महाभारत · अध्याय 9.30
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.30.1
मुहूर्तादिव राजेन्द्र सर्वं शून्यमदृश्यत ।
मत्तवारणसंघुष्टं शिबिरं विद्रुते बले ॥ ९.३०.१ ॥
हे राजेंद्रा, क्षणार्धात सर्व काही शून्य दिसू लागले. मदोन्मत्त हत्तींच्या गर्जनांनी दुमदुमलेली छावणी, सैन्य पळून गेल्यावर ओसाड झाली.
9.30.2
यत्र शब्देन महता नान्वबुध्यन्महारथाः ।
तत्र शब्दं न शृणुमो मनुष्यस्यापि कस्यचित् ॥ ९.३०.२ ॥
ज्या ठिकाणी प्रचंड गोंगाटात महारथींनाही काही समजत नसे, तिथे आता कोणत्याही माणसाचा आवाजही आम्हाला ऐकू येत नाही.
9.30.3
हतेषु सर्वसैन्येषु पाण्डुपुत्रै रणाजिरे ।
मामकाश्चावशिष्टास्ते किमकुर्वत सञ्जय ॥ ९.३०.३ ॥
हे संजया, पांडुपुत्रांनी रणांगणावर सर्व सैन्ये मारल्यावर माझे उरलेले लोक काय करते झाले?
9.30.4
कृतवर्मा कृपश्चैव द्रोणपुत्रश्च वीर्यवान् ।
दुर्योधनश्च मन्दात्मा राजा किमकरोत्तदा ॥ ९.३०.४ ॥
कृतवर्मा, कृप, पराक्रमी द्रोणपुत्र आणि मंदबुद्धी राजा दुर्योधन तेव्हा काय करते झाले?
9.30.5
सम्प्राद्रुवत्सु दारेषु क्षत्रियाणां महात्मनाम् ।
विद्रुते शिबिरे शून्ये भृशोद्विग्नास्त्रयो रथाः ॥ ९.३०.५ ॥
महात्मा क्षत्रियांच्या स्त्रिया चहूकडे पळत असताना, छावणी ओसाड झाली तेव्हा अत्यंत उद्विग्न झालेले तीन रथी…
9.30.6
निशम्य पाण्डुपुत्राणां तदा वैजयिनां स्वनम् ।
विद्रुतं शिबिरं दृष्ट्वा सायाह्ने राजगृद्विनः।
स्थानं नारोचयंस्तत्र ततस्ते हदमभ्ययुः ॥ ९.३०.६ ॥
पांडुपुत्रांच्या विजयध्वजांचा नाद ऐकून आणि छावणी पळालेली पाहून, सायंकाळी राज्यलोभी त्यांना तिथे राहणे पसंत पडले नाही; तेव्हा ते सरोवराकडे गेले.
9.30.7
युधिष्ठिरोऽपि धर्मात्मा भ्रातृभिः सहितो रणे ।
हृष्टः पर्यपतद्राजन्दुर्योधनवधेप्सया ॥ ९.३०.७ ॥
धर्मात्मा युधिष्ठिरही बंधूंसह रणांगणात आनंदाने, हे राजन, दुर्योधनाच्या वधाच्या इच्छेने इकडे तिकडे धावू लागला.
9.30.8
मार्गमाणास्तु सङ्क्रुद्धास्तव पुत्रं जयैषिणः ।
यत्नतोऽन्वेषमाणास्ते नैवापश्यञ्जनाधिपम् ॥ ९.३०.८ ॥
विजयाची इच्छा धरून, क्रोधाने आपल्या पुत्राचा शोध घेत, प्रयत्नपूर्वक शोधूनही त्यांना त्या जनाधिपाला दिसले नाही.
9.30.9
यदा दुर्योधनो युद्धं त्यक्त्वा पद्भ्यां पराक्रममत् ।
तं हदं प्राविशच्चापि विष्टभ्यापः स्वमायया ॥ ९.३०.९ ॥
दुर्योधन युद्ध सोडून पायीच आपले पराक्रम सोडून त्या सरोवरात शिरला, आणि स्वमायेने पाणी रोखून धरले.
9.30.10
यदा तु पाण्डवाः सर्वे सुपरिश्रान्तवाहनाः ।
ततः स्वशिबिरं प्राप्य व्यतिष्ठन्त ससैनिकाः ॥ ९.३०.१० ॥
सर्व पांडव, वाहने अत्यंत थकली असता, मग आपल्या छावणीत पोहोचून सैनिकांसह थांबले.
9.30.11
ततः कृपश्च द्रौणिश्च कृतवर्मा च सात्वतः ।
सन्निविष्टेषु पार्थेषु प्रययुस्तं हदं शनैः ॥ ९.३०.११ ॥
नंतर कृप, द्रोणपुत्र, कृतवर्मा आणि सात्वत हे, पार्थ छावणीत स्थिरावले असताना, हळूहळू त्या सरोवराकडे गेले.
9.30.12
ते तं हदं समासाद्य यत्र शेते जनाधिपः ।
अभ्यभाषन्त दुर्धर्षं राजानं सुप्तमम्भसि ॥ ९.३०.१२ ॥
ते त्या सरोवरावर पोहोचून, जेथे जनाधिप पाण्यात निजले होते, त्या दुर्धर्ष राजाशी बोलले.
9.30.13
राजन्नुत्तिष्ठ युध्यस्व सहास्माभिर्युधिष्ठिरम् ।
जित्वा वा पृथिवीं भुङ्क्ष्व हतो वा स्वर्गमाप्नुहि ॥ ९.३०.१३ ॥
हे राजा, ऊठ, आमच्यासह युधिष्ठिराशी युद्ध कर. जिंकून पृथ्वीचा उपभोग घे, किंवा मारला जाऊन स्वर्ग मिळव.
9.30.14
तेषामपि बलं सर्वं हतं दुर्योधन त्वया ।
प्रतिविद्धाश्च भूयिष्ठं ये शिष्टास्तत्र सैनिकाः ॥ ९.३०.१४ ॥
दुर्योधना, त्यांचेही सर्व सैन्यबल तुझ्याकडून नष्ट झाले आहे. तेथे उरलेले बहुतेक सैनिकही प्रतिहत झाले आहेत.
9.30.15
न ते वेगं विषहितुं शक्तास्तव विशाम्पते ।
अस्माभिरपि गुप्तस्य तस्मादुत्तिष्ठ भारत ॥ ९.३०.१५ ॥
हे प्रजापती, ते तुझा वेग सहन करण्यास समर्थ नाहीत. म्हणून हे भारता, ऊठ; आम्हीही तुझे रक्षण करत आहोत.
9.30.16
दिष्ट्या पश्यामि वो मुक्तानीदृशात्पुरुषक्षयात् ।
पाण्डुकौरवसम्मर्दाज्जीवमानान्नरर्षभान् ॥ ९.३०.१६ ॥
सुदैवाने मी पाहतो की तुम्ही अशा मनुष्यक्षयातून, पाण्डव-कौरवांच्या या भीषण संघर्षातून मुक्त होऊन जिवंत आहात, हे नरश्रेष्ठांनो.
9.30.17
विजेष्यामो वयं सर्वे विश्रान्ता विगतक्लमाः ।
भवन्तश्च परिश्रान्ता वयं च भृशविक्षताः।
उदीर्णं च बलं तेषां तेन युद्धं न रोचये ॥ ९.३०.१७ ॥
आपण सर्व विश्रांती घेऊन थकवा दूर करून जिंकू. तुम्हीही थकलेले आहात आणि आम्हीही अतिशय जखमी झालो आहोत. त्यांचे सैन्य प्रबल आहे; म्हणून आता युद्ध करणे मला रुचत नाही.
9.30.18
न त्वेतदद्भुतं वीरा यद्वो महदिदं मनः ।
अस्मासु च परा शक्तिर्न तु कालः पराक्रमे ॥ ९.३०.१८ ॥
हे वीरहो, तुमचे हे महान मन काही अद्भुत नाही. आमच्यात परम शक्ती आहे; पराक्रम दाखवण्याची वेळ उलटून गेलेली नाही.
9.30.19
विश्रम्यैकां निशामद्य भवद्भिः सहितो रणे ।
प्रतियोत्स्याम्यहं शत्रूञ्श्वो न स्याच्च श्रमो मम ॥ ९.३०.१९ ॥
आज एक रात्र विश्रांती घेऊन, तुमच्यासह, उद्या युद्धात मी शत्रूंना प्रतिकार करीन; मला थकवा येणार नाही.
9.30.20
एवमुक्तोऽब्रवीद्द्रौणी राजानं युद्धदुर्मदम् ।
उत्तिष्ठ राजन्भद्रं ते विजेष्यामो वयं परान् ॥ ९.३०.२० ॥
असे सांगितले गेल्यावर द्रौणि युद्धमदाने उन्मत्त झालेल्या राजाला म्हणाला: "उठा राजा, तुमचे कल्याण होवो; आपण शत्रूंना जिंकू."
9.30.21
इष्टापूर्तेन दानेन सत्येन च जपेन च ।
शपे राजन्यथा ह्यद्य निहनिष्यामि सोमकान् ॥ ९.३०.२१ ॥
इष्टपूर्त, दान, सत्य आणि जप यांची शपथ घेऊन सांगतो, राजा; आज मी सोमकांना नक्की ठार मारीन.
9.30.22
मा स्म यज्ञकृतां प्रीतिमाप्नुयां सज्जनोचिताम् ।
यदीमां रजनीं व्युष्टां न हि हन्मि परान्रणे ॥ ९.३०.२२ ॥
ही रात्र संपल्यावर युद्धात मी शत्रूंना ठार मारले नाही, तर यज्ञ करणाऱ्यांना आणि सज्जनांना योग्य असा आनंद मला न मिळो.
9.30.23
नाहत्वा सर्वपाञ्चालान्विमोक्ष्ये कवचं विभो ।
उत्तिष्ठ त्वं ब्रवीम्येतत्तन्मे शृणु जनाधिप ॥ ९.३०.२३ ॥
सर्व पांचालांना ठार मारल्याशिवाय मी कवच उतरवणार नाही, हे विभो. उठा; हे मी सांगतो, जनाधिपा, माझे ऐका.
9.30.24
तेषु सम्बाषमाणेषु व्याधास्तं देशमाययुः ।
मांसभारपरिश्रान्ताः पानीयार्थं यदृच्छया ॥ ९.३०.२४ ॥
ते बोलत असताना, मांसाच्या ओझ्याने थकलेले शिकारी पाण्यासाठी योगायोगाने त्या ठिकाणी आले.
9.30.25
ते हि नित्यं महाराज भीमसेनस्य लुब्धकाः ।
मांसभारानुपाजह्नुर्भक्त्या परमया विभो ॥ ९.३०.२५ ॥
महाराज, ते शिकारी नेहमी भीमसेनासाठी परम भक्तीने मांसाचे ओझे आणत असत.
9.30.26
ते तत्र धिष्ठितास्तेषां सर्वं तद्वचनं रहः ।
दुर्योधनवचश्चैव शुश्रुवुः सङ्गता मिथः ॥ ९.३०.२६ ॥
तेथे थांबलेल्या त्या सर्वांनी एकत्र येऊन त्यांचे ते गुप्त संभाषण आणि दुर्योधनाचे शब्द ऐकले.
9.30.27
तेऽपि सर्वे महेष्वासा अयुद्धार्थिनि कौरवे ।
निर्बन्धं परमं चक्रुस्तदा वै युद्धकाङ्क्षिणः ॥ ९.३०.२७ ॥
युद्ध न इच्छिणाऱ्या कौरवाकडे, युद्धाची इच्छा धरणाऱ्या त्या सर्व महाधनुर्धरांनी तेव्हा अत्यंत आग्रह धरला.
9.30.28
तांस्तथा समुदीक्ष्याथ कौरवाणां महारथान् ।
अयुद्धमनसं चैव राजानं स्थितमम्भसि ॥ ९.३०.२८ ॥
कौरवांच्या त्या महारथींना असे पाहून, आणि युद्ध करण्याची इच्छा नसलेला राजा पाण्यात उभा असल्याचे पाहून.
9.30.29
तेषां श्रुत्वा च संवादं राज्ञश्च सलिले सतः ।
व्याधा ह्यजानन्राजेन्द्र सलिलस्थं सुयोधनम् ॥ ९.३०.२९ ॥
राजेंद्रा, त्यांचे संभाषण आणि पाण्यात असलेल्या राजाचे बोलणे ऐकूनही, शिकाऱ्यांना पाण्यात उभा असलेला सुयोधन ओळखता आला नाही.
9.30.30
ते पूर्वं पाण्डुपुत्रेण पृष्टा ह्यासन्सुतं तव ।
यदृच्छोपगतास्तत्र राजानं परिमार्गता ॥ ९.३०.३० ॥
त्यांना पूर्वी पांडुपुत्राने विचारले होते; तुमच्या पुत्राचा शोध घेत ते योगायोगाने तेथे आले होते.
9.30.31
ततस्ते पाण्डुपुत्रस्य स्मृत्वा तद्भाषितं तदा ।
अन्योन्यमब्रुवन्राजन्मृगव्याधाः शनैरिव ॥ ९.३०.३१ ॥
तेव्हा पाण्डुपुत्राचे ते बोलणे आठवून, हे राजा, ते व्याध हळूच एकमेकांस म्हणाले.
9.30.32
दुर्योधनं ख्यापयामो धनं दास्यति पाण्डवः ।
सुव्यक्तमिह नः ख्यातो हदे दुर्योधनोनृपः ॥ ९.३०.३२ ॥
दुर्योधनाला कळवूया; पाण्डव धन देईल. येथे सरोवरात राजा दुर्योधन आम्हाला स्पष्टपणे सापडला आहे.
9.30.33
तस्माद्गच्छामहे सर्वे यत्र राजा युधिष्ठिरः ।
आख्यातुं सलिले सुप्तं दुर्योधनममर्षणम् ॥ ९.३०.३३ ॥
म्हणून आपण सर्वजण जिथे राजा युधिष्ठिर आहे तिथे जाऊ; पाण्यात निजलेल्या क्रोधी दुर्योधनाची माहिती देऊ.
9.30.34
धृतराष्ट्रात्मजं तस्मै भीमसेनाय धीमते ।
शयानं सलिले सर्वे कथयामो धनुर्भृते ॥ ९.३०.३४ ॥
धृतराष्ट्राचा पुत्र पाण्यात निजला आहे, हे आपण सर्वजण बुद्धिमान भीमसेनाला, धनुर्धराला सांगू.
9.30.35
स नो दास्यति सुप्रीतो धनानि बहुलान्युत ।
किं नो मांसेन शुष्केण परिक्लिष्टेन शोषिणा ॥ ९.३०.३५ ॥
तो अति प्रसन्न होऊन आपल्याला भरपूर धन देईल. सुके, थकलेले, शुष्क मांस घेऊन आपल्याला काय उपयोग?
9.30.36
एवमुक्त्वा तु ते व्याधाः सम्प्रहृष्टा धनार्थिनः ।
मांसभारानुपादाय प्रययुः शिबिरं प्रति ॥ ९.३०.३६ ॥
असे बोलून, धनाची इच्छा धरणारे ते व्याध अति आनंदित होऊन मांसाचे ओझे उचलून छावणीकडे निघून गेले.
9.30.37
पाण्डवाश्च महाराज लब्धलक्षाः प्रहारिणः ।
अपश्यमानाः समरे दुर्योधनमवस्थितम् ॥ ९.३०.३७ ॥
हे महाराज, लक्ष्य साधलेले पांडव युद्धात उभ्या असलेल्या दुर्योधनाला पाहू शकले नाहीत.
9.30.38
निकृतिज्ञस्य पापस्य तस्याभिगमनेप्सया ।
चारान्सम्प्रेषयामासुः समन्तात्तद्रणाजिरे ॥ ९.३०.३८ ॥
कपटात निपुण त्या पापी माणसाच्या शोधाची इच्छा धरून त्यांनी त्या रणभूमीत सर्वत्र हेर पाठवले.
9.30.39
आगम्य तु ततः सर्वे नष्टं दुर्योधनं नृपम् ।
न्यवेदयन्त सहिता धर्मराजस्य सैनिकाः ॥ ९.३०.३९ ॥
नंतर सर्व सैनिक एकत्र येऊन धर्मराजाकडे गेले आणि गायब झालेल्या राजा दुर्योधनाची वार्ता त्यांनी सांगितली.
9.30.40
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा चाराणां भरतर्षभ ।
चिन्तामभ्यगमत्तीव्रां निशश्वास च पार्थिवः ॥ ९.३०.४० ॥
हे भरतश्रेष्ठा, त्या हेरांचे बोलणे ऐकून राजाला तीव्र चिंता वाटली आणि त्याने सुस्कारा सोडला.
9.30.41
अरिशेषे जीवति तु सन्दिग्धो विजयो भवेत् ।
राज्यं लभे कथं तद्वि पूजितं विजयादिभिः ॥ ९.३०.४१ ॥
शत्रू शिल्लक राहून जिवंत असतील तर विजय संदिग्ध होईल; विजय इत्यादींनी गौरवलेले ते राज्य मी कसे मिळवू?
9.30.42
अथ स्थितानां पाण्डूनां दीनानां भरतर्षभ ।
तस्माद्देशादपक्रम्य त्वरिता लुब्धका विभो ॥ ९.३०.४२ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, मग तेथे उभ्या असलेल्या दीन पांडवांपासून दूर होऊन, हे प्रभो, शिकारी घाईघाईने त्या ठिकाणाहून निघून गेले.
9.30.43
आजग्मुः शिबिरं हृष्टा दृष्ट्वा दुर्योधनं नृपम् ।
वार्यमाणाः प्रविष्टाश्च भीमसेनस्य पश्यतः ॥ ९.३०.४३ ॥
आनंदाने ते छावणीत आले; राजा दुर्योधनाला पाहिले. अडवले जाऊनही भीमसेनाच्या डोळ्यांसमोर ते आत शिरले.
9.30.44
ते तु पाण्डवमासाद्य भीमसेनं महाबलम् ।
तस्मै तत्सर्वमाचख्युर्यद्वृत्तं यच्च वै श्रुतम् ॥ ९.३०.४४ ॥
ते पांडव, महाबली भीमसेनाजवळ पोहोचले आणि जे घडले होते व जे ऐकले होते ते सर्व त्याला सांगितले.
9.30.45
ततो वृकोदरो राजन्दत्त्वा तेषां धनं बहु ।
धर्मराजाय तत्सर्वमाचचक्षे परन्तपः ॥ ९.३०.४५ ॥
नंतर हे राजा, शत्रूंना तापविणारा वृकोदर त्यांना पुष्कळ धन देऊन ते सर्व धर्मराजाला सांगू लागला.
9.30.46
असौ दुर्योधनो राजन्विज्ञातो मम लुब्धकैः ।
संस्तभ्य सलिलं शेते यस्यार्थे परितप्यसे ॥ ९.३०.४६ ॥
हे राजा, तो दुर्योधन माझ्या शिकाऱ्यांनी शोधून काढला आहे. पाणी अडवून तो पडलेला आहे; ज्याच्यासाठी तुम्ही शोक करता तोच तो आहे.
9.30.47
तद्वचो भीमसेनस्य प्रियं श्रुत्वा विशाम्पते ।
अजातशत्रुः कौन्तेयो हृष्टोऽभूत्सह सोदरैः ॥ ९.३०.४७ ॥
हे प्रजापते, भीमसेनाचे ते प्रिय वचन ऐकून अजातशत्रू कौन्तेय आपल्या बंधूंसह आनंदित झाला.
9.30.48
तं च श्रुत्वा महेष्वासं प्रविष्टं सलिलहदे ।
क्षिप्रमेव ततोऽगच्छन्पुरस्कृत्य जनार्दनम् ॥ ९.३०.४८ ॥
तो महाधनुर्धर सरोवरात शिरला आहे हे ऐकून ते लगेच जनार्दनाला पुढे करून निघाले.
9.30.49
ततः किलकिलाशब्दः प्रादुरासीद्विशाम्पते ।
पाण्डवानां प्रहृष्टानां पाञ्चालानां च सर्वशः ॥ ९.३०.४९ ॥
तेव्हा हर्षित झालेल्या पांडवांच्या आणि पांचालांच्या सर्व बाजूंनी आनंदाचा गजर उठला, हे प्रजापते.
9.30.50
सिंहनादांस्ततश्चक्रुः क्ष्वेडाश्च भरतर्षभ ।
त्वरिताः क्षत्रिया राजन्नुदक्रोशन्परस्परम् ॥ ९.३०.५० ॥
हे भरतश्रेष्ठा, तेव्हा त्वरेने येणारे क्षत्रिय सिंहगर्जना आणि आव्हानाच्या हाका देऊ लागले; राजा, ते एकमेकांना मोठ्याने हाका मारू लागले.
9.30.51
ज्ञातः पापो धार्तराष्ट्रो दृष्टश्चेत्यसकृद्रणे ।
प्राक्रोशन्सोमकास्तत्र हृष्टरूपाः समन्ततः ॥ ९.३०.५१ ॥
"पापी धृतराष्ट्रपुत्र ओळखला गेला, रणांगणात वारंवार दिसला" असे म्हणत हर्षित चेहऱ्याचे सोमक तेथे सर्व बाजूंनी ओरडले.
9.30.52
तेषामाशु प्रयातानां रथानां तत्र वेगिनाम् ।
वभूव तुमुलः शब्दो दिवस्पृक् पृथिवीपते ॥ ९.३०.५२ ॥
तेथे वेगाने पुढे गेलेल्या त्यांच्या वेगवान रथांचा आकाशाला भिडणारा तुमुल ध्वनी उठला, हे पृथ्वीपते.
9.30.53
दुर्योधनं परीप्सन्तस्तत्रतत्र युधिष्ठिरम् ।
अन्वयुस्त्वरितास्ते वै राजानं श्रान्तवाहनाः ॥ ९.३०.५३ ॥
दुर्योधनाचे रक्षण करू इच्छिणारे ते थकलेल्या वाहनांसह ठिकठिकाणी राजा युधिष्ठिराचा त्वरेने पाठलाग करू लागले.
9.30.54
अर्जुनो भीमसेनश्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ ।
धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यः शिखण्डी चापराजितः ॥ ९.३०.५४ ॥
अर्जुन, भीमसेन, माद्रीचे दोन पुत्र पांडव, पांचाल राजपुत्र धृष्टद्युम्न आणि अपराजित शिखंडी.
9.30.55
उत्तमौजा युधामन्युः सात्यकिश्च महारथः ।
पाञ्चालानां च ये शिष्टा द्रौपदेयाश्च भारत।
हयाश्च सर्वे नागाश्च शतशश्च पदातयः ॥ ९.३०.५५ ॥
उत्तमौजा, युधामन्यु आणि महारथी सात्यकी, पांचालांपैकी जे उरले होते ते, आणि द्रौपदीचे पुत्र, हे भारता; सर्व घोडे, हत्ती आणि शेकडो पायदळ.
9.30.56
ततः प्राप्तो महाराज धर्मराजः प्रतापवान् ।
द्वैपायनहदं घोरं यत्र दुर्योधनोऽभवत् ॥ ९.३०.५६ ॥
नंतर, हे महाराज, प्रतापी धर्मराज त्या भयानक द्वैपायन सरोवरावर पोहोचले, जिथे दुर्योधन होता.
9.30.57
शीतामलजलं हृद्यं द्वितीयमिव सागरम् ।
मायया सलिलं स्तभ्य यत्राभूत्ते स्थितः सुतः ॥ ९.३०.५७ ॥
थंड, निर्मळ पाण्याचे, मनोहर, जणू दुसरा सागर; तिथे तुमचा पुत्र मायेने पाणी रोखून स्थिर राहिला होता.
9.30.58
अत्यद्भुतेन विधिना दैवयोगेन भारत ।
सलिलान्तर्गतः शेते दुर्दर्शः कस्यचित्प्रभो। ॥ ९.३०.५८ ॥
अत्यंत अद्भुत विधानाने, दैवयोगाने, हे भारता; पाण्याच्या आत लपून तो पडला आहे, कोणालाही दिसणे कठीण, हे प्रभो.
9.30.59
मानुषस्य मनुष्येन्द्र गदाहस्तो जनाधिपः ।
ततो दुर्योधनो राजा सलिलान्तर्गतो वसन्।
शुश्रुवे तुमुलं शब्दं जलदोपमनिःस्वनम् ॥ ९.३०.५९ ॥
हे मनुष्येंद्रा, हाती गदा धरलेल्या जनाधिपा; तेव्हा पाण्याच्या आत राहणाऱ्या राजा दुर्योधनाला मेघगर्जनेसारखा तुमुल शब्द ऐकू आला.
9.30.60
युधिष्ठिरश्च राजेन्द्र तं हदं सह सोदरैः ।
आजगाम महाराज तव पुत्रवधाय वै ॥ ९.३०.६० ॥
हे राजेंद्रा, युधिष्ठिरही आपल्या भावांसह त्या सरोवरावर आला, हे महाराजा — तुमच्या पुत्राच्या वधासाठीच.
9.30.61
महता शङ्खनादेन रथनेमिस्वनेन च ।
ऊर्ध्वं धुन्वन्महारेणुं कम्पयंश्चापि मेदिनीम् ॥ ९.३०.६१ ॥
मोठ्या शंखनादाने आणि रथचक्रांच्या गर्जनेने, वर उठलेली मोठी धूळ हलवत आणि पृथ्वी कंपित करत.
9.30.62
यौधिष्ठिरस्य सैन्यस्य श्रुत्वा शब्दं महारथाः ।
कृतवर्मा कृपो द्रौणी राजानमिदमब्रुवन् ॥ ९.३०.६२ ॥
युधिष्ठिराच्या सैन्याचा आवाज ऐकून महारथी कृतवर्मा, कृप आणि द्रोणपुत्र राजाला असे म्हणाले.
9.30.63
इमे ह्यायान्ति संहृष्टाः पाण्डवा जितकाशिनः ।
अपयास्यामहे तावदनुजानातु नो भवान् ॥ ९.३०.६३ ॥
विजयी समजणारे हर्षित पांडव हे येत आहेत. आम्ही आता माघार घेऊ; आपण आम्हाला परवानगी द्यावी.
9.30.64
दुर्योधनस्तु तच्छ्रुत्वा तेषां तत्र तरस्विनाम् ।
तथेत्युक्त्वा हदं तं वै माययाऽस्तम्भयत्प्रभो ॥ ९.३०.६४ ॥
पण दुर्योधनाने त्यांचे ते बोलणे ऐकून, 'ठीक आहे' म्हणून, हे प्रभो, ते सरोवर मायेने स्तंभित केले.
9.30.65
ते त्वनुज्ञाप्य राजानं भृशं शोकपरायणाः ।
जग्मुर्दूरे महाराज कृपप्रभृतयो रथाः ॥ ९.३०.६५ ॥
ते राजाचा निरोप घेऊन, अत्यंत शोकात बुडालेले, हे महाराजा, कृप इत्यादी रथी दूर निघून गेले.
9.30.66
ते गत्वा दूरमध्वानं न्यग्रोधं प्रेक्ष्य मारिष ।
न्यविशन्त भृशं श्रान्ताश्चिन्तयन्तो नृपं प्रति ॥ ९.३०.६६ ॥
ते बराच दूर प्रवास करून, एक वड पाहून, हे मारिषा, अत्यंत थकून बसले आणि राजाविषयी विचार करू लागले.
9.30.67
विष्टभ्य सलिलं सुप्तो धार्तराष्ट्रो महाबलः ।
पाण्डवाश्चापि सम्प्राप्तास्तं देशं युद्धमीप्सवः ॥ ९.३०.६७ ॥
महाबली धृतराष्ट्रपुत्र पाणी अडवून झोपला होता; पांडवही युद्धाची इच्छा धरून त्या स्थानी पोहोचले.
9.30.68
कथं नु युद्धं भविता कथं राजा भविष्यति ।
कथं नु पाण्डवा राजन्प्रतिपत्स्यन्ति कौरवम् ॥ ९.३०.६८ ॥
आता युद्ध कसे होईल? राजा कसा होईल? हे राजन्, पांडव कौरवांचा सामना कसा करतील?
9.30.69
इत्येवं चिन्तयानास्तु रथेभ्योऽश्वान्विमुच्य ते ।
तत्रासाञ्चक्रिरे राजन्कृपप्रभृतयो रथाः ॥ ९.३०.६९ ॥
अशा विचारात असताना त्यांनी रथांमधून घोडे सोडले; हे राजन्, तेथे कृप आदी रथींनी त्यांची व्यवस्था केली.