મહાભારત · અધ્યાય 9.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.44.1
स शप्ता तेन क्रुद्धेन विश्वामित्रेण धीमता ।
तस्मिंस्तीर्थवरे शुभ्रं शोणितं समुपावहत् ॥ ९.४४.१ ॥
ક્રોધિત અને બુદ્ધિમાન વિશ્વામિત્રના શાપથી તેણે તે શ્રેષ્ઠ તીર્થમાં ચમકતું લોહી વહાવ્યું.
9.44.2
अथाजग्मुस्ततो राजन्राक्षसास्तत्र भारत ।
तत्र ते शोणितं सर्वे पिबन्तः सुखमासते ॥ ९.४४.२ ॥
પછી, હે રાજન, હે ભારત, ત્યાં રાક્ષસો આવ્યા. તેઓ બધા ત્યાં લોહી પીતા સુખેથી બેઠા.
9.44.3
तृप्ताश्च सुभृशं तेन सुखिता विगतज्वराः ।
नृत्यन्तश्च हसन्तश्च यथा स्वर्गजितस्तथा ॥ ९.४४.३ ॥
તેનાથી અત્યંત તૃપ્ત, સુખી અને તાવરહિત થઈને, સ્વર્ગ જીતી લીધું હોય તેમ નાચતા અને હસતા હતા.
9.44.4
कस्यचित्त्वथ कालस्य ऋषयः सुतपोधनाः ।
तीर्थयात्रां समाजग्मुः सरस्वत्यां महीपते ॥ ९.४४.४ ॥
કેટલાક સમય પછી, હે ભૂપતિ, મહાન તપોધન ઋષિઓ સરસ્વતી પર તીર્થયાત્રા માટે એકઠા થયા.
9.44.5
तेषु सर्वेषु तीर्थेषु स्वाप्लुत्य मुनिपुङ्गवाः ।
प्राप्य प्रीतिं परां चापि तपोलुप्धा विशारदाः ॥ ९.४४.५ ॥
તે બધાં તીર્થોમાં સારી રીતે સ્નાન કરીને, મુનિશ્રેષ્ઠો, તપના લોભી અને કુશળ ઋષિઓએ પરમ પ્રીતિ પ્રાપ્ત કરી.
9.44.6
प्रययुर्हि ततो राजन्येन तीर्थमसृग्वहम् ।
अथागम्य महाभागास्तत्तीर्थं दारुणं तदा ॥ ९.४४.६ ॥
પછી, હે રાજન, તેઓ લોહી વહેતા તે તીર્થ તરફ ગયા. ત્યારે તે મહાભાગ્યશાળી ઋષિઓ તે ભયાનક તીર્થે પહોંચ્યા ત્યારે...
9.44.7
दृष्ट्वा तोयं सरस्वत्याः शोणितेन परिप्लुतम् ।
पीयमानं च रक्षोभिर्बहुभिर्नृपसत्तम ॥ ९.४४.७ ॥
સરસ્વતીનું જળ લોહીથી ભરેલું અને ઘણા રાક્ષસો દ્વારા પીવાતું જોઈને, હે નૃપશ્રેષ્ઠ.
9.44.8
तान्दृष्ट्वा राक्षसान्राजन्मुनयः संशितव्रताः ।
परित्राणे सरस्वत्याः परं यत्नं प्रचक्रिरे ॥ ९.४४.८ ॥
તે રાક્ષસોને જોઈને, હે રાજન્, કઠોર વ્રતધારી મુનિઓએ સરસ્વતીના રક્ષણ માટે મહાન પ્રયત્ન કર્યો.
9.44.9
ते तु सर्वे महाभागाः समागम्य महाव्रताः ।
आहूय सरितां श्रेष्ठामिदं वचनमब्रुवन् ॥ ९.४४.९ ॥
તે સર્વ મહાભાગ્યશાળી, મહાવ્રતી મુનિઓ એકત્ર થઈને નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ તેને બોલાવીને આ વચન બોલ્યા.
9.44.10
कारणं ब्रूहि कल्याणि किमर्थं ते हृदो ह्ययम् ।
एवमग्राह्यतां यातः श्रुत्वाऽध्यास्यामहे वयम् ॥ ९.४४.१० ॥
હે કલ્યાણી, તારું આ જળ આ રીતે અગ્રાહ્ય કેમ થયું તેનું કારણ કહે; સાંભળીને અમે વિચારીશું.
9.44.11
ततः सा सर्वमाचष्ट यथावृत्तं प्रवेपती ।
दुःखितामथ तां दृष्ट्वा ऊचुस्ते वै तपोधनाः ॥ ९.४४.११ ॥
પછી તે કાંપતી કાંપતી જેમ બન્યું હતું તેમ બધું કહી સંભળાવ્યું. દુઃખી થયેલી તેને જોઈને તે તપોધનો બોલ્યા.
9.44.12
कारणं श्रुतमस्माभिः शापश्चैव श्रुतोऽनघे ।
करिष्यन्ति तु यत्प्राप्तं सर्व एव तपोधनाः ॥ ९.४४.१२ ॥
હે અનઘા, કારણ અને શાપ અમે સાંભળ્યાં. પણ તપોધન એવા અમે સર્વ જે પ્રાપ્ત થાય તે કરીશું.
9.44.13
एवमुक्त्वा सरिच्छ्रेष्ठामूचुस्तेऽथ परस्परम् ।
विमोचयामहे सर्वे शापादेतां सरस्वतीम् ॥ ९.४४.१३ ॥
આમ કહીને તેઓ એકબીજાને બોલ્યા, 'આપણે સૌ નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ આ સરસ્વતીને શાપમાંથી મુક્ત કરીએ.'
9.44.14
ते सर्वे ब्राह्मणा राजंस्तपोभिर्नियमैस्तथा ।
उपवासैश्च विविधैर्यमैः कष्टव्रतैस्तथा ॥ ९.४४.१४ ॥
હે રાજન્, તે બધા બ્રાહ્મણો તપ, નિયમો, વિવિધ ઉપવાસો, યમો અને કઠિન વ્રતો દ્વારા (પ્રયત્ન કરવા લાગ્યા).
9.44.15
आराध्य पशुभर्तारं महादेवं जगत्पतिम् ।
मोक्षयामासुस्तां देवीं सरिच्छ्रेष्ठां सरस्वतीम् ॥ ९.४४.१५ ॥
પશુપતિ, જગતપતિ મહાદેવની આરાધના કરીને તેમણે નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ એ દેવી સરસ્વતીને મુક્ત કરી.
9.44.16
तेषां तु सा प्रभावेण प्रकृतिस्था सरस्वती ।
प्रसन्नसलिला जज्ञे यथा पूर्वं तथैव हि।
निर्मुक्ता च सरिच्छ्रेष्ठा विबभौ सा यथा पुरा ॥ ९.४४.१६ ॥
તેમના પ્રભાવથી સરસ્વતી પોતાની મૂળ સ્થિતિમાં આવી; પહેલાની જેમ જ તેનું જળ નિર્મળ થયું. મુક્ત થયેલી તે નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ પહેલાની જેમ ચમકવા લાગી.
9.44.17
दृष्ट्वा तोयं सरस्वत्या मुनिभिस्तैस्तथा कृतम् ।
तानेव शरणं जग्मू राक्षसाः क्षुधितास्तथा ॥ ९.४४.१७ ॥
મુનિઓએ સરસ્વતીનું જળ એ રીતે કરેલું જોઈને, ભૂખ્યા રાક્ષસો પણ તેમને જ શરણે ગયા.
9.44.18
कृत्वाञ्जलिं ततो राजन्राक्षसाः क्षुधयाऽर्दिताः ।
ऊचुस्तान्वै मुनीन्सर्वान्कृपायुक्तान्पुनःपुनः ॥ ९.४४.१८ ॥
હે રાજન્, ભૂખથી પીડાતા રાક્ષસોએ હાથ જોડીને, કૃપાથી ભરેલા તે સર્વ મુનિઓને વારંવાર કહ્યું.
9.44.19
वयं च क्षुधिताश्चैव धर्माद्धीनाश्च शाश्वतात् ।
न च नः कामकारोऽयं यद्वयं पापकारिणा ॥ ९.४४.१९ ॥
અમે ભૂખ્યા છીએ અને શાશ્વત ધર્મથી વંચિત છીએ. આ અમારી પોતાની ઇચ્છા નથી; પાપકર્મીને કારણે અમે આ થયા.
9.44.20
युष्माकं चाप्रसादेन दुष्कृतेन च कर्मणा ।
पक्षोऽयं वर्धतेऽस्माकं यतः स्मो ब्रह्मराक्षसाः।
योषितां चैव पापेन योनिदोषकृतेन च ॥ ९.४४.२० ॥
તમારી અપ્રસન્નતા અને દુષ્કર્મથી અમારો પક્ષ વધે છે, કારણ કે અમે બ્રહ્મરાક્ષસ છીએ. સ્ત્રીઓના પાપ અને યોનિદોષથી ઉત્પન્ન દોષથી પણ (આ વધે છે).
9.44.21
एवं हि वैश्यशूद्राणां क्षत्रियाणां तथैव च ।
ये ब्राह्मणान्प्रद्विषन्ति ते भवन्तीह राक्षसाः ॥ ९.४४.२१ ॥
એ જ રીતે વૈશ્ય, શૂદ્ર અને ક્ષત્રિયોમાંથી જે બ્રાહ્મણોનો દ્વેષ કરે છે, તેઓ અહીં રાક્ષસ થાય છે.
9.44.22
शक्तिमन्तोऽपि ये केचिदाश्रितानां च रक्षणम् ।
न कुर्वन्ति मनुष्यास्ते सम्भवन्तीह राक्षसाः ॥ ९.४४.२२ ॥
શક્તિશાળી હોવા છતાં જે માણસો આશ્રિતોનું રક્ષણ કરતા નથી, તેઓ અહીં રાક્ષસ થાય છે.
9.44.23
आचार्यमृत्विजं चैव गुरुं वृद्वजनं तथा ।
प्रणिनो येऽवमन्यन्ते ते भवन्तीह राक्षसाः ॥ ९.४४.२३ ॥
આચાર્ય, ઋત્વિજ, ગુરુ, વૃદ્ધજનો અને જીવોનું અપમાન કરનારા અહીં રાક્ષસ થાય છે.
9.44.24
तत्कुरुध्वमिहास्माकं तारणं द्विजसत्तमाः ।
शक्ता भवन्तः सर्वेषां लोकानामपि तारणे ॥ ९.४४.२४ ॥
તેથી, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો, અહીં અમારો ઉદ્ધાર કરો. તમે સર્વ લોકોના ઉદ્ધારમાં પણ સમર્થ છો.
9.44.25
तेषां तु वचनं श्रुत्वा तुष्टुवुस्तां महानदीम् ।
मोक्षार्थं रक्षसां तेषामूचुः प्रयतमानसाः ॥ ९.४४.२५ ॥
તેમનું વચન સાંભળીને તેમણે તે મહાનદીની સ્તુતિ કરી; રાક્ષસોના મોક્ષ માટે, એકાગ્ર મનથી તેઓ બોલ્યા.
9.44.26
क्षुतं कीटावपन्नं च यच्चोच्छिष्टाचितं भवेत् ।
सकेशमवधूतं च रुदितोपहतं च यत् ॥ ९.४४.२६ ॥
છીંકથી દૂષિત, જંતુ પડેલું, એઠાથી સ્પર્શાયેલું, વાળવાળું, ખંખેરેલું, કે રડવાથી બગડેલું જે હોય તે.
9.44.27
श्वभिः संसृष्टमन्नं च भागोऽसौ रक्षसामिह ।
तस्माज्ज्ञात्वा सदा विद्वानेतान्यत्नाद्विवर्जयेत्।
राक्षसान्नमसौ भुङ्क्ते यो भुङ्क्ते ह्यन्नमीदृशम् ॥ ९.४४.२७ ॥
કૂતરાં દ્વારા સ્પર્શાયેલું અન્ન—તે અહીં રાક્ષસોનો ભાગ છે. તેથી વિદ્વાને આ હંમેશાં જાણીને યત્નપૂર્વક ત્યજવું. આવું અન્ન જે ખાય છે, તે રાક્ષસાન્ન ખાય છે.
9.44.28
शोधयित्वा ततस्तीर्थमृषयस्ते तपोधनाः ।
मोक्षार्थं राक्षसानां च नदीं तां प्रत्यचोदयन् ॥ ९.४४.२८ ॥
પછી તે તપોધન ઋષિઓએ તીર્થને શુદ્ધ કરીને, રાક્ષસોના મોક્ષ માટે તે નદીને પ્રેરી.
9.44.29
महर्षीणां मतं ज्ञात्वा ततः सा सरितां वरा ।
अरुणामानयामास स्वां तनुं पुरुषर्षभ ॥ ९.४४.२९ ॥
મહર્ષિઓનો મત જાણીને, નદીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવી તે નદીએ પોતાના જ શરીરમાંથી અરુણાને પ્રગટાવી, હે પુરુષર્ષભ.
9.44.30
तस्यान्तेराक्षसाः स्नात्वा तनूस्त्यक्त्वा दिवं गताः ।
अरुणायां महाराज ब्रह्मवध्यापहा हि सा ॥ ९.४४.३० ॥
તેમાં સ્નાન કરીને રાક્ષસો દેહ ત્યજીને સ્વર્ગે ગયા. મહારાજ, અરુણામાં તે બ્રહ્મહત્યાનું પાપ હરનારી છે.
9.44.31
एतमर्थमभिज्ञाय देवराजः शतक्रतुः ।
तस्मिंस्तीर्थे वरे स्नात्वा विमुक्तः पाप्मना किल ॥ ९.४४.३१ ॥
આ વાત જાણીને દેવરાજ શતક્રતુ ઇન્દ્રે તે શ્રેષ્ઠ તીર્થમાં સ્નાન કર્યું અને તે પાપથી મુક્ત થયા.
9.44.32
किमर्थं भगवाञ्शक्रो ब्रह्मवध्यामवाप्तवान् ।
कथमस्मिंश्च तीर्थे वै आप्लुत्याकल्मषोऽभवत् ॥ ९.४४.३२ ॥
ભગવાન શક્રે કયા કારણે બ્રહ્મહત્યાનું પાપ મેળવ્યું, અને આ તીર્થમાં સ્નાન કરીને તે કેવી રીતે નિષ્પાપ થયા?
9.44.33
शृणुष्वैतदुपाख्यानं यथावृत्तं जनेश्वर ।
यथा बिभेद समयं नमुचेर्वासवः पुरा ॥ ९.४४.३३ ॥
હે જનેશ્વર, જેમ બન્યું હતું તેમ આ ઉપાખ્યાન સાંભળો; પૂર્વે ઇન્દ્રે નમુચિનો કરાર કેવી રીતે તોડ્યો હતો તે.
9.44.34
जमुचिर्वासवाद्भीतः सूर्यरश्मिं समाविशत् ।
तेनेन्द्रः सख्यमकरोत्समयं चेदमब्रवीत् ॥ ९.४४.३४ ॥
ઇન્દ્રથી ડરીને નમુચિ સૂર્યકિરણમાં પ્રવેશ્યો. તેની સાથે ઇન્દ્રે મિત્રતા કરી અને આ કરાર કહ્યો.
9.44.35
न चार्द्रेण न शुष्केण न रात्रौ नापि चाहनि ।
वधिष्याम्यसुरश्रेष्ठ सखे सत्येन ते शपे ॥ ९.४४.३५ ॥
ભીનાથી નહીં, સૂકાથી નહીં; રાત્રે નહીં, દિવસે પણ નહીં. હે અસુરશ્રેષ્ઠ, મિત્ર, સત્યના સોગંદ તમને લઉં છું.
9.44.36
एवं स कृत्वा समयं दृष्ट्वा नीहास्मीश्वरः ।
चिच्छेदास्य शिरो राजन्नपां फेनेन वासवः ॥ ९.४४.३६ ॥
આ રીતે કરાર કરીને, અવસર જોઈને, હે રાજન, ઈશ્વર ઇન્દ્રે પાણીના ફીણથી તેનું માથું કાપી નાખ્યું.
9.44.37
तच्छिरो नमुचेश्छिन्नं पृष्ठतः शक्रमन्वियात् ।
भोभो मित्रह पापेति ब्रुवाणं शक्रमन्तिकात् ॥ ९.४४.३७ ॥
નમુચિનું તે કપાયેલું માથું પાછળથી શક્રની પાછળ ગયું; નજીકથી 'અરે મિત્રઘાતી પાપી!' એમ કહીને શક્રને પોકારતું રહ્યું.
9.44.38
एवं स शिरसा तेन चोद्यमानः पुनः पुनः ।
पितामहाय सन्तप्त एतमर्थं न्यवेदयत् ॥ ९.४४.३८ ॥
આ રીતે તે માથાથી વારંવાર પીડાયેલા સંતપ્ત તેણે પિતામહને આ વાત નિવેદિત કરી.
9.44.39
तमब्रवील्लोकगुरुररुणायां यथाविधि ।
इष्ट्वोपस्पृश देवेन्द्र तीर्थे पापभयापहे ॥ ९.४४.३९ ॥
લોકગુરુએ તેને કહ્યું: 'હે દેવેન્દ્ર! અરુણામાં વિધિપૂર્વક યજ્ઞ કરીને પાપભય હરનારા તીર્થમાં સ્નાન કરો.'
9.44.40
एषा पुण्यजला शक्र कृता मुनिभिरेव तु ।
निगूढमस्यागमनमिहासीत्पूर्वमेव तु ॥ ९.४४.४० ॥
હે શક્ર! આ પુણ્યજળવાળું તીર્થ મુનિઓએ જ બનાવ્યું; પરંતુ તેનું આગમન પહેલાં અહીં ગુપ્ત હતું.
9.44.41
ततोऽभ्येत्यारुणां देवीं प्लावयामास वारिणा ।
सरस्वत्यारुणायाश्च पुण्योऽयं सङ्गमो महान् ॥ ९.४४.४१ ॥
પછી અરુણા દેવી પાસે જઈને તેણે તેને પાણીથી અભિષિક્ત કરી; સરસ્વતી અને અરુણાનો આ સંગમ પુણ્ય અને મહાન છે.
9.44.42
इह त्वं यज देवेन्द्र दद दानान्यनेकशः ।
अत्राप्लुत्य सुघोरात्त्वं पातकाद्विप्रमोक्ष्यसे ॥ ९.४४.४२ ॥
હે દેવેન્દ્ર! અહીં તમે યજ્ઞ કરો, અનેક પ્રકારનાં દાન આપો; અહીં સ્નાન કરીને તમે અતિ ઘોર પાપથી મુક્ત થશો.
9.44.43
इत्युक्तः स सरस्वत्याः कुञ्जे वै जनमेजय ।
इष्ट्वा यथावद्बलभिदरुणायामुपास्पृशत् ॥ ९.४४.४३ ॥
હે જનમેજય, સરસ્વતીના કુંજમાં એમ કહેવાયેલો તેણે યથાવિધિ યજ્ઞ કર્યો, અને બલભિત્ (ઇન્દ્ર) અરુણામાં સ્નાન કર્યું.
9.44.44
स मुक्तः पाप्मना तेन ब्रह्मवध्याकृतेन च ।
जगाम संहृष्टमनास्त्रिदिवं त्रिदशेश्वरः ॥ ९.४४.४४ ॥
તે પાપ અને બ્રહ્મહત્યાથી ઉત્પન્ન દોષથી મુક્ત થઈ, હર્ષિત મનથી ત્રિદશેશ્વર સ્વર્ગે ગયો.
9.44.45
शिरस्तच्चापि नमुचेस्तत्रैवाप्लुत्य भारत ।
लोकान्कामदुधात्प्राप्तमक्षयान्राजसत्तम ॥ ९.४४.४५ ॥
હે ભારત, ત્યાં જ નમુચિનું માથું પણ (તેણે ધોયું); હે રાજશ્રેષ્ઠ, સ્નાન કરીને તેણે કામધેનુ સમાન અક્ષય લોક પ્રાપ્ત કર્યા.
9.44.46
तत्राप्युपस्पृश्य बलो महात्मा ।
दत्त्वा च दानानि पृथग्विधानि।
अवाप्य धर्मं परमार्यकर्मा ।
जगाम सोमस्य महत्सुतीर्थम् ॥ ९.४४.४६ ॥
ત્યાં પણ સ્નાન કરીને મહાત્મા બલે વિવિધ દાન આપ્યાં, ધર્મ પ્રાપ્ત કરીને, પરમ આર્યકર્મા થઈ, સોમના મહાન પવિત્ર તીર્થે ગયો.
9.44.47
यत्रायजद्राजसूयेन सोमः ।
साक्षात्पुरा विधिवत्पार्थिवेन्द्र।
अत्रिर्धीमान्ब्रह्मपुत्रो बभूव ।
होता यस्मिन्क्रतुमुख्ये महात्मा ॥ ९.४४.४७ ॥
પૂર્વે સોમે પોતે યથાવિધિ રાજસૂય યજ્ઞ કર્યો હતો તે સ્થાને, હે રાજેન્દ્ર, એ મુખ્ય યજ્ઞમાં બુદ્ધિમાન બ્રહ્મપુત્ર મહાત્મા અત્રિ હોતા હતા.
9.44.48
यस्यान्तेऽभूत्सुमहद्दानवानां ।
दैतेयानां राक्षसानां च देवैः।
सङ्ग्रामो वै तारकाख्यः सुतीव्रो ।
यत्र स्कन्दस्तारकाख्यं जघान ॥ ९.४४.४८ ॥
જેના અંતે દાનવો, દૈત્યો અને રાક્ષસોનું દેવો સાથે તારક નામનું અતિ મહાન અને અતિ ભયંકર યુદ્ધ થયું; ત્યાં સ્કંદે તારક નામના (અસુર)ને હણ્યો.
9.44.49
सैनापत्यं लब्धवान्दैवतानां ।
महासेनो यत्र दैत्यान्तकर्ता।
साक्षाच्चैवं न्यवसत्कार्तिकेयः ।
सदा कुमारो यत्र स प्लुक्षराजः ॥ ९.४४.४९ ॥
ત્યાં મહાસેને દેવતાઓનું સેનાપતિપદ પ્રાપ્ત કર્યું; દૈત્યોનો અંત કરનાર કાર્તિકેય ત્યાં સાક્ષાત્ વસ્યા; પ્લક્ષ વૃક્ષોના રાજા એવા તે કુમાર સદા ત્યાં જ રહેતા.