ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 9.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.37.1
तस्मान्नदीगतं चापि ह्युदपानं यशस्विनः ।
त्रितस्य च महाराज जगामाथ हलायुधः ॥ ९.३७.१ ॥
ਇਸ ਲਈ ਨਦੀ ਕੰਢੇ ਸਥਿਤ ਯਸ਼ਸਵੀ ਤ੍ਰਿਤ ਦੇ ਖੂਹ ਵੱਲ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਹਲਾਯੁਧ (ਬਲਰਾਮ) ਗਏ।
9.37.2
तत्र दत्त्वा बहुद्रव्यं पूजयित्वा तथा द्विजान् ।
उपस्पृश्य च तत्रैव प्रहृष्टो मुसलायुधः ॥ ९.३७.२ ॥
ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਮੁਸਲਾਯੁਧ (ਬਲਰਾਮ)।
9.37.3
तत्र धर्मपरो ह्यासीत्त्रितः स सुमहातपाः ।
कूपे च वसता तेन सोमः पीतो महात्मना ॥ ९.३७.३ ॥
ਉੱਥੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਤ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਉਸ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਸੋਮ ਪੀਤਾ ਸੀ।
9.37.4
तत्र चैनं समुत्सृज्य भ्रातरौ जग्मतुर्गृहान् ।
ततस्तौ वै शशापाथ त्रितो ब्राह्मणसत्तमः ॥ ९.३७.४ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਤਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਤ੍ਰਿਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ।
9.37.5
उदपानं कथं ब्रह्मन्कथं च सुमहातपाः ।
पतितः किं च सन्त्यक्तो भ्रातृभ्यां द्विजसत्तम ॥ ९.३७.५ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਖੂਹ ਕਿਵੇਂ (ਬਣਿਆ)? ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਕਿਵੇਂ ਡਿੱਗੇ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਛੱਡਿਆ? ਹੇ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ!
9.37.6
कूपे कथं च हित्वैनं भ्रातरौ जग्मतुर्गृहान् ।
कथं च याजयामास पपौ सोमं च वै कथम्।
एतदाचक्ष्व मे ब्रह्मन्श्रोतव्यं यदि मन्यसे ॥ ९.३७.६ ॥
ਉਸ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਗਏ? ਉਸਨੇ ਯੱਗ ਕਿਵੇਂ ਕਰਵਾਇਆ, ਸੋਮ ਕਿਵੇਂ ਪੀਤਾ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਯੋਗ ਸਮਝੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
9.37.7
आसन्पूर्वयुगे राजन्मुनयो भ्रातरस्त्रयः ।
एकतश्च द्वितश्चैव त्रितश्चादित्यसन्निभाः ॥ ९.३७.७ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪੂਰਬਲੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਏਕਤ, ਦ੍ਵਿਤ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਮੁਨੀ ਸਨ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸਨ।
9.37.8
सर्वे प्रजापतिसमाः प्रजावन्तस्तथैव च ।
ब्रह्मलोकजिताः सर्वे तपसा ब्रह्मवादिनः ॥ ९.३७.८ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਰਗੇ, ਸੰਤਾਨ ਵਾਲੇ, ਤਪ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਸਨ।
9.37.9
तेषां तु तपसा प्रीतो नियमेन दमेन च ।
अभवद्गौतमो नित्यं पिता धर्मरतः सदा ॥ ९.३७.९ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਪ, ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਦਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਸਦਾ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਤ ਗੌਤਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਣੇ।
9.37.10
स तु दीर्घेण कालेन तेषां प्रीतिमवाप्य च ।
जगाम भगवान्स्थानमनुरूपमिवात्मनः ॥ ९.३७.१० ॥
ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
9.37.11
राजानस्तस्य ये ह्यासन्याज्या राजन्महात्मनः ।
ते सर्वे स्वर्गते तस्मिंस्तस्य पुत्रानपूजयन् ॥ ९.३७.११ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਜੋ ਰਾਜੇ ਯਜਮਾਨ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਸਵਰਗ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
9.37.12
तेषां तु कर्मणा राजंस्तथा चाध्ययनेन च ।
त्रितः स श्रेष्ठतां प्राप यथैवास्य पिता तथा ॥ ९.३७.१२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਤ ਨੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
9.37.13
तथा सर्वे महाभागा मुनयः पुण्यलक्षणाः ।
अपूजयन्महाभागं यथास्य पितरं तथा ॥ ९.३७.१३ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਪੁੰਨ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਭਾਗ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਭਾਗ ਦਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
9.37.14
कदाचिद्वि ततो राजन्भ्रातरावेकतद्वितौ ।
यज्ञार्थं चक्रतुश्चिन्तां तथा वित्तार्थमेव च ॥ ९.३७.१४ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੱਕੋ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਯੱਗ ਲਈ ਅਤੇ ਧਨ ਲਈ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
9.37.15
तयोर्बुद्धिः समभवत्त्रितं गृह्य परन्तप ।
याज्यान्सर्वानुपादाय प्रतिगृह्य पशूंस्ततः।
सोमं पास्यामहे हृष्टाः प्राप्य यज्ञं महाफलम् ॥ ९.३७.१५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ: ਹੇ ਪਰੰਤਪ, ਤ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਯਾਜਯਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਪਸ਼ੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਫਲ ਵਾਲਾ ਯੱਗ ਪਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੋਮ ਪੀਵਾਂਗੇ।
9.37.16
चक्रुश्चैवं तथा राजन्भ्रातरस्त्रय एव च ।
यथा ते तु परिक्रम्य याज्यान्सर्वान्पशून्प्रति।
याजयित्वा ततो याज्याँल्लब्ध्वा तु सुबहून्पशून् ॥ ९.३७.१६ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਿੰਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ; ਯਾਜਯਾਂ ਕੋਲ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਯੱਗ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਪਸ਼ੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।
9.37.17
याज्येन कर्मणा तेन प्रतिगृह्य विधानतः ।
प्राचीं दिशं महात्मान आजग्मुस्ते महर्षयः ॥ ९.३७.१७ ॥
ਉਸ ਯਾਜ ਕਰਮ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
9.37.18
त्रितस्तेषां महाराज पुरस्ताद्याति हृष्टवत् ।
एकतश्च द्वितश्चैव पृष्ठतः कालयन्पशून् ॥ ९.३७.१८ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤ੍ਰਿਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪਿੱਛੋਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਹੱਕਦਾ ਹੋਇਆ।
9.37.19
तयोश्चिन्ता समभवदेकतस्य द्वितस्य च ।
कथं च स्युरिमा गाव आवाभ्यां हि विना त्रितम् ॥ ९.३७.१९ ॥
ਏਕਤ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਤ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਤ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗਾਵਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।
9.37.20
तावन्योन्यं समाभाष्य एकतश्च द्वितश्च ह ।
यदूचतुर्मिथः पापौ तन्निबोध जनेश्वर ॥ ९.३७.२० ॥
ਏਕਤ ਅਤੇ ਦ੍ਵਿਤ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਪਾਪੀਆਂ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਜਨੇਸ਼ਵਰ, ਉਹ ਸੁਣੋ।
9.37.21
त्रितो यज्ञेषु कुशलस्तथा वेदेषु निष्ठितः ।
ततस्त्रितो बहुतरं गावः समुपलप्स्यते ॥ ९.३७.२१ ॥
ਤ੍ਰਿਤ ਯਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਤ੍ਰਿਤ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਾਵਾਂ ਪਾਵੇਗਾ।
9.37.22
तदावां सहितौ भूत्वा गाः प्रकाल्य व्रजावहे ।
त्रितोऽपि गच्छतां काममावाभ्यां वै विनाकृताः ॥ ९.३७.२२ ॥
ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਗਾਵਾਂ ਹੱਕ ਕੇ ਲੈ ਚੱਲੀਏ; ਤ੍ਰਿਤ ਵੀ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇ ਜਾਵੇ, ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ।
9.37.23
तेषामागच्छतां रात्रौ पथिस्थानां वृकोऽभवत् ।
तत्र कूपो विदूरेऽभूत्सरस्वत्यास्तटे महान् ॥ ९.३७.२३ ॥
ਰਾਤ ਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਬਘਿਆੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਉੱਥੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦੂਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖੂਹ ਸੀ।
9.37.24
अथं त्रितो वृकं दृष्ट्वा पथि तिष्ठन्तमग्रतः ।
तद्भ्यादपसर्पन्वै तस्मिन्कूपे पपात ह।
अगाधे सुमहाघोरे सर्वभूतभयङ्करे ॥ ९.३७.२४ ॥
ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਤ ਨੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹੇ ਬਘਿਆੜ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਡਰ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਦਿਆਂ ਉਹ ਉਸੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ—ਅਥਾਹ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਖੂਹ ਵਿੱਚ।
9.37.25
त्रितस्ततो महाराज कूपस्थो मुनिसत्तमः ।
आर्तनादं ततश्चक्रे तौ तु शुश्रुवतुर्मुनी ॥ ९.३७.२५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤਦ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਮੁਨੀਸ਼ਰੇਸ਼ਠ ਤ੍ਰਿਤ ਨੇ ਆਰਤ ਪੁਕਾਰ ਕੀਤੀ; ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਸੁਣੀ।
9.37.26
त ज्ञात्वा पतितं कूपे भ्रातरावेकतद्वितौ ।
वृकत्रासाच्च लोभाच्च समुत्सृज्य प्रजग्मतुः ॥ ९.३७.२६ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਜਾਣ ਕੇ, ਇੱਕੋ ਮਨੋਰਥ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਬਘਿਆੜ ਦੇ ਡਰ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।
9.37.27
भ्रातृभ्यां पशुलुब्धाभ्यामुत्सृष्टः स महातपाः ।
उदपाने तदा राजन्निर्जले पांसुपंवृते ॥ ९.३७.२७ ॥
ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਲਾਲਚੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਮਹਾਤਪਸਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਦ ਪਾਣੀ ਰਹਿਤ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਢਕੇ ਉਸ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਸੀ।
9.37.28
त्रित आत्मानमालक्ष्य कूपे वीरुत्तृणावृते ।
निमग्नं भरतश्रेष्ठ नरके दुष्कृती यथा ॥ ९.३७.२८ ॥
ਹੇ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤ੍ਰਿਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਲਾਂ ਅਤੇ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢਕੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ।
9.37.29
ततो ह्यचिन्तयत्प्राज्ञो मृतभूतो ह्यसोमपः ।
सोमः कथं तु पातव्य इहस्थेन मया भवेत् ॥ ९.३७.२९ ॥
ਤਦ ਉਸ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਨੇ, ਮੁਰਦੇ ਵਰਗਾ ਤੇ ਸੋਮਪਾਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਿਆ: ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਂ ਸੋਮ ਕਿਵੇਂ ਪੀ ਸਕਾਂਗਾ?
9.37.30
स एवमभिसञ्चिन्त्य तस्मिन्कूपे महातपाः ।
ददर्श वीरुधं तत्र लम्बमानां यदृच्छया ॥ ९.३७.३० ॥
ਏਦਾਂ ਸੋਚ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨੇ ਉਸ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਲਟਕਦੀ ਇੱਕ ਵੇਲ ਵੇਖੀ।
9.37.31
पांसुग्रस्ते ततः कूपे न्यखनत्सलिलं मुनिः ।
अग्नीन्सङ्कल्पयामास होतॄनात्मानमेव च ॥ ९.३७.३१ ॥
ਫਿਰ ਧੂੜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਸ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਮੁਨੀ ਨੇ ਪਾਣੀ ਪੁੱਟਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਅਗਨੀਆਂ, ਹੋਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
9.37.32
ततस्तां वीरुधं सोमं सङ्कल्प सुमहातपाः ।
ऋचो जयूंषि सामानि मनसा चिन्तयन्मुनिः ॥ ९.३७.३२ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲ ਨੂੰ ਸੋਮ ਮੰਨ ਕੇ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਰਿਚਾਵਾਂ, ਯਜੁਸਾਂ ਅਤੇ ਸਾਮਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ।
9.37.33
ग्रावाणः शर्कराः कृत्वा प्रचक्रेऽभिषवं नृप ।
आज्यं च सलिलं चक्रे भागांश्च त्रिदिवौकसाम् ॥ ९.३७.३३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਕੰਕਰਾਂ ਨਾਲ ਸੋਮ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ਵ ਕੀਤਾ। ਘੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵੀ ਠਹਿਰਾਏ।
9.37.34
सोमस्याभिषवस्याग्रे प्रवृत्तस्तुमुलो ध्वनिः ।
स चाविशद्दिवं राजन्स्वरश्चैव त्रितस्त वै ॥ ९.३७.३४ ॥
ਸੋਮ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ਵ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਧੁਨੀ ਉੱਠੀ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਧੁਨੀ ਸਵਰਗ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ; ਤ੍ਰਿਤ ਦਾ ਉਹ ਸੁਰ ਵੀ ਏਵੇਂ ਹੀ।
9.37.35
समवाप च तं यज्ञां यथोक्तं ब्रह्मवादिभिः ॥ ९.३७.३५ ॥
ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਯਜ્ઞ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।
9.37.36
वर्तमाने महायज्ञे त्रितस्य सुमहात्मनः ।
आविग्नं त्रिदिवं सर्वं कारमं च न बुध्यते ॥ ९.३७.३६ ॥
ਮਹਾਯਜ੍ਞ ਚਲਦਿਆਂ ਮਹਾਤਮਾ ਤ੍ਰਿਤ ਦੇ ਉਸ ਯਜ੍ਞ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸਵਰਗ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ; ਪਰ ਉਸਦਾ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝ ਆਇਆ।
9.37.37
ततः सुतुमुलं शब्दं शुश्रावाथ बृहस्पतिः ।
श्रुत्वा चैवाब्रवीत्सर्वान्देवान्देवपुरोहितः ॥ ९.३७.३७ ॥
ਫਿਰ ਭਾਰੀ ਰੌਲਾ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵਪੁਰੋਹਿਤ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਉਹ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
9.37.38
त्रितस्य वर्तते यज्ञस्तत्र गच्छामहे सुराः ।
स हि क्रुद्धः सृजेदन्यान्देवानपि महातपाः ॥ ९.३७.३८ ॥
ਤ੍ਰਿਤ ਦਾ ਯੱਗ ਉੱਥੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਚੱਲੀਏ। ਉਹ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ ਤਾਂ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸਿਰਜ ਸਕਦੇ ਹਨ।
9.37.39
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सहिताः सर्वदेवताः ।
प्रययुस्तत्र यत्रास्ते त्रितयज्ञश्च वर्तते ॥ ९.३७.३९ ॥
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਤ੍ਰਿਤ ਦਾ ਯੱਗ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।
9.37.40
ते तत्र गत्वा विबुधास्तं कूपं यत्र स त्रितः ।
ददृशुस्तं महात्मानं दीक्षितं यज्ञकर्मसु ॥ ९.३७.४० ॥
ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਤ੍ਰਿਤ ਜਿੱਥੇ ਸੀ ਉਸ ਖੂਹ ਕੋਲ, ਯੱਗ-ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
9.37.41
दृष्ट्वा चैनं महात्मानं श्रिया परमया युतम् ।
ऊचुश्चैनं महाभागं प्राप्ता भागार्थिनो वयम् ॥ ९.३७.४१ ॥
ਪਰਮ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਉਸ ਮਹਾਭਾਗ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਅਸੀਂ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਏ ਹਾਂ।
9.37.42
अथाब्रवीदृषिर्देवान्पश्यध्वं मां दिवौकसः ।
अस्मिन्प्रतिभये कूपे निमग्नं नष्टचेतसम् ॥ ९.३७.४२ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਸੁਰਗਵਾਸੀਓ, ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਹੋਸ਼ ਗੁਆਏ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖੋ।
9.37.43
ततस्त्रितो महाराज भागांस्तेषां यथाविधि ।
मन्त्रयुक्तान्समददात्तेन प्रीतास्तदाऽभवन् ॥ ९.३७.४३ ॥
ਫਿਰ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤ੍ਰਿਤ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤਰਾਂ ਸਹਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਗ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।
9.37.44
ततो यथाविधि प्राप्तान्भागान्प्राप्य दिवौकसः ।
प्रीतात्मानो ददुस्तस्मै वरान्यान्मनसेच्छति ॥ ९.३७.४४ ॥
ਫਿਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹੇ ਸਨ।
9.37.45
स तु वव्रे लवरं देवांस्त्रातुमर्हथ मामितः ।
यश्चाम्भोपस्पृशेत्कूपे स सोमपगतिं लभेत् ॥ ९.३७.४५ ॥
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਵਰ ਚੁਣਿਆ: 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਓ, ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਬਚਾਓ; ਜੋ ਇਸ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਮਪਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਮਿਲੇ।'
9.37.46
तत्र चोर्मिमती राजन्नुत्पपात सरस्वती ।
तयोत्क्षिप्तस्त्रितस्तस्थौ पूजयंस्त्रिदिवौकसः ॥ ९.३७.४६ ॥
ਉੱਥੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸਰਸਵਤੀ ਉੱਛਲੀ; ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਤ੍ਰਿਤ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
9.37.47
तथेति चोक्त्वा विबुधा जग्मू राजन्यथाऽऽगताः ।
त्रितश्चाभ्यागमत्प्रीतः स्वमेव निलयं तदा ॥ ९.३७.४७ ॥
'ਏਦਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ' ਆਖ ਕੇ ਦੇਵਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ ਉਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਦੋਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਪਰਤ ਆਇਆ।
9.37.48
क्रुद्धस्तु स समासाद्य तावृषी भ्रातरौ तदा ।
उवाच परुषं वाक्यं शशाप च महातपाः ॥ ९.३७.४८ ॥
ਤਦ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਏ ਉਸ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਕਹੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ।
9.37.49
पशुलुब्धौ युवां यस्मान्मामुत्सृज्य प्रधावितौ ।
तस्माद्वृकाकृती रौद्रौ दंष्ट्रिणावभितश्चरौ ॥ ९.३७.४९ ॥
ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਲੋਭੀ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ; ਇਸ ਲਈ ਬਘਿਆੜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ, ਦਾੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭਟਕੋਗੇ।
9.37.50
भवितारौ मया शप्तौ पापेनानेन कर्मणा ।
प्रसवश्चैव युवयोर्गोलाङ्गूलर्क्षवानराः ॥ ९.३७.५० ॥
ਮੇਰੇ ਸਰਾਪ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਪਾਪ-ਕਰਮ ਕਾਰਨ ਉਹੀ ਬਣੋਗੇ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸੰਤਾਨ ਗੋਲਾਂਗੂਲ, ਰਿੱਛ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰ ਹੋਵੇਗੀ।
9.37.51
इत्युक्तेन तदा तेन क्षणादेव विशाम्पते ।
तथाभूतावदृश्येतां वचनात्सत्यवादिनः ॥ ९.३७.५१ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਉਸ ਵਚਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
9.37.52
तत्राप्यमितविक्रान्तः स्पृष्ट्वा तोयं हलायुधः ।
दत्त्वाच विविधान्देयान्पूजयित्वा च वै द्विजान् ॥ ९.३७.५२ ॥
ਉੱਥੇ ਵੀ ਅਮਿਤ ਬਲ ਵਾਲੇ ਹਲਧਰ ਨੇ ਪਾਣੀ ਛੂਹਿਆ, ਅਨੇਕ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
9.37.53
उदपानं च तं वीक्ष्य प्रशस्य च पुनःपुनः ।
नदीगतमदीनात्मा प्राप्तो विनशनं तदा ॥ ९.३७.५३ ॥
ਉਸ ਖੂਹ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸਰਾਹ ਕੇ, ਦੀਨਤਾ ਰਹਿਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਨਦੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਨਸ਼ਨ ਪਹੁੰਚੇ।