マハーバーラタ · 章 9.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.37.1
तस्मान्नदीगतं चापि ह्युदपानं यशस्विनः ।
त्रितस्य च महाराज जगामाथ हलायुधः ॥ ९.३७.१ ॥
それゆえ、大王よ、鋤を武器とするハラーユダ（バララーマ）は、川辺にある栄光あるトリタの井戸へ向かった。
9.37.2
तत्र दत्त्वा बहुद्रव्यं पूजयित्वा तथा द्विजान् ।
उपस्पृश्य च तत्रैव प्रहृष्टो मुसलायुधः ॥ ९.३७.२ ॥
そこで多くの財を施し、バラモンたちを供養し、そのまま水で身を清めた後、喜んだ棍棒の武器者（バララーマ）は〔進んだ〕。
9.37.3
तत्र धर्मपरो ह्यासीत्त्रितः स सुमहातपाः ।
कूपे च वसता तेन सोमः पीतो महात्मना ॥ ९.३७.३ ॥
そこには、ダルマに専念し、大いなる苦行を行うトリタがいた。その井戸に住んでいた時、その大いなる魂の者はソーマを飲んだのである。
9.37.4
तत्र चैनं समुत्सृज्य भ्रातरौ जग्मतुर्गृहान् ।
ततस्तौ वै शशापाथ त्रितो ब्राह्मणसत्तमः ॥ ९.३७.४ ॥
そして彼をそこに置き去りにして、二人の兄弟は家へ帰った。そこで、バラモンの中の最善の者トリタは、その二人を呪った。
9.37.5
उदपानं कथं ब्रह्मन्कथं च सुमहातपाः ।
पतितः किं च सन्त्यक्तो भ्रातृभ्यां द्विजसत्तम ॥ ९.३७.५ ॥
バラモンよ、その井戸はどのようにしてできたのか。その大いなる苦行者はどのように落ちたのか。二度生まれた者の中で最善のお方よ、その二人の兄弟にどうして見捨てられたのか。
9.37.6
कूपे कथं च हित्वैनं भ्रातरौ जग्मतुर्गृहान् ।
कथं च याजयामास पपौ सोमं च वै कथम्।
एतदाचक्ष्व मे ब्रह्मन्श्रोतव्यं यदि मन्यसे ॥ ९.३७.६ ॥
二人の兄弟はその井戸に彼を残してどのように家へ帰ったのか。彼はどのように祭祀を行わせ、どのようにソーマを飲んだのか。バラモンよ、聞くに値すると思われるなら、これを私に語ってください。
9.37.7
आसन्पूर्वयुगे राजन्मुनयो भ्रातरस्त्रयः ।
एकतश्च द्वितश्चैव त्रितश्चादित्यसन्निभाः ॥ ९.३७.७ ॥
王よ、前の時代には、太陽のように輝く三人の兄弟の聖者、エーカタ、ドヴィタ、トリタがいた。
9.37.8
सर्वे प्रजापतिसमाः प्रजावन्तस्तथैव च ।
ब्रह्मलोकजिताः सर्वे तपसा ब्रह्मवादिनः ॥ ९.३७.८ ॥
彼らは皆プラジャーパティに等しく、子孫があり、苦行によってブラフマーの世界を得た、ヴェーダを語る者であった。
9.37.9
तेषां तु तपसा प्रीतो नियमेन दमेन च ।
अभवद्गौतमो नित्यं पिता धर्मरतः सदा ॥ ९.३७.९ ॥
彼らの苦行、規律、自制に満足したガウタマは、常にダルマを喜ぶ者として彼らの父となった。
9.37.10
स तु दीर्घेण कालेन तेषां प्रीतिमवाप्य च ।
जगाम भगवान्स्थानमनुरूपमिवात्मनः ॥ ९.३७.१० ॥
長い時間の後、彼らの愛情を得て、その尊者は自らにふさわしい住処へ去った。
9.37.11
राजानस्तस्य ये ह्यासन्याज्या राजन्महात्मनः ।
ते सर्वे स्वर्गते तस्मिंस्तस्य पुत्रानपूजयन् ॥ ९.३७.११ ॥
王よ、その偉大な人の供犠の依頼主であった王たちは皆、彼が天に去った後、彼の息子たちを敬った。
9.37.12
तेषां तु कर्मणा राजंस्तथा चाध्ययनेन च ।
त्रितः स श्रेष्ठतां प्राप यथैवास्य पिता तथा ॥ ९.३७.१२ ॥
王よ、彼らの行いと学びによって、トリタは父と同じく卓越を得た。
9.37.13
तथा सर्वे महाभागा मुनयः पुण्यलक्षणाः ।
अपूजयन्महाभागं यथास्य पितरं तथा ॥ ९.३७.१३ ॥
同様に、功徳の相を備えた大いなる幸福の諸仙は、この大福者を、その父を敬ったのと同じように敬った。
9.37.14
कदाचिद्वि ततो राजन्भ्रातरावेकतद्वितौ ।
यज्ञार्थं चक्रतुश्चिन्तां तथा वित्तार्थमेव च ॥ ९.३७.१४ ॥
さて王よ、同じ血筋のその二人の兄弟は、ある時、祭祀のため、また富のために考えを巡らせた。
9.37.15
तयोर्बुद्धिः समभवत्त्रितं गृह्य परन्तप ।
याज्यान्सर्वानुपादाय प्रतिगृह्य पशूंस्ततः।
सोमं पास्यामहे हृष्टाः प्राप्य यज्ञं महाफलम् ॥ ९.३७.१५ ॥
二人の心に思いが生じた。敵を焼く者よ、トリタを伴い、すべての祭官を伴い、家畜を受け取り、大きな果報のある祭祀を得て、喜んでソーマを飲もう。
9.37.16
चक्रुश्चैवं तथा राजन्भ्रातरस्त्रय एव च ।
यथा ते तु परिक्रम्य याज्यान्सर्वान्पशून्प्रति।
याजयित्वा ततो याज्याँल्लब्ध्वा तु सुबहून्पशून् ॥ ९.३७.१६ ॥
王よ、三人の兄弟も同様に行った。すべての祭官のもとを巡り、彼らに祭祀を行わせ、その後、非常に多くの家畜を得た。
9.37.17
याज्येन कर्मणा तेन प्रतिगृह्य विधानतः ।
प्राचीं दिशं महात्मान आजग्मुस्ते महर्षयः ॥ ९.३७.१७ ॥
その祭祀の務めによって規定どおりに受け取り、あの偉大な心の大仙たちは東の方角へ向かった。
9.37.18
त्रितस्तेषां महाराज पुरस्ताद्याति हृष्टवत् ।
एकतश्च द्वितश्चैव पृष्ठतः कालयन्पशून् ॥ ९.३७.१८ ॥
大王よ、彼らのうちトリタは喜んで先頭を行き、一方から、もう一方から、そして後ろから家畜を追い立てている。
9.37.19
तयोश्चिन्ता समभवदेकतस्य द्वितस्य च ।
कथं च स्युरिमा गाव आवाभ्यां हि विना त्रितम् ॥ ९.३७.१९ ॥
エーカタとドヴィタの心に憂いが生じた。我ら二人なしでトリタのこの牛たちはどうなるだろうか、と。
9.37.20
तावन्योन्यं समाभाष्य एकतश्च द्वितश्च ह ।
यदूचतुर्मिथः पापौ तन्निबोध जनेश्वर ॥ ९.३७.२० ॥
互いに語り合った二人の罪人、エーカタとドヴィタが言ったことを聞け、人の王よ。
9.37.21
त्रितो यज्ञेषु कुशलस्तथा वेदेषु निष्ठितः ।
ततस्त्रितो बहुतरं गावः समुपलप्स्यते ॥ ९.३७.२१ ॥
トリタは祭式に熟達し、ヴェーダに確立している。ゆえにトリタは多くの牛を得るだろう。
9.37.22
तदावां सहितौ भूत्वा गाः प्रकाल्य व्रजावहे ।
त्रितोऽपि गच्छतां काममावाभ्यां वै विनाकृताः ॥ ९.३७.२२ ॥
ゆえに我ら二人は共に牛を追い払って行こう。トリタも好きなところへ行けばよい、我ら二人が見捨てたのだから。
9.37.23
तेषामागच्छतां रात्रौ पथिस्थानां वृकोऽभवत् ।
तत्र कूपो विदूरेऽभूत्सरस्वत्यास्तटे महान् ॥ ९.३७.२३ ॥
夜、道を来る彼らの前に一匹の狼が現れた。そしてサラスヴァティーの岸辺の遠くに大きな井戸があった。
9.37.24
अथं त्रितो वृकं दृष्ट्वा पथि तिष्ठन्तमग्रतः ।
तद्भ्यादपसर्पन्वै तस्मिन्कूपे पपात ह।
अगाधे सुमहाघोरे सर्वभूतभयङ्करे ॥ ९.३७.२४ ॥
トリタは道の前に立つ狼を見て、恐れて後ずさりし、その井戸に落ちた——底知れず、極めて恐ろしく、すべての生き物を恐怖させる井戸に。
9.37.25
त्रितस्ततो महाराज कूपस्थो मुनिसत्तमः ।
आर्तनादं ततश्चक्रे तौ तु शुश्रुवतुर्मुनी ॥ ९.३७.२५ ॥
大王よ、そのとき井戸の中にいた聖者中の最勝、トリタは苦悶の叫びを上げ、あの二人の聖仙がそれを聞いた。
9.37.26
त ज्ञात्वा पतितं कूपे भ्रातरावेकतद्वितौ ।
वृकत्रासाच्च लोभाच्च समुत्सृज्य प्रजग्मतुः ॥ ९.३७.२६ ॥
彼が井戸に落ちたと知ると、同じ目的を持つ二人の兄弟は、狼への恐れと貪欲さから彼を見捨てて立ち去った。
9.37.27
भ्रातृभ्यां पशुलुब्धाभ्यामुत्सृष्टः स महातपाः ।
उदपाने तदा राजन्निर्जले पांसुपंवृते ॥ ९.३७.२७ ॥
家畜に貪欲な二人の兄弟に見捨てられた偉大な苦行者は、王よ、そのとき水のない、塵に覆われた井戸の中にいた。
9.37.28
त्रित आत्मानमालक्ष्य कूपे वीरुत्तृणावृते ।
निमग्नं भरतश्रेष्ठ नरके दुष्कृती यथा ॥ ९.३७.२८ ॥
バラタ族の最勝者よ、トリタは蔓と草に覆われた井戸に沈んでいる自分を見た。まるで悪行者が地獄に沈むように。
9.37.29
ततो ह्यचिन्तयत्प्राज्ञो मृतभूतो ह्यसोमपः ।
सोमः कथं तु पातव्य इहस्थेन मया भवेत् ॥ ९.३७.२९ ॥
すると、その賢者は死者のようになり、ソーマを飲めぬ身となって思った。ここにいる私がどうしてソーマを飲めようか、と。
9.37.30
स एवमभिसञ्चिन्त्य तस्मिन्कूपे महातपाः ।
ददर्श वीरुधं तत्र लम्बमानां यदृच्छया ॥ ९.३७.३० ॥
このように思いを巡らせた後、その大苦行者は偶然、井戸の中にぶら下がっている一本の蔓を見た。
9.37.31
पांसुग्रस्ते ततः कूपे न्यखनत्सलिलं मुनिः ।
अग्नीन्सङ्कल्पयामास होतॄनात्मानमेव च ॥ ९.३७.३१ ॥
そして塵に満ちたその井戸で、聖仙は水を掘り出した。彼は決意によって火、ホトリ祭官たち、そして自分自身をも生み出した。
9.37.32
ततस्तां वीरुधं सोमं सङ्कल्प सुमहातपाः ।
ऋचो जयूंषि सामानि मनसा चिन्तयन्मुनिः ॥ ९.३७.३२ ॥
そして偉大な苦行者の聖仙は、その蔓をソーマとみなし、心の中でリグ・ヴェーダの詩句、ヤジュル・ヴェーダの祭文、サーマ・ヴェーダの歌を思い巡らした。
9.37.33
ग्रावाणः शर्कराः कृत्वा प्रचक्रेऽभिषवं नृप ।
आज्यं च सलिलं चक्रे भागांश्च त्रिदिवौकसाम् ॥ ९.३७.३३ ॥
王よ、石と小石を圧搾石としてソーマの圧搾を行った。彼は澄ましバターと水を用意し、天界の住人たちの分け前も定めた。
9.37.34
सोमस्याभिषवस्याग्रे प्रवृत्तस्तुमुलो ध्वनिः ।
स चाविशद्दिवं राजन्स्वरश्चैव त्रितस्त वै ॥ ९.३७.३४ ॥
ソーマの圧搾が始まったとたん、騒がしい音が起こった。王よ、その音は天界にまで届き、トリタの声もまた同様であった。
9.37.35
समवाप च तं यज्ञां यथोक्तं ब्रह्मवादिभिः ॥ ९.३७.३५ ॥
そして彼は、ブラフマンを説く者たちが定めたとおりにその祭祀を成し遂げた。
9.37.36
वर्तमाने महायज्ञे त्रितस्य सुमहात्मनः ।
आविग्नं त्रिदिवं सर्वं कारमं च न बुध्यते ॥ ९.३७.३६ ॥
偉大な祭祀が行われている最中、高貴なトリタのその祭祀によって天界全体が動揺したが、誰もその原因を知らなかった。
9.37.37
ततः सुतुमुलं शब्दं शुश्रावाथ बृहस्पतिः ।
श्रुत्वा चैवाब्रवीत्सर्वान्देवान्देवपुरोहितः ॥ ९.३७.३७ ॥
そのとき神々の司祭ブリハスパティは大いなる騒音を聞き、聞いてすべての神々に告げた。
9.37.38
त्रितस्य वर्तते यज्ञस्तत्र गच्छामहे सुराः ।
स हि क्रुद्धः सृजेदन्यान्देवानपि महातपाः ॥ ९.३७.३८ ॥
トリタの祭祀がそこで行われている。神々よ、そこへ行こう。かの大苦行者は怒れば、ほかの神々さえ創り出すかもしれない。
9.37.39
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सहिताः सर्वदेवताः ।
प्रययुस्तत्र यत्रास्ते त्रितयज्ञश्च वर्तते ॥ ९.३७.३९ ॥
その言葉を聞いて、神々は皆そろってトリタの祭祀が行われている所へ向かった。
9.37.40
ते तत्र गत्वा विबुधास्तं कूपं यत्र स त्रितः ।
ददृशुस्तं महात्मानं दीक्षितं यज्ञकर्मसु ॥ ९.३७.४० ॥
そこへ行った神々は、祭祀の儀礼に入門しているその偉大な人を、トリタがいる井戸のそばで見た。
9.37.41
दृष्ट्वा चैनं महात्मानं श्रिया परमया युतम् ।
ऊचुश्चैनं महाभागं प्राप्ता भागार्थिनो वयम् ॥ ९.३७.४१ ॥
最高の輝きに満ちたその偉大な人を見て、彼らはその大幸運な人に言った。「私たちは分け前を求めてやって来ました。」
9.37.42
अथाब्रवीदृषिर्देवान्पश्यध्वं मां दिवौकसः ।
अस्मिन्प्रतिभये कूपे निमग्नं नष्टचेतसम् ॥ ९.३७.४२ ॥
そこで聖者は神々に言った。「天界の住人たちよ、私を見よ。この恐ろしい井戸に沈み、正気を失った私を。」
9.37.43
ततस्त्रितो महाराज भागांस्तेषां यथाविधि ।
मन्त्रयुक्तान्समददात्तेन प्रीतास्तदाऽभवन् ॥ ९.३७.४३ ॥
そして偉大な王よ、トリタは定めに従い、マントラとともに彼らの分け前を捧げた。それによって彼らは喜んだ。
9.37.44
ततो यथाविधि प्राप्तान्भागान्प्राप्य दिवौकसः ।
प्रीतात्मानो ददुस्तस्मै वरान्यान्मनसेच्छति ॥ ९.३७.४४ ॥
そこで神々は定めどおりに分け前を得て、喜びの心で、彼が心に望んだ恩恵を彼に与えた。
9.37.45
स तु वव्रे लवरं देवांस्त्रातुमर्हथ मामितः ।
यश्चाम्भोपस्पृशेत्कूपे स सोमपगतिं लभेत् ॥ ९.३७.४५ ॥
彼は小さな恩恵を選んだ。「神々よ、どうか私をここから救ってください。そしてこの井戸の水に触れる者が、ソーマを飲む者の道を得ますように。」
9.37.46
तत्र चोर्मिमती राजन्नुत्पपात सरस्वती ।
तयोत्क्षिप्तस्त्रितस्तस्थौ पूजयंस्त्रिदिवौकसः ॥ ९.३७.४६ ॥
そこで、王よ、波に満ちたサラスヴァティーが湧き上がった。彼女によって持ち上げられたトリタは立ち上がり、三天の神々を礼拝した。
9.37.47
तथेति चोक्त्वा विबुधा जग्मू राजन्यथाऽऽगताः ।
त्रितश्चाभ्यागमत्प्रीतः स्वमेव निलयं तदा ॥ ९.३७.४७ ॥
「そうあれかし」と言って、神々は王よ、来た時と同じように去っていった。トリタは喜んで、そのまま自分の住まいへ戻った。
9.37.48
क्रुद्धस्तु स समासाद्य तावृषी भ्रातरौ तदा ।
उवाच परुषं वाक्यं शशाप च महातपाः ॥ ९.३७.४८ ॥
そこで怒った大苦行者は、その二人の聖仙の兄弟のもとへ行き、厳しい言葉を述べて、彼らを呪った。
9.37.49
पशुलुब्धौ युवां यस्मान्मामुत्सृज्य प्रधावितौ ।
तस्माद्वृकाकृती रौद्रौ दंष्ट्रिणावभितश्चरौ ॥ ९.३७.४९ ॥
獣に執着するお前たち二人は、私を捨てて逃げ去った。ゆえに、狼の姿で、凶暴で牙をもつ者として、あちこちをさまようがよい。
9.37.50
भवितारौ मया शप्तौ पापेनानेन कर्मणा ।
प्रसवश्चैव युवयोर्गोलाङ्गूलर्क्षवानराः ॥ ९.३७.५० ॥
私に呪われたお前たち二人は、この罪深い行いのためにそのようになる。そしてお前たちの子孫は、牛尾の者、熊、猿となる。
9.37.51
इत्युक्तेन तदा तेन क्षणादेव विशाम्पते ।
तथाभूतावदृश्येतां वचनात्सत्यवादिनः ॥ ९.३७.५१ ॥
そう告げられるや、その瞬間に、人民の主よ、二人は真実を語る者の言葉によって、そのような姿に変えられて現れた。
9.37.52
तत्राप्यमितविक्रान्तः स्पृष्ट्वा तोयं हलायुधः ।
दत्त्वाच विविधान्देयान्पूजयित्वा च वै द्विजान् ॥ ९.३७.५२ ॥
そこでもまた、無量の武勇を持つ鋤を武器とする者は、水に触れ、さまざまな布施を与え、バラモンたちを敬った。
9.37.53
उदपानं च तं वीक्ष्य प्रशस्य च पुनःपुनः ।
नदीगतमदीनात्मा प्राप्तो विनशनं तदा ॥ ९.३७.५३ ॥
その井戸を見て、何度も称賛し、屈しない心を持つ彼は、川へ向かう途中、そのときヴィナシャナに着いた。