Mahābhārata · Adhyāya 9.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.22.1
वर्तमाने तदा युद्धे घोररूपे भयानके ।
अभज्यत बलं तत्र तव पुत्रस्य पाण्डवैः ॥ ९.२२.१ ॥
Mientras aquella terrible y espantosa batalla proseguía, el ejército de tu hijo fue quebrado allí por los Pāṇḍavas.
9.22.2
तांस्तु सर्वानयन्तेन सन्निवार्य महारथाः ।
पुत्रास्ते योधयामासुः पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ९.२२.२ ॥
Pero, deteniéndolos a todos, tus hijos, grandes guerreros de carro, combatieron contra la división de los Pāṇḍavas.
9.22.3
निवृत्ताः सहसा योधास्तव पुत्रजयैपिणः ।
सन्निवृत्तेषु तेष्वेवं युद्धमासीत्सुदारुणम्।
तावकानां परेषां च देवासुररणोपभम् ॥ ९.२२.३ ॥
Los guerreros que buscaban la victoria para tus hijos se volvieron de repente. Cuando así se volvieron, hubo una batalla espantosa, semejante a la guerra de dioses y demonios, tanto en tu bando como en el contrario.
9.22.4
परेषां तावकानां च नासीत्कश्चित्पराङ्मुखः ॥ ९.२२.४ ॥
Ni entre los enemigos ni en tu bando hubo nadie que volviera la espalda a la batalla.
9.22.5
अनुमानेन युध्यन्ते सञ्ज्ञाभिश्च परस्परम् ।
तेषां क्षयो महानासीद्युध्यतामितरेतरम् ॥ ९.२२.५ ॥
Luchaban unos contra otros guiándose por la conjetura y por señales, y hubo una gran matanza entre quienes se combatían mutuamente.
9.22.6
ततो युधिष्ठिरो राजा क्रोधेन महता युतः ।
जिगीषमाणः सङ्ग्रामे धार्तराष्ट्रान्सराजकान् ॥ ९.२२.६ ॥
Entonces el rey Yudhiṣṭhira, lleno de gran cólera y deseando vencer en la batalla a los hijos de Dhṛtarāṣṭra junto con sus reyes, avanzó.
9.22.7
त्रिभिः शारद्वतं विद्व्वा रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः ।
चतुर्भिर्निजघानाश्वान्कल्याणान्कृतवर्मणः ॥ ९.२२.७ ॥
Tras herir a Śāradvata con tres flechas, mató los hermosos caballos de Kṛtavarman con cuatro flechas de plumas doradas afiladas en piedra.
9.22.8
अश्वत्थामा तु हार्दिक्यमपोवाह यशस्विनम् ।
अथ शारद्वतोऽष्टाभिः प्रत्यविध्यद्युधिष्ठिरम् ॥ ९.२२.८ ॥
Aśvatthāman llevó lejos al famoso Hārdikya; luego Śāradvata hirió a Yudhiṣṭhira a cambio con ocho flechas.
9.22.9
ततो दुर्योधनो राजा रथान्सप्तशतान्रणे ।
प्रैषयद्यत्र राजाऽसौ धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ९.२२.९ ॥
Entonces el rey Duryodhana envió setecientos carros a la batalla, hacia donde estaba el rey Yudhiṣṭhira, hijo de Dharma.
9.22.10
ते रथा रथिभिर्युक्ता मनोमारुतरंहसः ।
अभ्यद्रवन्त सङ्ग्रामे कौन्तेयस्य रथं प्रति ॥ ९.२२.१० ॥
Aquellos carros, uncidos a sus aurigas y veloces como la mente o el viento, se lanzaron en la batalla hacia el carro del hijo de Kuntī.
9.22.11
ते समन्तान्महाराज परिवार्य युधिष्ठिरम् ।
अदृश्यं सायकैश्चक्रुर्मेघा इव दिवाकरम् ॥ ९.२२.११ ॥
Rodeando a Yudhiṣṭhira por todos lados, gran rey, lo ocultaron con flechas, como las nubes ocultan el sol.
9.22.12
तं दृष्ट्वा धर्मराजानं कौरवेयैस्तथावृतम् ।
नामृष्यन्त सुसंरब्धाः शिखण्डिप्रमुखा रथाः ॥ ९.२२.१२ ॥
Al ver así rodeado al rey Dharma (Yudhiṣṭhira) por los Kauravas, los aurigas encabezados por Śikhaṇḍin, muy airados, no pudieron soportarlo.
9.22.13
रथैरश्ववरैर्युक्तैः किङ्किणीजालसंवृतैः ।
आजग्मुरथ रक्षन्तः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ९.२२.१३ ॥
En carros tirados por excelentes caballos y cubiertos de redes de cascabeles, llegaron y protegían a Yudhiṣṭhira, el hijo de Kuntī.
9.22.14
ततः प्रववृते रौद्रः सङ्ग्रामः शोणितोदकः ।
पाण्डवानां कुरूणां च यमराष्ट्रविवर्धनः ॥ ९.२२.१४ ॥
Entonces estalló una terrible batalla entre los Pāṇḍavas y los Kurus, cuya agua era la sangre, que aumentaba el reino de Yama.
9.22.15
रथान्सप्तशतान्हत्वा कुरूणामाततायिनाम् ।
पाण्डवाः सह पाञ्चालैः पुनरेवाभ्यवारयन् ॥ ९.२२.१५ ॥
Tras matar a setecientos guerreros en carro de los kurus agresores, los Pāṇḍavas junto con los Pāñcālas los volvieron a repeler.
9.22.16
तत्र युद्धं महच्चासीत्तव पुत्रस्य पाण्डवैः ।
न च तत्तादृशं दृष्टं नैव चापि परिश्रुतम् ॥ ९.२२.१६ ॥
Allí hubo una gran batalla entre tu hijo y los Pāṇḍavas, tal como nunca se había visto ni oído.
9.22.17
वर्तमाने तदा युद्धे निर्मर्यादे समन्ततः ।
वध्यमानेषु योधेषु तावकेष्वितरेषु च ॥ ९.२२.१७ ॥
Mientras aquella batalla seguía sin límites por todas partes, guerreros tuyos y de los demás iban cayendo.
9.22.18
विनदत्सु च योधेषु शङ्खवर्यैश्च पूरितैः ।
उत्क्रुष्टैः सिंहनादैश्च गर्जितैश्चैव धन्विनाम् ॥ ९.२२.१८ ॥
Mientras los guerreros rugían y se tocaban los mejores caracolas, resonaban los gritos, rugidos de león y truenos de los arqueros.
9.22.19
अतिप्रवृत्ते युद्धे च छिद्यमानेषु मर्मसु ।
धावमानेषु योधेषु जयगृद्धिषु मारिष ॥ ९.२२.१९ ॥
Cuando la batalla se desbordó sin medida, cuando los puntos vitales eran cortados y los guerreros ávidos de victoria corrían, ¡oh, señor!
9.22.20
संहारे सर्वतो जाते पृथिव्यां शोकसम्भवे ।
वह्नीनामुत्तमस्त्रीणां सीमन्तोद्धरणे कृते ॥ ९.२२.२० ॥
Cuando la destrucción se extendió por todas partes y el dolor nació sobre la tierra, y la raya del cabello de las mejores mujeres fue arrancada,
9.22.21
निर्मर्यादे महायुद्धे वर्तमाने सुदारुणे ।
प्रादुरासन्विनाशाय तदोत्पाताः सुदारुणाः ॥ ९.२२.२१ ॥
Mientras la gran batalla, sin límites y espantosa, seguía su curso, aparecieron terribles presagios de destrucción.
9.22.22
चचाल शब्दं कुर्वाणा सपर्वतवना मही ।
सदण्डाः सोल्मुका राजन्कीर्यमाणाः समन्ततः ॥ ९.२२.२२ ॥
La tierra, con sus montañas y bosques, tembló produciendo un estruendo, oh rey, mientras bastones y teas ardientes eran esparcidos por todas partes.
9.22.23
उल्काः पेतुर्दिवो भूमावाहत्य रविमण्डलम् ।
विष्वग्वाताः प्रादुरासन्नीचैः शर्करवर्षिणः ॥ ९.२२.२३ ॥
Meteoros cayeron del cielo, chocando contra el disco del sol y precipitándose a la tierra; vientos soplaron desde todas las direcciones, y aparecieron ráfagas bajas que llovían grava.
9.22.24
अश्रूणि मुमुचुर्नागा वेपथुं चास्पृशन्भृशम् ।
एतान्धोराननादृत्य समुत्पातान्सुदारुणान् ॥ ९.२२.२४ ॥
Los elefantes derramaron lágrimas y temblaron violentamente, sin prestar atención a estos terribles y espantosos presagios.
9.22.25
पुनर्युद्धाय संयत्ताः क्षत्रियास्तस्थुरव्यथाः ।
रमणीये कुरुक्षेत्रे पुण्ये स्वर्गं यियासवः ॥ ९.२२.२५ ॥
De nuevo los guerreros, dispuestos a la batalla, se mantuvieron sin temor en el hermoso y sagrado Kurukṣetra, deseosos de ir al cielo.
9.22.26
ततो गान्धारराजस्य पुत्रः शकुनिरब्रवीत् ।
युध्यध्वमग्रतो यावत्पृष्ठतो हन्मि पाण्डवान् ॥ ९.२२.२६ ॥
Entonces Śakuni, hijo del rey de Gandhāra, dijo: "Combatid de frente mientras yo golpeo a los Pāṇḍavas por detrás."
9.22.27
ततो नः सम्प्रायातानां मद्रयोधास्तरस्विनः ।
हृष्टाः किलाकिलाशब्दमकुर्वत परे तथा ॥ ९.२२.२७ ॥
Entonces nuestros veloces guerreros madras, avanzando, llenos de alegría, lanzaron un grito "kila-kila", y los demás hicieron lo mismo.
9.22.28
अस्मांस्तु पुनरासाद्य लब्धलक्षा दुरासदाः ।
शरासनानि धुन्वन्तः शरवर्षैरवाकिरन् ॥ ९.२२.२८ ॥
Pero volvieron a caer sobre nosotros, habiendo hallado su blanco, invencibles, sacudiendo sus arcos, y nos cubrieron con una lluvia de flechas.
9.22.29
ततो हतं परैस्तत्र मद्रराजबलं तदा ।
दुर्योधनबलं दृष्ट्वा पुनरासीत्पराङ्मुखम् ॥ ९.२२.२९ ॥
Entonces, al ver el ejército del rey de los madras abatido allí por el enemigo, el ejército de Duryodhana volvió a darse la vuelta.
9.22.30
गान्धारराजस्तु पुनर्वाक्यमाह ततो बली ।
निवर्तध्वमधर्मज्ञा युध्यध्वं किं सृतेन वः ॥ ९.२२.३० ॥
Entonces el poderoso rey de Gandhāra habló de nuevo: "¡Volved atrás, vosotros que ignoráis el dharma! ¡Combatid! ¿De qué sirve huir?"
9.22.31
अनीकं दशसाहस्रमश्वानां भरतर्षभ ।
आसीद्गान्धारराजस्य विशालप्रासयोधिनाम् ॥ ९.२२.३१ ॥
Oh toro de los Bharatas, el rey de Gandhāra tenía una división de diez mil caballos, con guerreros de anchas lanzas.
9.22.32
बलेन तेन विक्रम्य वर्तमाने जनक्षये ।
पृष्ठतः पाण्डवानीकमभ्यघ्नन्निशितैः शरैः ॥ ९.२२.३२ ॥
Con aquella fuerza avanzaron con audacia mientras continuaba la matanza de hombres, y golpearon el ejército pāṇḍava por detrás con flechas afiladas.
9.22.33
तदभ्रमिव वातेन क्षिप्यमाणं समन्ततः ।
अभज्यत महाराज पाण्डूनां सुमहद्बलम् ॥ ९.२२.३३ ॥
Oh gran rey, como una nube dispersada por el viento por todos lados, el gran ejército de los Pāṇḍava fue quebrado.
9.22.34
ततो युधिष्ठिरः प्रेक्ष्य भग्नं स्वबलमन्तिकात् ।
अभ्यनोदयदव्यग्रः सहदेवं महाबलम् ॥ ९.२२.३४ ॥
Entonces Yudhiṣṭhira, viendo su propio ejército quebrado cerca, sin turbarse, impulsó al poderoso Sahadeva.
9.22.35
असौ सुबलपुत्रो नो जघनं पीड्य दंशितः ।
सैन्यानि सूदयत्येष पश्य पाण्डव दुर्मतिः ॥ ९.२२.३५ ॥
Este hijo de Subala, presionando con fuerza nuestra retaguardia, blindado, está masacrando a las tropas. Mírale, oh Pāṇḍava, a este malvado.
9.22.36
गच्छ त्वं द्रौपदेयैश्च शकुनिं सौबलं जहि ।
रथानीकमहं धक्ष्ये पाञ्चालसहितोऽनघ ॥ ९.२२.३६ ॥
Ve con los hijos de Draupadī y abate a Śakuni, el hijo de Subala. Oh intachable, yo, junto con los Pāñcāla, quemaré la división de carros.
9.22.37
गच्छन्तु कुञ्जराः सर्वे वाजिनश्च सह त्वया ।
पादाताश्च त्रिसाहस्राः शकुनिं तैर्वृतो जहि ॥ ९.२२.३७ ॥
Que todos los elefantes y caballos vayan contigo, y que los tres mil soldados de infantería, rodeados por ellos, abatan a Śakuni.
9.22.38
ततो गजाः सप्तशताश्चापपाणिभिरास्थिताः ।
पञ्च चाश्वसहस्राणि सहदेवश्च वीर्यवान् ॥ ९.२२.३८ ॥
Entonces setecientos elefantes, montados por arqueros con arcos en mano, y cinco mil caballos, y el poderoso Sahadeva (avanzaron).
9.22.39
पादाताश्च त्रिसाहस्रा द्रौपदेयाश्च सर्वशः ।
रणे ह्यभ्यद्रवंस्ते तु शकुनिं युद्धदुर्मदम् ॥ ९.२२.३९ ॥
Los tres mil soldados de infantería y todos los hijos de Draupadī se lanzaron sobre Śakuni, ebrio de furia bélica, en el combate.
9.22.40
ततस्तु सौबलो राजन्नभ्यतिक्रम्य पाण्डवान् ।
जघान पृष्ठतः सेनां जयगृद्वः प्रतापवान् ॥ ९.२२.४० ॥
Entonces, oh rey, el hijo de Subala (Śakuni), pasando más allá de los Pāṇḍavas, ansioso de victoria y poderoso, abatió al ejército por la retaguardia.
9.22.41
अश्वारोहास्तु संरब्धाः पाण्डवानां तरस्विनाम् ।
प्राविशन्सौबलानीकमभ्यतिक्रम्य तान्रथान् ॥ ९.२२.४१ ॥
Pero los jinetes furiosos de los veloces Pāṇḍavas, pasando más allá de aquellos carros, entraron en el ejército de Śakuni.
9.22.42
ते तत्र सादिनः शूराः सौबलस्य महद्बलम् ।
रणमध्ये व्यतिष्ठन्त शरवर्षैरवाकिरन् ॥ ९.२२.४२ ॥
Allí aquellos héroes jinetes se mantuvieron firmes en medio del gran ejército de Śakuni, en la batalla, y lo cubrieron con lluvias de flechas.
9.22.43
तदुद्यतगदाप्रासमकापुरुषसेवितम् ।
प्रावर्तत महद्युद्धं राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ९.२२.४३ ॥
Con mazas y lanzas levantadas, frecuentado por hombres valientes, comenzó aquella gran batalla, oh rey, por vuestro mal consejo.
9.22.44
उपारमन्त ज्याशब्दाः प्रेक्षका रथिनोऽभवन् ।
न हि स्वेषां परेषां वा विशेषः प्रत्यदृश्यत ॥ ९.२२.४४ ॥
Cesaron los sonidos de las cuerdas de los arcos, y los aurigas se volvieron espectadores, pues no se distinguía entre los propios y los enemigos.
9.22.45
शूरबाहुविसृष्टानां शक्तीनां भरतर्षभ ।
ज्योतिषामिव सम्पातमपश्यन्कुरुपाण्डवाः ॥ ९.२२.४५ ॥
Oh toro de los Bharatas, la caída de las lanzas lanzadas por los brazos de los héroes fue vista por los Kurus y Pāṇḍavas como la caída de luces.
9.22.46
ऋष्टिभिर्विमलाभिश्च तत्रतत्र विशाम्पते ।
सम्पतन्तीभिराकाशमावृतं बह्वशोभत ॥ ९.२२.४६ ॥
Oh señor de los hombres, el cielo, cubierto aquí y allá por las brillantes rishtis que caían, resplandeció grandemente.
9.22.47
प्रासानां पततां राजन्रूपमासीत्समन्ततः ।
शलभानामिवाकाशे तदा भरतसत्तम ॥ ९.२२.४७ ॥
Oh rey, la apariencia de las lanzas que caían por todas partes en el cielo era como de langostas, oh mejor de los Bharatas.
9.22.48
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गा विप्रविद्धैर्नियन्तृभिः ।
हयाः परिपतन्तिस्म शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.२२.४८ ॥
Con todos sus miembros manchados de sangre, los caballos, con sus jinetes derribados, caían por centenares y por millares.
9.22.49
अन्योन्यं परिपिष्टाश्च समासाद्य परस्परम् ।
सुविक्षताः स्म दृश्यन्ते वमन्तो रुधिरं मुखैः ॥ ९.२२.४९ ॥
Aplastados unos contra otros y gravemente heridos en sus mutuos choques, se les veía vomitando sangre por la boca.
9.22.50
ततोऽभवत्तमो घोरं सैन्येन रजसा वृतम् ।
तानपाक्रमतोऽद्राक्षं तस्माद्देशादरिन्दम ॥ ९.२२.५० ॥
Entonces surgió una oscuridad terrible, envuelta por el polvo del ejército. Oh domador de enemigos, los vi retirarse de aquel lugar.
9.22.51
अश्वान्राजन्मनुष्यांश्च रजसा संवृते सति ।
भूमौ निपतिताश्चान्ये वमन्तो रुधिरं बहु ॥ ९.२२.५१ ॥
Oh rey, cuando todo quedó cubierto de polvo, caballos, hombres y otros cayeron al suelo, vomitando mucha sangre.
9.22.52
केशाकेशि समालग्ना न शेकुश्चेष्टितुं नराः ।
अन्योन्यमश्वपृष्ठेभ्यो विकर्षन्तो महाबलाः ॥ ९.२२.५२ ॥
Aferrados cabello con cabello, los hombres no podían moverse; los poderosos se arrastraban unos a otros desde los lomos de los caballos.
9.22.53
मल्ला इव समासाद्य निजघ्नुरितरेतरम् ।
अश्वैश्च व्यपकृष्यन्त बहवोऽत्र गतासवः ॥ ९.२२.५३ ॥
Como luchadores se enfrentaron y se golpearon unos a otros; arrastrados por los caballos, muchos aquí perdieron la vida.
9.22.54
भूमौ निपतिताश्चान्ये बहवो विजयैषिणः ।
तत्रतत्र व्यदृश्यन्त पुरुषाः शूरमानिनः ॥ ९.२२.५४ ॥
Muchos otros yacían caídos en el suelo, hombres que habían buscado la victoria y se creían héroes, vistos aquí y allá.
9.22.55
रक्तोक्षितैश्छिन्नभुजैरवकृष्टशिरोरुहैः ।
व्यदृश्यत मही कीर्णा शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.२२.५५ ॥
La tierra se veía cubierta por cientos y miles de cuerpos manchados de sangre, con brazos cortados y cabellos arrancados.
9.22.56
दूरं न शक्यं तत्रासीद्गन्तुमश्वेन केनचित् ।
साश्वारोहैर्हतैरश्वैरावृते वसुधातले ॥ ९.२२.५६ ॥
Allí ningún caballo podía avanzar lejos, pues la superficie de la tierra estaba cubierta de caballos muertos y sus jinetes.
9.22.57
रुधिरोक्षितसन्नाहैरात्तशस्त्रैरुदायुधैः ।
नानाप्रहरणैर्घोरैः परस्परवधैषिभिः।
सुसन्निकृष्टे सङ्ग्रामे हतभूयिष्ठसैनिके ॥ ९.२२.५७ ॥
En aquella batalla librada a corta distancia, donde la mayoría de los soldados habían caído, entre guerreros con armaduras manchadas de sangre, armas empuñadas y en alto, con diversas y terribles armas, cada uno deseoso de la muerte del otro.
9.22.58
स मुहूर्तं ततो युद्ध्वा सौबलोऽथ विशाम्पते ।
षट्साहस्रैर्हयैः शिष्टेरपायाच्छकुनिस्ततः ॥ ९.२२.५८ ॥
Entonces, oh señor de los pueblos, tras combatir un momento, el hijo de Subala, Śakuni, huyó con los seis mil caballos que quedaban.
9.22.59
तथैव पाण्डवानीकं रुधिरेण समुक्षितम् ।
षट्साहस्रैर्हयैः शिष्टेरपायाच्छ्रान्तवाहनम् ॥ ९.२२.५९ ॥
Del mismo modo, el ejército de los Pāṇḍavas, completamente manchado de sangre, huyó con sus carros fatigados y los seis mil caballos restantes.
9.22.60
अश्वारोहाश्च पाण्डूनामब्रुवन्रुधिरोक्षिताः ।
सुसन्निकृष्टे सङ्ग्रामे भूयिष्ठे त्यक्तजीविताः ॥ ९.२२.६० ॥
Los jinetes de los Pāṇḍavas, manchados de sangre y dispuestos a dar la vida, hablaron así en aquella gran batalla librada a corta distancia.
9.22.61
न हि शक्यं रथैर्योद्धुं कुत एव महागजैः ।
रथानेव रथा यान्तु कुञ्जराः कुञ्जरानपि ॥ ९.२२.६१ ॥
No es posible luchar con carros, y menos aún con grandes elefantes. Que los carros vayan contra los carros y los elefantes contra los elefantes.
9.22.62
प्रतियातो हि शकुनिः स्वमनीकमवस्थितः ।
न पुनः सौबलो राजा योद्धुमभ्यागमिष्यति ॥ ९.२२.६२ ॥
Śakuni se ha retirado y se ha situado en su propio ejército; el rey, hijo de Subala, no volverá a venir a combatir.
9.22.63
ततस्तु द्रौपदेयाश्च ते च मत्ता महाद्विपाः ।
प्रययुर्यत्र पाञ्चाल्यो धृष्टद्युम्नो महारथः ॥ ९.२२.६३ ॥
Entonces los hijos de Draupadī y aquellos grandes elefantes enloquecidos fueron allí donde estaba el príncipe pāñcāla, el gran auriga Dhṛṣṭadyumna.
9.22.64
सहदेवोऽपि कौरव्य रजोमेघे समुत्थिते ।
एकाकी प्रययौ तत्र यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ९.२२.६४ ॥
Oh descendiente de Kuru, cuando se levantó la nube de polvo, también Sahadeva fue solo allí donde estaba el rey Yudhiṣṭhira.
9.22.65
ततस्तेषु प्रयातेषु शकुनिः सौबलः पुनः ।
पार्श्वतोऽभ्यहनत्क्रुद्धो धृष्टद्युम्नस्य वाहिनीम् ॥ ९.२२.६५ ॥
Cuando ellos se fueron, Śakuni, hijo de Subala, encolerizado, volvió a golpear desde el flanco el ejército de Dhṛṣṭadyumna.
9.22.66
तत्पुनस्तुमुलं युद्धं प्राणांस्त्यक्त्वाऽभ्यवर्तत ।
तावकानां परेषां च परस्परवधैषिणाम् ॥ ९.२२.६६ ॥
Entonces aquella batalla tumultuosa continuó de nuevo, abandonando la vida los tuyos y los enemigos, cada uno deseoso de la muerte del otro.
9.22.67
ते चान्योन्यमवैक्षन्त तस्मिन्वीरसमागमे ।
योधाः पर्यपतन्राजञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.२२.६७ ॥
En aquel encuentro de héroes se miraron unos a otros. Oh rey, los guerreros cayeron por centenares y por miles.
9.22.68
असिभिश्छिद्यमानानां शिरसां लोकसंक्षये ।
प्रादुरासीन्महाञ्शब्दस्तालानां पततामिव ॥ ९.२२.६८ ॥
En la destrucción del mundo surgió un gran sonido de cabezas cortadas por espadas, como el de palmeras que caen.
9.22.69
विमुक्तानां शरीराणां छिन्नानां पततां भुवि ।
सायुधानां च बाहूनामूरूणां च विशाम्पते।
आसीत्कटकटाशब्दः सुमहान्रोमहर्षणः ॥ ९.२२.६९ ॥
Oh señor de los hombres, surgió un gran estruendo que erizaba el cabello, de cuerpos cortados que caían al suelo, de brazos con armas y de muslos.
9.22.70
निघ्नन्तो निशितैः शस्त्रैर्भ्रातॄन्पुत्रान्सखीनपि ।
योधाः परिपतन्ति स्म यथाऽऽमिषकृते खगाः ॥ ९.२२.७० ॥
Golpeando con armas afiladas incluso a hermanos, hijos y amigos, los guerreros caían, como aves que se lanzan por la carne.
9.22.71
अन्योन्यं प्रतिसंरब्धाः समासाद्य परस्परम् ।
अहम्पूर्वमहम्पूर्वमिति निघ्नन्सहस्रशः ॥ ९.२२.७१ ॥
Enfurecidos unos contra otros, encontrándose cara a cara, gritando '¡yo primero! ¡yo primero!', matando por miles.
9.22.72
संयातेनासनभ्रष्टैरश्वारोहैर्गतासुभिः ।
हयाः परिपतन्ति स्म शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.२२.७२ ॥
Caballos en carga, con jinetes arrojados de sus asientos y sin vida, caían por centenares y por miles.
9.22.73
स्फुरतां प्रतिपिष्टानामश्वानां शीघ्रगामिनाम् ।
स्तनतां च मनुष्याणां सन्नद्धानां विशाम्पते ॥ ९.२२.७३ ॥
Entre los caballos veloces que se retorcían aplastados y los hombres armados que gemían, oh señor de los pueblos.
9.22.74
शक्त्यृष्टिप्रासशब्दश्च तुमुलः समपद्यत ।
भिन्दतां परमर्माणि राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ९.२२.७४ ॥
Oh rey, por tu mal consejo surgió un estruendo tumultuoso de lanzas, jabalinas y picas que atravesaban los puntos vitales.
9.22.75
श्रमाभिभूताः संरब्धा श्रान्तवाहाः पिपासवः ।
विक्षताश्च शितैः शस्त्रैरभ्यवर्न्तत तावकाः ॥ ९.२२.७५ ॥
Abrumados por el cansancio, encolerizados, con las monturas agotadas, sedientos y heridos por armas afiladas, avanzaron tus hombres.
9.22.76
मत्ता रुधिरगन्धेन बहवोऽत्र विचेतसः ।
जघ्नुः परान्स्वकांश्चैव प्राप्तान्प्राप्ताननन्तरान् ॥ ९.२२.७६ ॥
Aquí muchos, enloquecidos por el olor de la sangre y con la mente trastornada, mataron a los enemigos y a los suyos, a los que se acercaban y a los que estaban cerca.
9.22.77
बहवश्च गतप्राणाः क्षत्रिया जयगृद्विनः ।
भूमावभ्यपतन्राजञ्शरवृष्टिभिरावृताः ॥ ९.२२.७७ ॥
Oh rey, muchos kṣatriyas, ávidos de victoria, sin vida y cubiertos por lluvias de flechas, cayeron al suelo.
9.22.78
वृकगृध्रशृगालानां तुमुले मोदनेऽहनि ।
आसीद्बलक्षयो घोरस्तव पुत्रस्य पश्यतः ॥ ९.२२.७८ ॥
En aquel día tumultuoso, banquete de lobos, buitres y chacales, ocurrió la terrible destrucción del ejército mientras tu hijo lo presenciaba.
9.22.79
नराश्वकायैः सञ्छन्ना भूमिरासीद्विशाम्पते ।
रुधिरोदकचित्रा च भीरूणां भयवर्धिनी ॥ ९.२२.७९ ॥
Oh señor de los pueblos, la tierra estaba cubierta con los cuerpos de hombres y caballos, teñida por corrientes de sangre, aumentando el temor de los temerosos.
9.22.80
असिभिः पट्टसैः शूलैस्तक्षमाणाः पुनःपुनः ।
तावकाः पाण्वेयाश्च न न्यवर्तन्त भारत ॥ ९.२२.८० ॥
Cortando una y otra vez con espadas, mazas y lanzas, tus guerreros y los hijos de Pāṇḍu no retrocedieron, oh Bhārata.
9.22.81
प्रहरन्तो यथाशक्ति यावत्प्राणस्य धारणम् ।
योधाः परिपतन्ति स्म वमन्तो रुधिरं मुखैः ॥ ९.२२.८१ ॥
Golpeando según su fuerza mientras les quedó vida, los guerreros caían vomitando sangre por la boca.
9.22.82
शिरो गृहीत्वा केशेषु कबन्धः स प्रदृश्यते ।
उद्यम्य च शितं खङ्गं रुधिरेण परिप्लुतम् ॥ ९.२२.८२ ॥
Aquel tronco decapitado se ve sosteniendo una cabeza por el cabello, alzando una espada afilada empapada en sangre.
9.22.83
तथोत्थितेषु बहुषु कबन्धेषु नराधिप ।
तथा रुधिरगन्धेन योधाः कश्मलमाविशन् ॥ ९.२२.८३ ॥
Así, oh señor de los hombres, se alzaron muchos troncos sin cabeza, y por el olor de la sangre los guerreros cayeron en desmayo y consternación.
9.22.84
मन्दीभूते ततः शब्दे पाण्डवानां महद्बलम् ।
अल्पावशिष्टैस्तुरगैरभ्यवर्तत सौबलः ॥ ९.२२.८४ ॥
Entonces, cuando el estruendo del gran ejército de los Pāṇḍavas se había debilitado, Saubala avanzó contra ellos con los pocos caballos que quedaban.
9.22.85
ततोऽभ्यधावंस्त्वरिताः पाण्डवा जयगृद्विनः ।
पदातयश्च नागाश्च सादिनश्चोद्यतायुधाः ॥ ९.२२.८५ ॥
Entonces los Pāṇḍavas, ansiosos de victoria, avanzaron con prisa: infantes, elefantes y jinetes, con las armas en alto.
9.22.86
कोष्ठकीकृत्य चाप्येनं परिक्षिप्य च सर्वशः ।
शस्त्रैर्नानाविधैर्जघ्नुर्युद्वपारं तितीर्षवः ॥ ९.२२.८६ ॥
Rodeándolo en círculo y cercándolo por todas partes, lo golpearon con armas de muchas clases, deseosos de cruzar a la otra orilla de la batalla.
9.22.87
त्वदीयास्तांस्तु सम्प्रेक्ष्य सर्वतः समभिद्रुतान् ।
रथाश्वपत्तिद्विरदाः पाण्डवानभिदुद्रुवुः ॥ ९.२२.८७ ॥
Cuando tus hombres los vieron arremeter con furia desde todos lados, carros, caballos, infantes y elefantes se lanzaron contra los Pāṇḍavas.
9.22.88
केचित्पदातयः पद्भिर्मुष्टिभिश्च परस्परम् ।
निजघ्नुः समरे शूराः क्षीणशस्त्रास्ततोऽपतन् ॥ ९.२२.८८ ॥
Algunos infantes se golpearon unos a otros en la batalla con los pies y los puños; los héroes, agotadas sus armas, cayeron después.
9.22.89
रथेभ्यो रथिनः पेतुर्द्विपेभ्यो हस्तिसादिनः ।
विमानेभ्यो दिवो भ्रष्टाः सिद्वाः पुण्यक्षयादिव ॥ ९.२२.८९ ॥
Los aurigas cayeron de sus carros y los jinetes de elefante de sus elefantes, como los seres perfectos que caen de carros celestiales cuando se agota su mérito.
9.22.90
एवमन्योन्यमायत्ता योधा जघ्नुर्महाहवे ।
पितॄन्भ्रातॄन्वयस्यांश्च पुत्रानपि तथा परे ॥ ९.२२.९० ॥
Así, absortos en herirse unos a otros, los guerreros en aquella gran batalla mataron a padres, hermanos, compañeros e hijos, y también a otros.
9.22.91
एवमासीदमर्यादं युद्वं भरतसत्तम ।
प्रासासिबाणकलिलं वर्तमाने सुदारुणे ॥ ९.२२.९१ ॥
Oh, mejor de los Bharatas, así se libró una batalla sin límites, repleta de lanzas, espadas y flechas, terriblemente feroz.