మహాభారతం · అధ్యాయం 9.37
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.37.1
तस्मान्नदीगतं चापि ह्युदपानं यशस्विनः ।
त्रितस्य च महाराज जगामाथ हलायुधः ॥ ९.३७.१ ॥
అందువల్ల నదికి సమీపంలో ఉన్న యశస్వి త్రితుని బావి వద్దకు, ఓ మహారాజా, హలాయుధుడు (బలరాముడు) వెళ్ళాడు.
9.37.2
तत्र दत्त्वा बहुद्रव्यं पूजयित्वा तथा द्विजान् ।
उपस्पृश्य च तत्रैव प्रहृष्टो मुसलायुधः ॥ ९.३७.२ ॥
అక్కడ ఎంతో ధనాన్ని దానం చేసి, బ్రాహ్మణులను సత్కరించి, అక్కడే ఆచమనం చేసి, సంతోషించిన ముసలాయుధుడు (బలరాముడు).
9.37.3
तत्र धर्मपरो ह्यासीत्त्रितः स सुमहातपाः ।
कूपे च वसता तेन सोमः पीतो महात्मना ॥ ९.३७.३ ॥
అక్కడ ధర్మపరాయణుడు, గొప్ప తపస్సు చేసినవాడు ఆ త్రితుడు ఉండేవాడు. ఆ బావిలో నివసిస్తూ ఆ మహాత్ముడు సోమరసాన్ని తాగాడు.
9.37.4
तत्र चैनं समुत्सृज्य भ्रातरौ जग्मतुर्गृहान् ।
ततस्तौ वै शशापाथ त्रितो ब्राह्मणसत्तमः ॥ ९.३७.४ ॥
అక్కడ అతన్ని వదిలి ఇద్దరు సోదరులు ఇళ్లకు వెళ్ళిపోయారు. అప్పుడు బ్రాహ్మణోత్తముడు త్రితుడు వారిద్దరినీ శపించాడు.
9.37.5
उदपानं कथं ब्रह्मन्कथं च सुमहातपाः ।
पतितः किं च सन्त्यक्तो भ्रातृभ्यां द्विजसत्तम ॥ ९.३७.५ ॥
ఓ బ్రాహ్మణా, ఆ బావి ఎలా (ఏర్పడింది)? ఆ మహాతపస్వి ఎలా పడిపోయాడు? ఆ ఇద్దరు సోదరులు అతన్ని ఎందుకు వదిలేశారు? ఓ ద్విజోత్తమా!
9.37.6
कूपे कथं च हित्वैनं भ्रातरौ जग्मतुर्गृहान् ।
कथं च याजयामास पपौ सोमं च वै कथम्।
एतदाचक्ष्व मे ब्रह्मन्श्रोतव्यं यदि मन्यसे ॥ ९.३७.६ ॥
ఆ బావిలో అతన్ని విడిచిపెట్టి ఇద్దరు సోదరులు ఇళ్లకు ఎలా వెళ్ళారు? యాగం ఎలా చేయించాడు, సోమరసాన్ని ఎలా తాగాడు? ఓ బ్రాహ్మణా, వినదగినదని మీరు భావిస్తే, ఇది నాకు వివరించండి.
9.37.7
आसन्पूर्वयुगे राजन्मुनयो भ्रातरस्त्रयः ।
एकतश्च द्वितश्चैव त्रितश्चादित्यसन्निभाः ॥ ९.३७.७ ॥
రాజా, పూర్వయుగంలో ఏకతుడు, ద్వితుడు, త్రితుడు అనే ముగ్గురు సోదర మునులు ఉండిరి; వారు సూర్యునితో సమానులు.
9.37.8
सर्वे प्रजापतिसमाः प्रजावन्तस्तथैव च ।
ब्रह्मलोकजिताः सर्वे तपसा ब्रह्मवादिनः ॥ ९.३७.८ ॥
వారంతా ప్రజాపతితో సమానులు, సంతానవంతులు; తపస్సుతో బ్రహ్మలోకాన్ని జయించిన బ్రహ్మవాదులు.
9.37.9
तेषां तु तपसा प्रीतो नियमेन दमेन च ।
अभवद्गौतमो नित्यं पिता धर्मरतः सदा ॥ ९.३७.९ ॥
వారి తపస్సు, నియమం, దమంతో ప్రీతి చెందిన గౌతముడు, ఎల్లప్పుడూ ధర్మరతుడైనవాడు, వారికి తండ్రి అయ్యెను.
9.37.10
स तु दीर्घेण कालेन तेषां प्रीतिमवाप्य च ।
जगाम भगवान्स्थानमनुरूपमिवात्मनः ॥ ९.३७.१० ॥
దీర్ఘకాలం తర్వాత వారి ప్రేమను పొందిన ఆ భగవంతుడు, తనకు తగిన స్థానానికి వెళ్ళెను.
9.37.11
राजानस्तस्य ये ह्यासन्याज्या राजन्महात्मनः ।
ते सर्वे स्वर्गते तस्मिंस्तस्य पुत्रानपूजयन् ॥ ९.३७.११ ॥
రాజా, ఆ మహాత్ముని యజమానులైన రాజులందరూ, అతడు స్వర్గానికి వెళ్ళిన తర్వాత, అతని కుమారులను గౌరవించిరి.
9.37.12
तेषां तु कर्मणा राजंस्तथा चाध्ययनेन च ।
त्रितः स श्रेष्ठतां प्राप यथैवास्य पिता तथा ॥ ९.३७.१२ ॥
రాజా, వారి కర్మ, అధ్యయనంతో త్రితుడు శ్రేష్ఠతను పొందెను; తన తండ్రి పొందినట్లే.
9.37.13
तथा सर्वे महाभागा मुनयः पुण्यलक्षणाः ।
अपूजयन्महाभागं यथास्य पितरं तथा ॥ ९.३७.१३ ॥
అదే విధంగా పుణ్యలక్షణులైన మహాభాగ్యులైన మునులందరూ ఆ మహాభాగుని, అతని తండ్రిని గౌరవించినట్లే గౌరవించారు.
9.37.14
कदाचिद्वि ततो राजन्भ्रातरावेकतद्वितौ ।
यज्ञार्थं चक्रतुश्चिन्तां तथा वित्तार्थमेव च ॥ ९.३७.१४ ॥
ఆ తర్వాత, ఓ రాజా, ఒకే వంశానికి చెందిన ఆ ఇద్దరు సోదరులు ఒకసారి యజ్ఞం కోసం, సంపద కోసం ఆలోచించారు.
9.37.15
तयोर्बुद्धिः समभवत्त्रितं गृह्य परन्तप ।
याज्यान्सर्वानुपादाय प्रतिगृह्य पशूंस्ततः।
सोमं पास्यामहे हृष्टाः प्राप्य यज्ञं महाफलम् ॥ ९.३७.१५ ॥
వారిద్దరికీ ఒక ఆలోచన కలిగింది: ఓ పరంతపా, త్రితుని తీసుకొని, యాజ్యులందరినీ తీసుకొని, పశువులను పొంది, మహాఫలప్రదమైన యజ్ఞాన్ని చేసి, సంతోషంగా సోమాన్ని తాగుదాం.
9.37.16
चक्रुश्चैवं तथा राजन्भ्रातरस्त्रय एव च ।
यथा ते तु परिक्रम्य याज्यान्सर्वान्पशून्प्रति।
याजयित्वा ततो याज्याँल्लब्ध्वा तु सुबहून्पशून् ॥ ९.३७.१६ ॥
ఓ రాజా, ముగ్గురు సోదరులు కూడా అలాగే చేశారు; యాజ్యులందరి వద్ద తిరిగి, వారి చేత యజ్ఞం చేయించి, తరువాత అనేక పశువులను పొందారు.
9.37.17
याज्येन कर्मणा तेन प्रतिगृह्य विधानतः ।
प्राचीं दिशं महात्मान आजग्मुस्ते महर्षयः ॥ ९.३७.१७ ॥
ఆ యాజ్య కర్మ ద్వారా విధిప్రకారం స్వీకరించి, ఆ మహాత్ములైన మహర్షులు తూర్పు దిశ వైపు వెళ్ళారు.
9.37.18
त्रितस्तेषां महाराज पुरस्ताद्याति हृष्टवत् ।
एकतश्च द्वितश्चैव पृष्ठतः कालयन्पशून् ॥ ९.३७.१८ ॥
మహారాజా, వారిలో త్రితుడు సంతోషంగా ముందు వెళ్తున్నాడు; ఒకవైపు, మరోవైపు, వెనుక నుండి పశువులను తోలుతూ.
9.37.19
तयोश्चिन्ता समभवदेकतस्य द्वितस्य च ।
कथं च स्युरिमा गाव आवाभ्यां हि विना त्रितम् ॥ ९.३७.१९ ॥
ఏకతునికి, ద్వితునికి చింత కలిగింది: మనమిద్దరం లేకుండా త్రితుని ఈ ఆవులు ఎలా ఉంటాయో అని.
9.37.20
तावन्योन्यं समाभाष्य एकतश्च द्वितश्च ह ।
यदूचतुर्मिथः पापौ तन्निबोध जनेश्वर ॥ ९.३७.२० ॥
ఏకతుడు, ద్వితుడు ఇద్దరూ తమలో తాము మాట్లాడుకొని, పాపులైన ఆ ఇద్దరూ ఏమన్నారో, ఓ జనేశ్వరా, వినుము.
9.37.21
त्रितो यज्ञेषु कुशलस्तथा वेदेषु निष्ठितः ।
ततस्त्रितो बहुतरं गावः समुपलप्स्यते ॥ ९.३७.२१ ॥
త్రితుడు యజ్ఞాలలో నైపుణ్యం కలవాడు, వేదాలలో స్థిరుడు; కాబట్టి త్రితుడు చాలా ఎక్కువ ఆవులను పొందుతాడు.
9.37.22
तदावां सहितौ भूत्वा गाः प्रकाल्य व्रजावहे ।
त्रितोऽपि गच्छतां काममावाभ्यां वै विनाकृताः ॥ ९.३७.२२ ॥
కాబట్టి మనమిద్దరం కలిసి ఆవులను తోలుకుపోదాం; త్రితుడు కూడా తన ఇష్టం వచ్చిన చోటికి వెళ్ళనీ, మనమిద్దరం అతన్ని విడిచిపెట్టాము.
9.37.23
तेषामागच्छतां रात्रौ पथिस्थानां वृकोऽभवत् ।
तत्र कूपो विदूरेऽभूत्सरस्वत्यास्तटे महान् ॥ ९.३७.२३ ॥
రాత్రి వేళ దారిలో వస్తున్న వారికి ఒక తోడేలు ఎదురైంది; అక్కడ సరస్వతీ తీరంలో దూరంగా ఒక పెద్ద బావి ఉండెను.
9.37.24
अथं त्रितो वृकं दृष्ट्वा पथि तिष्ठन्तमग्रतः ।
तद्भ्यादपसर्पन्वै तस्मिन्कूपे पपात ह।
अगाधे सुमहाघोरे सर्वभूतभयङ्करे ॥ ९.३७.२४ ॥
అప్పుడు త్రితుడు దారిలో ముందు నిలిచిన తోడేలును చూశాడు; భయంతో వెనక్కి తగ్గుతూ అతడు ఆ బావిలోనే పడిపోయాడు—అగాధమైన, అత్యంత భయంకరమైన, సర్వప్రాణులకు భయం కలిగించే ఆ బావిలో.
9.37.25
त्रितस्ततो महाराज कूपस्थो मुनिसत्तमः ।
आर्तनादं ततश्चक्रे तौ तु शुश्रुवतुर्मुनी ॥ ९.३७.२५ ॥
మహారాజా, అప్పుడు బావిలో ఉన్న ముని శ్రేష్ఠుడు త్రితుడు ఆర్తనాదం చేశాడు; ఆ ఇద్దరు మునులు దానిని విన్నారు.
9.37.26
त ज्ञात्वा पतितं कूपे भ्रातरावेकतद्वितौ ।
वृकत्रासाच्च लोभाच्च समुत्सृज्य प्रजग्मतुः ॥ ९.३७.२६ ॥
అతడు బావిలో పడ్డాడని తెలుసుకుని, ఒకే ఉద్దేశం కలిగిన ఆ ఇద్దరు సోదరులు తోడేలు భయంతోనూ, లోభంతోనూ అతడిని విడిచి వెళ్ళిపోయారు.
9.37.27
भ्रातृभ्यां पशुलुब्धाभ्यामुत्सृष्टः स महातपाः ।
उदपाने तदा राजन्निर्जले पांसुपंवृते ॥ ९.३७.२७ ॥
పశువులపై లోభం గల ఆ ఇద్దరు సోదరులచే విడిచిపెట్టబడిన ఆ మహాతపస్వి, ఓ రాజా, అప్పుడు నీరు లేని, ధూళితో కప్పబడిన ఆ బావిలో ఉన్నాడు.
9.37.28
त्रित आत्मानमालक्ष्य कूपे वीरुत्तृणावृते ।
निमग्नं भरतश्रेष्ठ नरके दुष्कृती यथा ॥ ९.३७.२८ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, త్రితుడు తనను తీగలు, గడ్డితో కప్పబడిన బావిలో మునిగి ఉన్నట్లు గుర్తించాడు; దుష్కర్మి నరకంలో మునిగినట్లు.
9.37.29
ततो ह्यचिन्तयत्प्राज्ञो मृतभूतो ह्यसोमपः ।
सोमः कथं तु पातव्य इहस्थेन मया भवेत् ॥ ९.३७.२९ ॥
అప్పుడు ఆ ప్రాజ్ఞుడు, చనిపోయినవానిలా సోమపానం లేనివాడై ఆలోచించాడు: ఇక్కడ ఉన్న నేను సోమాన్ని ఎలా త్రాగగలను?
9.37.30
स एवमभिसञ्चिन्त्य तस्मिन्कूपे महातपाः ।
ददर्श वीरुधं तत्र लम्बमानां यदृच्छया ॥ ९.३७.३० ॥
ఇలా ఆలోచించి, ఆ మహాతపస్వి ఆ బావిలో అక్కడ వేలాడుతున్న ఒక తీగను యాదృచ్ఛికంగా చూశాడు.
9.37.31
पांसुग्रस्ते ततः कूपे न्यखनत्सलिलं मुनिः ।
अग्नीन्सङ्कल्पयामास होतॄनात्मानमेव च ॥ ९.३७.३१ ॥
అప్పుడు ధూళితో నిండిన ఆ బావిలో ముని నీటిని తవ్వి తీశాడు. అగ్నులను, హోతలను, తనను తానే సంకల్పంతో సృష్టించాడు.
9.37.32
ततस्तां वीरुधं सोमं सङ्कल्प सुमहातपाः ।
ऋचो जयूंषि सामानि मनसा चिन्तयन्मुनिः ॥ ९.३७.३२ ॥
అప్పుడు ఆ మహాతపస్వి ఆ లతను సోమంగా సంకల్పించి, మనసుతో ఋక్కులను, యజుస్సులను, సామాలను ధ్యానించాడు.
9.37.33
ग्रावाणः शर्कराः कृत्वा प्रचक्रेऽभिषवं नृप ।
आज्यं च सलिलं चक्रे भागांश्च त्रिदिवौकसाम् ॥ ९.३७.३३ ॥
ఓ రాజా, ఆయన రాళ్లను, గులకరాళ్లను తీసుకుని సోమాభిషవం చేశాడు. నెయ్యి, నీరు సిద్ధం చేశాడు; స్వర్గవాసులకు భాగాలను కూడా ఏర్పరిచాడు.
9.37.34
सोमस्याभिषवस्याग्रे प्रवृत्तस्तुमुलो ध्वनिः ।
स चाविशद्दिवं राजन्स्वरश्चैव त्रितस्त वै ॥ ९.३७.३४ ॥
సోమాభిషవం ప్రారంభంలోనే భయంకరమైన ధ్వని లేచింది. ఓ రాజా, ఆ ధ్వని స్వర్గాన్ని చేరింది; త్రితుని ఆ స్వరం కూడా అంతే.
9.37.35
समवाप च तं यज्ञां यथोक्तं ब्रह्मवादिभिः ॥ ९.३७.३५ ॥
బ్రహ్మవాదులు చెప్పిన విధంగా ఆ యజ్ఞాన్ని ఆయన పూర్తి చేశాడు.
9.37.36
वर्तमाने महायज्ञे त्रितस्य सुमहात्मनः ।
आविग्नं त्रिदिवं सर्वं कारमं च न बुध्यते ॥ ९.३७.३६ ॥
మహాయజ్ఞం జరుగుతుండగా, మహాత్ముడైన త్రితుని ఆ యజ్ఞం వల్ల స్వర్గం అంతా కలతచెందింది; కానీ దాని కారణం ఎవరికీ తెలియలేదు.
9.37.37
ततः सुतुमुलं शब्दं शुश्रावाथ बृहस्पतिः ।
श्रुत्वा चैवाब्रवीत्सर्वान्देवान्देवपुरोहितः ॥ ९.३७.३७ ॥
అప్పుడు భయంకరమైన కోలాహలాన్ని విన్న దేవపురోహితుడు బృహస్పతి, విని దేవతలందరితో ఇలా అన్నాడు.
9.37.38
त्रितस्य वर्तते यज्ञस्तत्र गच्छामहे सुराः ।
स हि क्रुद्धः सृजेदन्यान्देवानपि महातपाः ॥ ९.३७.३८ ॥
త్రితుని యజ్ఞం అక్కడ జరుగుతోంది; ఓ దేవతలారా, మనం అక్కడికి వెళ్దాం. ఆ మహాతపస్వి కోపిస్తే ఇతర దేవతలను కూడా సృష్టించగలడు.
9.37.39
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सहिताः सर्वदेवताः ।
प्रययुस्तत्र यत्रास्ते त्रितयज्ञश्च वर्तते ॥ ९.३७.३९ ॥
అతని మాటను విని సర్వ దేవతలూ కలిసి త్రితయజ్ఞం జరుగుతున్న చోటికి వెళ్లారు.
9.37.40
ते तत्र गत्वा विबुधास्तं कूपं यत्र स त्रितः ।
ददृशुस्तं महात्मानं दीक्षितं यज्ञकर्मसु ॥ ९.३७.४० ॥
అక్కడికి వెళ్లిన ఆ దేవతలు, త్రితుడు ఉన్న ఆ బావి దగ్గర యజ్ఞకర్మలలో దీక్షితుడైన ఆ మహాత్ముడిని చూశారు.
9.37.41
दृष्ट्वा चैनं महात्मानं श्रिया परमया युतम् ।
ऊचुश्चैनं महाभागं प्राप्ता भागार्थिनो वयम् ॥ ९.३७.४१ ॥
ఆ మహాత్ముడు అత్యున్నత తేజస్సుతో ఉండటం చూసి, ఆ మహాభాగ్యునితో వారు అన్నారు—మేము భాగాన్ని కోరి వచ్చాము.
9.37.42
अथाब्रवीदृषिर्देवान्पश्यध्वं मां दिवौकसः ।
अस्मिन्प्रतिभये कूपे निमग्नं नष्टचेतसम् ॥ ९.३७.४२ ॥
అప్పుడు ఆ ఋషి దేవతలతో అన్నాడు—ఓ స్వర్గవాసులారా, ఈ భయంకర బావిలో మునిగి స్పృహ కోల్పోయిన నన్ను చూడండి.
9.37.43
ततस्त्रितो महाराज भागांस्तेषां यथाविधि ।
मन्त्रयुक्तान्समददात्तेन प्रीतास्तदाऽभवन् ॥ ९.३७.४३ ॥
అప్పుడు ఓ మహారాజా, త్రితుడు వారి భాగాలను యథావిధిగా మంత్రములతో సమర్పించాడు; దానివల్ల వారు సంతోషించారు.
9.37.44
ततो यथाविधि प्राप्तान्भागान्प्राप्य दिवौकसः ।
प्रीतात्मानो ददुस्तस्मै वरान्यान्मनसेच्छति ॥ ९.३७.४४ ॥
అప్పుడు యథావిధిగా పొందిన భాగాలను అందుకున్న దేవతలు సంతోషించిన మనసుతో, అతడు మనసులో కోరిన వరాలను అతనికి ఇచ్చారు.
9.37.45
स तु वव्रे लवरं देवांस्त्रातुमर्हथ मामितः ।
यश्चाम्भोपस्पृशेत्कूपे स सोमपगतिं लभेत् ॥ ९.३७.४५ ॥
అతడు ఒక చిన్న వరాన్ని ఎంచుకున్నాడు: 'దేవతలారా, నన్ను ఇక్కడి నుండి రక్షించండి; ఈ బావిలో నీటిని తాకినవాడు సోమపానం చేసేవారి గతిని పొందాలి.'
9.37.46
तत्र चोर्मिमती राजन्नुत्पपात सरस्वती ।
तयोत्क्षिप्तस्त्रितस्तस्थौ पूजयंस्त्रिदिवौकसः ॥ ९.३७.४६ ॥
అక్కడ, ఓ రాజా, అలలతో నిండిన సరస్వతి పైకి ఉప్పొంగింది; ఆమె పైకి ఎత్తగా త్రితుడు నిలబడి త్రిదివ దేవతలను పూజించాడు.
9.37.47
तथेति चोक्त्वा विबुधा जग्मू राजन्यथाऽऽगताः ।
त्रितश्चाभ्यागमत्प्रीतः स्वमेव निलयं तदा ॥ ९.३७.४७ ॥
'అలాగే కానివ్వండి' అని చెప్పి దేవతలు, ఓ రాజా, వచ్చినట్లే వెళ్లిపోయారు; త్రితుడు సంతోషంతో అప్పుడు తన నివాసానికే తిరిగి వచ్చాడు.
9.37.48
क्रुद्धस्तु स समासाद्य तावृषी भ्रातरौ तदा ।
उवाच परुषं वाक्यं शशाप च महातपाः ॥ ९.३७.४८ ॥
అప్పుడు కోపించిన ఆ మహాతపస్వి ఆ ఇద్దరు సోదర ఋషుల వద్దకు వెళ్లి కఠినమైన మాటలు పలికి వారిని శపించాడు.
9.37.49
पशुलुब्धौ युवां यस्मान्मामुत्सृज्य प्रधावितौ ।
तस्माद्वृकाकृती रौद्रौ दंष्ट्रिणावभितश्चरौ ॥ ९.३७.४९ ॥
పశువుల మీద ఆశ కలిగిన మీరిద్దరూ నన్ను విడిచిపెట్టి పారిపోయారు; కాబట్టి తోడేళ్ల రూపంలో, భయంకరులుగా, కోరలు కలవారై మీరు అటూ ఇటూ తిరుగుతారు.
9.37.50
भवितारौ मया शप्तौ पापेनानेन कर्मणा ।
प्रसवश्चैव युवयोर्गोलाङ्गूलर्क्षवानराः ॥ ९.३७.५० ॥
నాచేత శపించబడిన మీరిద్దరూ ఈ పాపకర్మ వల్ల అలాగే అవుతారు; మీ సంతతులు గోలాంగూలులు, ఎలుగుబంట్లు, కోతులు అవుతారు.
9.37.51
इत्युक्तेन तदा तेन क्षणादेव विशाम्पते ।
तथाभूतावदृश्येतां वचनात्सत्यवादिनः ॥ ९.३७.५१ ॥
ప్రజాపతీ, సత్యవాది అయిన ఆయన ఆ మాట అన్న క్షణంలోనే వారిద్దరూ అలాంటి రూపంలో కనిపించారు.
9.37.52
तत्राप्यमितविक्रान्तः स्पृष्ट्वा तोयं हलायुधः ।
दत्त्वाच विविधान्देयान्पूजयित्वा च वै द्विजान् ॥ ९.३७.५२ ॥
అక్కడ కూడా అపరిమిత పరాక్రమశాలి, హలాయుధుడు నీటిని స్పృశించి, వివిధ దానాలు ఇచ్చి, బ్రాహ్మణులను పూజించాడు.
9.37.53
उदपानं च तं वीक्ष्य प्रशस्य च पुनःपुनः ।
नदीगतमदीनात्मा प्राप्तो विनशनं तदा ॥ ९.३७.५३ ॥
ఆ బావిని చూసి, పదేపదే ప్రశంసించి, దీనత్వంలేని మనసుగల ఆయన నదికి వెళ్తూ అప్పుడు వినశనానికి చేరుకున్నాడు.