മഹാഭാരതം · അധ്യായം 9.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.22.1
वर्तमाने तदा युद्धे घोररूपे भयानके ।
अभज्यत बलं तत्र तव पुत्रस्य पाण्डवैः ॥ ९.२२.१ ॥
ആ ഘോരവും ഭയാനകവുമായ യുദ്ധം നടക്കുമ്പോൾ, അവിടെ പാണ്ഡവരാൽ നിങ്ങളുടെ പുത്രന്റെ സേന തകർന്നു.
9.22.2
तांस्तु सर्वानयन्तेन सन्निवार्य महारथाः ।
पुत्रास्ते योधयामासुः पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ९.२२.२ ॥
എന്നാൽ അവരെയെല്ലാം തടഞ്ഞുനിർത്തി, നിങ്ങളുടെ മഹാരഥന്മാരായ പുത്രന്മാർ പാണ്ഡവരുടെ സേനയോട് പൊരുതി.
9.22.3
निवृत्ताः सहसा योधास्तव पुत्रजयैपिणः ।
सन्निवृत्तेषु तेष्वेवं युद्धमासीत्सुदारुणम्।
तावकानां परेषां च देवासुररणोपभम् ॥ ९.२२.३ ॥
നിങ്ങളുടെ പുത്രന്റെ ജയം ആഗ്രഹിച്ച യോദ്ധാക്കൾ പെട്ടെന്ന് തിരിഞ്ഞു. അവർ അങ്ങനെ തിരിഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവാസുരയുദ്ധത്തോട് സമാനമായ അതിഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടന്നു—നിങ്ങളുടെ പക്ഷത്തും ശത്രുപക്ഷത്തും.
9.22.4
परेषां तावकानां च नासीत्कश्चित्पराङ्मुखः ॥ ९.२२.४ ॥
ശത്രുപക്ഷത്തും നിങ്ങളുടെ പക്ഷത്തും യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് മുഖം തിരിച്ചവരായി ആരുമുണ്ടായിരുന്നില്ല.
9.22.5
अनुमानेन युध्यन्ते सञ्ज्ञाभिश्च परस्परम् ।
तेषां क्षयो महानासीद्युध्यतामितरेतरम् ॥ ९.२२.५ ॥
അനുമാനത്താലും സൂചനകളാലും അവർ പരസ്പരം പൊരുതി. പരസ്പരം പൊരുതിയ അവരിൽ വലിയ നാശമുണ്ടായി.
9.22.6
ततो युधिष्ठिरो राजा क्रोधेन महता युतः ।
जिगीषमाणः सङ्ग्रामे धार्तराष्ट्रान्सराजकान् ॥ ९.२२.६ ॥
അപ്പോൾ രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ മഹത്തായ ക്രോധത്താൽ നിറഞ്ഞ്, രാജാക്കന്മാരോടുകൂടിയ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് മുന്നേറി.
9.22.7
त्रिभिः शारद्वतं विद्व्वा रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः ।
चतुर्भिर्निजघानाश्वान्कल्याणान्कृतवर्मणः ॥ ९.२२.७ ॥
അവൻ മൂന്ന് അമ്പുകളാൽ ശാരദ്വതനെ മുറിവേൽപ്പിച്ചു; സ്വർണ്ണച്ചിറകുള്ളതും കല്ലിൽ മൂർച്ചകൂട്ടിയതുമായ നാല് അമ്പുകളാൽ കൃതവർമ്മാവിന്റെ മനോഹരമായ കുതിരകളെ വധിച്ചു.
9.22.8
अश्वत्थामा तु हार्दिक्यमपोवाह यशस्विनम् ।
अथ शारद्वतोऽष्टाभिः प्रत्यविध्यद्युधिष्ठिरम् ॥ ९.२२.८ ॥
അശ്വത്ഥാമാവ് പ്രസിദ്ധനായ ഹാർദിക്യനെ രണഭൂമിയിൽനിന്ന് കൊണ്ടുപോയി; അനന്തരം ശാരദ്വതൻ എട്ട് അമ്പുകളാൽ യുധിഷ്ഠിരനെ തിരിച്ചടിച്ച് വിദ്ധനാക്കി.
9.22.9
ततो दुर्योधनो राजा रथान्सप्तशतान्रणे ।
प्रैषयद्यत्र राजाऽसौ धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ९.२२.९ ॥
അപ്പോൾ രാജാവായ ദുര്യോധനൻ യുദ്ധത്തിൽ എഴുനൂറ് രഥങ്ങളെ, ധർമ്മപുത്രനായ യുധിഷ്ഠിരൻ നിന്നിരുന്നിടത്തേക്ക് അയച്ചു.
9.22.10
ते रथा रथिभिर्युक्ता मनोमारुतरंहसः ।
अभ्यद्रवन्त सङ्ग्रामे कौन्तेयस्य रथं प्रति ॥ ९.२२.१० ॥
മനസ്സിനും കാറ്റിനും സമമായ വേഗമുള്ള ആ രഥങ്ങൾ, സാരഥികളോടുകൂടി, യുദ്ധത്തിൽ കൗന്തേയന്റെ രഥത്തിന് നേരെ കുതിച്ചു.
9.22.11
ते समन्तान्महाराज परिवार्य युधिष्ठिरम् ।
अदृश्यं सायकैश्चक्रुर्मेघा इव दिवाकरम् ॥ ९.२२.११ ॥
മഹാരാജാവേ, അവർ നാലുഭാഗത്തുനിന്നും യുധിഷ്ഠിരനെ വളഞ്ഞ് അമ്പുകളാൽ അവനെ കാണാനാകാത്തവനാക്കി; മേഘങ്ങൾ സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ.
9.22.12
तं दृष्ट्वा धर्मराजानं कौरवेयैस्तथावृतम् ।
नामृष्यन्त सुसंरब्धाः शिखण्डिप्रमुखा रथाः ॥ ९.२२.१२ ॥
ധർമ്മരാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ കൗരവരാൽ ഇങ്ങനെ വളയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് കണ്ട്, ശിഖണ്ഡി മുതലായ രഥികൾ അതിയായ കോപത്തോടെ അത് സഹിക്കാനായില്ല.
9.22.13
रथैरश्ववरैर्युक्तैः किङ्किणीजालसंवृतैः ।
आजग्मुरथ रक्षन्तः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ९.२२.१३ ॥
മണി വലകളാൽ മൂടിയ, ശ്രേഷ്ഠ കുതിരകൾ പൂട്ടിയ രഥങ്ങളിൽ അവർ വന്ന് കുന്തീപുത്രനായ യുധിഷ്ഠിരനെ രക്ഷിച്ചു.
9.22.14
ततः प्रववृते रौद्रः सङ्ग्रामः शोणितोदकः ।
पाण्डवानां कुरूणां च यमराष्ट्रविवर्धनः ॥ ९.२२.१४ ॥
അപ്പോൾ പാണ്ഡവരും കൗരവരും തമ്മിൽ രക്തമാകുന്ന ജലമുള്ള ഭീകരമായ യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു; അത് യമരാജ്യം വർധിപ്പിച്ചു.
9.22.15
रथान्सप्तशतान्हत्वा कुरूणामाततायिनाम् ।
पाण्डवाः सह पाञ्चालैः पुनरेवाभ्यवारयन् ॥ ९.२२.१५ ॥
കൗരവരിലെ എഴുനൂറ് ആതതായി രഥികളെ വധിച്ച്, പാഞ്ചാലരോടൊപ്പം പാണ്ഡവർ അവരെ വീണ്ടും തടഞ്ഞു.
9.22.16
तत्र युद्धं महच्चासीत्तव पुत्रस्य पाण्डवैः ।
न च तत्तादृशं दृष्टं नैव चापि परिश्रुतम् ॥ ९.२२.१६ ॥
അവിടെ നിങ്ങളുടെ പുത്രനും പാണ്ഡവരും തമ്മിൽ മഹായുദ്ധം നടന്നു; അത്തരമൊരു യുദ്ധം ആരും കണ്ടിട്ടില്ല, കേട്ടിട്ടുമില്ല.
9.22.17
वर्तमाने तदा युद्धे निर्मर्यादे समन्ततः ।
वध्यमानेषु योधेषु तावकेष्वितरेषु च ॥ ९.२२.१७ ॥
അപ്പോൾ എല്ലാ ഭാഗത്തും അതിരില്ലാതെ നടന്ന ആ യുദ്ധത്തിൽ, നിങ്ങളുടെ പക്ഷത്തെയും മറ്റവരുടെയും യോദ്ധാക്കൾ വധിക്കപ്പെട്ടു.
9.22.18
विनदत्सु च योधेषु शङ्खवर्यैश्च पूरितैः ।
उत्क्रुष्टैः सिंहनादैश्च गर्जितैश्चैव धन्विनाम् ॥ ९.२२.१८ ॥
യോദ്ധാക്കൾ ഗർജിക്കുമ്പോഴും ശ്രേഷ്ഠ ശംഖുകൾ മുഴങ്ങുമ്പോഴും, വില്ലാളികളുടെ ആർപ്പുവിളിയും സിംഹനാദവും ഗർജനവും ഉയർന്നു.
9.22.19
अतिप्रवृत्ते युद्धे च छिद्यमानेषु मर्मसु ।
धावमानेषु योधेषु जयगृद्धिषु मारिष ॥ ९.२२.१९ ॥
അതിതീവ്രമായ യുദ്ധത്തിൽ, മർമ്മസ്ഥാനങ്ങൾ ഛേദിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ജയമോഹികളായ യോദ്ധാക്കൾ ഓടുമ്പോൾ, ഓ മാരിഷ!
9.22.20
संहारे सर्वतो जाते पृथिव्यां शोकसम्भवे ।
वह्नीनामुत्तमस्त्रीणां सीमन्तोद्धरणे कृते ॥ ९.२२.२० ॥
എല്ലായിടത്തും സംഹാരം സംഭവിച്ച്, ഭൂമിയിൽ ശോകം ഉണ്ടായി, ഉത്തമ സ്ത്രീകളുടെ സീമന്തം നീക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ,
9.22.21
निर्मर्यादे महायुद्धे वर्तमाने सुदारुणे ।
प्रादुरासन्विनाशाय तदोत्पाताः सुदारुणाः ॥ ९.२२.२१ ॥
അതിരില്ലാത്ത, അതിഭീകരമായ മഹായുദ്ധം നടക്കുമ്പോൾ, വിനാശത്തിനായി അതിഭയങ്കരമായ ദുശ്ശകുനങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
9.22.22
चचाल शब्दं कुर्वाणा सपर्वतवना मही ।
सदण्डाः सोल्मुका राजन्कीर्यमाणाः समन्ततः ॥ ९.२२.२२ ॥
പർവതങ്ങളും വനങ്ങളുമുള്ള ഭൂമി ശബ്ദമുണ്ടാക്കി വിറച്ചു; ഓ രാജാവേ, ദണ്ഡങ്ങളും കത്തുന്ന പന്തങ്ങളും എല്ലായിടത്തും വിതറപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരുന്നു.
9.22.23
उल्काः पेतुर्दिवो भूमावाहत्य रविमण्डलम् ।
विष्वग्वाताः प्रादुरासन्नीचैः शर्करवर्षिणः ॥ ९.२२.२३ ॥
ആകാശത്തുനിന്ന് ഉൽക്കകൾ സൂര്യമണ്ഡലത്തിൽ ഇടിച്ച് ഭൂമിയിൽ വീണു; എല്ലാ ദിക്കുകളിലും കാറ്റുകൾ വീശി, താഴെനിന്ന് കല്ലുമഴ പെയ്യിച്ചുകൊണ്ട് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
9.22.24
अश्रूणि मुमुचुर्नागा वेपथुं चास्पृशन्भृशम् ।
एतान्धोराननादृत्य समुत्पातान्सुदारुणान् ॥ ९.२२.२४ ॥
ആനകൾ കണ്ണീർ ചൊരിഞ്ഞു, അതിവിറച്ചു; ഈ ഘോരവും അതിഭീകരവുമായ ഉത്പാതങ്ങളെ അവഗണിച്ച്.
9.22.25
पुनर्युद्धाय संयत्ताः क्षत्रियास्तस्थुरव्यथाः ।
रमणीये कुरुक्षेत्रे पुण्ये स्वर्गं यियासवः ॥ ९.२२.२५ ॥
വീണ്ടും യുദ്ധത്തിന് ഒരുങ്ങിയ ക്ഷത്രിയർ ഭയമില്ലാതെ നിന്നു; മനോഹരവും പുണ്യവുമായ കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ സ്വർഗം ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട്.
9.22.26
ततो गान्धारराजस्य पुत्रः शकुनिरब्रवीत् ।
युध्यध्वमग्रतो यावत्पृष्ठतो हन्मि पाण्डवान् ॥ ९.२२.२६ ॥
അപ്പോൾ ഗാന്ധാരരാജാവിന്റെ പുത്രനായ ശകുനി പറഞ്ഞു: "ഞാൻ പിന്നിൽ നിന്ന് പാണ്ഡവരെ അടിക്കുന്നതുവരെ നിങ്ങൾ മുന്നിൽ നിന്ന് യുദ്ധം ചെയ്യുവിൻ."
9.22.27
ततो नः सम्प्रायातानां मद्रयोधास्तरस्विनः ।
हृष्टाः किलाकिलाशब्दमकुर्वत परे तथा ॥ ९.२२.२७ ॥
അപ്പോൾ മുന്നോട്ട് വന്ന വേഗമുള്ള മദ്രയോദ്ധാക്കൾ സന്തോഷത്തോടെ "കിലകിലാ" ശബ്ദം മുഴക്കി; മറ്റുള്ളവരും അതുപോലെ ചെയ്തു.
9.22.28
अस्मांस्तु पुनरासाद्य लब्धलक्षा दुरासदाः ।
शरासनानि धुन्वन्तः शरवर्षैरवाकिरन् ॥ ९.२२.२८ ॥
എന്നാൽ അവർ വീണ്ടും ഞങ്ങളെ ആക്രമിച്ചു; ലക്ഷ്യം കണ്ടെത്തിയവരും അജയ്യരുമായി, വില്ലുകൾ കുലുക്കി അമ്പുമഴ കൊണ്ട് ഞങ്ങളെ മൂടി.
9.22.29
ततो हतं परैस्तत्र मद्रराजबलं तदा ।
दुर्योधनबलं दृष्ट्वा पुनरासीत्पराङ्मुखम् ॥ ९.२२.२९ ॥
അവിടെ ശത്രുക്കളാൽ വധിക്കപ്പെട്ട മദ്രരാജാവിന്റെ സൈന്യത്തെ കണ്ട് ദുര്യോധനന്റെ സൈന്യം വീണ്ടും പിന്തിരിഞ്ഞോടി.
9.22.30
गान्धारराजस्तु पुनर्वाक्यमाह ततो बली ।
निवर्तध्वमधर्मज्ञा युध्यध्वं किं सृतेन वः ॥ ९.२२.३० ॥
അപ്പോൾ ബലവാനായ ഗാന്ധാരരാജാവ് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: "തിരിച്ചു വരുവിൻ; അധർമ്മം അറിയാത്തവരേ, യുദ്ധം ചെയ്യുവിൻ; ഓടിപ്പോയിട്ട് നിങ്ങൾക്കെന്തു നേട്ടം?"
9.22.31
अनीकं दशसाहस्रमश्वानां भरतर्षभ ।
आसीद्गान्धारराजस्य विशालप्रासयोधिनाम् ॥ ९.२२.३१ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഗാന്ധാരരാജാവിന് വിശാലമായ കുന്തം ധരിച്ച യോദ്ധാക്കളോടുകൂടിയ പതിനായിരം കുതിരകളുടെ സേനയുണ്ടായിരുന്നു.
9.22.32
बलेन तेन विक्रम्य वर्तमाने जनक्षये ।
पृष्ठतः पाण्डवानीकमभ्यघ्नन्निशितैः शरैः ॥ ९.२२.३२ ॥
ആ സേനയുടെ ബലത്തോടെ വീര്യത്തോടെ മുന്നേറി, ജനക്ഷയം നടക്കുമ്പോൾ മൂർച്ചയുള്ള ശരങ്ങളാൽ പിന്നിൽ നിന്ന് പാണ്ഡവസേനയെ പ്രഹരിച്ചു.
9.22.33
तदभ्रमिव वातेन क्षिप्यमाणं समन्ततः ।
अभज्यत महाराज पाण्डूनां सुमहद्बलम् ॥ ९.२२.३३ ॥
മഹാരാജാവേ, കാറ്റാൽ എല്ലായിടത്തും ചിതറിക്കപ്പെടുന്ന മേഘം പോലെ പാണ്ഡവരുടെ മഹാസേന തകർന്നു.
9.22.34
ततो युधिष्ठिरः प्रेक्ष्य भग्नं स्वबलमन्तिकात् ।
अभ्यनोदयदव्यग्रः सहदेवं महाबलम् ॥ ९.२२.३४ ॥
അപ്പോൾ യുധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ സേന സമീപത്തുവെച്ച് തകരുന്നത് കണ്ട് കലങ്ങാതെ മഹാബലനായ സഹദേവനെ മുന്നോട്ട് നയിച്ചു.
9.22.35
असौ सुबलपुत्रो नो जघनं पीड्य दंशितः ।
सैन्यानि सूदयत्येष पश्य पाण्डव दुर्मतिः ॥ ९.२२.३५ ॥
സുബലപുത്രൻ നമ്മുടെ പിൻഭാഗത്തെ അമർത്തി, കവചം ധരിച്ച് സേനകളെ സംഹരിക്കുന്നു. പാണ്ഡവാ, ഈ ദുർബുദ്ധിയെ നോക്കൂ.
9.22.36
गच्छ त्वं द्रौपदेयैश्च शकुनिं सौबलं जहि ।
रथानीकमहं धक्ष्ये पाञ्चालसहितोऽनघ ॥ ९.२२.३६ ॥
നീ ദ്രൗപദീപുത്രന്മാരോടൊപ്പം ചെന്ന് സുബലപുത്രനായ ശകുനിയെ വധിക്കുക. കളങ്കമില്ലാത്തവനേ, ഞാൻ പാഞ്ചാലരോടൊപ്പം രഥസേനയെ ദഹിപ്പിക്കാം.
9.22.37
गच्छन्तु कुञ्जराः सर्वे वाजिनश्च सह त्वया ।
पादाताश्च त्रिसाहस्राः शकुनिं तैर्वृतो जहि ॥ ९.२२.३७ ॥
എല്ലാ ആനകളും കുതിരകളും നിന്നോടൊപ്പം പോകട്ടെ; മൂവായിരം കാലാളുകൾ അവരാൽ വളയപ്പെട്ട് ശകുനിയെ വധിക്കട്ടെ.
9.22.38
ततो गजाः सप्तशताश्चापपाणिभिरास्थिताः ।
पञ्च चाश्वसहस्राणि सहदेवश्च वीर्यवान् ॥ ९.२२.३८ ॥
അനന്തരം വില്ലേന്തിയ യോദ്ധാക്കൾ കയറിയ എഴുനൂറ് ആനകളും അഞ്ചായിരം കുതിരകളും വീര്യവാനായ സഹദേവനും (മുന്നേറി).
9.22.39
पादाताश्च त्रिसाहस्रा द्रौपदेयाश्च सर्वशः ।
रणे ह्यभ्यद्रवंस्ते तु शकुनिं युद्धदुर्मदम् ॥ ९.२२.३९ ॥
മൂവായിരം കാലാളുകളും ദ്രൗപദിയുടെ എല്ലാ പുത്രന്മാരും യുദ്ധത്തിൽ യുദ്ധമദം പിടിച്ച ശകുനിയുടെ മേൽ പാഞ്ഞടുത്തു.
9.22.40
ततस्तु सौबलो राजन्नभ्यतिक्रम्य पाण्डवान् ।
जघान पृष्ठतः सेनां जयगृद्वः प्रतापवान् ॥ ९.२२.४० ॥
അനന്തരം, രാജാവേ, സുബലന്റെ പുത്രൻ (ശകുനി) പാണ്ഡവരെ മറികടന്ന്, വിജയമോഹത്തോടെ, പ്രതാപിയായി, പിന്നിൽ നിന്ന് സേനയെ വധിച്ചു.
9.22.41
अश्वारोहास्तु संरब्धाः पाण्डवानां तरस्विनाम् ।
प्राविशन्सौबलानीकमभ्यतिक्रम्य तान्रथान् ॥ ९.२२.४१ ॥
എന്നാൽ പാണ്ഡവരുടെ വേഗമുള്ള കുതിരപ്പടയാളികൾ കോപത്തോടെ ആ രഥങ്ങളെ മറികടന്ന് സൗബല സേനയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
9.22.42
ते तत्र सादिनः शूराः सौबलस्य महद्बलम् ।
रणमध्ये व्यतिष्ठन्त शरवर्षैरवाकिरन् ॥ ९.२२.४२ ॥
അവിടെ ആ ശൂരരായ കുതിരപ്പടയാളികൾ സൗബലന്റെ മഹാസേനയുടെ നടുവിൽ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉറച്ചുനിന്ന്, അമ്പുമഴ കൊണ്ട് അതിനെ മൂടി.
9.22.43
तदुद्यतगदाप्रासमकापुरुषसेवितम् ।
प्रावर्तत महद्युद्धं राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ९.२२.४३ ॥
ഉയർത്തിയ ഗദകളും കുന്തങ്ങളും നിറഞ്ഞ, ധീരന്മാർ സേവിച്ച ആ മഹായുദ്ധം ആരംഭിച്ചു, രാജാവേ, നിന്റെ ദുർമന്ത്രണം കാരണം.
9.22.44
उपारमन्त ज्याशब्दाः प्रेक्षका रथिनोऽभवन् ।
न हि स्वेषां परेषां वा विशेषः प्रत्यदृश्यत ॥ ९.२२.४४ ॥
വില്ലിന്റെ ഞാണൊലികൾ നിലച്ചു; രഥികൾ കാഴ്ചക്കാരായി, സ്വന്തക്കാരും ശത്രുക്കളും തമ്മിൽ വ്യത്യാസം കാണാനായില്ല.
9.22.45
शूरबाहुविसृष्टानां शक्तीनां भरतर्षभ ।
ज्योतिषामिव सम्पातमपश्यन्कुरुपाण्डवाः ॥ ९.२२.४५ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, വീരന്മാരുടെ കൈകളാൽ എറിയപ്പെട്ട ശക്തികളുടെ പതനം കുരുക്കളും പാണ്ഡവരും പ്രകാശങ്ങളുടെ പതനംപോലെ കണ്ടു.
9.22.46
ऋष्टिभिर्विमलाभिश्च तत्रतत्र विशाम्पते ।
सम्पतन्तीभिराकाशमावृतं बह्वशोभत ॥ ९.२२.४६ ॥
വിശാംപതേ, അവിടവിടെ തിളങ്ങുന്ന ഋഷ്ടികളാൽ, വീണുകൊണ്ടിരുന്ന അവയാൽ ആകാശം മൂടപ്പെട്ട് വളരെ ശോഭിച്ചു.
9.22.47
प्रासानां पततां राजन्रूपमासीत्समन्ततः ।
शलभानामिवाकाशे तदा भरतसत्तम ॥ ९.२२.४७ ॥
രാജാവേ, വീണുകൊണ്ടിരുന്ന കുന്തങ്ങളുടെ രൂപം ആകാശത്ത് എല്ലായിടത്തും വെട്ടുക്കിളികൾപോലെയായി, ഭരതശ്രേഷ്ഠാ.
9.22.48
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गा विप्रविद्धैर्नियन्तृभिः ।
हयाः परिपतन्तिस्म शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.२२.४८ ॥
രക്തം പുരണ്ട അംഗങ്ങളോടെ കുതിരകൾ, സാരഥികൾ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടതിനാൽ, നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനുമായി വീണു.
9.22.49
अन्योन्यं परिपिष्टाश्च समासाद्य परस्परम् ।
सुविक्षताः स्म दृश्यन्ते वमन्तो रुधिरं मुखैः ॥ ९.२२.४९ ॥
പരസ്പരം കൂട്ടിയിടിച്ച് ചതഞ്ഞരഞ്ഞവരും കഠിനമായി മുറിവേറ്റവരുമായി, വായിൽനിന്ന് രക്തം ഛർദ്ദിച്ചുകൊണ്ട് അവർ കാണപ്പെട്ടു.
9.22.50
ततोऽभवत्तमो घोरं सैन्येन रजसा वृतम् ।
तानपाक्रमतोऽद्राक्षं तस्माद्देशादरिन्दम ॥ ९.२२.५० ॥
അപ്പോൾ സൈന്യത്തിന്റെ പൊടിപടലത്താൽ ഭയങ്കരമായ ഇരുട്ട് പരന്നു. ശത്രുനിഗ്രഹിയേ, ആ സ്ഥലത്തുനിന്ന് പിന്മാറുന്നവരെ ഞാൻ കണ്ടു.
9.22.51
अश्वान्राजन्मनुष्यांश्च रजसा संवृते सति ।
भूमौ निपतिताश्चान्ये वमन्तो रुधिरं बहु ॥ ९.२२.५१ ॥
രാജാവേ, പൊടിപടലത്താൽ മൂടപ്പെട്ടപ്പോൾ കുതിരകളും മനുഷ്യരും മറ്റുള്ളവരും നിലത്തുവീണു; ധാരാളം രക്തം ഛർദ്ദിച്ചുകൊണ്ട്.
9.22.52
केशाकेशि समालग्ना न शेकुश्चेष्टितुं नराः ।
अन्योन्यमश्वपृष्ठेभ्यो विकर्षन्तो महाबलाः ॥ ९.२२.५२ ॥
മുടിയോടു മുടി കോർത്തുപിടിച്ച് അവർക്ക് അനങ്ങാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. മഹാബലശാലികൾ പരസ്പരം കുതിരപ്പുറത്തുനിന്ന് വലിച്ചിറക്കി.
9.22.53
मल्ला इव समासाद्य निजघ्नुरितरेतरम् ।
अश्वैश्च व्यपकृष्यन्त बहवोऽत्र गतासवः ॥ ९.२२.५३ ॥
ഗുസ്തിക്കാരെപ്പോലെ എതിരിട്ട് അവർ പരസ്പരം അടിച്ചു. കുതിരകളാൽ വലിച്ചിഴയ്ക്കപ്പെട്ട് ഇവിടെ പലരും ജീവൻ വെടിഞ്ഞു.
9.22.54
भूमौ निपतिताश्चान्ये बहवो विजयैषिणः ।
तत्रतत्र व्यदृश्यन्त पुरुषाः शूरमानिनः ॥ ९.२२.५४ ॥
നിലത്തുവീണ മറ്റു പലരും, വിജയം ആഗ്രഹിച്ചവരും, സ്വയം ശൂരരെന്നു കരുതിയവരുമായ പുരുഷന്മാർ പലയിടത്തും കാണപ്പെട്ടു.
9.22.55
रक्तोक्षितैश्छिन्नभुजैरवकृष्टशिरोरुहैः ।
व्यदृश्यत मही कीर्णा शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.२२.५५ ॥
രക്തത്തിൽ കുതിർന്നതും മുറിഞ്ഞ കൈകളും വലിച്ചിഴച്ച മുടിയുമുള്ള ശരീരങ്ങളാൽ ഭൂമി നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും ചിതറിക്കിടക്കുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു.
9.22.56
दूरं न शक्यं तत्रासीद्गन्तुमश्वेन केनचित् ।
साश्वारोहैर्हतैरश्वैरावृते वसुधातले ॥ ९.२२.५६ ॥
അവിടെ ഏതു കുതിരയ്ക്കും ദൂരം പോകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; ഭൂതലം കുതിരകളും അവയുടെ സവാരിക്കാരും കൊല്ലപ്പെട്ട ശരീരങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു.
9.22.57
रुधिरोक्षितसन्नाहैरात्तशस्त्रैरुदायुधैः ।
नानाप्रहरणैर्घोरैः परस्परवधैषिभिः।
सुसन्निकृष्टे सङ्ग्रामे हतभूयिष्ठसैनिके ॥ ९.२२.५७ ॥
രക്തം പുരണ്ട കവചങ്ങളോടെയും ആയുധമേന്തിയും ഉയർത്തിയ ആയുധങ്ങളോടെയും പലവിധ ഭയങ്കര ആയുധങ്ങളോടെയും പരസ്പരം വധിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചവരോടെയും അടുത്തു നടന്ന യുദ്ധത്തിൽ, ഭൂരിഭാഗം സൈനികരും മരിച്ചിരുന്നു.
9.22.58
स मुहूर्तं ततो युद्ध्वा सौबलोऽथ विशाम्पते ।
षट्साहस्रैर्हयैः शिष्टेरपायाच्छकुनिस्ततः ॥ ९.२२.५८ ॥
ജനങ്ങളുടെ നാഥാ, സൗബലൻ ശകുനി കുറച്ചുനേരം യുദ്ധം ചെയ്ത ശേഷം, ശേഷിച്ച ആറായിരം കുതിരകളുമായി പിൻവാങ്ങി.
9.22.59
तथैव पाण्डवानीकं रुधिरेण समुक्षितम् ।
षट्साहस्रैर्हयैः शिष्टेरपायाच्छ्रान्तवाहनम् ॥ ९.२२.५९ ॥
അതുപോലെ പാണ്ഡവസൈന്യവും രക്തത്തിൽ പൂർണമായി കുതിർന്നിരുന്നു; ക്ഷീണിച്ച വാഹനങ്ങളോടെ ശേഷിച്ച ആറായിരം കുതിരകളുമായി പിൻവാങ്ങി.
9.22.60
अश्वारोहाश्च पाण्डूनामब्रुवन्रुधिरोक्षिताः ।
सुसन्निकृष्टे सङ्ग्रामे भूयिष्ठे त्यक्तजीविताः ॥ ९.२२.६० ॥
പാണ്ഡവരുടെ കുതിരപ്പടയാളികൾ, രക്തത്തിൽ കുതിർന്നവരും ജീവൻ ത്യജിച്ചവരുമായി, അടുത്തു നടന്ന ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ പറഞ്ഞു.
9.22.61
न हि शक्यं रथैर्योद्धुं कुत एव महागजैः ।
रथानेव रथा यान्तु कुञ्जराः कुञ्जरानपि ॥ ९.२२.६१ ॥
രഥങ്ങൾകൊണ്ട് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ സാധ്യമല്ല; മഹാഗജങ്ങൾകൊണ്ട് എങ്ങനെ സാധ്യമാകും? രഥങ്ങൾ രഥങ്ങളുടെ നേർക്കും ആനകൾ ആനകളുടെ നേർക്കും പോകട്ടെ.
9.22.62
प्रतियातो हि शकुनिः स्वमनीकमवस्थितः ।
न पुनः सौबलो राजा योद्धुमभ्यागमिष्यति ॥ ९.२२.६२ ॥
ശകുനി മടങ്ങിപ്പോയി സ്വന്തം സേനയിൽ നിലയുറപ്പിച്ചു; സുബലന്റെ പുത്രനായ ആ രാജാവ് വീണ്ടും യുദ്ധത്തിന് വരില്ല.
9.22.63
ततस्तु द्रौपदेयाश्च ते च मत्ता महाद्विपाः ।
प्रययुर्यत्र पाञ्चाल्यो धृष्टद्युम्नो महारथः ॥ ९.२२.६३ ॥
പിന്നെ ദ്രൗപദിയുടെ പുത്രന്മാരും മദംപൊട്ടിയ മഹാഗജങ്ങളും പാഞ്ചാല്യനായ മഹാരഥൻ ധൃഷ്ടദ്യുമ്നൻ ഉള്ളിടത്തേക്ക് പോയി.
9.22.64
सहदेवोऽपि कौरव्य रजोमेघे समुत्थिते ।
एकाकी प्रययौ तत्र यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ९.२२.६४ ॥
കൗരവ്യാ, പൊടിപടലമേഘം ഉയർന്നപ്പോൾ സഹദേവനും ഒറ്റയ്ക്ക് രാജാവായ യുധിഷ്ഠിരൻ ഉള്ളിടത്തേക്ക് പോയി.
9.22.65
ततस्तेषु प्रयातेषु शकुनिः सौबलः पुनः ।
पार्श्वतोऽभ्यहनत्क्रुद्धो धृष्टद्युम्नस्य वाहिनीम् ॥ ९.२२.६५ ॥
അവർ പോയശേഷം സുബലപുത്രനായ ശകുനി വീണ്ടും കോപത്തോടെ പാർശ്വത്തിൽനിന്ന് ധൃഷ്ടദ്യുമ്നന്റെ സേനയെ ആക്രമിച്ചു.
9.22.66
तत्पुनस्तुमुलं युद्धं प्राणांस्त्यक्त्वाऽभ्यवर्तत ।
तावकानां परेषां च परस्परवधैषिणाम् ॥ ९.२२.६६ ॥
വീണ്ടും ആ ഘോരയുദ്ധം ജീവൻ വെടിഞ്ഞ് തുടർന്നു; നിങ്ങളുടെ പക്ഷക്കാരും ശത്രുക്കളും പരസ്പരം വധിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചുകൊണ്ട്.
9.22.67
ते चान्योन्यमवैक्षन्त तस्मिन्वीरसमागमे ।
योधाः पर्यपतन्राजञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.२२.६७ ॥
ആ വീരസംഗമത്തിൽ അവർ പരസ്പരം നോക്കി. ഓ രാജാവേ, യോദ്ധാക്കൾ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും വീണു.
9.22.68
असिभिश्छिद्यमानानां शिरसां लोकसंक्षये ।
प्रादुरासीन्महाञ्शब्दस्तालानां पततामिव ॥ ९.२२.६८ ॥
ലോകസംഹാരത്തിൽ വാളുകളാൽ വെട്ടപ്പെടുന്ന തലകളുടെ മഹാശബ്ദം ഉയർന്നു, വീഴുന്ന പനകളുടെ ശബ്ദം പോലെ.
9.22.69
विमुक्तानां शरीराणां छिन्नानां पततां भुवि ।
सायुधानां च बाहूनामूरूणां च विशाम्पते।
आसीत्कटकटाशब्दः सुमहान्रोमहर्षणः ॥ ९.२२.६९ ॥
ഓ നരാധിപാ, നിലത്ത് വീഴുന്ന ഛേദിക്കപ്പെട്ട ശരീരങ്ങളുടെയും ആയുധമേന്തിയ കൈകളുടെയും തുടകളുടെയും വലിയ 'കടകടാ' ശബ്ദം ഉണ്ടായി; അത് രോമാഞ്ചമുണ്ടാക്കുന്നതായിരുന്നു.
9.22.70
निघ्नन्तो निशितैः शस्त्रैर्भ्रातॄन्पुत्रान्सखीनपि ।
योधाः परिपतन्ति स्म यथाऽऽमिषकृते खगाः ॥ ९.२२.७० ॥
മൂർച്ചയുള്ള ആയുധങ്ങളാൽ സഹോദരന്മാരെയും പുത്രന്മാരെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും പോലും അടിച്ചുകൊണ്ട് യോദ്ധാക്കൾ വീണു; ഇരയ്ക്കായി പക്ഷികൾ പാഞ്ഞടുക്കുന്നതുപോലെ.
9.22.71
अन्योन्यं प्रतिसंरब्धाः समासाद्य परस्परम् ।
अहम्पूर्वमहम्पूर्वमिति निघ्नन्सहस्रशः ॥ ९.२२.७१ ॥
പരസ്പരം കോപത്തോടെ എതിരിട്ട്, 'ഞാൻ മുമ്പിൽ, ഞാൻ മുമ്പിൽ' എന്ന് പറഞ്ഞ് ആയിരക്കണക്കിന് പേരെ അടിച്ചുകൊണ്ട്.
9.22.72
संयातेनासनभ्रष्टैरश्वारोहैर्गतासुभिः ।
हयाः परिपतन्ति स्म शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.२२.७२ ॥
കുതിച്ചുപാഞ്ഞ, ഇരിപ്പിടത്തിൽനിന്ന് തെറിച്ചുവീണ, ജീവനറ്റ കുതിരപ്പടയാളികളോടൊപ്പം കുതിരകൾ നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും വീണു.
9.22.73
स्फुरतां प्रतिपिष्टानामश्वानां शीघ्रगामिनाम् ।
स्तनतां च मनुष्याणां सन्नद्धानां विशाम्पते ॥ ९.२२.७३ ॥
ജനങ്ങളുടെ അധിപതേ, പിടഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന, ചതഞ്ഞരഞ്ഞ വേഗമേറിയ കുതിരകളുടെയും കവചമണിഞ്ഞ മനുഷ്യരുടെ ഞരക്കത്തിന്റെയും ഇടയിൽ.
9.22.74
शक्त्यृष्टिप्रासशब्दश्च तुमुलः समपद्यत ।
भिन्दतां परमर्माणि राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ९.२२.७४ ॥
രാജാവേ, നിന്റെ ദുർമന്ത്രണം കാരണം, മർമസ്ഥാനങ്ങളെ തുളച്ചുകയറുന്ന ശക്തി, ഋഷ്ടി, പ്രാസം എന്നിവയുടെ ഭയങ്കര ശബ്ദം ഉയർന്നു.
9.22.75
श्रमाभिभूताः संरब्धा श्रान्तवाहाः पिपासवः ।
विक्षताश्च शितैः शस्त्रैरभ्यवर्न्तत तावकाः ॥ ९.२२.७५ ॥
ക്ഷീണത്താൽ തളർന്ന, ക്രുദ്ധരായ, തളർന്ന വാഹനങ്ങളുള്ള, ദാഹിച്ച, മൂർച്ചയുള്ള ആയുധങ്ങളാൽ മുറിവേറ്റ നിങ്ങളുടെ ആളുകൾ മുന്നേറി.
9.22.76
मत्ता रुधिरगन्धेन बहवोऽत्र विचेतसः ।
जघ्नुः परान्स्वकांश्चैव प्राप्तान्प्राप्ताननन्तरान् ॥ ९.२२.७६ ॥
ഇവിടെ രക്തഗന്ധത്താൽ ഉന്മത്തരായ, മനോവിഭ്രമം ബാധിച്ച പലരും ശത്രുക്കളെയും സ്വന്തക്കാരെയും അടുത്തെത്തിയവരെയും സമീപസ്ഥരെയും കൊന്നു.
9.22.77
बहवश्च गतप्राणाः क्षत्रिया जयगृद्विनः ।
भूमावभ्यपतन्राजञ्शरवृष्टिभिरावृताः ॥ ९.२२.७७ ॥
രാജാവേ, വിജയമോഹികളായ അനേകം ക്ഷത്രിയർ പ്രാണൻ വെടിഞ്ഞ്, അമ്പുമഴയാൽ മൂടപ്പെട്ട് നിലത്തുവീണു.
9.22.78
वृकगृध्रशृगालानां तुमुले मोदनेऽहनि ।
आसीद्बलक्षयो घोरस्तव पुत्रस्य पश्यतः ॥ ९.२२.७८ ॥
ചെന്നായ്ക്കളുടെയും കഴുകന്മാരുടെയും കുറുനരികളുടെയും വിരുന്നായ ആ ഭയങ്കരദിനത്തിൽ, നിന്റെ പുത്രൻ കാൺകെ സൈന്യത്തിന്റെ ഭീകരമായ നാശം സംഭവിച്ചു.
9.22.79
नराश्वकायैः सञ्छन्ना भूमिरासीद्विशाम्पते ।
रुधिरोदकचित्रा च भीरूणां भयवर्धिनी ॥ ९.२२.७९ ॥
ജനാധിപാ, മനുഷ്യരുടെയും കുതിരകളുടെയും ശരീരങ്ങളാൽ ഭൂമി മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു; രക്തജലത്താൽ വർണ്ണിതമായി, ഭീരുക്കളുടെ ഭയം വർധിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു അത്.
9.22.80
असिभिः पट्टसैः शूलैस्तक्षमाणाः पुनःपुनः ।
तावकाः पाण्वेयाश्च न न्यवर्तन्त भारत ॥ ९.२२.८० ॥
വാളുകൾകൊണ്ടും പട്ടസങ്ങൾകൊണ്ടും ശൂലങ്ങൾകൊണ്ടും വീണ്ടുംവീണ്ടും വെട്ടിക്കൊണ്ട്, നിന്റെ വീരന്മാരും പാണ്ഡവരും പിന്തിരിഞ്ഞില്ല, ഭാരതാ.
9.22.81
प्रहरन्तो यथाशक्ति यावत्प्राणस्य धारणम् ।
योधाः परिपतन्ति स्म वमन्तो रुधिरं मुखैः ॥ ९.२२.८१ ॥
പ്രാണൻ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം ശക്തിയനുസരിച്ച് പ്രഹരിച്ചും, വായിൽ നിന്ന് രക്തം ഛർദ്ദിച്ചും യോദ്ധാക്കൾ വീണു.
9.22.82
शिरो गृहीत्वा केशेषु कबन्धः स प्रदृश्यते ।
उद्यम्य च शितं खङ्गं रुधिरेण परिप्लुतम् ॥ ९.२२.८२ ॥
മുടിയിൽ പിടിച്ച തലയുമായി ആ കബന്ധം കാണപ്പെട്ടു; രക്തത്തിൽ കുതിർന്ന മൂർച്ചയുള്ള വാൾ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച്.
9.22.83
तथोत्थितेषु बहुषु कबन्धेषु नराधिप ।
तथा रुधिरगन्धेन योधाः कश्मलमाविशन् ॥ ९.२२.८३ ॥
നരാധിപാ, അതുപോലെ പല കബന്ധങ്ങളും എഴുന്നേറ്റു നിന്നു; രക്തഗന്ധത്താൽ യോദ്ധാക്കൾ മൂർച്ഛയിലും വിഹ്വലതയിലും വീണു.
9.22.84
मन्दीभूते ततः शब्दे पाण्डवानां महद्बलम् ।
अल्पावशिष्टैस्तुरगैरभ्यवर्तत सौबलः ॥ ९.२२.८४ ॥
പിന്നെ പാണ്ഡവരുടെ മഹാസേനയുടെ ആരവം മന്ദീഭവിച്ചപ്പോൾ, ശേഷിച്ച കുറച്ച് കുതിരകളുമായി സൗബലൻ മുന്നേറി.
9.22.85
ततोऽभ्यधावंस्त्वरिताः पाण्डवा जयगृद्विनः ।
पदातयश्च नागाश्च सादिनश्चोद्यतायुधाः ॥ ९.२२.८५ ॥
അപ്പോൾ ജയം ആഗ്രഹിച്ച പാണ്ഡവർ വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് കുതിച്ചു; കാലാളുകളും ആനകളും കുതിരപ്പടയാളികളും ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തി.
9.22.86
कोष्ठकीकृत्य चाप्येनं परिक्षिप्य च सर्वशः ।
शस्त्रैर्नानाविधैर्जघ्नुर्युद्वपारं तितीर्षवः ॥ ९.२२.८६ ॥
അവനെ വലയംചെയ്ത് എല്ലാവശത്തുനിന്നും ചുറ്റി, യുദ്ധത്തിന്റെ മറുകര കടക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവർ പലതരം ആയുധങ്ങളാൽ പ്രഹരിച്ചു.
9.22.87
त्वदीयास्तांस्तु सम्प्रेक्ष्य सर्वतः समभिद्रुतान् ।
रथाश्वपत्तिद्विरदाः पाण्डवानभिदुद्रुवुः ॥ ९.२२.८७ ॥
നിന്റെ സൈന്യം അവർ എല്ലാവശത്തുനിന്നും വേഗത്തിൽ ആക്രമിക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, രഥങ്ങളും കുതിരകളും കാലാളുകളും ആനകളും പാണ്ഡവരുടെ നേർക്ക് പാഞ്ഞു.
9.22.88
केचित्पदातयः पद्भिर्मुष्टिभिश्च परस्परम् ।
निजघ्नुः समरे शूराः क्षीणशस्त्रास्ततोऽपतन् ॥ ९.२२.८८ ॥
ചില കാലാളുകൾ കാലുകൊണ്ടും മുഷ്ടികൊണ്ടും പരസ്പരം യുദ്ധത്തിൽ പ്രഹരിച്ചു; ആയുധം തീർന്ന ശൂരന്മാർ പിന്നീട് വീണു.
9.22.89
रथेभ्यो रथिनः पेतुर्द्विपेभ्यो हस्तिसादिनः ।
विमानेभ्यो दिवो भ्रष्टाः सिद्वाः पुण्यक्षयादिव ॥ ९.२२.८९ ॥
രഥങ്ങളിൽ നിന്ന് രഥികൾ വീണു, ആനകളിൽ നിന്ന് ആനപ്പുറത്തിരുന്നവർ വീണു; പുണ്യം ക്ഷയിച്ച് സ്വർഗവിമാനങ്ങളിൽ നിന്ന് സിദ്ധന്മാർ വീഴുന്നതുപോലെ.
9.22.90
एवमन्योन्यमायत्ता योधा जघ्नुर्महाहवे ।
पितॄन्भ्रातॄन्वयस्यांश्च पुत्रानपि तथा परे ॥ ९.२२.९० ॥
ഇങ്ങനെ പരസ്പരം ആക്രമണത്തിൽ മുഴുകിയ യോദ്ധാക്കൾ ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ പിതാക്കന്മാരെയും സഹോദരന്മാരെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും പുത്രന്മാരെയും മറ്റുള്ളവരെയും കൊന്നു.
9.22.91
एवमासीदमर्यादं युद्वं भरतसत्तम ।
प्रासासिबाणकलिलं वर्तमाने सुदारुणे ॥ ९.२२.९१ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, ഇങ്ങനെ അതിരില്ലാത്ത യുദ്ധം നടന്നു; കുന്തങ്ങളും വാളുകളും അമ്പുകളും നിറഞ്ഞ അത് അതിഭയങ്കരമായിരുന്നു.