મહાભારત · અધ્યાય 9.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.30.1
मुहूर्तादिव राजेन्द्र सर्वं शून्यमदृश्यत ।
मत्तवारणसंघुष्टं शिबिरं विद्रुते बले ॥ ९.३०.१ ॥
હે રાજેન્દ્ર, ક્ષણવારમાં બધું ખાલી દેખાવા લાગ્યું. મદોન્મત્ત હાથીઓની ગર્જનાથી ગુંજતો પડાવ, સેના ભાગી જતાં સૂનો થઈ ગયો.
9.30.2
यत्र शब्देन महता नान्वबुध्यन्महारथाः ।
तत्र शब्दं न शृणुमो मनुष्यस्यापि कस्यचित् ॥ ९.३०.२ ॥
જ્યાં મોટા કોલાહલમાં મહારથીઓને પણ કંઈ સમજાતું નહોતું, ત્યાં હવે કોઈ માણસનો અવાજ પણ અમને સંભળાતો નથી.
9.30.3
हतेषु सर्वसैन्येषु पाण्डुपुत्रै रणाजिरे ।
मामकाश्चावशिष्टास्ते किमकुर्वत सञ्जय ॥ ९.३०.३ ॥
હે સંજય, પાંડુપુત્રો દ્વારા રણાંગણમાં બધી સેના હણાયા પછી, મારા બાકી રહેલા લોકો શું કરતા હતા?
9.30.4
कृतवर्मा कृपश्चैव द्रोणपुत्रश्च वीर्यवान् ।
दुर्योधनश्च मन्दात्मा राजा किमकरोत्तदा ॥ ९.३०.४ ॥
કૃતવર્મા, કૃપ, પરાક્રમી દ્રોણપુત્ર અને મંદબુદ્ધિ રાજા દુર્યોધને ત્યારે શું કર્યું?
9.30.5
सम्प्राद्रुवत्सु दारेषु क्षत्रियाणां महात्मनाम् ।
विद्रुते शिबिरे शून्ये भृशोद्विग्नास्त्रयो रथाः ॥ ९.३०.५ ॥
મહાત્મા ક્ષત્રિયોની પત્નીઓ ચારે દિશામાં ભાગતી હતી, પડાવ સૂનો થયો ત્યારે અત્યંત વ્યાકુળ ત્રણ રથીઓ…
9.30.6
निशम्य पाण्डुपुत्राणां तदा वैजयिनां स्वनम् ।
विद्रुतं शिबिरं दृष्ट्वा सायाह्ने राजगृद्विनः।
स्थानं नारोचयंस्तत्र ततस्ते हदमभ्ययुः ॥ ९.३०.६ ॥
પાંડુપુત્રોની વિજયધ્વજાઓનો અવાજ સાંભળીને અને પડાવ ભાગી ગયેલો જોઈને, સાંજે રાજ્યલોભી તેમને ત્યાં રહેવું ગમ્યું નહીં; ત્યારે તેઓ સરોવર તરફ ગયા.
9.30.7
युधिष्ठिरोऽपि धर्मात्मा भ्रातृभिः सहितो रणे ।
हृष्टः पर्यपतद्राजन्दुर्योधनवधेप्सया ॥ ९.३०.७ ॥
ધર્માત્મા યુધિષ્ઠિર પણ ભાઈઓ સાથે રણમાં હર્ષિત થઈને, હે રાજન, દુર્યોધનના વધની ઇચ્છાથી દોડવા લાગ્યા.
9.30.8
मार्गमाणास्तु सङ्क्रुद्धास्तव पुत्रं जयैषिणः ।
यत्नतोऽन्वेषमाणास्ते नैवापश्यञ्जनाधिपम् ॥ ९.३०.८ ॥
વિજયની ઇચ્છાથી, ક્રોધે ભરાઈને તેઓ તમારા પુત્રને શોધતા રહ્યા, પ્રયત્નથી શોધવા છતાં તેમણે તે જનાધિપતિને જોયો નહીં.
9.30.9
यदा दुर्योधनो युद्धं त्यक्त्वा पद्भ्यां पराक्रममत् ।
तं हदं प्राविशच्चापि विष्टभ्यापः स्वमायया ॥ ९.३०.९ ॥
દુર્યોધન યુદ્ધ છોડીને પગે ચાલીને પોતાનો પરાક્રમ ત્યજીને તે સરોવરમાં પ્રવેશ્યો, અને પોતાની માયાથી પાણી રોકીને.
9.30.10
यदा तु पाण्डवाः सर्वे सुपरिश्रान्तवाहनाः ।
ततः स्वशिबिरं प्राप्य व्यतिष्ठन्त ससैनिकाः ॥ ९.३०.१० ॥
બધા પાંડવો, વાહનો અત્યંત થાકી જતાં, પછી પોતાની છાવણીમાં પહોંચીને સૈનિકો સાથે ઊભા રહ્યા.
9.30.11
ततः कृपश्च द्रौणिश्च कृतवर्मा च सात्वतः ।
सन्निविष्टेषु पार्थेषु प्रययुस्तं हदं शनैः ॥ ९.३०.११ ॥
પછી કૃપ, દ્રોણપુત્ર, કૃતવર્મા અને સાત્વત, પાર્થો ડેરા નાખીને બેઠા ત્યારે, ધીમેથી તે સરોવર તરફ ગયા.
9.30.12
ते तं हदं समासाद्य यत्र शेते जनाधिपः ।
अभ्यभाषन्त दुर्धर्षं राजानं सुप्तमम्भसि ॥ ९.३०.१२ ॥
તેઓ તે સરોવર પર પહોંચીને, જ્યાં જનાધિપતિ પાણીમાં સૂતા હતા, તે દુર્ધર્ષ રાજાને બોલ્યા.
9.30.13
राजन्नुत्तिष्ठ युध्यस्व सहास्माभिर्युधिष्ठिरम् ।
जित्वा वा पृथिवीं भुङ्क्ष्व हतो वा स्वर्गमाप्नुहि ॥ ९.३०.१३ ॥
હે રાજન, ઊઠ, અમારી સાથે યુધિષ્ઠિર સામે યુદ્ધ કર. જીતીને પૃથ્વીનો ભોગ કર, અથવા માર્યો જઈને સ્વર્ગ પામ.
9.30.14
तेषामपि बलं सर्वं हतं दुर्योधन त्वया ।
प्रतिविद्धाश्च भूयिष्ठं ये शिष्टास्तत्र सैनिकाः ॥ ९.३०.१४ ॥
હે દુર્યોધન, તેમનું પણ સર્વ બળ તારા વડે નાશ પામ્યું છે. ત્યાં બચેલા મોટાભાગના સૈનિકો પણ પ્રહારથી ઘાયલ થયા છે.
9.30.15
न ते वेगं विषहितुं शक्तास्तव विशाम्पते ।
अस्माभिरपि गुप्तस्य तस्मादुत्तिष्ठ भारत ॥ ९.३०.१५ ॥
હે પ્રજાપતિ, તેઓ તારો વેગ સહન કરવા સમર્થ નથી. તેથી હે ભરત, ઊઠ; અમારાથી પણ તું સુરક્ષિત છે.
9.30.16
दिष्ट्या पश्यामि वो मुक्तानीदृशात्पुरुषक्षयात् ।
पाण्डुकौरवसम्मर्दाज्जीवमानान्नरर्षभान् ॥ ९.३०.१६ ॥
સદભાગ્યે હું જોઉં છું કે તમે આવા માનવ-વિનાશ અને પાંડવ-કૌરવોના આ ભીષણ સંઘર્ષથી મુક્ત થઈ જીવિત છો, હે નરશ્રેષ્ઠો.
9.30.17
विजेष्यामो वयं सर्वे विश्रान्ता विगतक्लमाः ।
भवन्तश्च परिश्रान्ता वयं च भृशविक्षताः।
उदीर्णं च बलं तेषां तेन युद्धं न रोचये ॥ ९.३०.१७ ॥
આપણે બધા આરામ કરીને થાક દૂર કરીને જીતીશું. તમે પણ થાકેલા છો, અને અમે પણ ભારે ઘાયલ છીએ. તેમનું સૈન્ય પ્રબળ છે; તેથી અત્યારે યુદ્ધ કરવું મને ગમતું નથી.
9.30.18
न त्वेतदद्भुतं वीरा यद्वो महदिदं मनः ।
अस्मासु च परा शक्तिर्न तु कालः पराक्रमे ॥ ९.३०.१८ ॥
હે વીરો, તમારું આ મહાન મન કંઈ અદ્ભુત નથી. અમારામાં પરમ શક્તિ છે; પરાક્રમ બતાવવાનો સમય વીતી ગયો નથી.
9.30.19
विश्रम्यैकां निशामद्य भवद्भिः सहितो रणे ।
प्रतियोत्स्याम्यहं शत्रूञ्श्वो न स्याच्च श्रमो मम ॥ ९.३०.१९ ॥
આજે એક રાત આરામ કરીને, તમારી સાથે મળીને, કાલે યુદ્ધમાં હું શત્રુઓનો સામનો કરીશ; મને થાક નહીં લાગે.
9.30.20
एवमुक्तोऽब्रवीद्द्रौणी राजानं युद्धदुर्मदम् ।
उत्तिष्ठ राजन्भद्रं ते विजेष्यामो वयं परान् ॥ ९.३०.२० ॥
આમ કહેવાયેલા દ્રૌણિએ યુદ્ધમદથી ઉન્મત્ત રાજાને કહ્યું: "ઊઠો રાજન, તમારું કલ્યાણ થાઓ; આપણે શત્રુઓને જીતીશું."
9.30.21
इष्टापूर्तेन दानेन सत्येन च जपेन च ।
शपे राजन्यथा ह्यद्य निहनिष्यामि सोमकान् ॥ ९.३०.२१ ॥
ઇષ્ટપૂર્ત, દાન, સત્ય અને જપના સોગંદ, રાજન; આજે હું સોમકોને અવશ્ય હણીશ.
9.30.22
मा स्म यज्ञकृतां प्रीतिमाप्नुयां सज्जनोचिताम् ।
यदीमां रजनीं व्युष्टां न हि हन्मि परान्रणे ॥ ९.३०.२२ ॥
આ રાત પૂરી થયા પછી જો હું યુદ્ધમાં શત્રુઓને હણું નહીં, તો યજ્ઞ કરનારાઓ અને સજ્જનોને યોગ્ય આનંદ મને ન મળો.
9.30.23
नाहत्वा सर्वपाञ्चालान्विमोक्ष्ये कवचं विभो ।
उत्तिष्ठ त्वं ब्रवीम्येतत्तन्मे शृणु जनाधिप ॥ ९.३०.२३ ॥
બધા પાંચાલોને હણ્યા વિના હું કવચ ઉતારીશ નહીં, હે વિભો. ઊઠો; હું આ કહું છું, જનાધિપ, મારું સાંભળો.
9.30.24
तेषु सम्बाषमाणेषु व्याधास्तं देशमाययुः ।
मांसभारपरिश्रान्ताः पानीयार्थं यदृच्छया ॥ ९.३०.२४ ॥
તેઓ વાતચીત કરી રહ્યા હતા ત્યારે, માંસના ભારથી થાકેલા શિકારીઓ પાણી માટે સંયોગવશ એ સ્થળે આવ્યા.
9.30.25
ते हि नित्यं महाराज भीमसेनस्य लुब्धकाः ।
मांसभारानुपाजह्नुर्भक्त्या परमया विभो ॥ ९.३०.२५ ॥
મહારાજ, તે શિકારીઓ હંમેશાં ભીમસેન માટે પરમ ભક્તિથી માંસના ભાર લાવતા હતા.
9.30.26
ते तत्र धिष्ठितास्तेषां सर्वं तद्वचनं रहः ।
दुर्योधनवचश्चैव शुश्रुवुः सङ्गता मिथः ॥ ९.३०.२६ ॥
ત્યાં રોકાયેલા તે બધા ભેગા થઈને તેમની એ ગુપ્ત વાતચીત અને દુર્યોધનના વચનો સાંભળતા રહ્યા.
9.30.27
तेऽपि सर्वे महेष्वासा अयुद्धार्थिनि कौरवे ।
निर्बन्धं परमं चक्रुस्तदा वै युद्धकाङ्क्षिणः ॥ ९.३०.२७ ॥
યુદ્ધ ન ઇચ્છતા કૌરવ પાસે, યુદ્ધની ઇચ્છા રાખતા તે સર્વ મહાધનુર્ધરોએ ત્યારે અત્યંત આગ્રહ કર્યો.
9.30.28
तांस्तथा समुदीक्ष्याथ कौरवाणां महारथान् ।
अयुद्धमनसं चैव राजानं स्थितमम्भसि ॥ ९.३०.२८ ॥
કૌરવોના તે મહારથીઓને આ રીતે જોઈને, અને યુદ્ધ કરવાનું મન ન ધરાવતા રાજાને પાણીમાં રહેલો જોઈને.
9.30.29
तेषां श्रुत्वा च संवादं राज्ञश्च सलिले सतः ।
व्याधा ह्यजानन्राजेन्द्र सलिलस्थं सुयोधनम् ॥ ९.३०.२९ ॥
હે રાજેન્દ્ર, તેમની વાતચીત અને પાણીમાં રહેલા રાજાની વાણી સાંભળીને પણ, શિકારીઓ પાણીમાં ઊભેલા સુયોધનને ઓળખી શક્યા નહીં.
9.30.30
ते पूर्वं पाण्डुपुत्रेण पृष्टा ह्यासन्सुतं तव ।
यदृच्छोपगतास्तत्र राजानं परिमार्गता ॥ ९.३०.३० ॥
તેમને પહેલાં પાંડુપુત્રે પૂછ્યું હતું; તમારા પુત્રને શોધતા તેઓ સંયોગથી ત્યાં આવ્યા હતા.
9.30.31
ततस्ते पाण्डुपुत्रस्य स्मृत्वा तद्भाषितं तदा ।
अन्योन्यमब्रुवन्राजन्मृगव्याधाः शनैरिव ॥ ९.३०.३१ ॥
ત્યારે પાંડુપુત્રના તે વચનો યાદ કરીને, હે રાજન, શિકારીઓ ધીમે ધીમે એકબીજાને બોલ્યા.
9.30.32
दुर्योधनं ख्यापयामो धनं दास्यति पाण्डवः ।
सुव्यक्तमिह नः ख्यातो हदे दुर्योधनोनृपः ॥ ९.३०.३२ ॥
દુર્યોધનને જણાવીએ; પાંડવ ધન આપશે. અહીં સરોવરમાં રાજા દુર્યોધન અમને સ્પષ્ટ મળ્યો છે.
9.30.33
तस्माद्गच्छामहे सर्वे यत्र राजा युधिष्ठिरः ।
आख्यातुं सलिले सुप्तं दुर्योधनममर्षणम् ॥ ९.३०.३३ ॥
તેથી આપણે સૌ જ્યાં રાજા યુધિષ્ઠિર છે ત્યાં જઈએ; પાણીમાં સૂતેલા ક્રોધી દુર્યોધનની જાણ કરીએ.
9.30.34
धृतराष्ट्रात्मजं तस्मै भीमसेनाय धीमते ।
शयानं सलिले सर्वे कथयामो धनुर्भृते ॥ ९.३०.३४ ॥
ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર પાણીમાં સૂતો છે, એ આપણે સૌ બુદ્ધિમાન ભીમસેનને, ધનુર્ધરને કહીએ.
9.30.35
स नो दास्यति सुप्रीतो धनानि बहुलान्युत ।
किं नो मांसेन शुष्केण परिक्लिष्टेन शोषिणा ॥ ९.३०.३५ ॥
તે અતિ પ્રસન્ન થઈને આપણને પુષ્કળ ધન આપશે. સૂકા, થાકેલા, સુકાયેલા માંસથી આપણને શું લાભ?
9.30.36
एवमुक्त्वा तु ते व्याधाः सम्प्रहृष्टा धनार्थिनः ।
मांसभारानुपादाय प्रययुः शिबिरं प्रति ॥ ९.३०.३६ ॥
એમ કહીને, ધનની ઇચ્છા રાખનારા તે શિકારીઓ અતિ પ્રસન્ન થઈને માંસના ભારા ઉપાડીને છાવણી તરફ ચાલ્યા ગયા.
9.30.37
पाण्डवाश्च महाराज लब्धलक्षाः प्रहारिणः ।
अपश्यमानाः समरे दुर्योधनमवस्थितम् ॥ ९.३०.३७ ॥
હે મહારાજ, લક્ષ્ય સાધનારા પાંડવો યુદ્ધમાં ઊભેલા દુર્યોધનને જોઈ શક્યા નહીં.
9.30.38
निकृतिज्ञस्य पापस्य तस्याभिगमनेप्सया ।
चारान्सम्प्रेषयामासुः समन्तात्तद्रणाजिरे ॥ ९.३०.३८ ॥
છળમાં નિપુણ તે પાપીને મળવાની ઇચ્છાથી તેમણે તે રણભૂમિમાં ચોતરફ ગુપ્તચરો મોકલ્યા.
9.30.39
आगम्य तु ततः सर्वे नष्टं दुर्योधनं नृपम् ।
न्यवेदयन्त सहिता धर्मराजस्य सैनिकाः ॥ ९.३०.३९ ॥
ત્યારબાદ બધા સૈનિકો ભેગા થઈને ધર્મરાજ પાસે આવ્યા અને ગુમ થયેલા રાજા દુર્યોધનની જાણ કરી.
9.30.40
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा चाराणां भरतर्षभ ।
चिन्तामभ्यगमत्तीव्रां निशश्वास च पार्थिवः ॥ ९.३०.४० ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, એ ગુપ્તચરોની વાત સાંભળીને રાજાને તીવ્ર ચિંતા થઈ અને તેમણે નિસાસો નાખ્યો.
9.30.41
अरिशेषे जीवति तु सन्दिग्धो विजयो भवेत् ।
राज्यं लभे कथं तद्वि पूजितं विजयादिभिः ॥ ९.३०.४१ ॥
શત્રુઓ બાકી રહીને જીવતા હોય તો વિજય સંદિગ્ધ બને; વિજય વગેરેથી પૂજિત એ રાજ્ય હું કેવી રીતે મેળવું?
9.30.42
अथ स्थितानां पाण्डूनां दीनानां भरतर्षभ ।
तस्माद्देशादपक्रम्य त्वरिता लुब्धका विभो ॥ ९.३०.४२ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, પછી ત્યાં ઊભેલા દીન પાંડવોથી દૂર ખસીને, હે પ્રભુ, શિકારીઓ ઉતાવળે તે સ્થાનેથી ચાલ્યા ગયા.
9.30.43
आजग्मुः शिबिरं हृष्टा दृष्ट्वा दुर्योधनं नृपम् ।
वार्यमाणाः प्रविष्टाश्च भीमसेनस्य पश्यतः ॥ ९.३०.४३ ॥
આનંદથી તેઓ છાવણીમાં આવ્યા; રાજા દુર્યોધનને જોયો. રોકાયા છતાં ભીમસેનની નજર સામે જ તેઓ અંદર ઘૂસ્યા.
9.30.44
ते तु पाण्डवमासाद्य भीमसेनं महाबलम् ।
तस्मै तत्सर्वमाचख्युर्यद्वृत्तं यच्च वै श्रुतम् ॥ ९.३०.४४ ॥
તેઓ પાંડવ, મહાબલી ભીમસેન પાસે પહોંચ્યા અને જે બન્યું હતું અને જે સાંભળ્યું હતું તે બધું તેમને કહ્યું.
9.30.45
ततो वृकोदरो राजन्दत्त्वा तेषां धनं बहु ।
धर्मराजाय तत्सर्वमाचचक्षे परन्तपः ॥ ९.३०.४५ ॥
પછી હે રાજન, શત્રુઓને તપાવનાર વૃકોદરે તેમને ઘણું ધન આપીને તે બધું ધર્મરાજને કહ્યું.
9.30.46
असौ दुर्योधनो राजन्विज्ञातो मम लुब्धकैः ।
संस्तभ्य सलिलं शेते यस्यार्थे परितप्यसे ॥ ९.३०.४६ ॥
હે રાજન, તે દુર્યોધનને મારા શિકારીઓએ શોધી કાઢ્યો છે. પાણીને રોકીને તે પડેલો છે; જેના માટે તમે શોક કરો છો તે જ એ છે.
9.30.47
तद्वचो भीमसेनस्य प्रियं श्रुत्वा विशाम्पते ।
अजातशत्रुः कौन्तेयो हृष्टोऽभूत्सह सोदरैः ॥ ९.३०.४७ ॥
હે પ્રજાપતિ, ભીમસેનનું તે પ્રિય વચન સાંભળીને અજાતશત્રુ કૌન્તેય પોતાના ભાઈઓ સાથે આનંદિત થયા.
9.30.48
तं च श्रुत्वा महेष्वासं प्रविष्टं सलिलहदे ।
क्षिप्रमेव ततोऽगच्छन्पुरस्कृत्य जनार्दनम् ॥ ९.३०.४८ ॥
તે મહાધનુર્ધર સરોવરમાં પ્રવેશ્યો છે એમ સાંભળીને તેઓ તરત જ જનાર્દનને આગળ રાખીને ચાલ્યા.
9.30.49
ततः किलकिलाशब्दः प्रादुरासीद्विशाम्पते ।
पाण्डवानां प्रहृष्टानां पाञ्चालानां च सर्वशः ॥ ९.३०.४९ ॥
ત્યારે હર્ષિત પાંડવો અને પાંચાલોના સર્વત્ર આનંદ-ઘોષનો કોલાહલ ઊઠ્યો, હે પ્રજાપતિ.
9.30.50
सिंहनादांस्ततश्चक्रुः क्ष्वेडाश्च भरतर्षभ ।
त्वरिताः क्षत्रिया राजन्नुदक्रोशन्परस्परम् ॥ ९.३०.५० ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, ત્યારે ઉતાવળા ક્ષત્રિયોએ સિંહનાદ અને લલકાર કર્યા; હે રાજન, તેઓ એકબીજાને મોટે અવાજે પોકારવા લાગ્યા.
9.30.51
ज्ञातः पापो धार्तराष्ट्रो दृष्टश्चेत्यसकृद्रणे ।
प्राक्रोशन्सोमकास्तत्र हृष्टरूपाः समन्ततः ॥ ९.३०.५१ ॥
"પાપી ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર ઓળખાઈ ગયો, યુદ્ધમાં વારંવાર દેખાયો" એમ કહીને હર્ષિત મુખવાળા સોમકો ત્યાં ચારે બાજુથી બૂમો પાડવા લાગ્યા.
9.30.52
तेषामाशु प्रयातानां रथानां तत्र वेगिनाम् ।
वभूव तुमुलः शब्दो दिवस्पृक् पृथिवीपते ॥ ९.३०.५२ ॥
ત્યાં ઝડપથી આગળ વધેલા તેમના વેગવાન રથોનો આકાશને સ્પર્શતો ભયંકર અવાજ થયો, હે પૃથ્વીપતિ.
9.30.53
दुर्योधनं परीप्सन्तस्तत्रतत्र युधिष्ठिरम् ।
अन्वयुस्त्वरितास्ते वै राजानं श्रान्तवाहनाः ॥ ९.३०.५३ ॥
દુર્યોધનને બચાવવા ઇચ્છતા તેઓ થાકેલા વાહનો સાથે ઠેર-ઠેર ઉતાવળે રાજા યુધિષ્ઠિરની પાછળ ગયા.
9.30.54
अर्जुनो भीमसेनश्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यः शिखण्डी चापराजितः ॥ ९.३०.५४ ॥
અર્જુન, ભીમસેન, માદ્રીના બે પુત્રો પાંડવો, પાંચાલ રાજકુમાર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને અજેય શિખંડી.
9.30.55
उत्तमौजा युधामन्युः सात्यकिश्च महारथः ।
पाञ्चालानां च ये शिष्टा द्रौपदेयाश्च भारत।
हयाश्च सर्वे नागाश्च शतशश्च पदातयः ॥ ९.३०.५५ ॥
ઉત્તમૌજા, યુધામન્યુ અને મહારથી સાત્યકિ, પાંચાલોમાંથી જે બચ્યા હતા તેઓ, અને દ્રૌપદીના પુત્રો, હે ભારત; બધા ઘોડા, હાથી અને સેંકડો પાયદળ.
9.30.56
ततः प्राप्तो महाराज धर्मराजः प्रतापवान् ।
द्वैपायनहदं घोरं यत्र दुर्योधनोऽभवत् ॥ ९.३०.५६ ॥
પછી, હે મહારાજ, પ્રતાપી ધર્મરાજ તે ભયાનક દ્વૈપાયન સરોવરે પહોંચ્યા, જ્યાં દુર્યોધન હતો.
9.30.57
शीतामलजलं हृद्यं द्वितीयमिव सागरम् ।
मायया सलिलं स्तभ्य यत्राभूत्ते स्थितः सुतः ॥ ९.३०.५७ ॥
ઠંડું, સ્વચ્છ જળવાળું, મનોહર, જાણે બીજો સાગર; ત્યાં તમારો પુત્ર માયાથી પાણીને થંભાવીને બેઠો હતો.
9.30.58
अत्यद्भुतेन विधिना दैवयोगेन भारत ।
सलिलान्तर्गतः शेते दुर्दर्शः कस्यचित्प्रभो। ॥ ९.३०.५८ ॥
અત્યંત અદ્ભુત વિધિથી, દૈવયોગથી, હે ભારત; પાણીની અંદર છુપાઈને તે સૂતો છે, કોઈને પણ જોવો મુશ્કેલ, હે પ્રભુ.
9.30.59
मानुषस्य मनुष्येन्द्र गदाहस्तो जनाधिपः ।
ततो दुर्योधनो राजा सलिलान्तर्गतो वसन्।
शुश्रुवे तुमुलं शब्दं जलदोपमनिःस्वनम् ॥ ९.३०.५९ ॥
હે મનુષ્યેન્દ્ર, હાથમાં ગદા ધારણ કરેલા જનાધિપ; ત્યારે પાણીની અંદર વસતા રાજા દુર્યોધને મેઘ-ગર્જના જેવો ભયંકર અવાજ સાંભળ્યો.
9.30.60
युधिष्ठिरश्च राजेन्द्र तं हदं सह सोदरैः ।
आजगाम महाराज तव पुत्रवधाय वै ॥ ९.३०.६० ॥
હે રાજેન્દ્ર, યુધિષ્ઠિર પણ પોતાના ભાઈઓ સાથે તે સરોવરે આવ્યા, હે મહારાજ — તમારા પુત્રના વધ માટે જ.
9.30.61
महता शङ्खनादेन रथनेमिस्वनेन च ।
ऊर्ध्वं धुन्वन्महारेणुं कम्पयंश्चापि मेदिनीम् ॥ ९.३०.६१ ॥
મોટા શંખનાદ અને રથચક્રોની ગર્જના સાથે, ઊંચે ઉડતી મહાધૂળને હલાવતા અને પૃથ્વીને કંપાવતા.
9.30.62
यौधिष्ठिरस्य सैन्यस्य श्रुत्वा शब्दं महारथाः ।
कृतवर्मा कृपो द्रौणी राजानमिदमब्रुवन् ॥ ९.३०.६२ ॥
યુધિષ્ઠિરની સેનાનો અવાજ સાંભળીને મહારથી કૃતવર્મા, કૃપ અને દ્રોણપુત્રે રાજાને આ કહ્યું.
9.30.63
इमे ह्यायान्ति संहृष्टाः पाण्डवा जितकाशिनः ।
अपयास्यामहे तावदनुजानातु नो भवान् ॥ ९.३०.६३ ॥
વિજયી માનતા હર્ષિત પાંડવો આવી રહ્યા છે. અમે હવે પાછા ફરીએ; આપ અમને અનુમતિ આપો.
9.30.64
दुर्योधनस्तु तच्छ्रुत्वा तेषां तत्र तरस्विनाम् ।
तथेत्युक्त्वा हदं तं वै माययाऽस्तम्भयत्प्रभो ॥ ९.३०.६४ ॥
પણ દુર્યોધને તેમની એ વાત સાંભળી, 'ઠીક છે' કહીને, હે પ્રભો, એ સરોવરને માયાથી સ્તંભિત કર્યું.
9.30.65
ते त्वनुज्ञाप्य राजानं भृशं शोकपरायणाः ।
जग्मुर्दूरे महाराज कृपप्रभृतयो रथाः ॥ ९.३०.६५ ॥
તેઓ રાજાની રજા લઈને, અતિ શોકમાં ડૂબેલા, હે મહારાજ, કૃપ વગેરે રથીઓ દૂર ચાલ્યા ગયા.
9.30.66
ते गत्वा दूरमध्वानं न्यग्रोधं प्रेक्ष्य मारिष ।
न्यविशन्त भृशं श्रान्ताश्चिन्तयन्तो नृपं प्रति ॥ ९.३०.६६ ॥
તેઓ લાંબો માર્ગ કાપી, એક વડ જોઈને, હે મારિષ, અત્યંત થાકેલા બેસી ગયા અને રાજાનો વિચાર કરવા લાગ્યા.
9.30.67
विष्टभ्य सलिलं सुप्तो धार्तराष्ट्रो महाबलः ।
पाण्डवाश्चापि सम्प्राप्तास्तं देशं युद्धमीप्सवः ॥ ९.३०.६७ ॥
મહાબલી ધૃતરાષ્ટ્રનો પુત્ર પાણીને રોકીને સૂતો હતો; પાંડવો પણ યુદ્ધની ઇચ્છાથી તે સ્થળે પહોંચ્યા.
9.30.68
कथं नु युद्धं भविता कथं राजा भविष्यति ।
कथं नु पाण्डवा राजन्प्रतिपत्स्यन्ति कौरवम् ॥ ९.३०.६८ ॥
હવે યુદ્ધ કેવી રીતે થશે? રાજા કેવી રીતે થશે? હે રાજન, પાંડવો કૌરવોનો સામનો કેવી રીતે કરશે?
9.30.69
इत्येवं चिन्तयानास्तु रथेभ्योऽश्वान्विमुच्य ते ।
तत्रासाञ्चक्रिरे राजन्कृपप्रभृतयो रथाः ॥ ९.३०.६९ ॥
આ રીતે વિચારતા તેમણે રથોમાંથી ઘોડા છોડ્યા; હે રાજન, ત્યાં કૃપ વગેરે રથીઓએ તેમની વ્યવસ્થા કરી.