ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 9.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.30.1
मुहूर्तादिव राजेन्द्र सर्वं शून्यमदृश्यत ।
मत्तवारणसंघुष्टं शिबिरं विद्रुते बले ॥ ९.३०.१ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁੰਨਾ ਦਿੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਘਾੜ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਡੇਰਾ, ਫ਼ੌਜ ਭੱਜ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
9.30.2
यत्र शब्देन महता नान्वबुध्यन्महारथाः ।
तत्र शब्दं न शृणुमो मनुष्यस्यापि कस्यचित् ॥ ९.३०.२ ॥
ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੇ ਰੌਲੇ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
9.30.3
हतेषु सर्वसैन्येषु पाण्डुपुत्रै रणाजिरे ।
मामकाश्चावशिष्टास्ते किमकुर्वत सञ्जय ॥ ९.३०.३ ॥
ਹੇ ਸੰਜੈ, ਪਾਂਡੂ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਹੱਥੋਂ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਮੇਰੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ?
9.30.4
कृतवर्मा कृपश्चैव द्रोणपुत्रश्च वीर्यवान् ।
दुर्योधनश्च मन्दात्मा राजा किमकरोत्तदा ॥ ९.३०.४ ॥
ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ, ਕ੍ਰਿਪ, ਬਲਵਾਨ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਉਦੋਂ ਕੀ ਕੀਤਾ?
9.30.5
सम्प्राद्रुवत्सु दारेषु क्षत्रियाणां महात्मनाम् ।
विद्रुते शिबिरे शून्ये भृशोद्विग्नास्त्रयो रथाः ॥ ९.३०.५ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਡੇਰਾ ਸੁੰਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਬੇਚੈਨ ਤਿੰਨ ਰਥੀ…
9.30.6
निशम्य पाण्डुपुत्राणां तदा वैजयिनां स्वनम् ।
विद्रुतं शिबिरं दृष्ट्वा सायाह्ने राजगृद्विनः।
स्थानं नारोचयंस्तत्र ततस्ते हदमभ्ययुः ॥ ९.३०.६ ॥
ਪਾਂਡੂ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤ-ਝੰਡਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਡੇਰਾ ਭੱਜਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਰਾਜ-ਲਾਲਚੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਠਹਿਰਨਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਇਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਤਲਾਅ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
9.30.7
युधिष्ठिरोऽपि धर्मात्मा भ्रातृभिः सहितो रणे ।
हृष्टः पर्यपतद्राजन्दुर्योधनवधेप्सया ॥ ९.३०.७ ॥
ਧਰਮਾਤਮਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਵੀ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਰਣ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਦੌੜ ਪਏ।
9.30.8
मार्गमाणास्तु सङ्क्रुद्धास्तव पुत्रं जयैषिणः ।
यत्नतोऽन्वेषमाणास्ते नैवापश्यञ्जनाधिपम् ॥ ९.३०.८ ॥
ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਭਰੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਲੱਭਣ ਤੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।
9.30.9
यदा दुर्योधनो युद्धं त्यक्त्वा पद्भ्यां पराक्रममत् ।
तं हदं प्राविशच्चापि विष्टभ्यापः स्वमायया ॥ ९.३०.९ ॥
ਜਦੋਂ ਦੁਰਯੋਧਨ ਯੁੱਧ ਛੱਡ ਕੇ ਪੈਦਲ ਹੀ ਆਪਣਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ।
9.30.10
यदा तु पाण्डवाः सर्वे सुपरिश्रान्तवाहनाः ।
ततः स्वशिबिरं प्राप्य व्यतिष्ठन्त ससैनिकाः ॥ ९.३०.१० ॥
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ, ਵਾਹਨ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਜਾਣ ਤੇ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਡੇਰੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ ਠਹਿਰ ਗਏ।
9.30.11
ततः कृपश्च द्रौणिश्च कृतवर्मा च सात्वतः ।
सन्निविष्टेषु पार्थेषु प्रययुस्तं हदं शनैः ॥ ९.३०.११ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਪ, ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਅਤੇ ਸਾਤਵਤ, ਪਾਰਥਾਂ ਦੇ ਡੇਰਾ ਲਾ ਲੈਣ ਤੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਝੀਲ ਵੱਲ ਗਏ।
9.30.12
ते तं हदं समासाद्य यत्र शेते जनाधिपः ।
अभ्यभाषन्त दुर्धर्षं राजानं सुप्तमम्भसि ॥ ९.३०.१२ ॥
ਉਹ ਉਸ ਝੀਲ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਜਨਾਧਿਪ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੁਰਧਰਸ਼ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
9.30.13
राजन्नुत्तिष्ठ युध्यस्व सहास्माभिर्युधिष्ठिरम् ।
जित्वा वा पृथिवीं भुङ्क्ष्व हतो वा स्वर्गमाप्नुहि ॥ ९.३०.१३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਠ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨਾਲ ਲੜ। ਜਿੱਤ ਕੇ ਧਰਤੀ ਭੋਗ, ਜਾਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਸਵਰਗ ਪਾ।
9.30.14
तेषामपि बलं सर्वं हतं दुर्योधन त्वया ।
प्रतिविद्धाश्च भूयिष्ठं ये शिष्टास्तत्र सैनिकाः ॥ ९.३०.१४ ॥
ਹੇ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋਈ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਬਚੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਧਤਰ ਵੀ ਘਾਇਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
9.30.15
न ते वेगं विषहितुं शक्तास्तव विशाम्पते ।
अस्माभिरपि गुप्तस्य तस्मादुत्तिष्ठ भारत ॥ ९.३०.१५ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਵੇਗ ਸਹਿਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉੱਠ; ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।
9.30.16
दिष्ट्या पश्यामि वो मुक्तानीदृशात्पुरुषक्षयात् ।
पाण्डुकौरवसम्मर्दाज्जीवमानान्नरर्षभान् ॥ ९.३०.१६ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਏਦਾਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੋਂ, ਪਾਂਡਵਾਂ-ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਟਕਰਾਅ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਜੀਵਤ ਹੋ, ਹੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠੋ।
9.30.17
विजेष्यामो वयं सर्वे विश्रान्ता विगतक्लमाः ।
भवन्तश्च परिश्रान्ता वयं च भृशविक्षताः।
उदीर्णं च बलं तेषां तेन युद्धं न रोचये ॥ ९.३०.१७ ॥
ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਜਿੱਤਾਂਗੇ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਥੱਕੇ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹਾਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਤਕੜੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਲੜਨਾ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ।
9.30.18
न त्वेतदद्भुतं वीरा यद्वो महदिदं मनः ।
अस्मासु च परा शक्तिर्न तु कालः पराक्रमे ॥ ९.३०.१८ ॥
ਹੇ ਵੀਰੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਮਹਾਨ ਮਨ ਕੋਈ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਬੀਤਿਆ।
9.30.19
विश्रम्यैकां निशामद्य भवद्भिः सहितो रणे ।
प्रतियोत्स्याम्यहं शत्रूञ्श्वो न स्याच्च श्रमो मम ॥ ९.३०.१९ ॥
ਅੱਜ ਇੱਕ ਰਾਤ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਕੱਲ੍ਹ ਰਣ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਮੈਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
9.30.20
एवमुक्तोऽब्रवीद्द्रौणी राजानं युद्धदुर्मदम् ।
उत्तिष्ठ राजन्भद्रं ते विजेष्यामो वयं परान् ॥ ९.३०.२० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਦ੍ਰੌਣੀ ਨੇ ਯੁੱਧ-ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਉੱਠੋ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ; ਅਸੀਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਾਂਗੇ।"
9.30.21
इष्टापूर्तेन दानेन सत्येन च जपेन च ।
शपे राजन्यथा ह्यद्य निहनिष्यामि सोमकान् ॥ ९.३०.२१ ॥
ਇਸ਼ਟਾਪੂਰਤ, ਦਾਨ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਜਪ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਰਾਜਨ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਸੋਮਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰਾਂਗਾ।
9.30.22
मा स्म यज्ञकृतां प्रीतिमाप्नुयां सज्जनोचिताम् ।
यदीमां रजनीं व्युष्टां न हि हन्मि परान्रणे ॥ ९.३०.२२ ॥
ਇਸ ਰਾਤ ਦੇ ਚੜ੍ਹਨ ਮਗਰੋਂ ਜੇ ਮੈਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰਾਂ, ਤਾਂ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਖੁਸ਼ੀ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲੇ।
9.30.23
नाहत्वा सर्वपाञ्चालान्विमोक्ष्ये कवचं विभो ।
उत्तिष्ठ त्वं ब्रवीम्येतत्तन्मे शृणु जनाधिप ॥ ९.३०.२३ ॥
ਸਾਰੇ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਕਵਚ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਉੱਠੋ; ਇਹ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।
9.30.24
तेषु सम्बाषमाणेषु व्याधास्तं देशमाययुः ।
मांसभारपरिश्रान्ताः पानीयार्थं यदृच्छया ॥ ९.३०.२४ ॥
ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਮਾਸ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਥੱਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪਾਣੀ ਲਈ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਉਸ ਥਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
9.30.25
ते हि नित्यं महाराज भीमसेनस्य लुब्धकाः ।
मांसभारानुपाजह्नुर्भक्त्या परमया विभो ॥ ९.३०.२५ ॥
ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸਦਾ ਭੀਮਸੇਨ ਲਈ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਾਸ ਦੇ ਭਾਰ ਲਿਆਉਂਦੇ ਸਨ।
9.30.26
ते तत्र धिष्ठितास्तेषां सर्वं तद्वचनं रहः ।
दुर्योधनवचश्चैव शुश्रुवुः सङ्गता मिथः ॥ ९.३०.२६ ॥
ਉੱਥੇ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਹ ਗੁਪਤ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣਦੇ ਰਹੇ।
9.30.27
तेऽपि सर्वे महेष्वासा अयुद्धार्थिनि कौरवे ।
निर्बन्धं परमं चक्रुस्तदा वै युद्धकाङ्क्षिणः ॥ ९.३०.२७ ॥
ਯੁੱਧ ਨਾ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਕੌਰਵ ਅੱਗੇ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਮਹਾਧਨੁਰਧਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ।
9.30.28
तांस्तथा समुदीक्ष्याथ कौरवाणां महारथान् ।
अयुद्धमनसं चैव राजानं स्थितमम्भसि ॥ ९.३०.२८ ॥
ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ।
9.30.29
तेषां श्रुत्वा च संवादं राज्ञश्च सलिले सतः ।
व्याधा ह्यजानन्राजेन्द्र सलिलस्थं सुयोधनम् ॥ ९.३०.२९ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਸੁਯੋਧਨ ਨੂੰ ਨਾ ਪਛਾਣਿਆ।
9.30.30
ते पूर्वं पाण्डुपुत्रेण पृष्टा ह्यासन्सुतं तव ।
यदृच्छोपगतास्तत्र राजानं परिमार्गता ॥ ९.३०.३० ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਆਏ ਸਨ।
9.30.31
ततस्ते पाण्डुपुत्रस्य स्मृत्वा तद्भाषितं तदा ।
अन्योन्यमब्रुवन्राजन्मृगव्याधाः शनैरिव ॥ ९.३०.३१ ॥
ਫਿਰ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਉਹ ਬੋਲ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
9.30.32
दुर्योधनं ख्यापयामो धनं दास्यति पाण्डवः ।
सुव्यक्तमिह नः ख्यातो हदे दुर्योधनोनृपः ॥ ९.३०.३२ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਦੱਸੀਏ; ਪਾਂਡਵ ਧਨ ਦੇਵੇਗਾ। ਇੱਥੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਸਾਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਿਆ ਹੈ।
9.30.33
तस्माद्गच्छामहे सर्वे यत्र राजा युधिष्ठिरः ।
आख्यातुं सलिले सुप्तं दुर्योधनममर्षणम् ॥ ९.३०.३३ ॥
ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉੱਥੇ ਚੱਲੀਏ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਰ ਹਨ; ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੇਟੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਦੁਰਯੋਧਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸੀਏ।
9.30.34
धृतराष्ट्रात्मजं तस्मै भीमसेनाय धीमते ।
शयानं सलिले सर्वे कथयामो धनुर्भृते ॥ ९.३०.३४ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੇਟਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਭੀਮਸੇਨ, ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਨੂੰ ਦੱਸੀਏ।
9.30.35
स नो दास्यति सुप्रीतो धनानि बहुलान्युत ।
किं नो मांसेन शुष्केण परिक्लिष्टेन शोषिणा ॥ ९.३०.३५ ॥
ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦੇਵੇਗਾ। ਸੁੱਕੇ, ਥੱਕੇ, ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਮਾਸ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ?
9.30.36
एवमुक्त्वा तु ते व्याधाः सम्प्रहृष्टा धनार्थिनः ।
मांसभारानुपादाय प्रययुः शिबिरं प्रति ॥ ९.३०.३६ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਧਨ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਾਸ ਦੇ ਭਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਡੇਰੇ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
9.30.37
पाण्डवाश्च महाराज लब्धलक्षाः प्रहारिणः ।
अपश्यमानाः समरे दुर्योधनमवस्थितम् ॥ ९.३०.३७ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਾਧਣ ਵਾਲੇ ਪਾਂਡਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਖ ਸਕੇ।
9.30.38
निकृतिज्ञस्य पापस्य तस्याभिगमनेप्सया ।
चारान्सम्प्रेषयामासुः समन्तात्तद्रणाजिरे ॥ ९.३०.३८ ॥
ਛਲ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਸ ਪਾਪੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਜਾਸੂਸ ਭੇਜੇ।
9.30.39
आगम्य तु ततः सर्वे नष्टं दुर्योधनं नृपम् ।
न्यवेदयन्त सहिता धर्मराजस्य सैनिकाः ॥ ९.३०.३९ ॥
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਸਿਪਾਹੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮਰਾਜ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਗਾਇਬ ਹੋਏ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
9.30.40
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा चाराणां भरतर्षभ ।
चिन्तामभ्यगमत्तीव्रां निशश्वास च पार्थिवः ॥ ९.३०.४० ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾਸੂਸਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਲਿਆ।
9.30.41
अरिशेषे जीवति तु सन्दिग्धो विजयो भवेत् ।
राज्यं लभे कथं तद्वि पूजितं विजयादिभिः ॥ ९.३०.४१ ॥
ਵੈਰੀ ਬਚ ਕੇ ਜੀਂਦੇ ਰਹਿਣ ਤਾਂ ਜਿੱਤ ਸ਼ੱਕੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ; ਵਿਜਯ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਗਏ ਉਸ ਰਾਜ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਪਾਵਾਂ?
9.30.42
अथ स्थितानां पाण्डूनां दीनानां भरतर्षभ ।
तस्माद्देशादपक्रम्य त्वरिता लुब्धका विभो ॥ ९.३०.४२ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਦੁਖੀ ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹਟ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।
9.30.43
आजग्मुः शिबिरं हृष्टा दृष्ट्वा दुर्योधनं नृपम् ।
वार्यमाणाः प्रविष्टाश्च भीमसेनस्य पश्यतः ॥ ९.३०.४३ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਏ; ਰਾਜੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਰੋਕੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਉਹ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਏ।
9.30.44
ते तु पाण्डवमासाद्य भीमसेनं महाबलम् ।
तस्मै तत्सर्वमाचख्युर्यद्वृत्तं यच्च वै श्रुतम् ॥ ९.३०.४४ ॥
ਉਹ ਪਾਂਡਵ, ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਉਸਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
9.30.45
ततो वृकोदरो राजन्दत्त्वा तेषां धनं बहु ।
धर्मराजाय तत्सर्वमाचचक्षे परन्तपः ॥ ९.३०.४५ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦੇ ਕੇ ਉਹ ਸਭ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
9.30.46
असौ दुर्योधनो राजन्विज्ञातो मम लुब्धकैः ।
संस्तभ्य सलिलं शेते यस्यार्थे परितप्यसे ॥ ९.३०.४६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਦੁਰਯੋਧਨ ਮੇਰੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਲੱਭ ਲਿਆ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਉਹ ਪਿਆ ਹੈ; ਜਿਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਉਹੀ ਹੈ।
9.30.47
तद्वचो भीमसेनस्य प्रियं श्रुत्वा विशाम्पते ।
अजातशत्रुः कौन्तेयो हृष्टोऽभूत्सह सोदरैः ॥ ९.३०.४७ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਭੀਮਸੇਨ ਦੇ ਉਸ ਪਿਆਰੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਅਜਾਤਸ਼ਤਰੂ ਕੌਂਤੇਯ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਇਆ।
9.30.48
तं च श्रुत्वा महेष्वासं प्रविष्टं सलिलहदे ।
क्षिप्रमेव ततोऽगच्छन्पुरस्कृत्य जनार्दनम् ॥ ९.३०.४८ ॥
ਉਸ ਮਹਾਧਨੁਰਧਾਰੀ ਦੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਵੜਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਤੁਰ ਪਏ।
9.30.49
ततः किलकिलाशब्दः प्रादुरासीद्विशाम्पते ।
पाण्डवानां प्रहृष्टानां पाञ्चालानां च सर्वशः ॥ ९.३०.४९ ॥
ਫਿਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਪਾਂਡਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਕਿਲਕਾਰੀਆਂ ਉੱਠੀਆਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ।
9.30.50
सिंहनादांस्ततश्चक्रुः क्ष्वेडाश्च भरतर्षभ ।
त्वरिताः क्षत्रिया राजन्नुदक्रोशन्परस्परम् ॥ ९.३०.५० ॥
ਹੇ ਭਰਤ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਫਿਰ ਉਤਾਵਲੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੀਆਂ ਗਰਜਾਂ ਅਤੇ ਲਲਕਾਰੇ ਮਾਰੇ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰਨ ਲੱਗੇ।
9.30.51
ज्ञातः पापो धार्तराष्ट्रो दृष्टश्चेत्यसकृद्रणे ।
प्राक्रोशन्सोमकास्तत्र हृष्टरूपाः समन्ततः ॥ ९.३०.५१ ॥
"ਪਾਪੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ" ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼-ਚਿਹਰੇ ਸੋਮਕ ਉੱਥੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਚੀਖਣ ਲੱਗੇ।
9.30.52
तेषामाशु प्रयातानां रथानां तत्र वेगिनाम् ।
वभूव तुमुलः शब्दो दिवस्पृक् पृथिवीपते ॥ ९.३०.५२ ॥
ਉੱਥੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੇਗਵਾਨ ਰੱਥਾਂ ਦਾ ਅਸਮਾਨ ਛੂਹਣ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ।
9.30.53
दुर्योधनं परीप्सन्तस्तत्रतत्र युधिष्ठिरम् ।
अन्वयुस्त्वरितास्ते वै राजानं श्रान्तवाहनाः ॥ ९.३०.५३ ॥
ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਟਿਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋ ਕੇ ਚੱਲੇ।
9.30.54
अर्जुनो भीमसेनश्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यः शिखण्डी चापराजितः ॥ ९.३०.५४ ॥
ਅਰਜੁਨ, ਭੀਮਸੇਨ, ਮਾਦਰੀ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਪਾਂਡਵ, ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਅਤੇ ਅਜਿੱਤ ਸ਼ਿਖੰਡੀ।
9.30.55
उत्तमौजा युधामन्युः सात्यकिश्च महारथः ।
पाञ्चालानां च ये शिष्टा द्रौपदेयाश्च भारत।
हयाश्च सर्वे नागाश्च शतशश्च पदातयः ॥ ९.३०.५५ ॥
ਉੱਤਮੌਜਾ, ਯੁਧਾਮਨਿਊ ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਸਾਤਿਅਕੀ, ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਬਚੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ; ਸਾਰੇ ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ।
9.30.56
ततः प्राप्तो महाराज धर्मराजः प्रतापवान् ।
द्वैपायनहदं घोरं यत्र दुर्योधनोऽभवत् ॥ ९.३०.५६ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਧਰਮਰਾਜ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਝੀਲ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੁਰਯੋਧਨ ਸੀ।
9.30.57
शीतामलजलं हृद्यं द्वितीयमिव सागरम् ।
मायया सलिलं स्तभ्य यत्राभूत्ते स्थितः सुतः ॥ ९.३०.५७ ॥
ਠੰਢੇ, ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਵਾਲਾ, ਮਨੋਹਰ, ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਸਾਗਰ; ਉੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ।
9.30.58
अत्यद्भुतेन विधिना दैवयोगेन भारत ।
सलिलान्तर्गतः शेते दुर्दर्शः कस्यचित्प्रभो। ॥ ९.३०.५८ ॥
ਬਹੁਤ ਅਦਭੁਤ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਦੈਵੀ ਸੰਯੋਗ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਾਰਤ; ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਉਹ ਲੇਟਿਆ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਲਈ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
9.30.59
मानुषस्य मनुष्येन्द्र गदाहस्तो जनाधिपः ।
ततो दुर्योधनो राजा सलिलान्तर्गतो वसन्।
शुश्रुवे तुमुलं शब्दं जलदोपमनिःस्वनम् ॥ ९.३०.५९ ॥
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਦਾ ਫੜੀ ਬੈਠੇ ਜਨਾਧਿਪ; ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦੇ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਬੱਦਲ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ।
9.30.60
युधिष्ठिरश्च राजेन्द्र तं हदं सह सोदरैः ।
आजगाम महाराज तव पुत्रवधाय वै ॥ ९.३०.६० ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਯੁਧਿਸ਼ਟਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਝੀਲ ਤੇ ਆਇਆ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ — ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵੱਧ ਲਈ ਹੀ।
9.30.61
महता शङ्खनादेन रथनेमिस्वनेन च ।
ऊर्ध्वं धुन्वन्महारेणुं कम्पयंश्चापि मेदिनीम् ॥ ९.३०.६१ ॥
ਵੱਡੇ ਸ਼ੰਖਨਾਦ ਅਤੇ ਰੱਥ-ਚੱਕਰਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ, ਉੱਪਰ ਉੱਠੀ ਮਹਾਂ ਧੂੜ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੰਬਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।
9.30.62
यौधिष्ठिरस्य सैन्यस्य श्रुत्वा शब्दं महारथाः ।
कृतवर्मा कृपो द्रौणी राजानमिदमब्रुवन् ॥ ९.३०.६२ ॥
ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਰਥੀ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ, ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
9.30.63
इमे ह्यायान्ति संहृष्टाः पाण्डवा जितकाशिनः ।
अपयास्यामहे तावदनुजानातु नो भवान् ॥ ९.३०.६३ ॥
ਜਿੱਤ ਦਾ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹਰਸ਼ਿਤ ਪਾਂਡਵ ਇਹ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਵਾਂਗੇ; ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।
9.30.64
दुर्योधनस्तु तच्छ्रुत्वा तेषां तत्र तरस्विनाम् ।
तथेत्युक्त्वा हदं तं वै माययाऽस्तम्भयत्प्रभो ॥ ९.३०.६४ ॥
ਪਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, 'ਠੀਕ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸਥਿਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
9.30.65
ते त्वनुज्ञाप्य राजानं भृशं शोकपरायणाः ।
जग्मुर्दूरे महाराज कृपप्रभृतयो रथाः ॥ ९.३०.६५ ॥
ਉਹ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਕ੍ਰਿਪ ਆਦਿ ਰਥੀ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ।
9.30.66
ते गत्वा दूरमध्वानं न्यग्रोधं प्रेक्ष्य मारिष ।
न्यविशन्त भृशं श्रान्ताश्चिन्तयन्तो नृपं प्रति ॥ ९.३०.६६ ॥
ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਤੁਰ ਕੇ, ਇੱਕ ਬੋਹੜ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਬਹੁਤ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਬੈਠ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ।
9.30.67
विष्टभ्य सलिलं सुप्तो धार्तराष्ट्रो महाबलः ।
पाण्डवाश्चापि सम्प्राप्तास्तं देशं युद्धमीप्सवः ॥ ९.३०.६७ ॥
ਮਹਾਬਲੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਣੀ ਰੋਕ ਕੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਪਾਂਡਵ ਵੀ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚੇ।
9.30.68
कथं नु युद्धं भविता कथं राजा भविष्यति ।
कथं नु पाण्डवा राजन्प्रतिपत्स्यन्ति कौरवम् ॥ ९.३०.६८ ॥
ਹੁਣ ਯੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਰਾਜਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇਗਾ? ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਾਂਡਵ ਕੌਰਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਗੇ?
9.30.69
इत्येवं चिन्तयानास्तु रथेभ्योऽश्वान्विमुच्य ते ।
तत्रासाञ्चक्रिरे राजन्कृपप्रभृतयो रथाः ॥ ९.३०.६९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਥਾਂ ਤੋਂ ਘੋੜੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਕ੍ਰਿਪ ਆਦਿ ਰਥੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।