महाभारत · अध्याय 9.20
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.20.1
तस्मिंस्तु निहते शूरे साल्वे समितिशोभने ।
तवाभज्यद्बलं वेगाद्वातेनेव महाद्रुमः ॥ ९.२०.१ ॥
युद्धात शोभणारा तो शूर साल्व मारला गेल्यावर, वाऱ्याने उन्मळलेल्या महावृक्षाप्रमाणे तुमचे सैन्य वेगाने कोसळले.
9.20.2
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा कृतवर्मा महारथः ।
दधार समरे शूरः शत्रुसैन्यं महाबलः ॥ ९.२०.२ ॥
सैन्य मोडलेले पाहून महारथी कृतवर्मा, महाबलवान शूर, युद्धात शत्रुसैन्याला रोखून धरता झाला.
9.20.3
सन्निवृत्तास्तु ते शूरा दृष्ट्वा सात्वतमाहवे ।
शैलोपमं स्थिरं राजन्कीर्यमाणं शरैर्युधि ॥ ९.२०.३ ॥
हे राजा, युद्धात पर्वताप्रमाणे स्थिर असलेला सात्वत बाणांनी झाकलेला पाहून ते शूर परत फिरले.
9.20.4
ततः प्रववृते युद्धं कुरूणां पाण्डवैः सह ।
निवृत्तानां महाराज मृत्युं कृत्वा निवर्तनम् ॥ ९.२०.४ ॥
मग, हे महाराजा, कौरव आणि पांडव यांच्यात युद्ध सुरू झाले; परत फिरलेल्या योद्ध्यांनी मृत्यूलाच आपले परतणे बनवले.
9.20.5
तत्राश्चर्यमभूद्युद्वं सात्वतस्य परैः सह ।
यदेको वारयामास पाण्डुसेनां दुरासदाम् ॥ ९.२०.५ ॥
तेथे सात्यकीचे शत्रूंशी युद्ध आश्चर्यकारक झाले, कारण एकटाच त्याने दुर्जय पांडवसेनेला रोखून धरले.
9.20.6
तेषामन्योन्यसुहृदां कृते कर्मणि दुष्करे ।
सिंहनादः प्रहृष्टानां दिविस्पृक्सुमहानभूत् ॥ ९.२०.६ ॥
परस्परांचे मित्र असलेल्या त्यांच्या दुष्कर कर्मामुळे हर्षित झालेल्या योद्ध्यांचा सिंहनाद स्वर्गाला भिडणारा इतका मोठा झाला.
9.20.7
तेन शब्देन वित्रस्तान्पाञ्चालान्भरतर्षभ ।
शिनेर्नप्ता महाबाहुरन्वपद्यत सात्यकिः ॥ ९.२०.७ ॥
त्या आवाजाने भयभीत झालेल्या पांचालांकडे, हे भरतर्षभा, शिनीचा नातू महाबाहू सात्यकी पुढे सरसावला.
9.20.8
स समासाद्य राजानं क्षेमधूर्तिं महाबलम् ।
सप्तभिर्निशितैर्बाणैरनयद्यमसादनम् ॥ ९.२०.८ ॥
त्याने महाबली राजा क्षेमधूर्तीजवळ जाऊन सात तीक्ष्ण बाणांनी त्याला यमसदनी पाठवले.
9.20.9
तमायान्तं महाबाहुं प्रवपन्तं शिताञ्शरान् ।
जवेनाभ्यपतद्वीमान्हार्दिक्यः शिनिपुङ्गवम् ॥ ९.२०.९ ॥
तीक्ष्ण बाण सोडत येणाऱ्या त्या महाबाहू शिनिश्रेष्ठावर वीर हार्दिक्य वेगाने तुटून पडला.
9.20.10
तौ सिंहाविव नर्दन्तौ धन्विनौ रथिनां वरौ ।
अन्योन्यमभिधावन्तौ शस्त्रप्रवरधारिणौ ॥ ९.२०.१० ॥
सिंहांप्रमाणे गर्जना करणारे, धनुर्धर आणि रथिकांमध्ये श्रेष्ठ असे ते दोघे उत्तम शस्त्रे धारण करून एकमेकांवर धावून गेले.
9.20.11
पाण्डवाः सहपाञ्चाला योधाश्चान्ये नृपोत्तमाः ।
प्रेक्षकाः समपद्यन्त तयोः पुरुषसिंहयोः ॥ ९.२०.११ ॥
पांडव, पांचाल आणि इतर श्रेष्ठ योद्धे व उत्तम राजे त्या दोन पुरुषसिंहांचे प्रेक्षक झाले.
9.20.12
नाराचैर्वत्सदन्तैश्च वृष्ण्यन्धकमहारथौ ।
अभिजघ्नतुरन्योन्यं प्रहृष्टाविव कुञ्चरौ ॥ ९.२०.१२ ॥
नाराच आणि वत्सदंत बाणांनी वृष्णी-अंधक कुलातील ते दोन महारथी आनंदित हत्तींप्रमाणे एकमेकांवर प्रहार करू लागले.
9.20.13
चरन्तौ विविधान्मार्गान्हार्दिक्यशिनिपुङ्गवौ ।
मुहुरन्तर्दधाते तौ बाणवृष्ट्या परस्परम् ॥ ९.२०.१३ ॥
विविध मार्गांवरून संचार करणारे हार्दिक्य आणि शिनीचे श्रेष्ठ वीर बाणांच्या वर्षावामुळे वारंवार एकमेकांच्या दृष्टीआड होत होते.
9.20.14
चापवेगबलोद्वूतान्मार्गणान्वृष्णिसिंहयोः ।
आकाशे समपश्याम पतङ्गानिव शीघ्रगान् ॥ ९.२०.१४ ॥
धनुष्याच्या वेगाने आणि बळाने उंचावलेले वृष्णिसिंहांचे बाण आकाशात वेगाने उडणाऱ्या पक्ष्यांसारखे दिसले.
9.20.15
तमेकं सत्यकर्माणमासाद्य हृदिकात्मजः ।
अविध्यन्निशितैर्बाणैश्चतुर्भिश्चतुरो हयान् ॥ ९.२०.१५ ॥
त्या एकट्या सत्यकर्म्याजवळ पोहोचून हृदिकपुत्राने तीक्ष्ण चार बाणांनी त्याचे चार घोडे विंधले.
9.20.16
स दीर्घबाहुः सङ्क्रुद्धस्तोत्रार्दित इव द्विपः ।
अष्टभिः कृतवर्माणमविध्यत्परमेषुभिः ॥ ९.२०.१६ ॥
दीर्घबाहू तो संतापून, अंकुशाने पीडिलेल्या हत्तीसारखा, कृतवर्म्याला आठ उत्कृष्ट बाणांनी विंधता झाला.
9.20.17
ततः पूर्णायतोत्सृष्टैः कृतवर्मा शिलाशितैः ।
सात्यकिं त्रिभिराहत्य धनुरेकेन चिच्छिदे ॥ ९.२०.१७ ॥
मग कृतवर्म्याने पूर्ण ताणून सोडलेल्या, दगडावर धार लावलेल्या बाणांनी सात्यकीला तीन बाणांनी घायाळ करून एका बाणाने त्याचे धनुष्य तोडले.
9.20.18
निकृत्तं तद्धनुःश्रेष्ठमपास्य शिनिपुङ्गवः ।
अन्यदादत्त वेगेन शैनेयः सशरं धनुः ॥ ९.२०.१८ ॥
तुटलेले ते श्रेष्ठ धनुष्य फेकून देऊन शिनिवंशातील श्रेष्ठ वीर शैनेयाने वेगाने बाणासह दुसरे धनुष्य उचलले.
9.20.19
तदादाय धनुःश्रेष्ठं वरिष्ठः सर्वधन्विनाम् ।
आरोप्य च धनुः शीघ्रं महावीर्यो महाबलः ॥ ९.२०.१९ ॥
ते श्रेष्ठ धनुष्य घेऊन, सर्व धनुर्धरांत श्रेष्ठ, महापराक्रमी आणि महाबलवान वीराने त्वरेने त्यावर प्रत्यंचा चढवली.
9.20.20
अमृष्यमाणो धनुषश्छेदनं कृतवर्मणा ।
कुपितोऽतिरथः शीघ्रं कृतवर्माणमभ्ययात् ॥ ९.२०.२० ॥
कृतवर्म्याने धनुष्य तोडल्याचे सहन न होऊन, क्रुद्ध झालेला अतिरथी त्वरेने कृतवर्म्यावर चालून गेला.
9.20.21
ततः सुनिशितैर्बाणैर्दशभिः शिनिपुङ्गवः ।
जघान सूतं चाश्वांश्च ध्वजं च कृतवर्मणः ॥ ९.२०.२१ ॥
मग शिनि-वंशातील श्रेष्ठ वीराने दहा अतितीक्ष्ण बाणांनी कृतवर्म्याचा सारथी, घोडे आणि ध्वज पाडले.
9.20.22
ततो राजन्महेष्वासः कृतवर्मा महारथः ।
हताश्वसूतं सम्प्रेक्ष्य रथं हेमपरिष्कृतम् ॥ ९.२०.२२ ॥
मग हे राजा, महाधनुर्धर महारथी कृतवर्म्याने घोडे आणि सारथी मारले गेलेला सोन्याने सजवलेला आपला रथ पाहिला.
9.20.23
रोषेण महताऽऽविष्टः शूलमुद्यम्य मारिष ।
चिक्षेप भुजवेगेन जिघांसुः शिनि पुङ्गवम् ॥ ९.२०.२३ ॥
हे माननीया! महान क्रोधाने व्यापलेल्या त्याने, शिनि-वंशातील श्रेष्ठ वीराला मारण्याच्या इच्छेने शूल उचलून बाहूच्या वेगाने फेकला.
9.20.24
तच्छूलं सात्वतो ह्याजौ निर्भिद्य निशितैः शरैः ।
चूर्णितं पातयामास मोहयन्निव माधवम्।
ततोऽपरेण भल्लेन हृद्येनं समताडयत् ॥ ९.२०.२४ ॥
युद्धात सात्वताने त्या शूलाला तीक्ष्ण बाणांनी भेदून चूर्ण करून पाडले, जणू माधवाला मोहवीत असावा. मग दुसऱ्या भल्लाने त्याच्या हृदयावर प्रहार केला.
9.20.25
सुयुद्वे युयुधानेन हताश्वो हतसारथिः ।
कृतवर्मा कृतास्त्रेण धरमीमन्वपद्यत ॥ ९.२०.२५ ॥
त्या उत्तम युद्धात युयुधानाने (सात्यकीने) घोडे आणि सारथी मारले तेव्हा, अस्त्रकुशल धर्मात्मा कृतवर्मा अशा स्थितीला आला.
9.20.26
तस्मिन्सात्यकिना वीरे द्वैरथे विरथीकृते ।
समपद्यत सर्वेषां सैन्यानां सुमहद्भयम् ॥ ९.२०.२६ ॥
त्या वीराला सात्यकीने द्वैरथ युद्धात रथहीन केले तेव्हा सर्व सैन्यांमध्ये मोठे भय उत्पन्न झाले.
9.20.27
पुत्राणां तव चात्यर्थं विषादः समजायत ।
हतसूते हताश्वे तु विरथे कृतवर्मणि ॥ ९.२०.२७ ॥
कृतवर्म्याचा सारथी आणि घोडे मारले गेले आणि तो रथहीन झाला तेव्हा तुमच्या पुत्रांना फार खेद झाला.
9.20.28
हताश्वं च समालक्ष्य हतसूतमरिन्दम ।
अभ्यधावत्कृपो राजञ्जिघांसुः शिनिपुङ्गवम् ॥ ९.२०.२८ ॥
हे अरिंदमा! सात्यकीचे घोडे आणि सारथी मारले गेले आहेत असे पाहून, हे राजा, कृप त्याला मारण्याच्या इच्छेने त्याच्यावर धावला.
9.20.29
तमारोप्य रथोपस्थे मिषतां सर्वधन्विनाम् ।
अपोवाह महाबाहुं तूर्णमायोधनादपि ॥ ९.२०.२९ ॥
सर्व धनुर्धरांच्या देखत त्याला रथाच्या तळाशी चढवून, त्या महाबाहूला त्वरेने रणभूमीवरून दूर नेले.
9.20.30
शैनेयेऽधिष्ठिते राजन्विरथे कृतवर्मणि ।
दुर्योधनबलं सर्वं पुनरासीत्पराङ्मुखम् ॥ ९.२०.३० ॥
हे राजा, सात्यकी पुढे उभा राहिल्यावर आणि कृतवर्मा रथहीन झाल्यावर, दुर्योधनाचे सर्व सैन्य पुन्हा पाठ फिरवून पळाले.
9.20.31
तत्परे नान्वबुध्यन्त सैन्येन रजसा वृताः ।
तावकाः प्रद्रुता राजन्दुर्योधनमृते नृपम् ॥ ९.२०.३१ ॥
शत्रूंनी धुळीने झाकलेल्या त्या सैन्याकडे लक्ष दिले नाही. हे राजा, तुमचे सैनिक पळून गेले, फक्त राजा दुर्योधनाला सोडून.
9.20.32
दुर्योधनस्तु सम्प्रेक्ष्य भग्नं स्वबलमन्तिकात् ।
जवेनाभ्यपतत्तूर्णं सर्वांश्चैको न्यवारयत् ॥ ९.२०.३२ ॥
पण दुर्योधनाने जवळच आपले सैन्य तुटलेले पाहिले आणि एकटाच वेगाने पुढे धावून सर्वांना अडवले.
9.20.33
पाण्डूंश्च सर्वान्सङ्क्रुद्धो धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ।
शिखण्डिनं द्रौपदेयान्पाञ्चालानां च ये गणाः ॥ ९.२०.३३ ॥
क्रोधाने पेटून त्याने सर्व पांडवांना, धृष्टद्युम्न आणि पार्षताला, शिखंडीला, द्रौपदीच्या पुत्रांना आणि पांचालांच्या जे गण होते त्यांना सामोरे गेला.
9.20.34
केकयान्सोमकांश्चैव सृञ्जयांश्चैव मारिष ।
असम्भ्रमं दुराधर्षः शितैर्बाणैरवाकिरत् ॥ ९.२०.३४ ॥
हे माननीय, केकय, सोमक आणि सृंजयांनाही त्या दुर्धर्ष वीराने न घाबरता तीक्ष्ण बाणांनी झाकून टाकले.
9.20.35
अतिष्ठदाहवे यत्तः पुत्रस्तव महाबलः ।
यथा यज्ञे महानग्निर्मन्त्रपूतः प्रकाशते।
तथा दुर्योधनो राजा सङ्ग्रामे सर्वतोऽभवत् ॥ ९.२०.३५ ॥
तुमचा महाबली पुत्र युद्धात सावधान उभा राहिला. यज्ञात मंत्रांनी पवित्र केलेला महान अग्नी जसा तेजाने चमकतो, तसा राजा दुर्योधन रणांगणात सर्वत्र प्रकाशला.
9.20.36
तं परे नाभ्यवर्तन्त मर्त्या मृत्युमिवाहवे ।
अथान्यं रथमास्थाय हार्दिक्यः समपद्यत ॥ ९.२०.३६ ॥
युद्धात मर्त्य मृत्यूजवळ जात नाहीत तसे शत्रू त्याच्याजवळ गेले नाहीत. मग हार्दिक्य दुसऱ्या रथावर चढून तिथे आला.