มหาภารตะ · อัธยายะ 9.22
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.22.1
वर्तमाने तदा युद्धे घोररूपे भयानके ।
अभज्यत बलं तत्र तव पुत्रस्य पाण्डवैः ॥ ९.२२.१ ॥
ขณะที่การรบอันน่าสะพรึงกลัวและน่ากลัวนั้นดำเนินอยู่ กองทัพของบุตรของท่านก็ถูกพวกปาณฑพตีแตกที่นั่น
9.22.2
तांस्तु सर्वानयन्तेन सन्निवार्य महारथाः ।
पुत्रास्ते योधयामासुः पाण्डवानामनीकिनीम् ॥ ९.२२.२ ॥
แต่บรรดามหารถของท่าน บรรดาบุตรของท่าน ยับยั้งทหารเหล่านั้นทั้งหมดไว้ได้ แล้วจึงสู้รบกับกองทัพของปาณฑพ
9.22.3
निवृत्ताः सहसा योधास्तव पुत्रजयैपिणः ।
सन्निवृत्तेषु तेष्वेवं युद्धमासीत्सुदारुणम्।
तावकानां परेषां च देवासुररणोपभम् ॥ ९.२२.३ ॥
บรรดานักรบที่มุ่งหวังชัยชนะให้แก่บุตรของท่านได้หันกลับมาโดยพลัน เมื่อพวกเขาหันกลับแล้ว การรบอันน่าสะพรึงยิ่งก็เกิดขึ้น คล้ายการรบระหว่างเทพกับอสูร ทั้งฝ่ายของท่านและฝ่ายตรงข้าม
9.22.4
परेषां तावकानां च नासीत्कश्चित्पराङ्मुखः ॥ ९.२२.४ ॥
ทั้งในหมู่ศัตรูและในฝ่ายของท่าน ไม่มีผู้ใดหันหลังให้การรบเลย
9.22.5
अनुमानेन युध्यन्ते सञ्ज्ञाभिश्च परस्परम् ।
तेषां क्षयो महानासीद्युध्यतामितरेतरम् ॥ ९.२२.५ ॥
พวกเขารบกันโดยคาดเดาและโดยสัญญาณ ต่างฝ่ายต่างสังหารกัน และมีการล้มตายครั้งใหญ่ในหมู่ผู้ที่รบกันอยู่
9.22.6
ततो युधिष्ठिरो राजा क्रोधेन महता युतः ।
जिगीषमाणः सङ्ग्रामे धार्तराष्ट्रान्सराजकान् ॥ ९.२२.६ ॥
ครั้นแล้ว พระเจ้ายุธิษฐิระ เต็มไปด้วยความโกรธอันยิ่งใหญ่ และปรารถนาจะชนะบุตรของธฤตราษฎร์พร้อมทั้งกษัตริย์ของพวกเขาในสงคราม ก็เคลื่อนพลเข้าไป
9.22.7
त्रिभिः शारद्वतं विद्व्वा रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः ।
चतुर्भिर्निजघानाश्वान्कल्याणान्कृतवर्मणः ॥ ९.२२.७ ॥
พระองค์ยิงศารทวตด้วยลูกศรสามดอก แล้วสังหารม้าอันงดงามของกฤตวรมันด้วยลูกศรสี่ดอก ลูกศรมีขนสีทองและลับบนหิน
9.22.8
अश्वत्थामा तु हार्दिक्यमपोवाह यशस्विनम् ।
अथ शारद्वतोऽष्टाभिः प्रत्यविध्यद्युधिष्ठिरम् ॥ ९.२२.८ ॥
อัศวัตถามันพาหารทิกยะผู้มีชื่อเสียงหลีกไป จากนั้นศารทวตยิงยุธิษฐิระตอบด้วยลูกศรแปดดอก
9.22.9
ततो दुर्योधनो राजा रथान्सप्तशतान्रणे ।
प्रैषयद्यत्र राजाऽसौ धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ॥ ९.२२.९ ॥
ครั้นแล้ว พระเจ้าทุรโยธน์ส่งรถเจ็ดร้อยคันเข้าสู่สนามรบ ไปยังที่ซึ่งพระเจ้ายุธิษฐิระ บุตรแห่งธรรม ประทับอยู่
9.22.10
ते रथा रथिभिर्युक्ता मनोमारुतरंहसः ।
अभ्यद्रवन्त सङ्ग्रामे कौन्तेयस्य रथं प्रति ॥ ९.२२.१० ॥
รถเหล่านั้นมีสารถีประจำ เร็วดุจใจและดุจลม พุ่งเข้าใส่รถของบุตรแห่งกุนตีในสนามรบ
9.22.11
ते समन्तान्महाराज परिवार्य युधिष्ठिरम् ।
अदृश्यं सायकैश्चक्रुर्मेघा इव दिवाकरम् ॥ ९.२२.११ ॥
ข้าแต่มหาราช รถเหล่านั้นล้อมยุธิษฐิระไว้ทุกด้าน และใช้ลูกศรทำให้พระองค์มองไม่เห็น เหมือนเมฆบดบังดวงอาทิตย์
9.22.12
तं दृष्ट्वा धर्मराजानं कौरवेयैस्तथावृतम् ।
नामृष्यन्त सुसंरब्धाः शिखण्डिप्रमुखा रथाः ॥ ९.२२.१२ ॥
เมื่อเห็นพระเจ้าธรรมราช (ยุธิษฐิระ) ถูกพวกเการพล้อมไว้เช่นนั้น บรรดานักรบที่มีศิขัณฑินเป็นหัวหน้าก็โกรธจัด ไม่อาจอดทนได้
9.22.13
रथैरश्ववरैर्युक्तैः किङ्किणीजालसंवृतैः ।
आजग्मुरथ रक्षन्तः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् ॥ ९.२२.१३ ॥
รถที่ลากด้วยม้าชั้นเลิศและคลุมด้วยตาข่ายกระดิ่งที่ส่งเสียงกรุ๊งกริ๊ง มาถึงเพื่อคุ้มครองยุธิษฐิระ บุตรแห่งกุนตี
9.22.14
ततः प्रववृते रौद्रः सङ्ग्रामः शोणितोदकः ।
पाण्डवानां कुरूणां च यमराष्ट्रविवर्धनः ॥ ९.२२.१४ ॥
ครั้นแล้ว การรบอันดุร้ายก็ปะทุขึ้น มีโลหิตเป็นน้ำ เพิ่มพูนอาณาจักรของยมราช ระหว่างปาณฑพกับพวกกุรุ
9.22.15
रथान्सप्तशतान्हत्वा कुरूणामाततायिनाम् ।
पाण्डवाः सह पाञ्चालैः पुनरेवाभ्यवारयन् ॥ ९.२२.१५ ॥
ปาณฑพพร้อมด้วยปัญจาละ สังหารรถเจ็ดร้อยคันของพวกกุรุผู้รุกราน แล้วผลักดันพวกเขากลับไปอีกครั้ง
9.22.16
तत्र युद्धं महच्चासीत्तव पुत्रस्य पाण्डवैः ।
न च तत्तादृशं दृष्टं नैव चापि परिश्रुतम् ॥ ९.२२.१६ ॥
ที่นั่นเกิดการรบครั้งใหญ่ระหว่างบุตรของท่านกับปาณฑพ การรบเช่นนั้นไม่เคยมีใครเห็นหรือแม้แต่ได้ยินมาก่อน
9.22.17
वर्तमाने तदा युद्धे निर्मर्यादे समन्ततः ।
वध्यमानेषु योधेषु तावकेष्वितरेषु च ॥ ९.२२.१७ ॥
ขณะที่การรบนั้นดำเนินไปโดยไร้ขอบเขตทุกด้าน บรรดานักรบทั้งฝ่ายของท่านและฝ่ายอื่นกำลังถูกสังหาร
9.22.18
विनदत्सु च योधेषु शङ्खवर्यैश्च पूरितैः ।
उत्क्रुष्टैः सिंहनादैश्च गर्जितैश्चैव धन्विनाम् ॥ ९.२२.१८ ॥
ขณะที่นักรบคำรามก้อง และมีการเป่าสังข์ชั้นเลิศ เสียงร้องตะโกนของนักธนู เสียงคำรามเหมือนราชสีห์ และเสียงคำรามก็ดังขึ้น
9.22.19
अतिप्रवृत्ते युद्धे च छिद्यमानेषु मर्मसु ।
धावमानेषु योधेषु जयगृद्धिषु मारिष ॥ ९.२२.१९ ॥
เมื่อการรบดำเนินเกินขอบเขต เมื่อจุดสำคัญถูกตัดฟัน และนักรบผู้หวังชัยชนะวิ่งพล่านไปมา ข้าแต่ท่าน
9.22.20
संहारे सर्वतो जाते पृथिव्यां शोकसम्भवे ।
वह्नीनामुत्तमस्त्रीणां सीमन्तोद्धरणे कृते ॥ ९.२२.२० ॥
เมื่อความพินาศเกิดขึ้นทุกทิศ และความโศกเกิดขึ้นบนแผ่นดิน เมื่อการแหวกผมอันเป็นสัญลักษณ์ของสตรีชั้นเลิศถูกทำลายลง
9.22.21
निर्मर्यादे महायुद्धे वर्तमाने सुदारुणे ।
प्रादुरासन्विनाशाय तदोत्पाताः सुदारुणाः ॥ ९.२२.२१ ॥
ขณะที่มหาสงครามไร้ขอบเขตและน่าสะพรึงกลัวยิ่งกำลังดำเนินอยู่ ก็ปรากฏอาการอัปมงคลอันน่าสะพรึงกลัว ทำนายความวินาศ
9.22.22
चचाल शब्दं कुर्वाणा सपर्वतवना मही ।
सदण्डाः सोल्मुका राजन्कीर्यमाणाः समन्ततः ॥ ९.२२.२२ ॥
แผ่นดินพร้อมด้วยภูเขาและป่าไม้สั่นสะเทือนเกิดเสียงดัง ข้าแต่พระราชา ขณะที่ท่อนไม้และคบเพลิงที่ลุกไหม้ถูกโปรยกระจายไปทุกทิศ
9.22.23
उल्काः पेतुर्दिवो भूमावाहत्य रविमण्डलम् ।
विष्वग्वाताः प्रादुरासन्नीचैः शर्करवर्षिणः ॥ ९.२२.२३ ॥
อุกกาบาตตกลงมาจากท้องฟ้า พุ่งชนดวงอาทิตย์แล้วตกสู่พื้นดิน ลมพัดมาจากทุกทิศ และเมฆพายุต่ำได้ปรากฏขึ้นโปรยกรวดลงมาดุจฝน
9.22.24
अश्रूणि मुमुचुर्नागा वेपथुं चास्पृशन्भृशम् ।
एतान्धोराननादृत्य समुत्पातान्सुदारुणान् ॥ ९.२२.२४ ॥
ช้างทั้งหลายหลั่งน้ำตา และสั่นสะท้านอย่างรุนแรง ไม่ใยดีต่ออาการอัปมงคลอันน่าสะพรึงกลัวและร้ายแรงเหล่านี้
9.22.25
पुनर्युद्धाय संयत्ताः क्षत्रियास्तस्थुरव्यथाः ।
रमणीये कुरुक्षेत्रे पुण्ये स्वर्गं यियासवः ॥ ९.२२.२५ ॥
กษัตริย์ทั้งหลายที่พร้อมสำหรับการรบ ยืนหยัดอีกครั้งอย่างไม่หวั่นไหว ณ กุรุเกษตรอันงดงามและศักดิ์สิทธิ์ ปรารถนาจะไปสู่สวรรค์
9.22.26
ततो गान्धारराजस्य पुत्रः शकुनिरब्रवीत् ।
युध्यध्वमग्रतो यावत्पृष्ठतो हन्मि पाण्डवान् ॥ ९.२२.२६ ॥
ครั้นแล้ว ศกุนิ โอรสของกษัตริย์แห่งคันธาระ กล่าวว่า "จงสู้รบอยู่ข้างหน้า ส่วนข้าจะโจมตีปาณฑพจากข้างหลัง"
9.22.27
ततो नः सम्प्रायातानां मद्रयोधास्तरस्विनः ।
हृष्टाः किलाकिलाशब्दमकुर्वत परे तथा ॥ ९.२२.२७ ॥
ครั้นแล้ว นักรบมัทระผู้ว่องไวของเรา ขณะรุกไปข้างหน้า ด้วยความยินดี ได้ส่งเสียงร้องกิละ-กิละ ฝ่ายอื่นก็ทำเช่นเดียวกัน
9.22.28
अस्मांस्तु पुनरासाद्य लब्धलक्षा दुरासदाः ।
शरासनानि धुन्वन्तः शरवर्षैरवाकिरन् ॥ ९.२२.२८ ॥
แต่พวกเขาเข้าโจมตีเราอีกครั้ง เมื่อพบเป้าหมายแล้ว ยากที่จะต้านทาน สั่นคันธนูและระดมเราด้วยฝนลูกศร
9.22.29
ततो हतं परैस्तत्र मद्रराजबलं तदा ।
दुर्योधनबलं दृष्ट्वा पुनरासीत्पराङ्मुखम् ॥ ९.२२.२९ ॥
ครั้นเห็นกองทัพของพระเจ้ามัทระถูกข้าศึกสังหารที่นั่น กองทัพของทุรโยธน์ก็หันหลังให้อีกครั้ง
9.22.30
गान्धारराजस्तु पुनर्वाक्यमाह ततो बली ।
निवर्तध्वमधर्मज्ञा युध्यध्वं किं सृतेन वः ॥ ९.२२.३० ॥
ฝ่ายพระเจ้าคันธาระผู้ทรงพลังจึงตรัสอีกครั้งว่า "จงหันกลับมา เจ้าผู้ไม่รู้จักธรรม จงสู้รบเถิด! การหนีไปจะได้อะไรเล่า"
9.22.31
अनीकं दशसाहस्रमश्वानां भरतर्षभ ।
आसीद्गान्धारराजस्य विशालप्रासयोधिनाम् ॥ ९.२२.३१ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นเจ้าของราชวงศ์ภรต พระเจ้าคันธาระมีกองทหารม้าหนึ่งหมื่นนาย พร้อมนักรบที่ถืออาวุธหอกยาวอันกว้าง
9.22.32
बलेन तेन विक्रम्य वर्तमाने जनक्षये ।
पृष्ठतः पाण्डवानीकमभ्यघ्नन्निशितैः शरैः ॥ ९.२२.३२ ॥
ด้วยกำลังพลนั้น พวกเขาเข้าโจมตีอย่างกล้าหาญ ขณะที่การสังหารหมู่ผู้คนดำเนินอยู่ และได้โจมตีกองทัพปาณฑพจากด้านหลังด้วยลูกศรคม
9.22.33
तदभ्रमिव वातेन क्षिप्यमाणं समन्ततः ।
अभज्यत महाराज पाण्डूनां सुमहद्बलम् ॥ ९.२२.३३ ॥
ข้าแต่มหาราชา กองทัพอันยิ่งใหญ่ของปาณฑพถูกแตกกระจาย ดุจก้อนเมฆที่ลมพัดกระจัดกระจายไปทุกทิศ
9.22.34
ततो युधिष्ठिरः प्रेक्ष्य भग्नं स्वबलमन्तिकात् ।
अभ्यनोदयदव्यग्रः सहदेवं महाबलम् ॥ ९.२२.३४ ॥
ครั้นแล้ว ยุธิษฐิระ เห็นกองทัพของตนแตกกระจายอยู่ใกล้ตัว จึงไม่หวั่นไหว และได้ขับเร่งสหเทพผู้ทรงพลังให้เดินหน้า
9.22.35
असौ सुबलपुत्रो नो जघनं पीड्य दंशितः ।
सैन्यानि सूदयत्येष पश्य पाण्डव दुर्मतिः ॥ ९.२२.३५ ॥
โอรสของสุพล ผู้นี้ กดดันด้านหลังของเรา ด้วยความเข้มแข็ง กำลังทำลายกองทหารทั้งหลาย ดูเถิด ข้าแต่ปาณฑพ ผู้มีใจชั่วร้ายนั่น
9.22.36
गच्छ त्वं द्रौपदेयैश्च शकुनिं सौबलं जहि ।
रथानीकमहं धक्ष्ये पाञ्चालसहितोऽनघ ॥ ९.२२.३६ ॥
จงไปกับโอรสของเทราปที และสังหารศกุนิ โอรสของสุพล ข้าแต่ผู้ไร้ตำหนิ ข้าพร้อมด้วยปัญจาลจะเผากองรถศึก
9.22.37
गच्छन्तु कुञ्जराः सर्वे वाजिनश्च सह त्वया ।
पादाताश्च त्रिसाहस्राः शकुनिं तैर्वृतो जहि ॥ ९.२२.३७ ॥
ขอให้ช้างทั้งหมดและม้าทั้งหลายไปกับท่าน และขอให้พลเดินเท้าสามพันนาย ล้อมรอบด้วยพวกนั้น สังหารศกุนิ
9.22.38
ततो गजाः सप्तशताश्चापपाणिभिरास्थिताः ।
पञ्च चाश्वसहस्राणि सहदेवश्च वीर्यवान् ॥ ९.२२.३८ ॥
ครั้นแล้ว ช้างเจ็ดร้อยเชือกที่มีนักธนูถือคันธนูในมือขึ้นประจำอยู่ ม้าห้าพันตัว และสหเทพผู้กล้าหาญ ก็เคลื่อนพลไป
9.22.39
पादाताश्च त्रिसाहस्रा द्रौपदेयाश्च सर्वशः ।
रणे ह्यभ्यद्रवंस्ते तु शकुनिं युद्धदुर्मदम् ॥ ९.२२.३९ ॥
พลเดินเท้าสามพันนาย และโอรสของเทราปทีทั้งหมด ได้พุ่งเข้าสู่ศกุนิ ผู้เมามันด้วยการรบ ในสนามรบ
9.22.40
ततस्तु सौबलो राजन्नभ्यतिक्रम्य पाण्डवान् ।
जघान पृष्ठतः सेनां जयगृद्वः प्रतापवान् ॥ ९.२२.४० ॥
ครั้นแล้ว ข้าแต่พระราชา โอรสของสุพล คือศกุนิ ผู้ปรารถนาชัยชนะและทรงอานุภาพ ได้ก้าวข้ามปาณฑพไป และสังหารกองทัพจากด้านหลัง
9.22.41
अश्वारोहास्तु संरब्धाः पाण्डवानां तरस्विनाम् ।
प्राविशन्सौबलानीकमभ्यतिक्रम्य तान्रथान् ॥ ९.२२.४१ ॥
ฝ่ายพลม้าผู้เดือดดาลของพวกปาณฑพผู้ว่องไว ข้ามผ่านรถศึกเหล่านั้นไป แล้วบุกเข้าไปในกองทัพของศกุนิ
9.22.42
ते तत्र सादिनः शूराः सौबलस्य महद्बलम् ।
रणमध्ये व्यतिष्ठन्त शरवर्षैरवाकिरन् ॥ ९.२२.४२ ॥
พลขี่ม้าผู้กล้าหาญเหล่านั้นยืนหยัดอยู่กลางกองทัพใหญ่ของสุพละ ท่ามกลางการรบ แล้วโปรยปรายลูกศรลงมาดั่งห่าฝน
9.22.43
तदुद्यतगदाप्रासमकापुरुषसेवितम् ।
प्रावर्तत महद्युद्धं राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ९.२२.४३ ॥
ด้วยตะบองและหอกที่ชูขึ้น อันเป็นที่ที่นักรบผู้กล้าหาญย่างกรายเข้าไป การรบอันยิ่งใหญ่นั้นได้เริ่มขึ้น ข้าแต่พระราชา อันเป็นผลจากอุบายอันชั่วร้ายของพระองค์
9.22.44
उपारमन्त ज्याशब्दाः प्रेक्षका रथिनोऽभवन् ।
न हि स्वेषां परेषां वा विशेषः प्रत्यदृश्यत ॥ ९.२२.४४ ॥
เสียงสายธนูเงียบลง และพลรถกลายเป็นผู้เฝ้าดู เพราะไม่อาจเห็นความแตกต่างระหว่างฝ่ายตนกับฝ่ายศัตรูได้เลย
9.22.45
शूरबाहुविसृष्टानां शक्तीनां भरतर्षभ ।
ज्योतिषामिव सम्पातमपश्यन्कुरुपाण्डवाः ॥ ९.२२.४५ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภรต กองหอกที่ถูกขว้างด้วยแขนของวีรบุรุษ ชาวกุรุและปาณฑพได้เห็นมันร่วงลงมาดั่งแสงดาวที่ตกลง
9.22.46
ऋष्टिभिर्विमलाभिश्च तत्रतत्र विशाम्पते ।
सम्पतन्तीभिराकाशमावृतं बह्वशोभत ॥ ९.२२.४६ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งมนุษย์ ท้องฟ้าถูกปกคลุมไปด้วยลูกศรฤษฏิอันสว่างไสว ที่ร่วงลงมาเป็นระยะ จึงรุ่งโรจน์ยิ่งนัก
9.22.47
प्रासानां पततां राजन्रूपमासीत्समन्ततः ।
शलभानामिवाकाशे तदा भरतसत्तम ॥ ९.२२.४७ ॥
ข้าแต่พระราชา รูปลักษณ์ของหอกที่ร่วงลงมาทุกด้านบนท้องฟ้าในขณะนั้น เหมือนฝูงตั๊กแตน ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งวงศ์ภรต
9.22.48
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गा विप्रविद्धैर्नियन्तृभिः ।
हयाः परिपतन्तिस्म शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.२२.४८ ॥
ม้าทั้งหลายมีอวัยวะเปรอะด้วยเลือด ผู้ขับของมันถูกเหวี่ยงตกลงมา ล้มลงเป็นร้อยเป็นพัน
9.22.49
अन्योन्यं परिपिष्टाश्च समासाद्य परस्परम् ।
सुविक्षताः स्म दृश्यन्ते वमन्तो रुधिरं मुखैः ॥ ९.२२.४९ ॥
ถูกบดขยี้กันเองและเกยกันไปมา บาดเจ็บสาหัสในการปะทะกันนั้น ต่างก็ถูกเห็นกำลังอาเจียนโลหิตออกจากปาก
9.22.50
ततोऽभवत्तमो घोरं सैन्येन रजसा वृतम् ।
तानपाक्रमतोऽद्राक्षं तस्माद्देशादरिन्दम ॥ ९.२२.५० ॥
จากนั้นความมืดอันน่าสะพรึงกลัวก็บังเกิดขึ้น ถูกปกคลุมด้วยฝุ่นจากกองทัพ ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู ข้าพเจ้าเห็นพวกเขาถอยออกไปจากที่นั้น
9.22.51
अश्वान्राजन्मनुष्यांश्च रजसा संवृते सति ।
भूमौ निपतिताश्चान्ये वमन्तो रुधिरं बहु ॥ ९.२२.५१ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อทุกสิ่งถูกฝุ่นปกคลุมแล้ว ม้า มนุษย์ และคนอื่นๆ ล้มลงกับพื้น อาเจียนโลหิตออกมามากมาย
9.22.52
केशाकेशि समालग्ना न शेकुश्चेष्टितुं नराः ।
अन्योन्यमश्वपृष्ठेभ्यो विकर्षन्तो महाबलाः ॥ ९.२२.५२ ॥
ผมพันกันยุ่งเหยิง ชายเหล่านั้นไม่อาจขยับตัวได้ ผู้มีกำลังมหาศาลต่างดึงกันลงจากหลังม้า
9.22.53
मल्ला इव समासाद्य निजघ्नुरितरेतरम् ।
अश्वैश्च व्यपकृष्यन्त बहवोऽत्र गतासवः ॥ ९.२२.५३ ॥
ดั่งนักมวยปล้ำ พวกเขาเข้าปะทะกันแล้วฟาดฟันกันและกัน ถูกม้าลากไป ผู้คนมากมายที่นี่สิ้นชีพไป
9.22.54
भूमौ निपतिताश्चान्ये बहवो विजयैषिणः ।
तत्रतत्र व्यदृश्यन्त पुरुषाः शूरमानिनः ॥ ९.२२.५४ ॥
ยังมีอีกมากมายที่ล้มลงบนพื้น เป็นชายที่แสวงหาชัยชนะและคิดว่าตนเป็นวีรบุรุษ ปรากฏให้เห็นอยู่ทั่วไป
9.22.55
रक्तोक्षितैश्छिन्नभुजैरवकृष्टशिरोरुहैः ।
व्यदृश्यत मही कीर्णा शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.२२.५५ ॥
แผ่นดินถูกเห็นว่าปกคลุมไปด้วยร่างนับร้อยนับพัน เปรอะด้วยเลือด มีแขนขาขาดกระจุย และผมถูกลากหลุดลุ่ย
9.22.56
दूरं न शक्यं तत्रासीद्गन्तुमश्वेन केनचित् ।
साश्वारोहैर्हतैरश्वैरावृते वसुधातले ॥ ९.२२.५६ ॥
ที่นั่นม้าตัวใดก็ไปไกลไม่ได้ เพราะพื้นผิวแผ่นดินถูกปกคลุมด้วยม้าที่ตายและพลขี่ของมัน
9.22.57
रुधिरोक्षितसन्नाहैरात्तशस्त्रैरुदायुधैः ।
नानाप्रहरणैर्घोरैः परस्परवधैषिभिः।
सुसन्निकृष्टे सङ्ग्रामे हतभूयिष्ठसैनिके ॥ ९.२२.५७ ॥
ในการรบที่สู้กันประชิดตัว ซึ่งทหารส่วนใหญ่ถูกฆ่าตาย นักรบสวมเกราะเปรอะด้วยเลือด ถืออาวุธชูขึ้น มีอาวุธน่าสะพรึงกลัวหลากชนิด ต่างปรารถนาจะฆ่ากันและกัน
9.22.58
स मुहूर्तं ततो युद्ध्वा सौबलोऽथ विशाम्पते ।
षट्साहस्रैर्हयैः शिष्टेरपायाच्छकुनिस्ततः ॥ ९.२२.५८ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน หลังจากรบอยู่ชั่วครู่ ศกุนิบุตรแห่งสุพละก็หนีไปพร้อมม้าที่เหลืออยู่หกพันตัว
9.22.59
तथैव पाण्डवानीकं रुधिरेण समुक्षितम् ।
षट्साहस्रैर्हयैः शिष्टेरपायाच्छ्रान्तवाहनम् ॥ ९.२२.५९ ॥
ในทำนองเดียวกัน กองทัพของปาณฑพที่เปรอะเปื้อนไปด้วยเลือด ก็หนีไปพร้อมยานพาหนะที่อ่อนล้าและม้าที่เหลืออยู่หกพันตัว
9.22.60
अश्वारोहाश्च पाण्डूनामब्रुवन्रुधिरोक्षिताः ।
सुसन्निकृष्टे सङ्ग्रामे भूयिष्ठे त्यक्तजीविताः ॥ ९.२२.६० ॥
พลขี่ม้าของปาณฑพ เปรอะเปื้อนด้วยเลือด และยอมสละชีวิตแล้ว ได้กล่าวเช่นนี้ในการรบอันยิ่งใหญ่ที่สู้กันประชิดตัวนั้น
9.22.61
न हि शक्यं रथैर्योद्धुं कुत एव महागजैः ।
रथानेव रथा यान्तु कुञ्जराः कुञ्जरानपि ॥ ९.२२.६१ ॥
ไม่อาจต่อสู้กับรถรบได้เลย จะกล่าวไปไยถึงช้างศึกใหญ่ ให้รถรบต่อสู้กับรถรบเถิด และให้ช้างต่อสู้กับช้างเถิด
9.22.62
प्रतियातो हि शकुनिः स्वमनीकमवस्थितः ।
न पुनः सौबलो राजा योद्धुमभ्यागमिष्यति ॥ ९.२२.६२ ॥
ศกุนีถอยกลับไปตั้งอยู่ในกองทัพของตนแล้ว พระราชาโอรสของสุพล จะไม่กลับมาต่อสู้อีก
9.22.63
ततस्तु द्रौपदेयाश्च ते च मत्ता महाद्विपाः ।
प्रययुर्यत्र पाञ्चाल्यो धृष्टद्युम्नो महारथः ॥ ९.२२.६३ ॥
ครั้นนั้น บรรดาโอรสของเทราปที และช้างศึกใหญ่ที่คลุ้มคลั่งเหล่านั้น ก็มุ่งไปยังที่ซึ่งธฤษฏทยุมน์ ผู้เป็นเจ้าชายแห่งปัญจาละและนักรบรถผู้ยิ่งใหญ่อยู่
9.22.64
सहदेवोऽपि कौरव्य रजोमेघे समुत्थिते ।
एकाकी प्रययौ तत्र यत्र राजा युधिष्ठिरः ॥ ९.२२.६४ ॥
ดูก่อนผู้สืบสกุลกุรุ เมื่อกลุ่มฝุ่นตลบขึ้น สหเทพก็เดินทางไปแต่ผู้เดียวยังที่ซึ่งพระยุธิษฐิระอยู่
9.22.65
ततस्तेषु प्रयातेषु शकुनिः सौबलः पुनः ।
पार्श्वतोऽभ्यहनत्क्रुद्धो धृष्टद्युम्नस्य वाहिनीम् ॥ ९.२२.६५ ॥
เมื่อพวกเขาจากไปแล้ว ศกุนีโอรสของสุพล ด้วยความโกรธ ก็โจมตีกองทัพของธฤษฏทยุมน์อีกครั้งจากด้านข้าง
9.22.66
तत्पुनस्तुमुलं युद्धं प्राणांस्त्यक्त्वाऽभ्यवर्तत ।
तावकानां परेषां च परस्परवधैषिणाम् ॥ ९.२२.६६ ॥
การรบอันโกลาหลนั้นก็ดำเนินต่อไปอีก ทั้งฝ่ายของท่านและฝ่ายศัตรู ต่างสละชีวิต ต่างมุ่งหมายจะให้อีกฝ่ายตาย
9.22.67
ते चान्योन्यमवैक्षन्त तस्मिन्वीरसमागमे ।
योधाः पर्यपतन्राजञ्शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.२२.६७ ॥
พวกเขามองหน้ากันในการประชุมของวีรบุรุษนั้น ดูก่อนพระราชา นักรบล้มลงเป็นร้อยและเป็นพันคน
9.22.68
असिभिश्छिद्यमानानां शिरसां लोकसंक्षये ।
प्रादुरासीन्महाञ्शब्दस्तालानां पततामिव ॥ ९.२२.६८ ॥
เมื่อโลกถึงความพินาศ ได้เกิดเสียงดังใหญ่จากศีรษะที่ถูกดาบฟันขาด เหมือนเสียงต้นตาลล้มลง
9.22.69
विमुक्तानां शरीराणां छिन्नानां पततां भुवि ।
सायुधानां च बाहूनामूरूणां च विशाम्पते।
आसीत्कटकटाशब्दः सुमहान्रोमहर्षणः ॥ ९.२२.६९ ॥
ดูก่อนเจ้าแห่งมนุษย์ เกิดเสียงดังกึกก้องน่าสยองขนลุก เป็นเสียงร่างกายที่ขาดเป็นท่อนล้มลงกับพื้น เสียงแขนที่ถือศัสตรา และเสียงของขา
9.22.70
निघ्नन्तो निशितैः शस्त्रैर्भ्रातॄन्पुत्रान्सखीनपि ।
योधाः परिपतन्ति स्म यथाऽऽमिषकृते खगाः ॥ ९.२२.७० ॥
นักรบฟาดฟันด้วยศัสตราอันคมกล้า แม้แต่พี่น้อง บุตร และมิตรสหาย แล้วล้มลง เหมือนนกโฉบลงมาหาเนื้อ
9.22.71
अन्योन्यं प्रतिसंरब्धाः समासाद्य परस्परम् ।
अहम्पूर्वमहम्पूर्वमिति निघ्नन्सहस्रशः ॥ ९.२२.७१ ॥
ต่างโกรธเคืองกันและกัน ประจันหน้ากัน ร้องว่า ‘ข้าก่อน ข้าก่อน’ ฟาดฟันลงเป็นพันคน
9.22.72
संयातेनासनभ्रष्टैरश्वारोहैर्गतासुभिः ।
हयाः परिपतन्ति स्म शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.२२.७२ ॥
ม้าศึกที่พุ่งเข้าไป พร้อมด้วยทหารม้าที่ตกจากอาน สิ้นลมแล้ว ล้มลงเป็นร้อยและเป็นพันตัว
9.22.73
स्फुरतां प्रतिपिष्टानामश्वानां शीघ्रगामिनाम् ।
स्तनतां च मनुष्याणां सन्नद्धानां विशाम्पते ॥ ९.२२.७३ ॥
ดูก่อนเจ้าแห่งประชาชน ท่ามกลางม้าที่ดิ้นอยู่และถูกบดขยี้ ม้าที่วิ่งเร็ว และทหารที่สวมเกราะร้องครวญคราง
9.22.74
शक्त्यृष्टिप्रासशब्दश्च तुमुलः समपद्यत ।
भिन्दतां परमर्माणि राजन्दुर्मन्त्रिते तव ॥ ९.२२.७४ ॥
ดูก่อนพระราชา เพราะคำแนะนำอันไม่ดีของพระองค์ เกิดเสียงโกลาหลดังขึ้นจากหอก ทวน และซัด ที่แทงเข้าสู่จุดสำคัญของร่างกาย
9.22.75
श्रमाभिभूताः संरब्धा श्रान्तवाहाः पिपासवः ।
विक्षताश्च शितैः शस्त्रैरभ्यवर्न्तत तावकाः ॥ ९.२२.७५ ॥
บรรดาทหารของท่านซึ่งเหน็ดเหนื่อยจนล้น โกรธเกรี้ยว พาหนะอ่อนแรง กระหายน้ำ และได้รับบาดแผลจากศัสตราอันคม ยังคงรุกเข้าไป
9.22.76
मत्ता रुधिरगन्धेन बहवोऽत्र विचेतसः ।
जघ्नुः परान्स्वकांश्चैव प्राप्तान्प्राप्ताननन्तरान् ॥ ९.२२.७६ ॥
ที่นี่ หลายคนคลุ้มคลั่งด้วยกลิ่นเลือด จิตใจวิปลาส ฟาดฟันทั้งศัตรูและพวกพ้องของตน ทั้งผู้ที่เข้ามาใกล้และผู้ที่อยู่ติดข้างกัน
9.22.77
बहवश्च गतप्राणाः क्षत्रिया जयगृद्विनः ।
भूमावभ्यपतन्राजञ्शरवृष्टिभिरावृताः ॥ ९.२२.७७ ॥
ดูก่อนพระราชา กษัตริย์จำนวนมากที่โลภในชัยชนะ สิ้นลมแล้วและถูกฝนลูกศรปกคลุม ล้มลงกับพื้น
9.22.78
वृकगृध्रशृगालानां तुमुले मोदनेऽहनि ।
आसीद्बलक्षयो घोरस्तव पुत्रस्य पश्यतः ॥ ९.२२.७८ ॥
ในวันอันโกลาหลนั้น เป็นงานเลี้ยงของหมาป่า แร้ง และหมาจิ้งจอก ความพินาศอันน่ากลัวของกองทัพได้เกิดขึ้น ขณะที่โอรสของพระองค์เฝ้าดูอยู่
9.22.79
नराश्वकायैः सञ्छन्ना भूमिरासीद्विशाम्पते ।
रुधिरोदकचित्रा च भीरूणां भयवर्धिनी ॥ ९.२२.७९ ॥
ดูก่อนเจ้าแห่งประชาชน พื้นดินถูกปกคลุมด้วยร่างของมนุษย์และม้า เป็นลายด้วยสายเลือด ทำให้ผู้ขลาดกลัวหวาดหวั่นยิ่งขึ้น
9.22.80
असिभिः पट्टसैः शूलैस्तक्षमाणाः पुनःपुनः ।
तावकाः पाण्वेयाश्च न न्यवर्तन्त भारत ॥ ९.२२.८० ॥
ทั้งทหารของท่านและบุตรของปาณฑุ ฟาดฟันด้วยดาบ ไม้ตะบอง และหอกซ้ำแล้วซ้ำเล่า มิได้หันกลับไป ดูก่อนภารตะ
9.22.81
प्रहरन्तो यथाशक्ति यावत्प्राणस्य धारणम् ।
योधाः परिपतन्ति स्म वमन्तो रुधिरं मुखैः ॥ ९.२२.८१ ॥
นักรบทั้งหลายโจมตีอย่างสุดกำลังตราบเท่าที่ยังมีลมหายใจ แล้วล้มลงไป พลางอาเจียนเลือดออกจากปาก
9.22.82
शिरो गृहीत्वा केशेषु कबन्धः स प्रदृश्यते ।
उद्यम्य च शितं खङ्गं रुधिरेण परिप्लुतम् ॥ ९.२२.८२ ॥
ร่างไร้เศียรนั้นปรากฏให้เห็นกำศีรษะไว้ที่ปอยผม และยกดาบคมที่เปื้อนชุ่มด้วยเลือดขึ้น
9.22.83
तथोत्थितेषु बहुषु कबन्धेषु नराधिप ।
तथा रुधिरगन्धेन योधाः कश्मलमाविशन् ॥ ९.२२.८३ ॥
ข้าแต่จอมแห่งมนุษย์ เมื่อร่างไร้เศียรจำนวนมากลุกขึ้นเช่นนั้น นักรบทั้งหลายก็ตกอยู่ในความหมดสติและหวาดหวั่น เพราะกลิ่นเลือด
9.22.84
मन्दीभूते ततः शब्दे पाण्डवानां महद्बलम् ।
अल्पावशिष्टैस्तुरगैरभ्यवर्तत सौबलः ॥ ९.२२.८४ ॥
ครั้นเสียงของกองทัพใหญ่ของปาณฑพค่อยๆ เบาลง สौพละก็รุกเข้าไปหาพวกเขาด้วยม้าที่เหลืออยู่เพียงไม่กี่ตัว
9.22.85
ततोऽभ्यधावंस्त्वरिताः पाण्डवा जयगृद्विनः ।
पदातयश्च नागाश्च सादिनश्चोद्यतायुधाः ॥ ९.२२.८५ ॥
ครั้นแล้วบรรดาปาณฑพซึ่งกระหายชัยชนะก็พุ่งเข้าไปอย่างรวดเร็ว ทั้งทหารราบ ช้าง และทหารม้า พร้อมอาวุธที่ยกขึ้นพร้อมแล้ว
9.22.86
कोष्ठकीकृत्य चाप्येनं परिक्षिप्य च सर्वशः ।
शस्त्रैर्नानाविधैर्जघ्नुर्युद्वपारं तितीर्षवः ॥ ९.२२.८६ ॥
พวกเขาล้อมเขาไว้เป็นวงและล้อมรอบทุกด้าน แล้วฟาดฟันด้วยอาวุธนานาชนิด ปรารถนาจะข้ามไปยังฝั่งตรงข้ามแห่งการรบ
9.22.87
त्वदीयास्तांस्तु सम्प्रेक्ष्य सर्वतः समभिद्रुतान् ।
रथाश्वपत्तिद्विरदाः पाण्डवानभिदुद्रुवुः ॥ ९.२२.८७ ॥
เมื่อพลของท่านเห็นพวกเขาพุ่งเข้ามาอย่างดุดันจากทุกด้าน รถศึก ม้า ทหารราบ และช้างก็พุ่งเข้าต่อสู้กับปาณฑพ
9.22.88
केचित्पदातयः पद्भिर्मुष्टिभिश्च परस्परम् ।
निजघ्नुः समरे शूराः क्षीणशस्त्रास्ततोऽपतन् ॥ ९.२२.८८ ॥
ทหารราบบางพวกต่อสู้กันเองในสนามรบด้วยเท้าและหมัด นักรบผู้กล้าหาญเหล่านั้น เมื่ออาวุธหมดลง ก็ล้มลง
9.22.89
रथेभ्यो रथिनः पेतुर्द्विपेभ्यो हस्तिसादिनः ।
विमानेभ्यो दिवो भ्रष्टाः सिद्वाः पुण्यक्षयादिव ॥ ९.२२.८९ ॥
นายรถล้มลงจากรถศึก และนักขี่ช้างล้มลงจากช้าง เหมือนผู้บรรลุสิทธิ์ที่ตกจากวิมานบนสวรรค์เมื่อบุญของตนสิ้นไปแล้ว
9.22.90
एवमन्योन्यमायत्ता योधा जघ्नुर्महाहवे ।
पितॄन्भ्रातॄन्वयस्यांश्च पुत्रानपि तथा परे ॥ ९.२२.९० ॥
นักรบทั้งหลายในมหาสงครามนั้น มุ่งมั่นจะฆ่ากันและกันเช่นนี้ พวกเขาฆ่าบิดา พี่น้อง สหาย และบุตร รวมทั้งคนอื่นๆ ด้วย
9.22.91
एवमासीदमर्यादं युद्वं भरतसत्तम ।
प्रासासिबाणकलिलं वर्तमाने सुदारुणे ॥ ९.२२.९१ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดแห่งภรตะ การรบเช่นนี้ดำเนินไปปราศจากขอบเขต เต็มไปด้วยหอก ดาบ และลูกศร อันน่าสะพรึงกลัวยิ่ง