตนแตกพ่ายอยู่ใกล้ตัว จึงเพียงลำพังคนเดียวต้านทานพวกปฤถาทั้งหมดที่กำลังรุกเข้ามาอย่างรวดเร็ว
9.16.79
पाण्डवान्सरथान्दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ।
आनर्त्तं च दुराधर्षं शितैर्बाणैरवारयत् ॥ ९.१६.७९ ॥
เมื่อเห็นพวกปาณฑพพร้อมทั้งรถศึก และธฤษฏทยุมนะบุตรของปฤษตะ กับอานรรตะผู้ยากจะต้านทาน เขาก็ต้านทานไว้ด้วยลูกศรคมกริบ
9.16.80
तं परे नाभ्यवर्तन्त मर्त्या मृत्युमिवागतम् ।
अथान्यं रथमास्थाय हार्दिक्योऽपि न्यवर्तत ॥ ९.१६.८० ॥
ข้าศึกไม่กล้าเข้าประชิดเขา ซึ่งมาดุจความตายเอง จากนั้นหารทิกยะ (กฤตวรมัน) ก็ขึ้นรถศึกอีกคันหนึ่งและหันกลับมาเช่นกัน
9.16.81
ततो युधिष्ठिरो राजा त्वरमाणो महारथः ।
चतुर्भिर्निजघानाश्वान्पत्रिभिः कृतवर्मणः।
विव्याध गौतमं चापि ष़ड्भिर्भल्लैः सुतेजनैः ॥ ९.१६.८१ ॥
จากนั้น พระเจ้ายุธิษฐิระ ผู้เป็นมหารถีรีบเร่ง ได้สังหารม้าทั้งสี่ของกฤตวรมันด้วยลูกศรข้างละสามดอก และยิงเกาตมะ (กฤปะ) ด้วยลูกศรหัวกว้างคมกริบหกดอก
9.16.82
अश्वत्थामाः ततो राज्ञा हताश्वं विरथीकृतम् ।
तमपोवाह हार्दिक्यं स्वरथेन युधिष्ठिरात् ॥ ९.१६.८२ ॥
ครั้นนั้น อัศวัตถามัน ม้าของเขาถูกพระราชาสังหารและตัวเขาเองก็ไร้รถ จึงพากฤตวรมันขึ้นรถของตนเอง พาหนีไปให้พ้นจากยุธิษฐิระ
9.16.83
ततः शारद्वतः षड्भिः प्रत्यविध्यद्युधिष्ठिरम् ।
विव्याध चाश्वान्निशितैस्तस्याष्टाभिः शिलीमुखैः ॥ ९.१६.८३ ॥
จากนั้น ศารทวตะ (กฤปะ) ได้ยิงตอบยุธิษฐิระด้วยลูกศรหกดอก และยิงม้าของพระองค์ด้วยลูกศรคมแปดดอก
9.16.84
एवमेतन्महाराज युद्धशेषमवर्तत ।
तव दुर्मन्त्रिते राजन्सहपुत्रस्य भारत ॥ ९.१६.८४ ॥
มหาราชเอ๋ย เหตุการณ์ที่เหลือของการรบได้เป็นไปดังนี้ ด้วยอุบายอันชั่วร้ายของท่านพร้อมทั้งโอรสของท่าน ข้าแต่พระราชา โอ้ทายาทแห่งภรตะ
9.16.85
तस्मिन्महेष्वासधरे विशस्ते ।
सङ्ग्राममध्ये कुरुपुङ्गवेन।
पार्थाः समेताः परमप्रहृष्टाः ।
शङ्खान्प्रदध्मुर्हतमीक्ष्य शल्यम् ॥ ९.१६.८५ ॥
เมื่อวีรบุรุษผู้ถือธนูอันยิ่งใหญ่นั้นถูกสังหารกลางสนามรบโดยวีรบุรุษผู้เลิศแห่งกุรุ บรรดาบุตรของปฤถาพากันมาพร้อมหน้า ปิติยินดียิ่งนัก และเมื่อเห็นศัลยะถูกสังหาร ก็เป่าสังข์ของตน
9.16.86
युधिष्ठिरं च प्रशशंसुराजौ ।
पुरा सुरा वृत्रवधे यथेन्द्रम्।
चक्रुश्च नानाविधवाद्यशब्दा… ।
न्निनादयन्तो वसुधां समन्तात् ॥ ९.१६.८६ ॥
บรรดากษัตริย์บนสนามรบต่างสรรเสริญยุธิษฐิระ ดังที่เหล่าเทวดาในกาลก่อนสรรเสริญพระอินทร์เมื่อวฤตระถูกสังหาร พวกเขาทำให้เกิดเสียงดนตรีนานาชนิด … และทำให้แผ่นดินก้องกังวานไปโดยรอบ