Mahābhārata · Adhyāya 9.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.24.1
युध्यतां यतमानानां शूराणामनिवर्तनाम् ।
सङ्कल्पमकरोन्मोघं गाण्डीवेन धनञ्जयः ॥ ९.२४.१ ॥
Dhanañjaya, con el Gāṇḍīva, volvió vano el propósito de los héroes que luchaban, se esforzaban y no retrocedían.
9.24.2
इन्द्राशनिसमस्पर्शानविषह्यान्महौजसः ।
विसृजन्दृश्यते बाणान्धारा मुञ्चन्निवाम्बुदः ॥ ९.२४.२ ॥
Se le ve lanzando flechas cuyo contacto es como el rayo de Indra, insoportables y de gran fuerza, como una nube que derrama torrentes de lluvia.
9.24.3
तत्सैन्यं भरतश्रेष्ठ वध्यमानं किरीटिना ।
सम्प्रदुद्राव सङ्ग्रामात्तव पुत्रस्य पश्यतः ॥ ९.२४.३ ॥
Oh, el mejor de los Bharatas, aquel ejército, golpeado por el portador de diadema, huyó de la batalla mientras tu hijo miraba.
9.24.4
पितॄन्भ्रातॄन्परित्यज्य वयस्यानपि चापरे ॥ ९.२४.४ ॥
Abandonando a padres, hermanos e incluso amigos, otros huyeron.
9.24.5
हतधुर्या रथाः केचिद्धतसूतास्तथा परे ।
भग्नाक्षयुगचक्रेषाः केचिदासन्विशाम्पते ॥ ९.२४.५ ॥
Algunos carros tenían los yugos rotos, a otros les habían matado a los aurigas, y otros tenían ejes, yugos, ruedas y varas rotos, oh señor de los hombres.
9.24.6
अन्येषां सायकाः क्षीणास्तथाऽन्ये बाणपीडिताः ।
अक्षता युगपत्केचित्प्राद्रवन्भयपीडिताः ॥ ९.२४.६ ॥
A unos se les acabaron las flechas, otros estaban atormentados por flechas, y algunos, aun ilesos, atormentados por el miedo, huyeron todos a la vez.
9.24.7
केचित्पुत्रानुपादाय हतभूयिष्ठबान्धवाः ।
विचुक्रुशुः पितॄंस्त्वन्ये सहायानपरे पुनः ॥ ९.२४.७ ॥
Algunos, tomando a sus hijos, con la mayor parte de sus parientes muertos, se lamentaron; otros llamaron a sus padres, y otros más a sus compañeros.
9.24.8
बान्धवांश्च नरव्याघ्र भ्रातॄन्सम्बन्धिनस्तथा ।
दुद्रुवुः केचिदुत्सृज्य तत्रतत्र विशाम्पते ॥ ९.२४.८ ॥
¡Oh tigre entre los hombres, oh señor de los pueblos! Algunos, abandonando a parientes, hermanos y deudos por matrimonio, huyeron aquí y allá.
9.24.9
बहवोऽत्र भृशं विद्धा मुह्यमाना महारथाः ।
निःश्वसन्ति स्म दृश्यन्ते पार्थबाणहता नराः ॥ ९.२४.९ ॥
Aquí muchos grandes guerreros de carro, gravemente heridos y aturdidos, se ven suspirando hondamente: hombres abatidos por las flechas de Pārtha.
9.24.10
तानन्ये रथमारोप्य ह्याश्वास्य च मुहूर्तकम् ।
विश्रान्ताश्च वितृष्णाश्च पुनर्युद्धाय जग्मिरे ॥ ९.२४.१० ॥
Otros, colocándolos en sus carros y consolándolos por un momento, tras descansar y saciar su sed, volvieron de nuevo a la batalla.
9.24.11
तानपास्य गताः केचित्पुनरेव युयुत्सवः ।
कुर्वन्तस्तव पुत्रस्य शासनं युद्धदुर्मदाः ॥ ९.२४.११ ॥
Dejándolos atrás, algunos se fueron de nuevo, ansiosos de combatir, cumpliendo la orden de vuestro hijo, embriagados por el orgullo de la batalla.
9.24.12
पानीयमपरे पीत्वा पर्याश्वास्य च वाहनम् ।
वर्माणि च समारोप्य केचिद्भरतसत्तम ॥ ९.२४.१२ ॥
Otros, tras beber agua y consolar bien a sus monturas, y algunos poniéndose sus armaduras, oh mejor de los Bharatas.
9.24.13
समाश्वास्यापरे भ्रातॄन्निक्षिप्य शिबिरेऽपि च ।
पुत्रानन्ये पितॄनन्ये पुनर्युद्धमरोचयन् ॥ ९.२४.१३ ॥
Unos, tras consolar a sus hermanos y dejarlos en el campamento, y otros, dejando hijos y padres, desearon volver a combatir.
9.24.14
सज्जयित्वा रथान्केचिद्यथामुख्यं विशाम्पते ।
आवृत्य पाण्डवानीकं पुनर्युद्धमरोचयन् ॥ ९.२४.१४ ॥
Algunos, tras disponer sus carros según su rango, oh señor de los hombres, rodearon el ejército pāṇḍava y desearon volver a combatir.
9.24.15
ते शूराः किङ्किणीजालैः समाच्छन्ना बभासिरे ।
त्रैलोक्यविजये युक्ता यथा दैतेयदानवाः ॥ ९.२४.१५ ॥
Aquellos héroes, cubiertos de redes de campanillas, resplandecían como los daityas y dānavas empeñados en la conquista de los tres mundos.
9.24.16
आगम्य सहसा केचिद्रथैः स्वर्णविभूषितैः ।
पाण्डवानामनीकेषु धृष्टद्युम्नमयोधयन् ॥ ९.२४.१६ ॥
Algunos llegaron de repente con carros adornados de oro y atacaron a Dhṛṣṭadyumna entre los ejércitos de los Pāṇḍava.
9.24.17
धृष्टद्युम्नोऽपि पाञ्चाल्यः शिखण्डी च महारथः ।
नाकुलिस्तु शतानीको रथानीकमयोधयन् ॥ ९.२४.१७ ॥
Dhṛṣṭadyumna el pāñcāla, Śikhaṇḍin el gran auriga y Śatānīka, hijo de Nakula, combatieron contra la hueste de carros.
9.24.18
पाञ्चाल्यस्तु ततः क्रुद्धः सैन्येन महता वृतः ।
अभ्यद्रवत्सुसङ्क्रुद्धस्तावकान्हन्तुमुद्यतः ॥ ९.२४.१८ ॥
Entonces el pāñcāla, lleno de ira y rodeado de un gran ejército, cargó contra tus hombres, dispuesto a matarlos.
9.24.19
ततस्त्वापततस्तस्य तव पुत्रो जनाधिप ।
बाणसङ्घाननेकान्वै प्रेषयामास भारत ॥ ९.२४.१९ ॥
Entonces, mientras se lanzaba contra él, tu hijo, oh señor de los hombres, lanzó muchas andanadas de flechas, oh descendiente de Bharata.
9.24.20
धृष्टद्युम्नस्ततो राजंस्तव पुत्रेण धन्विना ।
नाराचैरर्धनाराचैर्बहुभिः क्षिप्रकारिभिः ॥ ९.२४.२० ॥
Entonces, oh rey, tu hijo, el arquero, atacó a Dhṛṣṭadyumna con muchas flechas nārāca y ardha-nārāca, rápidas en su efecto.
9.24.21
वत्सदन्तैश्च बाणैश्च कर्मारपरिमार्जितैः ।
अश्वांश्च चतुरो हत्वा बाह्वोरुरसि चार्पितः ॥ ९.२४.२१ ॥
Tras matar sus cuatro caballos con flechas de diente de ternero y flechas pulidas por herreros, fue herido en los brazos y en el pecho.
9.24.22
सोऽतिविद्धो महेष्वासस्तोत्रार्दित इव द्विपः ।
तस्याश्वांश्चतुरो बाणैः प्रेषयामास मृत्यवे।
सारथेश्चास्य भल्लेन शिरः कायादपाहरत् ॥ ९.२४.२२ ॥
Gravemente herido, aquel gran arquero, como un elefante atormentado por el aguijón, envió a la muerte a sus cuatro caballos con flechas, y con una flecha bhalla cortó de su cuerpo la cabeza del auriga.
9.24.23
ततो दुर्योधनो राजा पृष्ठमारुह्य वाजिनः ।
अपाक्रामद्वतरथो नातिदूरमरिन्दमः ॥ ९.२४.२३ ॥
Entonces el rey Duryodhana, el domador de enemigos, montó sobre el lomo de un caballo y se retiró de su carro, no muy lejos.
9.24.24
दृष्टा तु हतविक्रान्तं स्वमनीकं महाबलः ।
तव पुत्रो महाराज प्रययौ यत्र सौबलः ॥ ९.२४.२४ ॥
Viendo destruido el valor de su propio ejército, tu hijo, poderoso, oh gran rey, se dirigió allí donde estaba Saubala (Śakuni).
9.24.25
ततो रथेषु भग्नेषु त्रिसाहस्रा महाद्विपाः ।
पाण्डवान्रथिनः सर्वान्समन्तात्पर्यवारयन् ॥ ९.२४.२५ ॥
Entonces, con los carros destrozados, tres mil grandes elefantes rodearon por todas partes a todos los guerreros de carro de los Pāṇḍavas.
9.24.26
ते वृताः समरे पञ्च गजानीकेन भारत ।
अशोभन्त महाराज ग्रहास्तारागणैरिव ॥ ९.२४.२६ ॥
Rodeados en la batalla por la hueste de elefantes, oh Bhārata, gran rey, aquellos cinco brillaban como planetas rodeados por multitudes de estrellas.
9.24.27
ततोऽर्जुनो महाराज लब्धलक्षौ महाभुजः ।
विनिर्ययौ रथेनैव श्वेताश्वः कृष्णसारथिः ॥ ९.२४.२७ ॥
Entonces, oh gran rey, Arjuna de poderosos brazos, habiendo apuntado, salió en su propio carro, de caballos blancos, con Kṛṣṇa como auriga.
9.24.28
तैः समन्तात्परिवृतः कुञ्जरैः पर्वतोपमैः ।
नाराचैर्विमलैस्तीक्ष्णैर्गजानीकमयोधयत् ॥ ९.२४.२८ ॥
Rodeado por todas partes de aquellos elefantes semejantes a montañas, combatió a la hueste de elefantes con flechas de hierro brillantes y afiladas.
9.24.29
तत्रैकबाणनिहतानपश्याम महागजान् ।
पतितान्पात्यमानांश्च निर्भिन्नान्सव्यसाचिना ॥ ९.२४.२९ ॥
Allí vimos grandes elefantes muertos de una sola flecha: unos caídos, otros siendo derribados, todos atravesados por Savyasācin.
9.24.30
भीमसेनस्तु तान्दृष्ट्वा नागान्मत्तगजोपमः ।
करेणादाय महतीं गदामभ्यपतद्बली।
अथाप्लुत्य रथात्तूर्णं दण्डपाणिरिवान्तकः ॥ ९.२४.३० ॥
Pero al ver a aquellos elefantes, Bhīmasena, semejante a un elefante enloquecido, poderoso, tomó una gran maza en su mano y se lanzó contra ellos; saltando rápidamente del carro, se volvió como la Muerte con su bastón.
9.24.31
तमुद्यतगदं दृष्ट्वा पाण्डवानां महारथम् ।
वित्रेसुस्तावकाः सैन्याः शकृन्मूत्रं च सुस्रुवुः ॥ ९.२४.३१ ॥
Al ver al gran carrero de los Pāṇḍava con la maza alzada, vuestras tropas se aterrorizaron y se orinaron y defecaron.
9.24.32
आविग्नं च बलं सर्वं गदाहस्ते वृकोदरे ॥ ९.२४.३२ ॥
Al ver a Vṛkodara con la maza en la mano, todo el ejército quedó agitado.
9.24.33
गदया भीमसेनेन भिन्नकुम्भान्निपातितान् ।
धावमानानपश्याम कुञ्जरान्पर्वतोपमान् ॥ ९.२४.३३ ॥
Vimos correr elefantes como montañas, con las sienes partidas y derribados por la maza de Bhīmasena.
9.24.34
प्राद्रवन्कुञ्जरास्ते तु भीमसेनगदाहताः ।
पेतुरार्तस्वरं कृत्वा छिन्नपक्षा इवाद्रयः ॥ ९.२४.३४ ॥
Aquellos elefantes, heridos por la maza de Bhīmasena, huyeron; como montañas con las alas cortadas, cayeron con un grito de angustia.
9.24.35
प्रभिन्नकुम्भांस्तु बहून्द्रवमाणानितस्ततः ।
पतमानांश्च सम्प्रेक्ष्य वित्रेसुस्तव सैनिकाः ॥ ९.२४.३५ ॥
Al ver a muchos elefantes con las sienes partidas corriendo de aquí para allá y cayendo, vuestros soldados se aterrorizaron.
9.24.36
युधिष्ठिरोऽपि सङ्क्रुद्धो माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
गार्ध्रपत्रैः शितैर्बाणैर्जघ्नुर्वै गजयोधिनः ॥ ९.२४.३६ ॥
Yudhiṣṭhira también se enfureció, y los dos Pāṇḍava, hijos de Mādrī, hirieron a los combatientes de elefantes con agudas flechas de plumas de buitre.
9.24.37
धृष्टद्युम्नस्तु समरे पारजित्य नराधिपम् ।
अपक्रान्ते तव सुते हयपृष्ठे समाश्रिते ॥ ९.२४.३७ ॥
Pero en la batalla Dhṛṣṭadyumna venció al rey, y cuando tu hijo había huido y se había puesto a salvo sobre el lomo de un caballo,
9.24.38
दृष्ट्वा च पाण्डवान्सर्वान्कुञ्चरैः परिवारितान् ।
धृष्टद्युम्नो महाराज सहसा समुपाद्रवत् ॥ ९.२४.३८ ॥
Al ver a todos los Pāṇḍavas rodeados de elefantes, oh gran rey, Dhṛṣṭadyumna se lanzó de repente sobre ellos.
9.24.39
पुत्रः पाञ्चालराजस्य जिघांसुः कुञ्जरान्ययौ ।
अदृष्ट्वा तु रथानीके दुर्योधनमरिन्दमम् ॥ ९.२४.३९ ॥
El hijo del rey de los Pāñcāla, deseando matar a los elefantes, avanzó; pero no viendo en la hueste de carros a Duryodhana, el domador de enemigos,
9.24.40
अश्वत्थामा कृपश्चैव कृतवर्मा च सात्वतः ।
अपृच्छन्क्षत्रियांस्तत्र क्व नु दुर्योधनो गतः ॥ ९.२४.४० ॥
Aśvatthāman, Kṛpa y Kṛtavarman el Sātvata preguntaron a los guerreros allí: "¿Adónde se ha ido Duryodhana?"
9.24.41
तेऽपश्यमाना राजानं वर्तमाने जनक्षये ।
मन्वाना निहतं तत्र तव पुत्रं महारथाः।
विवर्णवदना भूत्वा पर्यपृच्छन्त ते सुतम् ॥ ९.२४.४१ ॥
Como no veían al rey mientras continuaba la matanza de hombres, los grandes guerreros de carro, creyendo que tu hijo había sido muerto, con los rostros pálidos comenzaron a preguntar por el hijo.
9.24.42
आहुः केचिद्वते सूते प्रयातो यत्र सौबलः ।
हित्वा पाञ्चालराजस्य तदनीकं दुरुत्सहम् ॥ ९.२४.४२ ॥
Algunos dijeron: "Se ha marchado allí donde fue el hijo de Subala (Śakuni), abandonando el ejército inexpugnable del rey de los Pāñcāla."
9.24.43
अपरे त्वब्रुवंस्तत्र क्षत्रिया भृशविक्षताः ।
दुर्योधनेन किं कार्यं द्रक्ष्यध्वं यदि जीवति।
युध्यध्वं सहिताः सर्वे किं वो राजा करिष्यति ॥ ९.२४.४३ ॥
Otros allí dijeron, los kṣatriyas gravemente heridos: ¿Qué hay que hacer con Duryodhana? Si está vivo, lo veréis. Luchad juntos, todos vosotros; ¿qué os hará el rey?
9.24.44
ते क्षत्रियाः क्षतैर्गात्रैर्हतभूयिष्ठवाहनाः ।
शरैः सम्पीड्यमानास्तु नातिव्यक्तमथाब्रुवन् ॥ ९.२४.४४ ॥
Aquellos kṣatriyas, con los cuerpos llenos de heridas y la mayoría de sus monturas muertas, acosados por flechas, no hablaron con claridad.
9.24.45
इदं सर्वं बलं हन्मो येन स्म परिवारिताः ।
एते सर्वे गजान्हत्वा उपयान्ति स्म पाण्डवाः ॥ ९.२४.४५ ॥
Matemos a todo este ejército que nos ha rodeado; estos Pāṇḍavas, tras haber matado a todos los elefantes, se acercan.
9.24.46
श्रुत्वा तु वचनं तेषामश्वत्थामा महाबलः ।
भित्त्वा पाञ्चालराजस्य तदनीकं दुरुत्सहम् ॥ ९.२४.४६ ॥
Habiendo oído sus palabras, el poderoso Aśvatthāman, tras atravesar aquel ejército invencible del rey de los Pāñcālas,
9.24.47
कृपश्च कृतवर्मा च प्रययौ यत्र सौबलः ।
रथानीकं परित्यज्य शूराः सुदृढधन्विनः ॥ ९.२४.४७ ॥
Kṛpa y Kṛtavarman también fueron donde estaba el hijo de Subala, abandonando el ejército de carros, aquellos héroes de arcos firmes.
9.24.48
ततस्तेषु प्रयातेषु धृष्टद्युम्नपुरस्कृताः ।
आययुः पाण्डवा राजन्विनिघ्नन्तः स्म तावकान् ॥ ९.२४.४८ ॥
Entonces, cuando ellos se marcharon, los Pāṇḍavas, con Dhṛṣṭadyumna al frente, llegaron, oh rey, abatiendo a tus hombres.
9.24.49
दृष्ट्वा तु तानापततः सम्प्रहृष्टान्महारथान् ।
पराक्रान्तास्ततो वीरा निराशा जीविते तदा ॥ ९.२४.४९ ॥
Al ver que aquellos grandes guerreros avanzaban exultantes, entonces los héroes, sin esperanza de vivir, avanzaron con valor.
9.24.50
विवर्णमुखभूयिष्ठमभवत्तावकं बलम् ।
परिक्षीणायुधान्दृष्ट्वा तानहं परिवारितान् ॥ ९.२४.५० ॥
La mayor parte de vuestro ejército se puso pálida; los vi, con las armas gastadas, rodeados.
9.24.51
राजन्बलेन त्र्यङ्गेन त्यक्त्वा जीवितमात्मनः ।
आत्मना पञ्चमोऽयुध्यं पाञ्चालस्य बलेन ह ॥ ९.२४.५१ ॥
Oh rey, abandonando mi vida, con el ejército de tres miembros, yo mismo como el quinto, luché contra el ejército de los Pāñcāla.
9.24.52
तस्मिन्देशे व्यवस्थाय यत्र शारद्वतः स्थितः ।
सम्प्रद्रुता वयं पञ्च किरीटिशरपीडिताः ॥ ९.२४.५२ ॥
Tomando posición en aquel lugar donde estaba Śāradvata, nosotros cinco, atormentados por las flechas del coronado, huimos en desorden.
9.24.53
धृष्टद्युम्नं महारौद्रं तत्र नाभूद्रणो महान् ।
जितास्तेन वयं सर्वे व्यपयाम रणात्ततः ॥ ९.२४.५३ ॥
Allí, con el muy feroz Dhṛṣṭadyumna, no hubo gran batalla; nos venció a todos, y entonces nos retiramos de la batalla.
9.24.54
अथापश्यं सात्यकिं तमुपायातं महारथम् ।
रथैश्चतुः शतैर्वीरो मामभ्यद्रवदाहवे ॥ ९.२४.५४ ॥
Entonces vi a Sātyaki, el gran guerrero en carro, acercarse; aquel héroe me atacó en la batalla con cuatrocientos carros.
9.24.55
धृष्टद्युम्नादहं मुक्तः कञ्छिछ्रान्तवाहनात् ।
पतितो माधवानीकं दुष्कृती नरकं यथा ॥ ९.२४.५५ ॥
Librado de Dhṛṣṭadyumna con gran dificultad, con mis caballos abatidos, caí en el ejército de Mādhava como cae en el infierno un pecador.
9.24.56
तत्र युद्धमभूद्धोरं मुहूर्तमतिदारुणम् ॥ ९.२४.५६ ॥
Allí se libró por un momento una batalla terrible y muy cruel.
9.24.57
सात्यकिस्तु महाबाहुर्मम हत्वा परिच्छदम् ।
जीवग्राहमगृह्णान्मां मूर्च्छितं पतितं भुवि ॥ ९.२४.५७ ॥
Pero Sātyaki, el de brazos poderosos, habiendo dado muerte a mi séquito, me capturó con vida cuando yacía sin sentido en el suelo.
9.24.58
ततो मुहूर्तादिव तद्गजानीकमविध्यत ।
गदया भीमसेनेन नाराचैरर्जुनेन च ॥ ९.२४.५८ ॥
Entonces, como en un solo instante, Bhīmasena con su maza y Arjuna con flechas de hierro atravesaron aquel ejército de elefantes.
9.24.59
अभिपिष्टैर्महानागैः समन्तात्पर्वतोपमैः ।
नातिप्रसिद्धैव गतिः पाण्डवानामजायत ॥ ९.२४.५९ ॥
Aplastados por todas partes por grandes elefantes semejantes a montañas, el movimiento de los Pāṇḍava no quedó muy claro.
9.24.60
रथमार्गं ततश्चक्रे भीमसेनो महाबलः ।
पाण्डवानां महाराज व्यपाकर्षन्महागजान् ॥ ९.२४.६० ॥
Entonces Bhīmasena, el poderoso, abrió un camino para los carros; oh gran rey, apartó a arrastras a los grandes elefantes para los Pāṇḍava.
9.24.61
अश्वत्थामा कृपश्चैव कृतवर्मा च सात्वतः ।
अपश्यन्तो रथानीके दुर्योधनसमरिन्दमम्।
राजानं मृगयामासुस्तव पुत्रं महारथम् ॥ ९.२४.६१ ॥
Aśvatthāmā, Kṛpa, Kṛtavarman y el Sātvata, no viendo en la hueste de carros a Duryodhana, domador de enemigos, buscaron al rey, vuestro hijo gran guerrero de carro.
9.24.62
परित्यज्य च पाञ्चाल्यं प्रयाता यत्र सौबलः ।
राज्ञोऽदर्शनसंविग्ना वर्तमानो जनक्षये ॥ ९.२४.६२ ॥
Abandonando el ejército de los Pāñcāla, fueron adonde estaba el hijo de Subala (Śakuni); afligidos por la desaparición del rey, permanecieron allí en medio de la matanza de hombres.