ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 9.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.16.1
तं भीमसेनश्च शिनेश्च नप्ता ।
माद्याश्च पुत्रौ पुरुषप्रवीरौ।
समागतं भीमबलेन राज्ञा ।
पर्यापुरन्योन्यमथाह्वयन्त ॥ ९.१६.१ ॥
ਭੀਮਸੇਨ, ਸ਼ਿਨੀ ਦਾ ਪੋਤਾ ਅਤੇ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁਰਸ਼ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰ, ਭੀਮਬਲ ਵਾਲੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਪਾ ਕੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ।
9.16.2
ततस्तु शूराः समरे नरेन्द्र ।
नरेश्वरं प्राप्य युधां वरिष्ठम्।
आवार्य चैनं समरे नृवीरा ।
जघ्नुः शितैः पत्रिभिरुग्रवेगैः ॥ ९.१६.२ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਨਰੇਂਦਰ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੂਰਬੀਰ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਰਵੀਰਾਂ ਨੇ ਤਿੱਖੇ, ਪ੍ਰਚੰਡ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
9.16.3
संरक्षितो भीमसेनेन राजा ।
माद्रीसुताभ्यामथ माधवेन।
मद्राधिपं पत्रिभिरुग्रवेगैः ।
स्तनान्तरे धर्मसुतो निजघ्ने ॥ ९.१६.३ ॥
ਭੀਮਸੇਨ, ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਾਧਵ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਧਰਮਪੁੱਤਰ, ਉਗਰ ਵੇਗ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਦਰਾਧਿਪਤੀ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਰਿਆ।
9.16.4
ततो रणे तावकानां रथौघाः ।
समीक्ष्य मद्राधिपतिं शरार्तम्।
पर्यावव्रुः प्रवराः सर्वयोधा ।
दुर्योधनस्यानुमते पुरस्तात् ॥ ९.१६.४ ॥
ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਰੱਥ-ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਦਰਾਧਿਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਅੱਗਿਓਂ ਸਾਰੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੋਧੇ ਮੁੜ ਕੇ ਉਸਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੇਰਾ ਪਾ ਗਏ।
9.16.5
ततो द्रुतं मद्रजनाधिपो रणे ।
युधिष्ठिरं सप्तभिरभ्यविद्व्यत्।
तं चापि पार्थौ नवभिः पृषत्कै… ।
र्विव्याध राजंस्तुमुले महात्मा ॥ ९.१६.५ ॥
ਫਿਰ ਮਦਰਜਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਰੰਤ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਸੱਤ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਪਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨੌਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ… ਤੁਮੁਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
9.16.6
आकर्णपूर्णायतसम्प्रयुक्तैः ।
शरैस्तदा संयति तैलधौतैः।
अन्योन्यमाच्छादयतां महारथौ ।
मद्राधिपश्चापि युधिष्ठिरश्च ॥ ९.१६.६ ॥
ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਖਿੱਚੇ ਹੋਏ, ਭਰੇ ਹੋਏ, ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਧੋਤੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਦੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਰਥੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਢਕਣ ਲੱਗੇ — ਮਦ੍ਰਾਧਿਪਤੀ ਅਤੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ।
9.16.7
ततस्तु तूर्णं समरे महारथौ ।
परस्परस्यान्तरमीक्षमाणौ।
शरैर्भृशं विव्यधतुर्नृपोत्तमौ ।
महबलौ शत्रुभिरप्रधृष्यौ ॥ ९.१६.७ ॥
ਫਿਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਰਥੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਪਾੜ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵਿੰਨ੍ਹਣ ਲੱਗੇ — ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ।
9.16.8
तयोर्धनुर्ज्यातलनिःस्वनो महा… ।
न्महेन्द्रवज्राशनितुल्यनिः स्वनः।
परस्परं बाणगणैर्महात्मनोः ।
प्रवर्षतोर्मद्रपपाण्डुवीरयोः ॥ ९.१६.८ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਦੇ ਵੱਜਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ — ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਅਤੇ ਅਸ਼ਨਿ ਵਰਗੀ ਗੜਗੜਾਹਟ — ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਮਦ੍ਰਾਧਿਪਤੀ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਵੀਰ ਦਾ…
9.16.9
तौ चेरतुर्व्याघ्रशिशुप्रकाशौ ।
महावनेष्वामिषगृद्विनाविव।
विषाणिनौ नागवराविवोभौ ।
ततक्षतुः संयति जातदर्पौ ॥ ९.१६.९ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਦੇ ਲਾਲਚੀ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰੇ; ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਂਗ ਦੋਵੇਂ ਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
9.16.10
ततस्तु मद्राधिपतिर्महात्मा ।
युधिष्ठिरं भीमबलं प्रसह्य।
विव्याध वीरं हृदयेऽतिवेगं ।
शरेण सूर्याग्निसमप्रभेण ॥ ९.१६.१० ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਤਮਾ ਮਦ੍ਰਾਧਿਪਤੀ ਨੇ ਭੀਮਬਲ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਵੇਗ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਵੀਰ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
9.16.11
ततोऽतिविद्धोऽथ युधिष्ठिरोऽपि ।
सुसम्प्रयुक्तेन शरेण राजन्।
जघान मद्राधिपतिं महात्मा ।
मुदं च लेभे वृषभः कुरूणाम् ॥ ९.१६.११ ॥
ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਹਾਤਮਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਏ ਬਾਣ ਨਾਲ ਮਦ੍ਰਾਧਿਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਵਰਿਸ਼ਭ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ।
9.16.12
ततो मुहूर्तादिव पार्थिवेन्द्रो ।
लब्ध्वा संज्ञां क्रोधसंरक्तनेत्रः।
शरेण पार्थं त्वरितो जघान ।
सहस्रनेत्रप्रतिमप्रभावः ॥ ९.१६.१२ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਪਲ ਬਾਅਦ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਹਸ੍ਰਨੇਤਰ (ਇੰਦਰ) ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਬਾਣ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
9.16.13
त्वरंस्ततो धर्मसुतो महात्मा ।
शल्यस्य कोपान्नवभिः पृषत्कैः।
भित्त्वा ह्युरस्तपनीयं च वर्म ।
जघान षड्भिस्त्वपरैः पृषत्कैः ॥ ९.१६.१३ ॥
ਫਿਰ ਛੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸ਼ਲ੍ਯ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਬਾਣ ਮਾਰੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਵਚ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
9.16.14
ततस्तु मद्राधिपतिः प्रकृष्टं ।
धनुर्विकृष्य व्यसृजत्पृषत्कान्।
द्वाभ्यां शराभ्यां च तथैव राज्ञ… ।
श्चिच्छेद चापं कुरुपुङ्गवस्य ॥ ९.१६.१४ ॥
ਫਿਰ ਮਦ੍ਰਾਧਿਪਤੀ ਨੇ ਚੰਗਾ ਧਨੁੱਖ ਖਿੱਚ ਕੇ ਬਾਣ ਛੱਡੇ; ਦੋ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜੇ, ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਵਰਿਸ਼ਭ ਦਾ ਧਨੁੱਖ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
9.16.15
नवं ततोऽन्यत्समरे प्रगृह्य ।
राजा धनुर्धोरतरं महात्मा।
शल्यं तु विव्याध शरैः समन्ता… ।
द्यथा महेन्द्रो नमुचिं शिताग्रैः ॥ ९.१६.१५ ॥
ਫਿਰ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਵਾਂ, ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਨੁੱਖ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸ਼ਲ੍ਯ ਨੂੰ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਮਹੇਂਦਰ ਨੇ ਤਿੱਖੀਆਂ ਨੋਕਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਨਮੁਚਿ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ।
9.16.16
ततस्तु शल्यो नवभिः पृषत्कै… ।
र्भीमस्य राज्ञश्च युधिष्ठिरस्य।
निकृत्य रौक्मे पटुवर्मणी तयो… ।
र्विदास्यामास भुजौ महात्मा ॥ ९.१६.१६ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ਲਯ ਨੇ ਨੌਂ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ … ਭੀਮ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਵਚ ਕੱਟ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ … ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ।
9.16.17
ततोऽपरेण ज्वलनार्कतेजसा ।
क्षुरेण राज्ञो धनुरुन्ममाथ।
कृपश्च तस्यैव जघान सूतं ।
षड्भिः शरैः सोऽभिमुखः पपात ॥ ९.१६.१७ ॥
ਫਿਰ ਅੱਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੁਸ਼ਰ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ; ਕ੍ਰਿਪ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਛੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਮੂੰਹ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
9.16.18
मद्राधिपश्चापि युधिष्ठिरस्य ।
शरैश्चतुर्भिर्निजघान वाहान्।
वाहांश्च हत्वा व्यकरोन्महात्मा ।
योधक्षयं धर्मसुतस्य राज्ञः ॥ ९.१६.१८ ॥
ਮਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸ਼ਲਯ ਨੇ ਵੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ।
9.16.19
यदद्भुतं कर्म न शक्यमन्यैः ।
सुदुःसहं तत्कृतवन्तमेकम्।
शल्यो नरेन्द्रः सविषण्णभावा… ।
द्विचिन्तयामास मृदङ्गकेतुः ॥ ९.१६.१९ ॥
ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਅਸੰਭਵ, ਅਤਿ ਦੁਸਹਿ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਕਰਮ ਨੂੰ ਇਕੱਲਿਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਰੇਂਦਰ ਸ਼ਲਯ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ … ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ; ਉਹ ਮ੍ਰਿਦੰਗਧ੍ਵਜ।
9.16.20
किमेतदिन्द्रावरजस्य वाक्यं ।
मोघं भवत्यद्य विधेर्बलेन।
जहीति शल्यं ह्यवदत्तदाऽऽजौ ।
न लोकनाथस्य वचोऽन्यथा स्यात् ॥ ९.१६.२० ॥
ਇੰਦਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦਾ ਬਚਨ ਅੱਜ ਕੀ ਵਿਧਾਤਾ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ? ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਲਯ ਨੂੰ ਮਾਰੋ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਿਹਾ ਸੀ; ਲੋਕਨਾਥ ਦਾ ਬਚਨ ਬਦਲਦਾ ਨਹੀਂ।
9.16.21
तथा कृते राजनि भीमसेनो ।
मद्राधिपस्याथ ततो महात्मा।
छित्त्वा धनुर्वेगवता शरेण ।
द्वाभ्यामविध्यत्सुभृशं नरेन्द्रम् ॥ ९.१६.२१ ॥
ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਮਦ੍ਰਾਧਿਪਤੀ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇਜ਼ ਬਾਣ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਦੋ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨਰੇਂਦਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
9.16.22
तथापरेणास्य जहार यन्तुः ।
कायाच्छिरः संहननीयमध्यात्।
जघान चाश्वांश्चतुरः सुशीघ्रं ।
तथा भृशं कुपितो भीमसेनः ॥ ९.१६.२२ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਜੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਦਾ ਸਿਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ; ਚਾਰੇ ਘੋੜੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੀਮਸੇਨ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕੀਤਾ।
9.16.23
तमग्रणीः सर्वधनुर्धराणा… ।
मेकं चरन्तं समरेऽतिवेगम्।
भीमः शतेन व्यकिरच्छराणां ।
माद्रीपुत्रः सहदेवस्तथैव ॥ ९.१६.२३ ॥
ਸਾਰੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਉਸ ਨੂੰ—ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਨੂੰ—ਭੀਮ ਨੇ ਸੌ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ; ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਹਦੇਵ ਨੇ ਵੀ।
9.16.24
तैः सायकैर्मोहितं वीक्ष्य शल्यं ।
भीमः शरैरस्य चकर्त वर्म।
स भीमसेनेन निकृत्तवर्मा ।
मद्राधिपश्चर्म सहस्रतारम् ॥ ९.१६.२४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ ਸ਼ਲ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਭੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਕਵਚ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਭੀਮਸੇਨ ਵੱਲੋਂ ਕਵਚ ਕੱਟੇ ਗਏ ਮਦ੍ਰਾਧਿਪਤੀ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲੀ ਢਾਲ ਫੜੀ।
9.16.25
प्रगृह्य खङ्गं च रथान्महात्मा ।
प्रस्कन्द्य कुन्तीसुतमभ्यधावत्।
छित्त्वा रथेषां नकुलस्य सोऽथ ।
युधिष्ठिरं भीमबलोऽभ्यधावत् ॥ ९.१६.२५ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਕੇ ਰਥ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ; ਫਿਰ ਨਕੁਲ ਦੇ ਰਥ ਦਾ ਜੂਆ ਕੱਟ ਕੇ ਭੀਮਬਲ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ।
9.16.26
तं चापि राजानमथोत्पतन्तं ।
क्रुद्धं यथैवान्तकमापतन्तम्।
धृष्टद्युम्नो द्रौपदेयाः शिखण्डी ।
शिनेश्च नप्ता सहसा परीयुः ॥ ९.१६.२६ ॥
ਉੱਛਲ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਯਮ ਵਾਂਗ ਝਪਟਦੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁੰਮਨ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਨਿ ਦੇ ਪੋਤੇ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਘੇਰ ਲਿਆ।
9.16.27
अथास्य चर्माप्रतिमं न्यकृन्त… ।
द्भीमो महात्मा नवभिः पृषत्कैः।
खङ्गं च भल्लैर्निचकर्त मुष्टौ ।
नदन्प्रहृष्टस्तव सैन्यमध्ये ॥ ९.१६.२७ ॥
ਫਿਰ ਉਸਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਢਾਲ … ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ; ਮਹਾਤਮਾ ਭੀਮ ਨੇ ਨੌਂ ਤੀਰਾਂ ਅਤੇ ਭੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮੁੱਠ ਕੋਲੋਂ ਤਲਵਾਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗਰਜਿਆ।
9.16.28
तत्कर्म भीमस्य समीक्ष्य हृष्टा… ।
स्ते पाण्डवानां प्रवरा रथौघाः।
नादं च चक्रुर्भृशमुत्स्मयन्तः ।
शङ्खांश्च दध्मुः शशिसन्निकाशान् ॥ ९.१६.२८ ॥
ਭੀਮ ਦਾ ਉਹ ਕਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ … ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥ-ਸਮੂਹ ਬਹੁਤ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਗਰਜੇ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਏ।
9.16.29
तेनाथ शब्देन विभीषणेन ।
तथाऽभितप्तं बलमप्रधृष्यम्।
स्वेदाभिभूतं रुधिरोक्षिताङ्गं ।
विसञ्ज्ञकल्पं च तदा विषण्णम् ॥ ९.१६.२९ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਏਦਾਂ ਹੀ ਪੀੜਤ, ਅਜਿੱਤ ਸੈਨਾ ਪਸੀਨੇ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਬੜੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਲਗਭਗ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ।
9.16.30
स मद्रराजः सहसा विकीर्णो ।
भीमाग्रगैः पाण्डवयोधमुख्यैः।
युधिष्ठिरस्याभिमुखं जवेन ।
सिंहो यथा मृगहेतोः प्रयातः ॥ ९.१६.३० ॥
ਉਹ ਮਦ੍ਰਰਾਜ ਭੀਮ ਦੇ ਅਗਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਚਾਨਕ ਖਿੰਡਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
9.16.31
स धर्मराजो निहताश्वसूतः ।
क्रोधेन दीप्तो ज्वलनप्रकाशः।
दृष्ट्वा च मद्राधिपतिं स्म तूर्णं ।
समभ्यधावत्तमरिं बलेन ॥ ९.१६.३१ ॥
ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਅਗਨੀ ਵਾਂਗ ਦਮਕ ਉੱਠੇ। ਮਦ੍ਰਰਾਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਵੈਰੀ ਉੱਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਝਪਟ ਪਏ।
9.16.32
गोविन्दवाक्यं त्वरितं विचिन्त्य ।
दध्रे मतिं शल्यविनाशनाय।
स धर्मराजो निहताश्वसूतो ।
रथे तिष्ठञ्शक्तिमथान्वकर्षत् ॥ ९.१६.३२ ॥
ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਉੱਤੇ ਤੁਰੰਤ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਲ੍ਯ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਧਰਮਰਾਜ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਕਤੀ ਖਿੱਚਣ ਲੱਗੇ।
9.16.33
तच्च… शल्यस्य निशाम्य कर्म ।
तमात्मनो भागमथावशिष्टम्।
कृत्वा मनः शल्यवधे महात्मा ।
यथोक्तमिन्द्रावरजस्य चक्रे ॥ ९.१६.३३ ॥
ਸ਼ਲ੍ਯ ਦਾ ਉਹ ਕਰਮ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਬਾਕੀ ਭਾਗ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਸ਼ਲ੍ਯ ਦੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ।
9.16.34
स धर्मराजो मणिहेमदण्डां ।
जग्राह शक्तिं कनकप्रकाशाम्।
नेत्रे च दीप्ते सहसा विवृत्य ।
मद्राधिपं क्रुद्धमना निरैक्षत् ॥ ९.१६.३४ ॥
ਉਸ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਮਣੀਆਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਦੰਡ ਵਾਲੀ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਫੜੀ। ਦਮਕਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਚਾਨਕ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਮਨ ਨਾਲ ਮਦ੍ਰਰਾਜ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ।
9.16.35
निरीक्षितो धर्मसुतेन राज्ञा ।
षूतात्मना निर्हृतकल्मषेण।
आसीन्न यद्भस्मसान्मद्रराज… ।
स्तदद्भुतं मे प्रतिभाति राजन् ॥ ९.१६.३५ ॥
ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖੇ ਜਾਣ ਉੱਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਉਸ ਦੁਆਰਾ, ਮਦ੍ਰਰਾਜ… ਭਸਮ ਨਾ ਹੋਣਾ ਮੈਨੂੰ ਅਦਭੁਤ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
9.16.36
ततस्तु शक्तिं रचिरोग्रदण्डां ।
मणिप्रवेकोज्ज्वलितां प्रदीप्ताम्।
चिक्षेप वेगात्सुभृशं महात्मा ।
मद्राधिपाय प्रवरः कुरूणाम् ॥ ९.१६.३६ ॥
ਫਿਰ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਜੜੀ, ਦੀਪਤ, ਸੁੰਦਰ ਭਿਆਨਕ ਦੰਡ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਦ੍ਰਰਾਜ ਉੱਤੇ ਬੜੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਚਲਾਈ।
9.16.37
दीप्तामथैनां प्रहितां बलेन ।
सविस्फुलिङ्गां सहसापतन्तीम्।
प्रैक्षन्त सर्वे कुरवः समेता ।
दिवो युगान्ते महतीमिवोल्काम् ॥ ९.१६.३७ ॥
ਬਲ ਨਾਲ ਚਲਾਈ ਗਈ ਉਹ ਦੀਪਤ ਸ਼ਕਤੀ ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ ਛੱਡਦੀ ਅਚਾਨਕ ਡਿੱਗਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਕੁਰੂ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ; ਜੁਗਾਂਤ ਵਿੱਚ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੀ ਵੱਡੀ ਉਲਕਾ ਵਾਂਗ।
9.16.38
तां कालरात्रीमिव पाशहस्तां ।
यमस्य धात्रीमिव चोग्ररूपाम्।
स ब्रह्मदण्डप्रतिमाममोधां ।
ससर्ज यत्तो युधि धर्मराजः ॥ ९.१६.३८ ॥
ਯਮ ਦੀ ਧਾਈ ਵਰਗੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਸ਼ ਫੜੀ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਵਰਗੀ, ਉਗਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਦੰਡ ਵਰਗੀ ਅਮੋਘ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸਾਵਧਾਨ ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਛੱਡਿਆ।
9.16.39
गन्धस्रगग्र्यासनपानभोजनै… ।
रभ्यर्चितां पाण्डुसुतैः प्रयत्नात्।
सांवर्तकाग्निप्रतिमां ज्वलन्तीं ।
कृत्यामथर्वाङ्गिरसीमिवोग्राम् ॥ ९.१६.३९ ॥
ਖੁਸ਼ਬੂ, ਮਾਲਾਵਾਂ, ਉੱਤਮ ਆਸਨ, ਪੀਣ ਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪੂਜੀ ਗਈ, ਸੰਵਰਤਕ ਅਗਨੀ ਵਰਗੀ ਬਲਦੀ, ਅਥਰਵਾਂਗਿਰਸ ਕ੍ਰਿਤਿਆ ਵਾਂਗ ਉਗਰ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ।
9.16.40
ईशानहेतोः प्रतिनिर्मितां तां ।
त्वष्ट्रा रिपूणामसुदेहभक्ष्याम्।
भूम्यन्तरिक्षद्युजलाश्रयाणि ।
प्रसह्य भूतानि निहन्तुमीशाम् ॥ ९.१६.४० ॥
ਈਸ਼ਾਨ ਲਈ ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਵੱਲੋਂ ਮੁੜ ਘੜੀ ਗਈ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਦੇਹ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਧਰਤੀ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਸਵਰਗ ਤੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ।
9.16.41
घण्टापताकां मणिवज्रभूषां ।
वैदूर्यचित्रां तपनीयदण्डाम्।
त्वष्ट्रा प्रयत्नान्नियमेन क्लृप्तां ।
ब्रह्मद्विषामन्तकरीममाघाम् ॥ ९.१६.४१ ॥
ਘੰਟੀਆਂ ਤੇ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ, ਮਣੀਆਂ ਤੇ ਵਜ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਵੈਡੂਰਿਆ ਨਾਲ ਚਿਤ੍ਰਿਤ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਦੰਡ ਵਾਲੀ, ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਘੜੀ ਗਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਅਮੋਘ (ਸ਼ਸਤਰ)।
9.16.42
बलप्रयत्नादनिरोधवेगां ।
मन्त्रैश्च घोरैरपि पूरयित्वा।
ससर्ज मार्गेण च तां खगानां ।
वधाय मद्राधिपतेस्तदानीम् ॥ ९.१६.४२ ॥
ਬਲ ਤੇ ਯਤਨ ਨਾਲ, ਰੋਕੇ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਵੇਗ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੂੰ, ਘੋਰ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਦ੍ਰਰਾਜ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਅਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਛੱਡਿਆ।
9.16.43
हतो ह्यसावित्यभिगर्जमानो ।
रुद्रोऽन्धकायान्तकरं यथेषुम्।
प्रसार्य बाहुं सुदृढं सुपाणिं ।
क्रोधेन नृत्यन्निव धर्मराजः ॥ ९.१६.४३ ॥
"ਇਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ" ਕਹਿੰਦੇ ਗਰਜਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਧਕ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁਦਰ ਨੇ ਤੀਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੱਥ ਫੈਲਾ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ...
9.16.44
स्फुरत्प्रभामण्डलिनोंशुजालै… ।
र्धर्मात्मनो मद्रविनाशकाले।
पुरत्रयप्रोत्सरणे पुरस्ता… ।
न्माहेश्वरं रूपमभूत्तदानीम् ॥ ९.१६.४४ ॥
ਚਮਕਦੇ ਪ੍ਰਭਾ-ਮੰਡਲ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ... ਧਰਮਾਤਮਾ ਦੇ, ਮਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਸਮੇਂ, ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਵੇਲੇ ਸਾਹਮਣੇ... ਤਦ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
9.16.45
आवर्तनाकुञ्चितबाहुदण्डः ।
सन्ध्याविहारी तनुवृत्तमध्यः।
विशालवक्षा भगवान्हरो यथा ।
सुदुर्निरीक्ष्योऽभवदर्जुनाग्रजः ॥ ९.१६.४५ ॥
ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਮੁੜੇ ਬਾਹੂਦੰਡਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੰਧਿਆ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਤਲੀ ਗੋਲ ਕਮਰ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਾਤੀ ਵਾਲਾ, ਭਗਵਾਨ ਹਰ ਵਾਂਗ, ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਬਹੁਤ ਦੁਰਨਿਰੀਕਸ਼ਯ ਹੋ ਗਿਆ।
9.16.46
तां सर्वशक्त्या प्रहितां सुशक्तिं ।
युधिष्ठिरेणाप्रतिवार्यवीर्याम्।
प्रतिग्रहायाभिननन्द शल्यः ।
सम्यग्घुतामग्निरिवाज्यधाराम् ॥ ९.१६.४६ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਛੱਡੀ ਗਈ, ਰੋਕੀ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਵੀਰਤਾ ਵਾਲੀ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਲਯ ਨੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਗਨੀ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਅਰਪਿਤ ਘਿਓ ਦੀ ਧਾਰ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
9.16.47
सा तस्य वर्माभिविदार्य शुभ्र… ।
मुरो विशालं च तथैव भित्त्वा।
विवेश गां तोयमिवाप्रसक्ता ।
यशो विशालं नृपतेर्हरन्ती ॥ ९.१६.४७ ॥
ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਉਸ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਕਵਚ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ; ਰਾਜੇ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਯਸ਼ ਹਰਦੀ ਹੋਈ।
9.16.48
नासाक्षिकर्णास्यविनिः सृतेन ।
प्रस्यन्दता च व्रणसम्भवेन।
संसिक्तगात्रो रुधिरेण सोऽभू… ।
त्क्रौञ्चो यथा स्कन्दहतो महाद्रिः ॥ ९.१६.४८ ॥
ਨੱਕ, ਅੱਖਾਂ, ਕੰਨਾਂ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਵਹਿੰਦੇ, ਜ਼ਖ਼ਮ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਭਿੱਜ ਗਿਆ; ਸਕੰਦ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਉਹ ਹੋ ਗਿਆ।
9.16.49
प्रसार्य बाहू च रथाद्गतो गां ।
सञ्छिन्नवर्मा कुरुनन्दनेन।
महेन्द्रवाहप्रतिमो महात्मा ।
वज्राहतं शृङ्गमिवाचलस्य ॥ ९.१६.४९ ॥
ਬਾਹਾਂ ਫੈਲਾ ਕੇ ਉਹ ਰਥ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਲਾਡਲੇ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦਾ ਕਵਚ ਕੱਟੇ ਜਾਣ ਨਾਲ; ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਮਹੇਂਦਰ ਦੇ ਵਾਹਨ ਵਰਗਾ, ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਵੱਜੇ ਪਰਬਤ ਸ਼ਿਖਰ ਵਰਗਾ ਸੀ।
9.16.50
ततो निपतितः सोऽभूदिन्द्रध्वज इवोच्छ्रितः ।
बाहू प्रसार्याभिमुखो धर्मराजस्य मद्रराट्।
स तथा भिन्नसर्वाङ्गो रुधिरेण समुक्षितः ॥ ९.१६.५० ॥
ਤਦ ਡਿੱਗਿਆ ਉਹ ਇੰਦਰ-ਧੁਜ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਉੱਠਿਆ ਜਾਪਿਆ; ਮਦ੍ਰਰਾਜ (ਸ਼ਲਯ) ਬਾਹਾਂ ਫੈਲਾ ਕੇ ਧਰਮਰਾਜ (ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ) ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਟੁੱਟੇ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਸਿੰਜਿਆ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਆ ਸੀ।
9.16.51
प्रत्युद्गत इव प्रेम्णा भूम्या स नरपुङ्गवः ।
प्रियया कान्तया कान्तः पतमान इवोरसि ॥ ९.१६.५१ ॥
ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਉਹ ਨਰਪੁੰਗਵ ਡਿੱਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ, ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ।
9.16.52
चिरं भुक्त्वा वसुमतीं प्रियां कान्तामिव प्रभुः ।
सर्वैरङ्गैः समाश्लिष्य प्रसुप्त इव चाभवत् ॥ ९.१६.५२ ॥
ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਪਿਆਰੀ ਕਾਂਤਾ ਵਰਗੀ ਵਸੁਮਤੀ ਨੂੰ ਮਾਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਘੁੱਟ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਜਿਵੇਂ ਸੌਂ ਗਿਆ।
9.16.53
धर्म्ये धर्मात्मना युद्वे निहतो धर्मसूनुना ।
सम्यक्स्फीत इवोत्सृष्टः प्रशान्तोऽग्निरिवाध्वरे ॥ ९.१६.५३ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੜਕ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਈ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੋਇਆ।
9.16.54
शक्त्या विभिन्नहृदयं विप्रविद्धायुधध्वजम् ।
संशान्तमपि मद्रेशं लक्ष्मीर्नैव विमुञ्चति ॥ ९.१६.५४ ॥
ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਦਿਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਝੰਡਾ ਖਿੱਲਰੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਏ ਮਦ੍ਰੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਲੱਛਮੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ।
9.16.55
ततो युधिष्ठिरश्चापमादायेन्द्रधनुष्प्रभम् ।
व्यधमद्द्विषतः सङ्ख्ये खगराडिव पन्नगान्।
देहान्सुनिशितैर्भल्लै रिपूणां नाशयन्क्षणात् ॥ ९.१६.५५ ॥
ਫਿਰ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਨੇ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਗਰੁੜ ਜਿਵੇਂ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਡੇਗਿਆ; ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੇ ਭੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪਲ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਸ਼ ਕੀਤੇ।
9.16.56
ततः पार्थस्य बाणौघैरावृताः सैनिकास्तव ।
निमीलिताक्षाः क्षिण्वन्ति भृशमन्योन्यकर्शिताः।
क्षरन्तो रुधिरं देहैर्विशस्त्रायुधजीविताः ॥ ९.१६.५६ ॥
ਫਿਰ ਪਾਰਥ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੈਨਿਕ, ਅੱਖਾਂ ਮੀਚੀ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਲਹੂ ਵਗਾਉਂਦੇ, ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਜਾਨ ਗੁਆ ਕੇ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗੇ।
9.16.57
ततः शल्ये निपतिते मद्रराजानुजो युवा ।
भ्रातुस्तुल्यो गुणैः सर्वै रथी पाण्डवमभ्ययात् ॥ ९.१६.५७ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਲ੍ਯ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਉੱਤੇ, ਮਦ੍ਰਰਾਜ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵਰਗਾ ਜਵਾਨ, ਰਥੀ ਬਣ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਵੱਲ ਵਧਿਆ।
9.16.58
विव्याध च नरश्रेष्ठो नाराचैर्बहुभिस्त्वरन् ।
हतस्यापचितिं भ्रातुश्चिकीषुर्युद्धदुर्मदः ॥ ९.१६.५८ ॥
ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਰਾਚਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਭਰਾ ਦੇ ਵਧ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਯੁੱਧ-ਮਦ ਨਾਲ ਮਤਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ।
9.16.59
तं विव्याधाशुगैः ष़ड्भिर्धर्मराजस्त्वरन्निव ।
कार्मुकं चास्य चिच्छेद क्षुराभ्यां ध्वजमेव च ॥ ९.१६.५९ ॥
ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਛੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ; ਦੋ ਕਸ਼ੁਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਧੁਜਾ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।
9.16.60
ततोऽस्य दीप्यमानेन सुदृढेन शितेन च ।
प्रमुखे वर्तमानस्य भल्लेनापाहरच्छिरः ॥ ९.१६.६० ॥
ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਚਮਕਦੇ, ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਤਿੱਖੇ ਭੱਲ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
9.16.61
सकुण्डलं तद्ददृशे पतमानं शिरो रथात् ।
पुण्यक्षयमनुप्राप्य पतन्स्वर्गादिव च्युतः ॥ ९.१६.६१ ॥
ਕੁੰਡਲਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹ ਸਿਰ ਰਥ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦਾ ਦਿਸਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੁੰਨ ਖਤਮ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਕੋਈ ਹੋਵੇ।
9.16.62
तस्यापकृत्तशीर्षं तु शरीरं पतितं रथात् ।
रुधिरेणावसिक्ताङ्गं दृष्ट्वा सैन्यमभज्यत ॥ ९.१६.६२ ॥
ਸਿਰ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਥ ਤੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ, ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੇ ਅੰਗ ਵੇਖ ਕੇ ਸੈਨਾ ਟੁੱਟ ਗਈ।
9.16.63
विचित्रकवचे तस्मिन्हते मद्रनृपानुजे ।
हाहाकारं प्रकुर्वाणाः कुरवोऽभिप्रदुद्रुवुः ॥ ९.१६.६३ ॥
ਵਿਚਿੱਤਰ ਕਵਚ ਵਾਲਾ, ਮਦ੍ਰ ਰਾਜੇ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕੌਰਵ ਹਾਹਾਕਾਰ ਕਰਦੇ ਭੱਜ ਗਏ।
9.16.64
शल्यानुजं हतं दृष्ट्वा तावकास्त्यक्तजीविताः ।
वित्रेसुः पाण्डवभयात्प्रविध्वस्तास्तदा भृशम् ॥ ९.१६.६४ ॥
ਸ਼ਲ੍ਯ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਾਨ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਕ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕੰਬ ਕੇ ਖਿੰਡ ਗਏ।
9.16.65
तांस्तथा भज्यमानांस्तु कौरवान्भरतर्षभ ।
शिनेर्नप्ताऽकिरन्बाणैरभ्यवर्तत सात्यकिः ॥ ९.१६.६५ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੌਰਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ਿਨੀ ਦਾ ਪੋਤਾ ਸਾਤਿਅਕੀ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
9.16.66
तमायान्तं महेष्वासं दुष्प्रसह्यं दुरासदम् ।
हार्दिक्यस्त्वरितो राजन्प्रत्यगृह्णादभीतवत् ॥ ९.१६.६६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਾਰੀ, ਦੁਰਧਰਸ਼ ਅਤੇ ਅਣਪਹੁੰਚ ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ ਹਾਰਦਿਕਯ ਤੁਰੰਤ ਨਿਡਰ ਵਾਂਗ ਉਸਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
9.16.67
तौ समेतौ महात्मानौ वार्ष्णेयौ वरवाजिनौ ।
हार्दिक्यः सात्यकिश्चैव सिंहाविव बलोत्कटौ ॥ ९.१६.६७ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਤਮਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ੀ, ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਹਾਰਦਿਕਯ ਅਤੇ ਸਾਤਿਅਕੀ, ਬਲਵਾਨ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਏ।
9.16.68
इषुभिर्विमलाभासैश्छादयन्तौ परस्परम् ।
अर्चिर्भिरिव सूर्यस्य दिवाकरसमप्रभौ ॥ ९.१६.६८ ॥
ਨਿਰਮਲ ਚਮਕ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਢਕਦੇ ਹੋਏ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ।
9.16.69
चापमार्गबलोद्वूतान्मार्गणान्वृष्णिसिंहयोः ।
आकाशगानपश्याम पतङ्गानिव शीघ्रगान् ॥ ९.१६.६९ ॥
ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਬਲ ਨਾਲ ਛੱਡੇ ਗਏ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਬਾਣ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਉੱਡਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਅਸੀਂ ਵੇਖੇ।
9.16.70
सात्यकिं दशभिर्विद्ध्वा हयांश्चास्य त्रिभिः शरैः ।
चापमेकेन चिच्छेद हार्दिक्यो नतपर्वणा ॥ ९.१६.७० ॥
ਹਾਰਦਿਕਯ ਨੇ ਸਾਤਯਕੀ ਨੂੰ ਦਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਝੁਕੇ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
9.16.71
तन्निकृत्तं धनुःश्रेष्ठमपास्य शिनिपुङ्गवः ।
अन्यदादत्त वेगेन धनुर्जलदनिःस्वनम् ॥ ९.१६.७१ ॥
ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਕੇ, ਸ਼ਿਨੀ ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੇਘ-ਗਰਜਨ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ।
9.16.72
तदादाय धनुःश्रेष्ठं वरिष्ठः सर्वधन्विनाम् ।
हार्दिक्यं दशभिर्बाणैः प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे ॥ ९.१६.७२ ॥
ਉਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਧਨੁਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਨੇ ਹਾਰਦਿਕਯ ਨੂੰ ਦਸ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
9.16.73
ततो युगं रथेषां च च्छित्त्वा भल्लैः सुसंयतैः ।
अश्वांस्तस्यावधीत्तूर्णमुभौ च पार्ष्णिसारथी ॥ ९.१६.७३ ॥
ਫਿਰ ਰੱਥ ਦਾ ਜੂਲਾ ਅਤੇ ਬੰਧਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲੇ ਭੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਉਸਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਝਟਪਟ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਦੋਵਾਂ ਸਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ।
9.16.74
हार्दिक्यं विरथं दृष्ट्वा कृपः शारद्वतः प्रभो ।
अपोवाह ततः क्षिप्रं रथमारोप्य वीर्यवान् ॥ ९.१६.७४ ॥
ਹਾਰਦਿਕਯ ਨੂੰ ਰੱਥਹੀਣ ਦੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ਾਰਦਵਤ ਕ੍ਰਿਪ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਦੂਰ ਲੈ ਗਏ।
9.16.75
मद्रराजे हते राजन्विरथे कृतवर्मणि ।
दुर्योधनबलं सर्वं पुनरासीत्पराङ्मुखम् ॥ ९.१६.७५ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਦਰਰਾਜ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਦੇ ਰੱਥਹੀਣ ਹੋਣ ਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੈਨਾ ਫਿਰ ਪਿੱਠ ਫੇਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਈ।
9.16.76
स्व परे नान्वबुध्यन्त सैन्येन रजसा वृते ।
बलं तु हतभूयिष्ठं त्रस्तमासीत्पराङ्मुखम् ॥ ९.१६.७६ ॥
ਫੌਜ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਤੇ ਬੇਗਾਨੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ; ਬਹੁਤ ਮਾਰੀ ਗਈ ਫੌਜ ਡਰ ਕੇ ਪਿੱਠ ਫੇਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਈ।
9.16.77
ततो मुहूर्तात्तेऽपश्यन्रजो भौमं समुत्थितम् ।
विविधैः शोणितस्रावैः प्रशान्तं पुरुषर्षभ ॥ ९.१६.७७ ॥
ਫਿਰ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਿਸ਼ਭ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਧੂੜ ਅਨੇਕ ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
9.16.78
ततो दुर्योधनो दृष्ट्वा भग्नं स्वबलमन्तिकात् ।
जवेनापततः पार्थानेकः सर्वानवारयत् ॥ ९.१६.७८ ॥
ਫਿਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਟੁੱਟਦੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਰੋਕ ਲਿਆ।
9.16.79
पाण्डवान्सरथान्दृष्ट्वा धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ।
आनर्त्तं च दुराधर्षं शितैर्बाणैरवारयत् ॥ ९.१६.७९ ॥
ਰੱਥਾਂ ਸਮੇਤ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਅਤੇ ਦੁਰਜੇਯ ਆਨਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਨੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
9.16.80
तं परे नाभ्यवर्तन्त मर्त्या मृत्युमिवागतम् ।
अथान्यं रथमास्थाय हार्दिक्योऽपि न्यवर्तत ॥ ९.१६.८० ॥
ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਆਏ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਤਰੂ ਸਾਹਮਣਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਹਾਰਦਿਕਯ (ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ) ਵੀ ਦੂਜੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪਰਤ ਗਿਆ।
9.16.81
ततो युधिष्ठिरो राजा त्वरमाणो महारथः ।
चतुर्भिर्निजघानाश्वान्पत्रिभिः कृतवर्मणः।
विव्याध गौतमं चापि ष़ड्भिर्भल्लैः सुतेजनैः ॥ ९.१६.८१ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਟਿਰ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ ਮਹਾਰਥੀ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਦੇ ਚਾਰ ਘੋੜੇ ਤਿੰਨ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ; ਗੌਤਮ (ਕ੍ਰਿਪ) ਨੂੰ ਵੀ ਤਿੱਖੇ ਛੇ ਭੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
9.16.82
अश्वत्थामाः ततो राज्ञा हताश्वं विरथीकृतम् ।
तमपोवाह हार्दिक्यं स्वरथेन युधिष्ठिरात् ॥ ९.१६.८२ ॥
ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਘੋੜੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਰਥਹੀਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਉਸ ਨੂੰ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਆਪਣੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ।
9.16.83
ततः शारद्वतः षड्भिः प्रत्यविध्यद्युधिष्ठिरम् ।
विव्याध चाश्वान्निशितैस्तस्याष्टाभिः शिलीमुखैः ॥ ९.१६.८३ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਾਰਦ੍ਵਤ (ਕ੍ਰਿਪ) ਨੇ ਛੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਉੱਤੇ ਜਵਾਬੀ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ।
9.16.84
एवमेतन्महाराज युद्धशेषमवर्तत ।
तव दुर्मन्त्रिते राजन्सहपुत्रस्य भारत ॥ ९.१६.८४ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁੱਧ ਦਾ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਵਾਪਰਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਹ ਤੇਰੀਆਂ ਬੁਰੀਆਂ ਸਲਾਹਾਂ ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਵਾਪਰਿਆ।
9.16.85
तस्मिन्महेष्वासधरे विशस्ते ।
सङ्ग्राममध्ये कुरुपुङ्गवेन।
पार्थाः समेताः परमप्रहृष्टाः ।
शङ्खान्प्रदध्मुर्हतमीक्ष्य शल्यम् ॥ ९.१६.८५ ॥
ਉਸ ਮਹਾਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਰੂਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੱਲੋਂ, ਪਾਰਥ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸ਼ਲਯ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਏ।
9.16.86
युधिष्ठिरं च प्रशशंसुराजौ ।
पुरा सुरा वृत्रवधे यथेन्द्रम्।
चक्रुश्च नानाविधवाद्यशब्दा… ।
न्निनादयन्तो वसुधां समन्तात् ॥ ९.१६.८६ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ; ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਤਰ ਵਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ… ਕਰਕੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਧਰਤੀ ਗੂੰਜਾ ਦਿੱਤੀ।