మహాభారతం · అధ్యాయం 9.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.22.1
वर्तमाने तदा युद्धे घोररूपे भयानके ।
अभज्यत बलं तत्र तव पुत्रस्य पाण्डवैः ॥ ९.२२.१ ॥
ఆ భయంకరమైన, ఘోరమైన యుద్ధం జరుగుతుండగా, అక్కడ పాండవుల చేతిలో మీ కుమారుని సైన్యం ఛిన్నాభిన్నమైంది.
9.22.2
तांस्तु सर्वानयन्तेन सन्निवार्य महारथाः ।
पुत्रास्ते योधयामासुः पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ९.२२.२ ॥
కానీ వారందరినీ అడ్డుకుని, మీ మహారథులైన కుమారులు పాండవుల సైన్యంతో పోరాడారు.
9.22.3
निवृत्ताः सहसा योधास्तव पुत्रजयैपिणः ।
सन्निवृत्तेषु तेष्वेवं युद्धमासीत्सुदारुणम्।
तावकानां परेषां च देवासुररणोपभम् ॥ ९.२२.३ ॥
మీ కుమారుని విజయాన్ని కోరిన యోధులు అకస్మాత్తుగా వెనుతిరిగారు. వారు అలా వెనుతిరిగినప్పుడు, దేవాసుర యుద్ధాన్ని పోలిన అత్యంత భీకరమైన యుద్ధం జరిగింది—మీ పక్షంలోనూ శత్రుపక్షంలోనూ.
9.22.4
परेषां तावकानां च नासीत्कश्चित्पराङ्मुखः ॥ ९.२२.४ ॥
శత్రుపక్షంలోనూ మీ పక్షంలోనూ యుద్ధం నుండి ముఖం తిప్పిన వారెవరూ లేరు.
9.22.5
अनुमानेन युध्यन्ते सञ्ज्ञाभिश्च परस्परम् ।
तेषां क्षयो महानासीद्युध्यतामितरेतरम् ॥ ९.२२.५ ॥
వారు అనుమానంతోనూ సంకేతాలతోనూ ఒకరితో ఒకరు పోరాడారు. ఒకరితో ఒకరు పోరాడుతున్న వారిలో గొప్ప వినాశనం జరిగింది.
9.22.6
ततो युधिष्ठिरो राजा क्रोधेन महता युतः ।
जिगीषमाणः सङ्ग्रामे धार्तराष्ट्रान्सराजकान् ॥ ९.२२.६ ॥
అప్పుడు రాజైన యుధిష్ఠిరుడు మహా క్రోధంతో నిండి, రాజులతో కూడిన ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను యుద్ధంలో జయించాలనే కోరికతో ముందుకు సాగాడు.
9.22.7
त्रिभिः शारद्वतं विद्व्वा रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः ।
चतुर्भिर्निजघानाश्वान्कल्याणान्कृतवर्मणः ॥ ९.२२.७ ॥
అతడు మూడు బాణాలతో శారద్వతుని గుచ్చి, బంగారు రెక్కల, రాతిపై సానపెట్టిన నాలుగు బాణాలతో కృతవర్మ యొక్క అందమైన గుఱ్ఱాలను సంహరించాడు.
9.22.8
अश्वत्थामा तु हार्दिक्यमपोवाह यशस्विनम् ।
अथ शारद्वतोऽष्टाभिः प्रत्यविध्यद्युधिष्ठिरम् ॥ ९.२२.८ ॥
అశ్వత్థామ ప్రసిద్ధుడైన హార్దిక్యుని రణరంగం నుండి తీసుకువెళ్ళాడు; తరువాత శారద్వతుడు ఎనిమిది బాణాలతో యుధిష్ఠిరుని ప్రతిగా గుచ్చాడు.
9.22.9
ततो दुर्योधनो राजा रथान्सप्तशतान्रणे ।
प्रैषयद्यत्र राजाऽसौ धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ९.२२.९ ॥
అప్పుడు రాజు దుర్యోధనుడు యుద్ధంలో ఏడు వందల రథాలను, ధర్మపుత్రుడైన యుధిష్ఠిరుడు ఉన్న చోటికి పంపాడు.
9.22.10
ते रथा रथिभिर्युक्ता मनोमारुतरंहसः ।
अभ्यद्रवन्त सङ्ग्रामे कौन्तेयस्य रथं प्रति ॥ ९.२२.१० ॥
మనస్సు, గాలి వంటి వేగం కలిగిన ఆ రథాలు, సారథులతో కూడి, యుద్ధంలో కుంతీపుత్రుని రథం వైపు దూసుకుపోయాయి.
9.22.11
ते समन्तान्महाराज परिवार्य युधिष्ठिरम् ।
अदृश्यं सायकैश्चक्रुर्मेघा इव दिवाकरम् ॥ ९.२२.११ ॥
మహారాజా, వారు నలువైపులా యుధిష్ఠిరుని చుట్టుముట్టి బాణాలతో అతడిని కనిపించకుండా చేశారు, మేఘాలు సూర్యుని కప్పినట్లు.
9.22.12
तं दृष्ट्वा धर्मराजानं कौरवेयैस्तथावृतम् ।
नामृष्यन्त सुसंरब्धाः शिखण्डिप्रमुखा रथाः ॥ ९.२२.१२ ॥
ధర్మరాజైన యుధిష్ఠిరుడు కౌరవులచే ఈ విధంగా చుట్టుముట్టబడడం చూసి, శిఖండి నాయకత్వంలోని రథికులు అత్యంత ఆగ్రహంతో దానిని సహించలేకపోయారు.
9.22.13
रथैरश्ववरैर्युक्तैः किङ्किणीजालसंवृतैः ।
आजग्मुरथ रक्षन्तः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ९.२२.१३ ॥
కింకిణీ జాలాలతో కప్పబడిన, శ్రేష్ఠ అశ్వాలు పూన్చిన రథాలపై వారు వచ్చి కుంతీపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుని రక్షించారు.
9.22.14
ततः प्रववृते रौद्रः सङ्ग्रामः शोणितोदकः ।
पाण्डवानां कुरूणां च यमराष्ट्रविवर्धनः ॥ ९.२२.१४ ॥
అప్పుడు పాండవులకు, కౌరవులకు మధ్య రక్తమే నీరైన భయంకర యుద్ధం మొదలై యముని రాజ్యాన్ని పెంచింది.
9.22.15
रथान्सप्तशतान्हत्वा कुरूणामाततायिनाम् ।
पाण्डवाः सह पाञ्चालैः पुनरेवाभ्यवारयन् ॥ ९.२२.१५ ॥
కౌరవుల ఏడు వందల ఆతతాయి రథికులను చంపి, పాంచాలులతో కలిసి పాండవులు వారిని మళ్లీ ఎదిరించి వెనక్కి నెట్టారు.
9.22.16
तत्र युद्धं महच्चासीत्तव पुत्रस्य पाण्डवैः ।
न च तत्तादृशं दृष्टं नैव चापि परिश्रुतम् ॥ ९.२२.१६ ॥
అక్కడ మీ కుమారునికి, పాండవులకు మధ్య మహా యుద్ధం జరిగింది; అలాంటి యుద్ధాన్ని ఎవరూ చూడలేదు, వినలేదు.
9.22.17
वर्तमाने तदा युद्धे निर्मर्यादे समन्ततः ।
वध्यमानेषु योधेषु तावकेष्वितरेषु च ॥ ९.२२.१७ ॥
అప్పుడు అన్ని వైపులా హద్దులు లేకుండా సాగుతున్న ఆ యుద్ధంలో, మీ వైపు యోధులు, ఇతరులు చంపబడ్డారు.
9.22.18
विनदत्सु च योधेषु शङ्खवर्यैश्च पूरितैः ।
उत्क्रुष्टैः सिंहनादैश्च गर्जितैश्चैव धन्विनाम् ॥ ९.२२.१८ ॥
యోధులు గర్జిస్తుండగా, శ్రేష్ఠ శంఖాలు ఊదబడుతుండగా, ధనుర్ధారుల కేకలు, సింహనాదాలు, గర్జనలు మ్రోగాయి.
9.22.19
अतिप्रवृत्ते युद्धे च छिद्यमानेषु मर्मसु ।
धावमानेषु योधेषु जयगृद्धिषु मारिष ॥ ९.२२.१९ ॥
అతి తీవ్రంగా సాగిన యుద్ధంలో, మర్మస్థానాలు ఛిద్రమవుతుండగా, విజయాన్ని కోరే యోధులు పరుగెత్తుతుండగా, ఓ మారిష!
9.22.20
संहारे सर्वतो जाते पृथिव्यां शोकसम्भवे ।
वह्नीनामुत्तमस्त्रीणां सीमन्तोद्धरणे कृते ॥ ९.२२.२० ॥
అన్నిచోట్లా వినాశం జరిగి, భూమిపై శోకం కలిగి, ఉత్తమ స్త్రీల సీమంతం ఊడ్చివేయబడినప్పుడు,
9.22.21
निर्मर्यादे महायुद्धे वर्तमाने सुदारुणे ।
प्रादुरासन्विनाशाय तदोत्पाताः सुदारुणाः ॥ ९.२२.२१ ॥
హద్దులు లేని, అత్యంత భయంకరమైన మహాయుద్ధం జరుగుతుండగా, వినాశం కోసం అతి భయంకరమైన అపశకునాలు ప్రత్యక్షమయ్యాయి.
9.22.22
चचाल शब्दं कुर्वाणा सपर्वतवना मही ।
सदण्डाः सोल्मुका राजन्कीर्यमाणाः समन्ततः ॥ ९.२२.२२ ॥
పర్వతాలు, అడవులతో కూడిన భూమి శబ్దం చేస్తూ కంపించింది; ఓ రాజా, దండాలు, మండే కొరివులు అన్నివైపులా చెదరగొట్టబడుతుండగా.
9.22.23
उल्काः पेतुर्दिवो भूमावाहत्य रविमण्डलम् ।
विष्वग्वाताः प्रादुरासन्नीचैः शर्करवर्षिणः ॥ ९.२२.२३ ॥
ఆకాశం నుండి ఉల్కలు సూర్యమండలాన్ని ఢీకొని భూమిపై పడ్డాయి; అన్ని దిక్కుల నుండి గాలులు వీచాయి, కింద నుండి రాళ్లవాన కురిపిస్తూ కనిపించాయి.
9.22.24
अश्रूणि मुमुचुर्नागा वेपथुं चास्पृशन्भृशम् ।
एतान्धोराननादृत्य समुत्पातान्सुदारुणान् ॥ ९.२२.२४ ॥
ఏనుగులు కన్నీరు కార్చాయి, అత్యంతంగా వణికాయి; ఈ ఘోరమైన, అతి భయంకరమైన ఉత్పాతాలను లెక్కచేయక.
9.22.25
पुनर्युद्धाय संयत्ताः क्षत्रियास्तस्थुरव्यथाः ।
रमणीये कुरुक्षेत्रे पुण्ये स्वर्गं यियासवः ॥ ९.२२.२५ ॥
మళ్ళీ యుద్ధానికి సిద్ధమైన క్షత్రియులు భయం లేకుండా నిలిచారు; రమణీయమైన, పుణ్యమైన కురుక్షేత్రంలో స్వర్గాన్ని కోరుకుంటూ.
9.22.26
ततो गान्धारराजस्य पुत्रः शकुनिरब्रवीत् ।
युध्यध्वमग्रतो यावत्पृष्ठतो हन्मि पाण्डवान् ॥ ९.२२.२६ ॥
అప్పుడు గాంధారరాజు కుమారుడు శకుని ఇలా అన్నాడు: "నేను వెనుక నుండి పాండవులను కొట్టేవరకు మీరు ముందు నుండి పోరాడండి."
9.22.27
ततो नः सम्प्रायातानां मद्रयोधास्तरस्विनः ।
हृष्टाः किलाकिलाशब्दमकुर्वत परे तथा ॥ ९.२२.२७ ॥
అప్పుడు మన ముందుకు సాగిన వేగవంతులైన మద్ర యోధులు సంతోషంతో "కిలకిలా" శబ్దం చేశారు; ఇతరులు కూడా అలాగే చేశారు.
9.22.28
अस्मांस्तु पुनरासाद्य लब्धलक्षा दुरासदाः ।
शरासनानि धुन्वन्तः शरवर्षैरवाकिरन् ॥ ९.२२.२८ ॥
కానీ వారు మళ్ళీ మమ్మల్ని ఎదుర్కొన్నారు; లక్ష్యాన్ని పొందినవారై, ఎదుర్కోలేని వారై, విల్లులను ఊపుతూ బాణ వర్షంతో మమ్మల్ని కప్పారు.
9.22.29
ततो हतं परैस्तत्र मद्रराजबलं तदा ।
दुर्योधनबलं दृष्ट्वा पुनरासीत्पराङ्मुखम् ॥ ९.२२.२९ ॥
అప్పుడు అక్కడ శత్రువులచే హతమైన మద్రరాజు సేనను చూసి దుర్యోధనుని సేన మళ్ళీ వెనుదిరిగింది.
9.22.30
गान्धारराजस्तु पुनर्वाक्यमाह ततो बली ।
निवर्तध्वमधर्मज्ञा युध्यध्वं किं सृतेन वः ॥ ९.२२.३० ॥
అప్పుడు బలవంతుడైన గాంధారరాజు మళ్ళీ ఇలా అన్నాడు: "తిరిగి రండి; అధర్మం తెలిసినవారలారా, పోరాడండి; పారిపోవడం వల్ల మీకేం లాభం?"
9.22.31
अनीकं दशसाहस्रमश्वानां भरतर्षभ ।
आसीद्गान्धारराजस्य विशालप्रासयोधिनाम् ॥ ९.२२.३१ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, గాంధార రాజుకు విశాలమైన ఈటెలు ధరించిన యోధులతో కూడిన పదివేల గుర్రాల సేన ఉండెను.
9.22.32
बलेन तेन विक्रम्य वर्तमाने जनक्षये ।
पृष्ठतः पाण्डवानीकमभ्यघ्नन्निशितैः शरैः ॥ ९.२२.३२ ॥
ఆ బలంతో పరాక్రమంగా ముందుకు సాగి, జనక్షయం జరుగుతుండగా, వాడి బాణాలతో వెనుక నుండి పాండవ సేనను కొట్టిరి.
9.22.33
तदभ्रमिव वातेन क्षिप्यमाणं समन्ततः ।
अभज्यत महाराज पाण्डूनां सुमहद्बलम् ॥ ९.२२.३३ ॥
మహారాజా, గాలి చేత నలుదిశలా చెదరగొట్టబడే మేఘంలా, పాండవుల అతిపెద్ద సేన చెదిరిపోయింది.
9.22.34
ततो युधिष्ठिरः प्रेक्ष्य भग्नं स्वबलमन्तिकात् ।
अभ्यनोदयदव्यग्रः सहदेवं महाबलम् ॥ ९.२२.३४ ॥
అప్పుడు యుధిష్ఠిరుడు తన సేన దగ్గరే చెదిరిపోవడం చూసి, కలవరపడకుండా మహాబలుడైన సహదేవుడిని ముందుకు నడిపించాడు.
9.22.35
असौ सुबलपुत्रो नो जघनं पीड्य दंशितः ।
सैन्यानि सूदयत्येष पश्य पाण्डव दुर्मतिः ॥ ९.२२.३५ ॥
సుబలుని కుమారుడు మన వెనుక భాగాన్ని నొక్కి, కవచం ధరించి సేనలను సంహరిస్తున్నాడు. పాండవా, ఈ దుర్మార్గుడిని చూడు.
9.22.36
गच्छ त्वं द्रौपदेयैश्च शकुनिं सौबलं जहि ।
रथानीकमहं धक्ष्ये पाञ्चालसहितोऽनघ ॥ ९.२२.३६ ॥
నువ్వు ద్రౌపది కుమారులతో వెళ్లి సుబలపుత్రుడైన శకునిని సంహరించు. నిర్దోషుడా, నేను పాంచాలురతో కలిసి రథసేనను దహిస్తాను.
9.22.37
गच्छन्तु कुञ्जराः सर्वे वाजिनश्च सह त्वया ।
पादाताश्च त्रिसाहस्राः शकुनिं तैर्वृतो जहि ॥ ९.२२.३७ ॥
అన్ని ఏనుగులు, గుర్రాలు నీతో కలిసి వెళ్ళుగాక; మూడు వేల కాలాళ్ళ సైనికులు వారిచే చుట్టబడి శకునిని సంహరించుగాక.
9.22.38
ततो गजाः सप्तशताश्चापपाणिभिरास्थिताः ।
पञ्च चाश्वसहस्राणि सहदेवश्च वीर्यवान् ॥ ९.२२.३८ ॥
తరువాత విల్లు చేతబట్టిన వారు ఎక్కిన ఏడు వందల ఏనుగులు, ఐదు వేల గుర్రాలు, పరాక్రమవంతుడైన సహదేవుడు (ముందుకు సాగారు).
9.22.39
पादाताश्च त्रिसाहस्रा द्रौपदेयाश्च सर्वशः ।
रणे ह्यभ्यद्रवंस्ते तु शकुनिं युद्धदुर्मदम् ॥ ९.२२.३९ ॥
మూడు వేల కాలాళ్ళ సైనికులు, ద్రౌపదికి పుట్టిన కుమారులందరూ యుద్ధంలో యుద్ధమదంతో ఉన్న శకునిపై దూకారు.
9.22.40
ततस्तु सौबलो राजन्नभ्यतिक्रम्य पाण्डवान् ।
जघान पृष्ठतः सेनां जयगृद्वः प्रतापवान् ॥ ९.२२.४० ॥
తరువాత, ఓ రాజా, సుబలుని కుమారుడు (శకుని) పాండవులను అధిగమించి, విజయాకాంక్షతో, ప్రతాపవంతుడై, వెనుక నుండి సేనను సంహరించెను.
9.22.41
अश्वारोहास्तु संरब्धाः पाण्डवानां तरस्विनाम् ।
प्राविशन्सौबलानीकमभ्यतिक्रम्य तान्रथान् ॥ ९.२२.४१ ॥
కానీ పాండవుల వేగవంతులైన అశ్వికులు కోపంతో ఆ రథాలను దాటి సౌబల సేనలో ప్రవేశించారు.
9.22.42
ते तत्र सादिनः शूराः सौबलस्य महद्बलम् ।
रणमध्ये व्यतिष्ठन्त शरवर्षैरवाकिरन् ॥ ९.२२.४२ ॥
అక్కడ ఆ శూర అశ్వికులు సౌబలుని మహా సేన మధ్యలో యుద్ధరంగంలో నిలబడి, బాణవర్షంతో దానిని కప్పారు.
9.22.43
तदुद्यतगदाप्रासमकापुरुषसेवितम् ।
प्रावर्तत महद्युद्धं राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ९.२२.४३ ॥
ఎత్తిన గదలు, ఈటెలతో నిండిన, వీరులు సేవించిన ఆ మహాయుద్ధం ప్రారంభమైంది, ఓ రాజా, నీ దుర్మంత్రణ వల్ల.
9.22.44
उपारमन्त ज्याशब्दाः प्रेक्षका रथिनोऽभवन् ।
न हि स्वेषां परेषां वा विशेषः प्रत्यदृश्यत ॥ ९.२२.४४ ॥
విల్లు తాడు ధ్వనులు ఆగిపోయాయి; రథికులు ప్రేక్షకులయ్యారు, ఎందుకంటే స్వపక్షానికి, పరపక్షానికి భేదం కనిపించలేదు.
9.22.45
शूरबाहुविसृष्टानां शक्तीनां भरतर्षभ ।
ज्योतिषामिव सम्पातमपश्यन्कुरुपाण्डवाः ॥ ९.२२.४५ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, శూరుల బాహువులచే విసరబడిన శక్తుల పతనాన్ని కురులు, పాండవులు వెలుగుల పతనంలా చూశారు.
9.22.46
ऋष्टिभिर्विमलाभिश्च तत्रतत्र विशाम्पते ।
सम्पतन्तीभिराकाशमावृतं बह्वशोभत ॥ ९.२२.४६ ॥
ఓ విశంపతీ, అక్కడక్కడ మెరిసే ఋష్టులతో, పడుతున్న వాటితో ఆకాశం కప్పబడి ఎంతో ప్రకాశించింది.
9.22.47
प्रासानां पततां राजन्रूपमासीत्समन्ततः ।
शलभानामिवाकाशे तदा भरतसत्तम ॥ ९.२२.४७ ॥
ఓ రాజా, పడుతున్న ఈటెల రూపం ఆకాశంలో అన్ని వైపులా మిడతల్లా కనిపించింది, ఓ భరతసత్తమా.
9.22.48
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गा विप्रविद्धैर्नियन्तृभिः ।
हयाः परिपतन्तिस्म शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.२२.४८ ॥
రక్తంతో అంగాలన్నీ తడిసిన గుర్రాలు, సారథులు పడగొట్టబడినందున, వందల వేలుగా పడిపోయాయి.
9.22.49
अन्योन्यं परिपिष्टाश्च समासाद्य परस्परम् ।
सुविक्षताः स्म दृश्यन्ते वमन्तो रुधिरं मुखैः ॥ ९.२२.४९ ॥
ఒకరినొకరు ఢీకొని నలిగిపోయి, పరస్పరం తీవ్రంగా గాయపడినవారై, నోటి నుండి రక్తం కక్కుతూ కనిపించారు.
9.22.50
ततोऽभवत्तमो घोरं सैन्येन रजसा वृतम् ।
तानपाक्रमतोऽद्राक्षं तस्माद्देशादरिन्दम ॥ ९.२२.५० ॥
అప్పుడు సైన్యం రేపిన ధూళితో భయంకర చీకటి ఆవరించింది. శత్రుదమనా, ఆ ప్రదేశం నుండి వెనుదిరుగుతున్నవారిని నేను చూశాను.
9.22.51
अश्वान्राजन्मनुष्यांश्च रजसा संवृते सति ।
भूमौ निपतिताश्चान्ये वमन्तो रुधिरं बहु ॥ ९.२२.५१ ॥
రాజా, ధూళితో కప్పబడినప్పుడు గుర్రాలు, మనుషులు, ఇతరులు నేలపై పడిపోయారు; ఎక్కువగా రక్తం కక్కుతూ.
9.22.52
केशाकेशि समालग्ना न शेकुश्चेष्टितुं नराः ।
अन्योन्यमश्वपृष्ठेभ्यो विकर्षन्तो महाबलाः ॥ ९.२२.५२ ॥
జుట్టుతో జుట్టు పెనవేసుకొని, వారు కదలలేకపోయారు. మహాబలులు ఒకరినొకరు గుర్రపు వీపుల నుండి లాగుతూ ఉన్నారు.
9.22.53
मल्ला इव समासाद्य निजघ्नुरितरेतरम् ।
अश्वैश्च व्यपकृष्यन्त बहवोऽत्र गतासवः ॥ ९.२२.५३ ॥
మల్లయోధుల వలె ఢీకొని ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు. గుర్రాలచే ఈడ్చబడి ఇక్కడ చాలామంది ప్రాణం కోల్పోయారు.
9.22.54
भूमौ निपतिताश्चान्ये बहवो विजयैषिणः ।
तत्रतत्र व्यदृश्यन्त पुरुषाः शूरमानिनः ॥ ९.२२.५४ ॥
నేలపై పడిన మరికొందరు, విజయాన్ని కోరినవారు, తమను తాము శూరులుగా భావించుకున్నవారు—చాలామంది అక్కడక్కడ కనిపించారు.
9.22.55
रक्तोक्षितैश्छिन्नभुजैरवकृष्टशिरोरुहैः ।
व्यदृश्यत मही कीर्णा शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.२२.५५ ॥
రక్తంతో తడిసి, తెగిన చేతులు, లాగబడిన తలవెంట్రుకలతో ఉన్న శవాలచేత భూమి వందలు, వేలుగా చెల్లాచెదురుగా పడి కనిపించింది.
9.22.56
दूरं न शक्यं तत्रासीद्गन्तुमश्वेन केनचित् ।
साश्वारोहैर्हतैरश्वैरावृते वसुधातले ॥ ९.२२.५६ ॥
అక్కడ ఏ గుర్రమూ దూరం వెళ్లలేకపోయింది; భూతలం గుర్రాలు, వాటి స్వారీదారులు చంపబడిన శవాలతో కప్పబడి ఉంది.
9.22.57
रुधिरोक्षितसन्नाहैरात्तशस्त्रैरुदायुधैः ।
नानाप्रहरणैर्घोरैः परस्परवधैषिभिः।
सुसन्निकृष्टे सङ्ग्रामे हतभूयिष्ठसैनिके ॥ ९.२२.५७ ॥
రక్తంతో తడిసిన కవచాలు, ఆయుధాలు పట్టిన, ఎత్తిన ఆయుధాలతో, రకరకాల భయంకర ఆయుధాలతో, ఒకరినొకరు చంపాలనుకున్న యోధులతో దగ్గరగా జరిగిన యుద్ధంలో, ఎక్కువ మంది సైనికులు హతులైపోయారు.
9.22.58
स मुहूर्तं ततो युद्ध्वा सौबलोऽथ विशाम्पते ।
षट्साहस्रैर्हयैः शिष्टेरपायाच्छकुनिस्ततः ॥ ९.२२.५८ ॥
ప్రజాపతీ, సౌబలుడు శకుని కొద్దిసేపు యుద్ధం చేసిన తర్వాత, మిగిలిన ఆరు వేల గుర్రాలతో పారిపోయాడు.
9.22.59
तथैव पाण्डवानीकं रुधिरेण समुक्षितम् ।
षट्साहस्रैर्हयैः शिष्टेरपायाच्छ्रान्तवाहनम् ॥ ९.२२.५९ ॥
అలాగే పాండవ సైన్యం రక్తంతో పూర్తిగా తడిసి, అలసిన వాహనాలతో మిగిలిన ఆరు వేల గుర్రాలతో పారిపోయింది.
9.22.60
अश्वारोहाश्च पाण्डूनामब्रुवन्रुधिरोक्षिताः ।
सुसन्निकृष्टे सङ्ग्रामे भूयिष्ठे त्यक्तजीविताः ॥ ९.२२.६० ॥
పాండవుల అశ్వారోహులు, రక్తంతో తడిసి, ప్రాణాలు వదిలేందుకు సిద్ధపడి, దగ్గరగా జరిగిన ఆ మహా యుద్ధంలో ఇలా అన్నారు.
9.22.61
न हि शक्यं रथैर्योद्धुं कुत एव महागजैः ।
रथानेव रथा यान्तु कुञ्जराः कुञ्जरानपि ॥ ९.२२.६१ ॥
రథాలతో పోరాడడం సాధ్యం కాదు, మహా గజాలతో అది ఎలా సాధ్యం? రథాలు రథాలవైపు వెళ్లనీ, గజాలు గజాలవైపు కూడా వెళ్లనీ.
9.22.62
प्रतियातो हि शकुनिः स्वमनीकमवस्थितः ।
न पुनः सौबलो राजा योद्धुमभ्यागमिष्यति ॥ ९.२२.६२ ॥
శకుని తిరిగి వెళ్లి తన సేనలో నిలిచాడు; సుబలుని కుమారుడైన ఆ రాజు మళ్లీ యుద్ధం చేయడానికి రాడు.
9.22.63
ततस्तु द्रौपदेयाश्च ते च मत्ता महाद्विपाः ।
प्रययुर्यत्र पाञ्चाल्यो धृष्टद्युम्नो महारथः ॥ ९.२२.६३ ॥
తర్వాత ద్రౌపది కుమారులు, మదించిన మహా గజాలు పాంచాల్యుడు మహారథుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లారు.
9.22.64
सहदेवोऽपि कौरव्य रजोमेघे समुत्थिते ।
एकाकी प्रययौ तत्र यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ९.२२.६४ ॥
కౌరవ్యా, ధూళి మేఘం లేచినప్పుడు సహదేవుడు కూడా ఒంటరిగా రాజు యుధిష్ఠిరుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు.
9.22.65
ततस्तेषु प्रयातेषु शकुनिः सौबलः पुनः ।
पार्श्वतोऽभ्यहनत्क्रुद्धो धृष्टद्युम्नस्य वाहिनीम् ॥ ९.२२.६५ ॥
వారు వెళ్లిపోగా, సుబలుని కుమారుడు శకుని మళ్లీ కోపంతో పక్కనుంచి ధృష్టద్యుమ్నుని సేనను కొట్టాడు.
9.22.66
तत्पुनस्तुमुलं युद्धं प्राणांस्त्यक्त्वाऽभ्यवर्तत ।
तावकानां परेषां च परस्परवधैषिणाम् ॥ ९.२२.६६ ॥
మళ్లీ ఆ భయంకర యుద్ధం ప్రాణాలను త్యజించి కొనసాగింది; మీ వారు, శత్రువులు ఒకరినొకరు చంపాలనుకుంటూ.
9.22.67
ते चान्योन्यमवैक्षन्त तस्मिन्वीरसमागमे ।
योधाः पर्यपतन्राजञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.२२.६७ ॥
ఆ వీరుల సమాగమంలో వారు ఒకరినొకరు చూసుకున్నారు. ఓ రాజా, యోధులు వందలు వందలుగా, వేలు వేలుగా పడిపోయారు.
9.22.68
असिभिश्छिद्यमानानां शिरसां लोकसंक्षये ।
प्रादुरासीन्महाञ्शब्दस्तालानां पततामिव ॥ ९.२२.६८ ॥
లోకవినాశంలో ఖడ్గాలతో నరకబడుతున్న తలల గొప్ప శబ్దం లేచింది, పడే తాటిచెట్ల శబ్దంలా.
9.22.69
विमुक्तानां शरीराणां छिन्नानां पततां भुवि ।
सायुधानां च बाहूनामूरूणां च विशाम्पते।
आसीत्कटकटाशब्दः सुमहान्रोमहर्षणः ॥ ९.२२.६९ ॥
ఓ ప్రజాపతీ, నేలపై పడుతున్న ఛిన్నమైన శరీరాలు, ఆయుధాలు ధరించిన బాహువులు, తొడల గొప్ప 'కటకట' శబ్దం వినిపించింది; అది వెంట్రుకలు నిక్కబొడిచేది.
9.22.70
निघ्नन्तो निशितैः शस्त्रैर्भ्रातॄन्पुत्रान्सखीनपि ।
योधाः परिपतन्ति स्म यथाऽऽमिषकृते खगाः ॥ ९.२२.७० ॥
పదునైన ఆయుధాలతో సోదరులను, కుమారులను, మిత్రులను కూడా కొడుతూ యోధులు పడిపోయారు; మాంసం కోసం పక్షులు వాలినట్టు.
9.22.71
अन्योन्यं प्रतिसंरब्धाः समासाद्य परस्परम् ।
अहम्पूर्वमहम्पूर्वमिति निघ्नन्सहस्रशः ॥ ९.२२.७१ ॥
ఒకరిపై ఒకరు కోపంతో ఎదురెదురై, 'నేనే ముందు, నేనే ముందు' అంటూ వేలాదిమందిని కొడుతూ.
9.22.72
संयातेनासनभ्रष्टैरश्वारोहैर्गतासुभिः ।
हयाः परिपतन्ति स्म शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.२२.७२ ॥
పరుగెత్తుతూ, జీనులనుండి పడిపోయిన, ప్రాణంలేని అశ్వికులతో గుర్రాలు వందలు వందలుగా, వేలు వేలుగా పడిపోయాయి.
9.22.73
स्फुरतां प्रतिपिष्टानामश्वानां शीघ्रगामिनाम् ।
स्तनतां च मनुष्याणां सन्नद्धानां विशाम्पते ॥ ९.२२.७३ ॥
ప్రజాపతీ, గిలగిల కొట్టుకుంటున్న, నలిగిపోయిన వేగవంతమైన గుర్రాలు, కవచధారులైన మనుషుల మూలుగుల మధ్య.
9.22.74
शक्त्यृष्टिप्रासशब्दश्च तुमुलः समपद्यत ।
भिन्दतां परमर्माणि राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ९.२२.७४ ॥
రాజా, నీ దుర్మంత్రణ వల్ల, ప్రాణావసర స్థానాలను చీల్చుతున్న శక్తి, ఋష్టి, ప్రాస ఆయుధాల భీకర ధ్వని చెలరేగింది.
9.22.75
श्रमाभिभूताः संरब्धा श्रान्तवाहाः पिपासवः ।
विक्षताश्च शितैः शस्त्रैरभ्यवर्न्तत तावकाः ॥ ९.२२.७५ ॥
అలసటతో కుంగిన, కోపంతో ఉన్న, అలసిన వాహనాలు గల, దాహంతో ఉన్న, వాడి ఆయుధాలతో గాయపడిన మీ వారు ముందుకు సాగారు.
9.22.76
मत्ता रुधिरगन्धेन बहवोऽत्र विचेतसः ।
जघ्नुः परान्स्वकांश्चैव प्राप्तान्प्राप्ताननन्तरान् ॥ ९.२२.७६ ॥
ఇక్కడ రక్తపు వాసనతో మత్తెక్కి, మనసు చెదరిన అనేకులు శత్రువులను, తమవారిని, దగ్గరకు వచ్చిన వారిని, పక్కనున్న వారిని చంపారు.
9.22.77
बहवश्च गतप्राणाः क्षत्रिया जयगृद्विनः ।
भूमावभ्यपतन्राजञ्शरवृष्टिभिरावृताः ॥ ९.२२.७७ ॥
రాజా, విజయాపేక్ష గల అనేకమంది క్షత్రియులు ప్రాణాలు కోల్పోయి, బాణ వర్షంతో కప్పబడి నేలపై పడ్డారు.
9.22.78
वृकगृध्रशृगालानां तुमुले मोदनेऽहनि ।
आसीद्बलक्षयो घोरस्तव पुत्रस्य पश्यतः ॥ ९.२२.७८ ॥
తోడేళ్ళు, రాబందులు, నక్కల విందుగా మారిన ఆ భీకర దినాన, నీ కుమారుడు చూస్తుండగానే సైన్యానికి భయంకరమైన నాశనం కలిగింది.
9.22.79
नराश्वकायैः सञ्छन्ना भूमिरासीद्विशाम्पते ।
रुधिरोदकचित्रा च भीरूणां भयवर्धिनी ॥ ९.२२.७९ ॥
ఓ ప్రజాపతీ, భూమి మనుషుల మరియు గుర్రాల శరీరాలతో కప్పబడి ఉంది; రక్తజలంతో చిత్రవర్ణంగా ఉండి, భీరువుల భయాన్ని పెంచుతూ ఉంది.
9.22.80
असिभिः पट्टसैः शूलैस्तक्षमाणाः पुनःपुनः ।
तावकाः पाण्वेयाश्च न न्यवर्तन्त भारत ॥ ९.२२.८० ॥
కత్తులతో, పట్టసాలతో, శూలాలతో పదే పదే నరుకుతూ, నీ వారు మరియు పాండవులు వెనుకంజ వేయలేదు, ఓ భరతా.
9.22.81
प्रहरन्तो यथाशक्ति यावत्प्राणस्य धारणम् ।
योधाः परिपतन्ति स्म वमन्तो रुधिरं मुखैः ॥ ९.२२.८१ ॥
ప్రాణం నిలిచినంత వరకు తమ శక్తి కొద్దీ కొడుతూ, నోటి నుండి రక్తం కక్కుతూ యోధులు పడిపోయారు.
9.22.82
शिरो गृहीत्वा केशेषु कबन्धः स प्रदृश्यते ।
उद्यम्य च शितं खङ्गं रुधिरेण परिप्लुतम् ॥ ९.२२.८२ ॥
జుట్టు పట్టుకున్న తలతో ఆ కబంధం కనిపిస్తుంది; రక్తంతో తడిసిన పదునైన ఖడ్గాన్ని పైకెత్తి.
9.22.83
तथोत्थितेषु बहुषु कबन्धेषु नराधिप ।
तथा रुधिरगन्धेन योधाः कश्मलमाविशन् ॥ ९.२२.८३ ॥
ఓ నరాధిపా, అలాగే చాలా కబంధాలు లేచి నిలిచాయి; రక్త గంధంతో యోధులు మూర్ఛకు, కలతకు లోనయ్యారు.
9.22.84
मन्दीभूते ततः शब्दे पाण्डवानां महद्बलम् ।
अल्पावशिष्टैस्तुरगैरभ्यवर्तत सौबलः ॥ ९.२२.८४ ॥
అప్పుడు పాండవుల మహాసేన ధ్వని మందగించగా, మిగిలిన కొద్ది గుర్రాలతో సౌబలుడు ముందుకు సాగాడు.
9.22.85
ततोऽभ्यधावंस्त्वरिताः पाण्डवा जयगृद्विनः ।
पदातयश्च नागाश्च सादिनश्चोद्यतायुधाः ॥ ९.२२.८५ ॥
అప్పుడు విజయాన్ని కోరిన పాండవులు వేగంగా ముందుకు దూకారు; కాలినడక సైనికులు, ఏనుగులు, అశ్వికులు ఆయుధాలు ఎత్తి.
9.22.86
कोष्ठकीकृत्य चाप्येनं परिक्षिप्य च सर्वशः ।
शस्त्रैर्नानाविधैर्जघ्नुर्युद्वपारं तितीर्षवः ॥ ९.२२.८६ ॥
అతన్ని వలయంగా చుట్టి, అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టి, యుద్ధ తీరాన్ని దాటాలనే కోరికతో వారు అనేక రకాల ఆయుధాలతో కొట్టారు.
9.22.87
त्वदीयास्तांस्तु सम्प्रेक्ष्य सर्वतः समभिद्रुतान् ।
रथाश्वपत्तिद्विरदाः पाण्डवानभिदुद्रुवुः ॥ ९.२२.८७ ॥
నీ సైనికులు వారు అన్ని వైపుల నుండి వేగంగా దాడి చేయడం చూసి, రథాలు, గుర్రాలు, కాలిబంట్లు, ఏనుగులు పాండవులపైకి పరుగెత్తాయి.
9.22.88
केचित्पदातयः पद्भिर्मुष्टिभिश्च परस्परम् ।
निजघ्नुः समरे शूराः क्षीणशस्त्रास्ततोऽपतन् ॥ ९.२२.८८ ॥
కొందరు కాలిబంట్లు కాళ్లతో, పిడికిళ్లతో ఒకరినొకరు యుద్ధంలో కొట్టుకున్నారు; శూరులు ఆయుధాలు క్షీణించగా తరువాత పడిపోయారు.
9.22.89
रथेभ्यो रथिनः पेतुर्द्विपेभ्यो हस्तिसादिनः ।
विमानेभ्यो दिवो भ्रष्टाः सिद्वाः पुण्यक्षयादिव ॥ ९.२२.८९ ॥
రథాల నుండి రథికులు, ఏనుగుల నుండి ఏనుగు స్వారీ వీరులు పడిపోయారు; పుణ్యం క్షీణించి స్వర్గ విమానాల నుండి సిద్ధులు పడినట్లు.
9.22.90
एवमन्योन्यमायत्ता योधा जघ्नुर्महाहवे ।
पितॄन्भ्रातॄन्वयस्यांश्च पुत्रानपि तथा परे ॥ ९.२२.९० ॥
ఈ విధంగా ఒకరిపై ఒకరు దాడి చేస్తున్న యోధులు ఆ మహాయుద్ధంలో తండ్రులను, సోదరులను, స్నేహితులను, కుమారులను, ఇతరులను కూడా చంపారు.
9.22.91
एवमासीदमर्यादं युद्वं भरतसत्तम ।
प्रासासिबाणकलिलं वर्तमाने सुदारुणे ॥ ९.२२.९१ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ఇలా హద్దులేని యుద్ధం జరిగింది; ఈటెలు, కత్తులు, బాణాలతో నిండిన అది అత్యంత భయంకరంగా సాగింది.