મહાભારત · અધ્યાય 9.47
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.47.1
शृणु मातृगणान्राजन्कुमारानुचरानिमान् ।
कीर्त्यमानान्मया वीर सपत्नगणसूदनान्
एतत्ते कथितं राजन्कार्तिकेयाभिषेचनम् ।
शृणु चैव सरस्वत्यास्तीर्थवंशस्य पुण्यताम् ॥ ९.४७.१ ॥
રાજન, કુમારના આ અનુચર માતૃગણોને સાંભળ, જેઓ શત્રુગણોનો સંહાર કરનારા છે, હે વીર, હું તેમનું વર્ણન કરું છું. રાજન, કાર્તિકેયનો અભિષેક તને કહેવાયો. સરસ્વતીના તીર્થવંશની પવિત્રતા પણ સાંભળ.
9.47.2
यशस्विनीनां मातॄणां शृणु नामानि भारत ।
याभिर्वायप्तास्त्रयोलोकाः कल्याणीभिश्च भागशः
बभूव तीर्थप्रवरं हतेषु सुरशत्रुषु ।
कुमारेण महाराज त्रिविष्टपमिवापरम् ॥ ९.४७.२ ॥
ભારત, યશસ્વિની માતાઓનાં નામ સાંભળ, જેમનાથી ત્રણ લોક વ્યાપ્ત થયા, અને કલ્યાણીઓથી ભાગ ભાગમાં. સુરશત્રુઓ હણાયા ત્યારે કુમારથી, મહારાજ, આ શ્રેષ્ઠ તીર્થ બન્યું, જાણે બીજો સ્વર્ગ.
9.47.3
प्रभावती विशालाक्षी पालिता गोस्तानी तथा ।
श्रीमती बहुला चैव तथैव बहुपुत्रिका
ऐश्वर्याणि च तत्रस्थो ददावीशः पृथक्पृथक् ।
ददौ नैर्ऋतमुख्येभ्यस्त्रैलोक्यं पावकात्मजः ॥ ९.४७.३ ॥
પ્રભાવતી, વિશાલાક્ષી, પાલિતા, ગોસ્તાની, તેમજ શ્રીમતી, બહુલા, અને તેમજ બહુપુત્રિકા. ત્યાં સ્થિત ઈશે દરેકને જુદા જુદા ઐશ્વર્ય આપ્યા. પાવકાત્મજે નૈર્ઋત મુખ્યોને ત્રૈલોક્ય આપ્યું.
9.47.4
अप्सुजाता च गोपाली बृहदम्बालिका तथा ।
जयावती मालतिका ध्रुवरत्ना भयङ्करी
एवं स भगवांस्तस्मिंस्तीर्थे दैत्यकुलान्तकः ।
अभिषिक्तो महाराज देवसेनापतिः सुरैः ॥ ९.४७.४ ॥
અપ્સુજાતા, ગોપાલી, બૃહદંબાલિકા તથા જયાવતી, માલતિકા, ધ્રુવરત્ના અને ભયંકરી. એ રીતે તે તીર્થમાં, હે મહારાજ, દૈત્યકુલનો અંત કરનાર ભગવાન દેવસેનાપતિ તરીકે દેવોએ અભિષિક્ત કર્યા.
9.47.5
वसुदामा च दामा च विशोका नन्दिनी तथा ।
एकचूडा महाचूडा चक्रनेमिश्च भारत
औशनं नाम तत्तीर्थं यत्र पूर्वमपाम्पतिः ।
अभिषिक्तः सुरगणैर्वरुणो भरतर्षभ ॥ ९.४७.५ ॥
વસુદામા અને દામા, વિશોકા તથા નંદિની, એકચૂડા, મહાચૂડા અને ચક્રનેમિ પણ, હે ભારત. તે ઔશન નામનું તીર્થ છે, જ્યાં પૂર્વે જળપતિ વરુણનો દેવગણોએ અભિષેક કર્યો હતો, હે ભરતર્ષભ.
9.47.6
उत्तेजनी जयत्सेना कमलाक्ष्यथ शोभना ।
शत्रुञ्जया तथा चैव क्रोधना शलभी खरी
अस्मिंस्तीर्थवरे स्नात्वा स्कन्दं चाभ्यर्च्य लाङ्गली ।
ब्राह्मणेभ्योददौ रुक्मं वासांस्याभरणानि च ॥ ९.४७.६ ॥
ઉત્તેજની, જયત્સેના, કમલાક્ષી, શોભના, શત્રુંજયા, તથા ક્રોધના, શલભી અને ખરી. એ શ્રેષ્ઠ તીર્થમાં સ્નાન કરી, સ્કંદની પૂજા કરીને લાંગલી (બલરામ)એ બ્રાહ્મણોને સુવર્ણ, વસ્ત્રો અને આભૂષણો આપ્યાં.
9.47.7
माधवी शुभवक्त्रा च तीर्थसेनिश्च भारत ।
गीतप्रिया च कल्याणी रुद्ररोमाऽमिताशना
उषित्वा रजनीं तत्र माधवः परवीरहा ।
पूज्यतीर्थवरं तच्च स्पृष्ट्वा तोयं च लाङ्गली ॥ ९.४७.७ ॥
હે ભારત, માધવી, શુભવક્ત્રા, તીર્થસેની, ગીતપ્રિયા, કલ્યાણી, રુદ્રરોમા અને અમિતાશના ત્યાં રાત વિતાવીને, શત્રુવીરોનો સંહારક માધવ (બલરામ) તે શ્રેષ્ઠ પૂજ્ય તીર્થનું જળ સ્પર્શ્યો.
9.47.8
मेघस्वना भोगवती सुभ्रूश्च कनकावती ।
अलाताक्षी वीर्यवती विद्युज्जिह्वा च भारत
हृष्टः प्रीतमनाश्चैव ह्यभवन्माधवोत्तमः ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ ९.४७.८ ॥
મેઘસ્વના, ભોગવતી, સુભ્રૂ, કનકાવતી, અલાતાક્ષી, વીર્યવતી, હે ભારત, વિદ્યુજ્જિહ્વા; શ્રેષ્ઠ માધવ (બલરામ) હર્ષિત અને પ્રસન્નમનસ્ક થયો. તું જે મને પૂછે છે તે બધું મેં તને કહ્યું.
9.47.9
पुन्नावती सुनक्षत्रा कन्दरा बहुयोजना ।
सन्तानिका च कौरव्य कमला च महाबला
यथाऽभिषिक्तो भगवान्स्कन्दो देवैः समागतैः ।
सेनानीश्च कृतो राजन्बाल एव महाबलः ॥ ९.४७.९ ॥
પુન્નાવતી, સુનક્ષત્રા, કંદરા, બહુયોજના, સંતાનિકા, હે કૌરવ્ય, કમલા અને મહાબલા; દેવોએ એકત્ર થઈને ભગવાન સ્કંદનો અભિષેક કર્યો તેમ, હે રાજન, તે બાળક હોવા છતાં મહાબલી સેનાપતિ બનાવાયો.
9.47.10
सुदामा बहुदामा च सुप्रभा च यशस्विनी ।
नृत्यप्रिया च राजेन्द्र शतोलूखलमेखला ॥ ९.४७.१० ॥
સુદામા, બહુદામા, સુપ્રભા, યશસ્વિની, નૃત્યપ્રિયા અને હે રાજેન્દ્ર, શતોલૂખલમેખલા.
9.47.11
शतघण्टा शतानन्दा भगनन्दा च भाविनी ।
वपुष्मती चन्द्रशीता भद्रकाली च भारत ॥ ९.४७.११ ॥
શતઘંટા, શતાનંદા, ભગનંદા, ભાવિની, વપુષ્મતી, ચંદ્રશીતા અને ભદ્રકાલી પણ, હે ભારત.
9.47.12
ऋक्षाम्बिका निष्कुटिका वामा चत्वरवासिनी ।
सुमङ्गला स्वस्तिमती बुद्धिकामा जयप्रिया ॥ ९.४७.१२ ॥
ઋક્ષાંબિકા, નિષ્કુટિકા, વામા, ચત્વરવાસિની, સુમંગલા, સ્વસ્તિમતી, બુદ્ધિકામા અને જયપ્રિયા.
9.47.13
धनदा सुप्रसादा च भवदा च जलेश्वरी ।
एडी भेडी समेडी च वेतालजननी तथा ॥ ९.४७.१३ ॥
ધનદા, સુપ્રસાદા, ભવદા, જલેશ્વરી, એડી, ભેડી, સમેડી અને વેતાલજનની પણ.
9.47.14
कण्डूतिः कालिका चैव देवमित्रा च भारत ।
वसुश्रीः कोटरा चैव चित्रसेना तथाऽचला ॥ ९.४७.१४ ॥
કંડૂતિ, કાલિકા પણ, દેવમિત્રા પણ, હે ભારત; વસુશ્રી, કોટરા પણ, ચિત્રસેના અને અચલા.
9.47.15
कुक्कुटिका शङ्खलिका तथा शकुनिका नृप ।
कुण्डारिका कौकुलिका कुम्भिकाऽथ शतोदरी ॥ ९.४७.१५ ॥
કુક્કુટિકા, શંખલિકા તથા શકુનિકા, હે નૃપ; કુંડારિકા, કૌકુલિકા, કુંભિકા અને શતોદરી.
9.47.16
उत्क्राथिनी जलेला च महावेगा च कङ्कणा ।
मनोजवा कण्टकिनी प्रघसा पूतना तथा ॥ ९.४७.१६ ॥
ઉત્ક્રાથિની, જલેલા પણ, મહાવેગા અને કંકણા; મનોજવા, કંટકિની, પ્રઘસા અને પૂતના પણ.
9.47.17
केशयन्त्री त्रुटिर्वामा क्रोशनाऽथ तडित्प्रभा ।
मन्दोदरी च मुण्डी च कोटरा मेघवाहिनी ॥ ९.४७.१७ ॥
કેશયન્ત્રી, ત્રુટિ, વામા, ક્રોશના, તડિત્પ્રભા, મન્દોદરી, મુણ્ડી અને કોટરા, મેઘવાહિની.
9.47.18
सुभगा लम्बिनी लम्बा ताम्रचूडा विकाशिनी ।
ऊर्ध्ववेणीधरा चैव पिङ्गाक्षी लोहमेखला ॥ ९.४७.१८ ॥
સુભગા, લમ્બિની, લમ્બા, તામ્રચૂડા, વિકાશિની, ઊર્ધ્વવેણીધરા, પિઙ્ગાક્ષી, લોહમેખલા.
9.47.19
पृथुवस्त्रा मधुलिका मधुकुम्भा तथैव च ।
पक्षालिका मत्कुलिका जरायुर्जर्जरानना ॥ ९.४७.१९ ॥
પૃથુવસ્ત્રા, મધુલિકા, મધુકુમ્ભા તથા એવી જ, પક્ષાલિકા, મત્કુલિકા, જરાયુ, જર્જરાનના.
9.47.20
ख्याता दहदहा चैव तथा धमधमा नृप ।
खण्डखण्डा च राजेन्द्र पूषणा मणिकुट्टिका ॥ ९.४७.२० ॥
ખ્યાતા દહદહા, તેમજ ધમધમા, હે નૃપ; ખણ્ડખણ્ડા, હે રાજેન્દ્ર; પૂષણા અને મણિકુટ્ટિકા.
9.47.21
अमोघा चैव कौरव्य तथा लम्बपयोधरा ।
वेणुवीणाधरा चैव पिङ्गाक्षी लोहमेखला ॥ ९.४७.२१ ॥
અમોઘા, હે કૌરવ્ય; લમ્બપયોધરા, વેણુવીણાધરા, પિઙ્ગાક્ષી, લોહમેખલા.
9.47.22
शशोकूलमुखी कृष्णा खरजङ्घा महाजवा ।
शिशुमारमुखी श्वेता लोहिताक्षी विभीषणा ॥ ९.४७.२२ ॥
શશોકૂલમુખી, કૃષ્ણા, ખરજઙ્ઘા, મહાજવા, શિશુમારમુખી, શ્વેતા, લોહિતાક્ષી અને વિભીષણા.
9.47.23
जटालिका कामचरी दीर्घजिह्वा बलोत्कटा ।
कालेहिका वामनिका मुकुटा चैव भारत ॥ ९.४७.२३ ॥
જટાલિકા, ઇચ્છા મુજબ વિચરનારી, લાંબી જીભવાળી, અતિ બળવાન, કાલેહિકા, વામનિકા અને મુકુટા પણ, હે ભરતવંશી.
9.47.24
लोहिताक्षी महाकाया हरिपिण्डा च भूमिप ।
एकत्वचा सुकुसुमा कृष्णकर्णी च भारत ॥ ९.४७.२४ ॥
લાલ આંખોવાળી, વિશાળ શરીરવાળી, હરિપિંડા પણ, હે ભૂમિપતિ, એક ત્વચાવાળી, સુંદર ફૂલોવાળી અને કાળા કાનવાળી, હે ભરતવંશી.
9.47.25
क्षुरकर्णी चतुष्कर्णी कर्णप्रावरणा तथा ।
चतुष्पथनिकेता च गोकर्णी महिषानना ॥ ९.४७.२५ ॥
છૂરી જેવા કાનવાળી, ચાર કાનવાળી, કાન ઢાંકનારી, તેમ જ ચોકમાં રહેનારી, ગોકર્ણી અને ભેંસના મુખવાળી.
9.47.26
खरकर्णी महाकर्णी भेरीस्वनमहास्वना ।
शङ्खकुम्भश्रवाश्चैव भगदा च महाबला ॥ ९.४७.२६ ॥
ગધેડા જેવા કાનવાળી, મોટા કાનવાળી, ભેરીના નાદ જેવા મહાનાદવાળી, શંખ અને કુંભનો અવાજ સાંભળનારી, ભગદા પણ અને અતિ બળવાન.
9.47.27
गणा च सुगणा चैव तथा भीत्यथ कामदा ।
चतुष्पथरता चैव भूतितीर्थान्यगोचरी ॥ ९.४७.२७ ॥
ગણા અને સુગણા પણ, તેમ જ ભીતિ, ઇચ્છા આપનારી, ચોકમાં રમનારી અને ભૂતિતીર્થો તથા અન્યત્ર વિચરનારી.
9.47.28
पशुदा वित्तदा चैव सुखदा च महायशाः ।
पयोदा गोमहिषदा सविशाला च भारत ॥ ९.४७.२८ ॥
પશુ આપનારી, ધન આપનારી, સુખ આપનારી અને મહાયશસ્વિની, દૂધ આપનારી, ગાય-ભેંસ આપનારી અને વિશાળ પણ, હે ભરતવંશી.
9.47.29
प्रतिष्ठा सुप्रतिष्ठा च रोचमाना सुरोचना ।
नौकर्णी मुखकर्णी च विशिरा मन्थिनी तथा ॥ ९.४७.२९ ॥
પ્રતિષ્ઠા, સુપ્રતિષ્ઠા, રોચમાના, સુરોચના, નૌકર્ણી, મુખકર્ણી, વિશિરા અને મન્થિની પણ.
9.47.30
एकचन्द्रा मेघकर्णा मेघमाला विरोचना ।
एताश्चान्याश्च बहवो मातरो भरतर्षभ ॥ ९.४७.३० ॥
એકચન્દ્રા, મેઘકર્ણા, મેઘમાલા, વિરોચના, આ અને અન્ય ઘણી માતાઓ, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
9.47.31
कार्तिकेयानुयायिन्यो नानारूपाः सहस्रशः ।
दीर्घनख्यो दीर्घदन्त्यो दीर्घतुण्ड्श्च भारत ॥ ९.४७.३१ ॥
કાર્તિકેયની અનુયાયિનીઓ, અનેક રૂપવાળી, હજારો; લાંબા નખવાળી, લાંબા દાંતવાળી અને લાંબી ચાંચવાળી, હે ભારત.
9.47.32
सबला मधुराश्चैव यौवनस्थाः स्वलङ्कृताः ।
माहात्म्येन च संयुक्ताः कामरूपधरास्तथा ॥ ९.४७.३२ ॥
બળવતી, મધુર, યૌવનમાં રહેલી, સુંદર અલંકારોથી સજાયેલી, મહિમાથી યુક્ત અને ઇચ્છાનુસાર રૂપ ધારણ કરનારી.
9.47.33
निर्मासगात्र्यः श्वेताश्च तथा काञ्चनसन्निभाः ।
कृष्णमेघनिभाश्चान्या धूम्नाश्च भरतर्षभ ॥ ९.४७.३३ ॥
માંસરહિત અંગોવાળી, શ્વેત અને સુવર્ણ સમાન, બીજી કાળા મેઘ જેવી, અને ધુમાડા જેવી, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
9.47.34
अरुणाभा महाभोगा दीर्घकेश्यः सिताम्बराः ।
ऊर्ध्ववेणीधराश्चैव पिङ्गाक्ष्यो लम्बमेखलाः ॥ ९.४७.३४ ॥
અરુણ આભાવાળી, મહાન શારીરિક સૌંદર્યવાળી, લાંબા કેશવાળી, શ્વેત વસ્ત્રધારી, ઊંચે બાંધેલી વેણી ધારણ કરનારી, પિંગળ નેત્રવાળી અને લટકતી મેખલાવાળી.
9.47.35
लम्बोदर्यो लम्बकर्णास्तथा लम्बपयोधराः ।
ताम्राक्ष्यस्ताम्रवर्णाश्च हर्यक्ष्यश्च तथाऽपराः ॥ ९.४७.३५ ॥
લાંબા પેટવાળી, લાંબા કાનવાળી, એવી જ લાંબા સ્તનવાળી, તાંબા જેવી આંખોવાળી, તાંબાવર્ણી, અને ભૂરી આંખોવાળી તથા અન્ય.
9.47.36
वरदाः कामचारिण्यो नित्यं प्रमुदितास्तथा ।
याम्या रौद्रास्तथा सौम्याः कौबेर्योऽथ महाबलाः ॥ ९.४७.३६ ॥
વરદાન આપનારી, ઇચ્છા મુજબ વિચરનારી, સદા અતિ પ્રસન્ન, એવી જ યમ-સંબંધી, ભયંકર અને સૌમ્ય, તથા કુબેર-સંબંધી મહાબળવાળી.
9.47.37
वारुण्योऽथ च माहेन्द्यस्तथाऽऽग्नेय्यः परन्तप ।
वायव्यश्चाथ कौमार्यो ब्राह्मश्च भरतर्षभ ॥ ९.४७.३७ ॥
વરુણ-સંબંધી, ઇન્દ્ર-સંબંધી, એવી જ અગ્નિ-સંબંધી, હે શત્રુતાપન, વાયુ-સંબંધી, પછી કુમાર-સંબંધી અને બ્રહ્મા-સંબંધી પણ, હે ભરતર્ષભ.
9.47.38
वैष्णव्यश्च तथा सौर्यो वाराह्यश्च महाबलाः ।
रूपेणाप्सरसां तुल्या मनोहार्यो मनोरमाः ॥ ९.४७.३८ ॥
વૈષ્ણવી, એવી જ સૌર્ય અને વારાહી, મહાબળવાળી, રૂપમાં અપ્સરાઓ સમાન, મનને હરનારી, મનોરમ.
9.47.39
परपुष्टोपमा वाक्ये तथर्द्ध्या धनदोपमाः ।
शक्रवीर्योपमा युद्धे दीप्ता वह्निसमास्तथा ॥ ९.४७.३९ ॥
વાણીમાં કોયલ સમાન, એવી જ સમૃદ્ધિમાં ધનદ (કુબેર) સમાન, યુદ્ધમાં શક્ર ના વીર્ય સમાન, દીપ્ત અને અગ્નિ સમાન.
9.47.40
शत्रुणां विग्रहे नित्यं भयदास्ता भवन्त्युत ।
कामरूपधराश्चैव जवे वायुसमास्तथा ॥ ९.४७.४० ॥
શત્રુઓના સંઘર્ષમાં સદા ભય આપનારી તેઓ થાય છે; ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધારણ કરનારી, વેગમાં વાયુ સમાન, એવી જ.
9.47.41
अचिन्त्यबलवीर्याश्च तथाऽचिन्त्यपराक्रमाः ।
वृक्षचत्वरवासिन्यश्चतुष्पथनिकेतनाः ॥ ९.४७.४१ ॥
તેઓ અચિંત્ય બળ અને વીર્યવાળા હતા, અને તેમનો પરાક્રમ પણ અચિંત્ય હતો. વૃક્ષો નીચે અને ચોકમાં વસનારા; ચાર રસ્તાઓ જ તેમનાં ઘર હતાં.
9.47.42
गुहाश्मशानवासिन्यः शैलप्रस्रवणालयाः ।
नानाभरणधारिण्यो नानामाल्याम्बरास्तथा ॥ ९.४७.४२ ॥
ગુફાઓ અને સ્મશાનોમાં વસનારી; પર્વતના ઝરણાં પાસે ઘર ધરાવનારી. વિવિધ આભૂષણો ધારણ કરનારી; વિવિધ માળાઓ અને વસ્ત્રો પહેરનારી.
9.47.43
नानाविचित्रवेषाश्च नानाभाषास्तथैव च ।
एते चान्ये च मातॄणां गणाः शत्रुभयङ्कराः ॥ ९.४७.४३ ॥
વિવિધ વિચિત્ર વેશવાળી અને વિવિધ ભાષા બોલનારી; આ અને અન્ય માતૃગણો શત્રુઓને ભયંકર હતા.
9.47.44
अनुजग्मुर्महात्मानं त्रिदशेन्द्रस्य सम्मते ।
ततः शक्त्यस्त्रमददद्भगवान्पाकशासनः ॥ ९.४७.४४ ॥
ત્રિદશેન્દ્રની સંમતિથી તેઓ એ મહાત્માની પાછળ ચાલ્યા. ત્યારે ભગવાન પાકશાસન (ઇન્દ્ર) એ શક્ત્યસ્ત્ર આપ્યું.
9.47.45
गुहाय राजशार्दूल विनाशाय सुरद्विषाम् ।
महास्वनां महाघण्टां द्योतमानां सितप्रभाम् ॥ ९.४७.४५ ॥
હે રાજશાર્દૂલ! ગુહને — દેવદ્વેષીઓના વિનાશ માટે — મહાનાદવાળી મોટી ઘંટ આપવામાં આવી, જે શ્વેત પ્રભાથી ઝળહળતી હતી.
9.47.46
अरुणादित्यवर्णां च पताकां भरतर्षभ ।
ददौ पशुपतिस्तस्मै सर्वभूतमहाचमूम् ॥ ९.४७.४६ ॥
હે ભરતર્ષભ! અરુણ અને ઉદય પામતા સૂર્યના વર્ણની પતાકા, અને સર્વભૂતોની મહાસેના પશુપતિ (શિવ) એ તેને આપી.
9.47.47
उग्रां नानाप्रहरणां तपोवीर्यबलान्विताम् ।
अजेयां स्वगणैर्युक्तां नाम्ना सेनां धनञ्जयाम् ॥ ९.४७.४७ ॥
તે સેના ઉગ્ર હતી, અનેક પ્રકારનાં શસ્ત્રોથી યુક્ત, તપ, વીર્ય અને બળથી સંપન્ન, અજેય, પોતાના ગણોથી યુક્ત; તેનું નામ ધનંજયા હતું.
9.47.48
रुद्रतुल्यबलैर्युक्तां योधानामयुतैस्त्रिभिः ।
न सा विजानाति रणात्कदाचिद्विनिवर्तितुम् ॥ ९.४७.४८ ॥
તે રુદ્ર સમાન બળથી યુક્ત હતી, ત્રીસ હજાર યોદ્ધાઓ સાથે; તે યુદ્ધમાંથી ક્યારેય પાછા ફરવાનું જાણતી ન હતી.
9.47.49
विष्णुर्ददौ वैजयन्तीं मालां बलविवर्धिनीम् ।
उमा ददौ विरजसी वाससी रविसप्रभे ॥ ९.४७.४९ ॥
વિષ્ણુએ બળ વધારનારી વૈજયંતી માળા આપી; ઉમાએ સૂર્ય જેવી પ્રભાવાળા બે નિર્મળ વસ્ત્રો આપ્યાં.
9.47.50
गङ्गा कमण्डलुं दिव्यममृतोद्भवमुत्तमम् ।
ददौ प्रीत्या कुमाराय दण्डं चैव बृहस्पतिः ॥ ९.४७.५० ॥
ગંગાએ અમૃતથી ઉત્પન્ન થયેલું ઉત્તમ દિવ્ય કમંડળ પ્રેમથી કુમારને આપ્યું; બૃહસ્પતિએ દંડ આપ્યો.
9.47.51
गरुडो दयितं पुत्रं मयरं चित्रबर्हिणम् ।
अरुणस्ताम्रचूडं च प्रददौ चरणायुधम् ॥ ९.४७.५१ ॥
ગરુડે પોતાનો પ્રિય પુત્ર ચિત્રબર્હિણ મયર આપ્યો; અરુણે પગ જ શસ્ત્ર હોય તેવો તામ્રચૂડ આપ્યો.
9.47.52
छागं तु वरुणो राजा बलवीर्यसमन्वितम् ।
कृष्णाजिनं ततो ब्रह्मा ब्रह्मण्याय ददौ प्रभुः।
समरेषु जयं चैव प्रददौ लोकभावनः ॥ ९.४७.५२ ॥
રાજા વરુણે બળ અને વીર્યથી યુક્ત બકરો આપ્યો; પછી પ્રભુ બ્રહ્માએ બ્રહ્મણ્યને કૃષ્ણાજિન આપ્યું; અને લોકોનું પોષણ કરનારે યુદ્ધોમાં વિજય પણ આપ્યો.
9.47.53
सैनापत्यमनुप्राप्य स्कन्दो देवगणस्य ह ।
शुशुभे ज्वलितोर्चिष्मान्द्वितीय इव पावकः ॥ ९.४७.५३ ॥
દેવગણોના સેનાપતિપદ પામીને સ્કંદ પ્રજ્વલિત જ્વાળાઓથી યુક્ત બીજા અગ્નિની જેમ શોભ્યા.
9.47.54
ततः पारिषदैश्चैव मातृभिश्च समन्वितः ।
ययौ देत्यविनाशाय ह्लादयन्सुरपुङ्गवान् ॥ ९.४७.५४ ॥
પછી પારિષદો અને માતૃકાઓ સાથે, શ્રેષ્ઠ દેવોને આનંદ આપતા, તે દૈત્યોના વિનાશ માટે ચાલ્યા.
9.47.55
सा सेना नैर्ऋती भीमा सघण्टोच्छ्रितकेतना ।
सभेरीशङ्खमुरजा सायुधा सपताकिनी ॥ ९.४७.५५ ॥
તે નૈર્ઋતી સેના ભયાનક હતી; ઘંટ અને ઊંચી ધજાઓ સહિત, ભેરી શંખ મૃદંગ સાથે, શસ્ત્રધારી અને પતાકાવાળી.
9.47.56
शारदी द्यौरिवाभाति ज्योतिर्भिरिव शोभिता ॥ ९.४७.५६ ॥
તે શરદ ઋતુના આકાશ જેવી દેખાતી હતી, જાણે જ્યોતિઓથી શોભિત હોય.
9.47.57
ततो देवनिकायास्ते नानाभूतगणास्तथा ।
वादयामासुरव्याग्रा भेरीः शङ्खांश्च पुष्कलान् ॥ ९.४७.५७ ॥
પછી તે દેવસમૂહોએ અને નાના ભૂતગણોએ અવિચલ રીતે ભેરીઓ અને અનેક શંખો વગાડ્યા.
9.47.58
पटहान्झर्झरांश्चैव क्रकचान्गोविषाणिकान् ।
आडम्बरान्गोमुखांश्च डिण्डिमांश्च महास्वनान् ॥ ९.४७.५८ ॥
પટહ, ઝર્ઝર, ક્રકચ, ગોવિષાણિક, આડંબર, ગોમુખ અને મહાધ્વનિવાળા ડિંડિમ પણ વગાડ્યા.
9.47.59
तुष्टुवुस्ते कुमारं तु सर्वे देवाः सवासवाः ।
जगुश्च देवगन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥ ९.४७.५९ ॥
વાસવ સહિત સર્વ દેવોએ કુમારની સ્તુતિ કરી. દેવગંધર્વોએ ગાયું અને અપ્સરાઓના સમૂહ નાચ્યા.
9.47.60
ततः प्रीतो महासेनस्त्रिदशेभ्यो वरं ददौ ।
रिपून्दन्ताऽस्मि समरे ये वो वधचिकीर्षवः ॥ ९.४७.६० ॥
ત્યારે પ્રસન્ન થયેલા મહાસેને દેવોને વરદાન આપ્યું: "તમારો વધ કરવા ઇચ્છતા શત્રુઓને હું યુદ્ધમાં દમન કરીશ."
9.47.61
प्रतिगृह्य वरं देवास्तस्माद्विबुधसत्तमात् ।
प्रीतात्मानो महात्मानो मेनिरे निहतान्रिपून् ॥ ९.४७.६१ ॥
તે દેવશ્રેષ્ઠ પાસેથી વરદાન પામીને પ્રસન્ન હૃદયવાળા મહાત્મા દેવોએ શત્રુઓને હણાયેલા માન્યા.
9.47.62
सर्वेषां भूतसङ्घानां हर्षान्नादः समुत्थितः ।
अपूरयत लोकांस्त्रीन्वरे दत्ते महात्मना ॥ ९.४७.६२ ॥
મહાત્માએ વરદાન આપ્યું ત્યારે સર્વ પ્રાણીસમૂહોના હર્ષથી એક નાદ ઊઠી ત્રણે લોકને ભરી દીધા.
9.47.63
स निर्ययौ महासेनो महत्या सेनया वृतः ।
वधाय युधि दैत्यानां रक्षार्थं च दिवोकसाम् ॥ ९.४७.६३ ॥
મહાસેન મોટા સૈન્યથી ઘેરાયેલા યુદ્ધમાં દૈત્યોનો વધ કરવા અને દિવૌકસોના રક્ષણ માટે નીકળ્યા.
9.47.64
व्यवसायो जयो धर्मः सिद्धिर्लक्ष्मीर्धृतिः स्मृतिः ।
महासेनस्य सैन्यानामग्रे जग्मुर्नराधिप ॥ ९.४७.६४ ॥
હે નરાધિપ! વ્યવસાય, જય, ધર્મ, સિદ્ધિ, લક્ષ્મી, ધૃતિ અને સ્મૃતિ મહાસેનના સૈન્યની આગળ ચાલ્યાં.
9.47.65
स तया भीमया देवः शुलमुद्गरहस्तया ।
ज्वलितालातधारिण्या चित्राभरणवर्मया ॥ ९.४७.६५ ॥
તે દેવ એ ભયંકર સ્ત્રી સાથે ગયા; તેના હાથમાં ત્રિશૂળ અને મુદ્ગર હતાં, તે સળગતી મશાલ ધારણ કરતી હતી અને વિચિત્ર આભૂષણ તથા કવચથી સજ્જ હતી.
9.47.66
गदामुसलनाराचशक्तितोमरहरतया ।
दृप्तसिंहनिनादिन्या विनद्य प्रययौ गुहः ॥ ९.४७.६६ ॥
ગદા, મુસળ, નારાચ, શક્તિ અને તોમર ધારણ કરનાર, ગર્વિત સિંહ જેવી ગર્જના કરતી તેની સાથે ગુહે ગર્જના કરતાં પ્રયાણ કર્યું.
9.47.67
तं दष्ट्वा सर्वदैतेया राक्षसा दानवास्तथा ।
व्यद्रवन्त दिशः सर्वा भयोद्विग्नाः समन्ततः ॥ ९.४७.६७ ॥
તેને જોઈને બધા દૈત્યો, રાક્ષસો અને દાનવો ભયથી વ્યાકુળ થઈને ચારે બાજુ બધી દિશાઓમાં ભાગી ગયા.
9.47.68
अभ्यद्रवन्त देवास्तान्विविधायुधपाणयः ।
दृष्ट्वा च स ततः क्रुद्धः स्कन्दस्तेजोबलान्वितः ॥ ९.४७.६८ ॥
વિવિધ આયુધો હાથમાં લઈને દેવો તેમના પર ધસી ગયા. ત્યારે તે જોઈને તેજ અને બળથી યુક્ત સ્કંદ ક્રોધે ભરાયા.
9.47.69
शक्त्यस्त्रं भगवान्भीमं पुनःपुनरवाकिरत् ।
आदधच्चात्मनस्तेजो हविषेद्ध इवानलः ॥ ९.४७.६९ ॥
ભગવાન (સ્કંદ) ભયંકરો પર વારંવાર શક્ત્યસ્ત્રની વર્ષા કરતા રહ્યા; પોતાના તેજને પ્રજ્વલિત કરતાં, હવિથી પ્રદીપ્ત અગ્નિ જેવા ચમક્યા.
9.47.70
अभ्यस्यमाने शक्त्यस्त्रे स्कन्देनामिततेजसा ।
उल्काज्वाला महाराज पपात वसुधातले ॥ ९.४७.७० ॥
હે મહારાજ! અમિત તેજસ્વી સ્કંદ દ્વારા શક્ત્યસ્ત્રનો વારંવાર પ્રયોગ થતો હતો ત્યારે ઉલ્કાની જ્વાળા પૃથ્વી પર પડી.
9.47.71
संहादयन्तश्च तथा निर्घाताश्चापतन्क्षिपौ ।
यथान्तकालसमये सुघोराः स्युस्तथा नृप ॥ ९.४७.७१ ॥
એ જ રીતે ગડગડાટ કરતી વીજળીઓ ઝડપથી પડવા લાગી; હે રાજન, પ્રલયકાળની જેમ તે અતિ ભયંકર બની.
9.47.72
क्षिप्ता ह्येका यदा शक्तिः सुघोराऽनलसूनुना ।
ततः कोट्यो विनिष्पेतुः शक्तीनां भरतर्षभ ॥ ९.४७.७२ ॥
અગ્નિપુત્રે એક ભયંકર શક્તિ ફેંકી ત્યારે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તેમાંથી કરોડો શક્તિઓ નીકળી પડી.
9.47.73
ततः प्रीतो महासेनो जघान भगवान्प्रभुः ।
दैत्येन्द्रं तारकं नाम महाबलपराक्रमम् ॥ ९.४७.७३ ॥
ત્યારે પ્રસન્ન થઈને ભગવાન પ્રભુ મહાસેને મહાબળ અને પરાક્રમી દૈત્યેન્દ્ર તારકને હણ્યો.
9.47.74
वृतं दैत्यायुतैर्वीरैर्बलिभिर्दशभिर्नृप ।
महिषं चाष्टभिः पद्मैर्वृतं सङ्ख्ये निजघ्निवान् ॥ ९.४७.७४ ॥
હે રાજન, દસ હજાર દૈત્યો અને બળવાન વીરોથી ઘેરાયેલા અને આઠ પદ્મ સેનાથી ઘેરાયેલા મહિષને તેમણે યુદ્ધમાં હણ્યો.
9.47.75
त्रिपादं चायुतशतैर्जघान दशभिर्वृतम् ।
हदोदरं निखर्वैश्च वृतं दशभिरीश्वरः ॥ ९.४७.७५ ॥
ત્રિપાદને, જે સેંકડો હજારોથી ઘેરાયેલો હતો, તેમણે હણ્યો; અને દસ નિખર્વ સેનાઓથી ઘેરાયેલા હદોદરને તે ઈશ્વરે હણ્યો.
9.47.76
जघानानुचरैः सार्धं विविधायुधपाणिभिः ।
तथाऽकुर्वन्त विपुलं नादं वध्यत्सु शत्रुषु ॥ ९.४७.७६ ॥
વિવિધ આયુધો હાથમાં લઈને તેમના અનુચરો સાથે તેમણે (શત્રુઓને) હણ્યા; અને હણાતા શત્રુઓ વચ્ચે તેમણે મોટો નાદ કર્યો.
9.47.77
कुमारानुचरा राजन्पूरयन्तो दिशो दश ।
ननृतुश्च ववल्गुश्च जहसुश्च मुदान्विताः ॥ ९.४७.७७ ॥
હે રાજન, કુમારના અનુચરો દસે દિશાઓ ભરીને આનંદથી નાચ્યા, કૂદ્યા અને હસ્યા.
9.47.78
शक्त्यस्त्रस्य तु राजेन्द्र ततोऽर्चिर्भिः समन्ततः ।
त्रैलोक्यं त्रासितं सर्वं जृम्भमाणाभिरेव च ॥ ९.४७.७८ ॥
હે રાજેન્દ્ર, ત્યારે શક્ત્યસ્ત્રની જ્વાળાઓથી ચારે બાજુ ફેલાઈને ત્રણે લોક સંપૂર્ણ ભયભીત થયા.
9.47.79
दग्धाः सहस्रशो दैत्या नादैः स्कन्दस्य चापरे ।
पताकयावधूताश्च हताः केचित्सुरद्विषः ॥ ९.४७.७९ ॥
સ્કંદના ગર્જનોથી હજારો દૈત્યો બળી ગયા; બીજા તેના ધ્વજથી હલાવાઈને માર્યા ગયા, કેટલાક દેવદ્રોહીઓ હણાયા.
9.47.80
केचिद्धण्टारवत्रस्ता निषेदुर्वसुधातले ।
केचित्प्रहरणैश्छिन्ना विनिष्पेतुर्गतायुषः ॥ ९.४७.८० ॥
કેટલાક ઘંટારવથી ત્રસ્ત થઈને ધરતી પર બેસી પડ્યા; કેટલાક શસ્ત્રોથી કપાઈને પ્રાણ ગુમાવી પડ્યા.
9.47.81
एवं सुरद्विषोऽनेकान्बलवानाततायिनः ।
जघान समरे वीरः कार्तिकेयो महाबलः ॥ ९.४७.८१ ॥
આ રીતે વીર મહાબલ કાર્તિકેયે યુદ્ધમાં દેવદ્રોહી અનેક આતતાયીઓને હણ્યા.
9.47.82
बाणो नामाथ दैतेयो बलेः पुत्रो महाबलः ।
क्रौञ्चं पर्वतमाश्रित्य देवसङ्घानबाधत ॥ ९.४७.८२ ॥
પછી બલિનો પુત્ર, મહાબલી દૈતેય બાણ નામે ક્રૌંચ પર્વતનો આશ્રય લઈ દેવગણોને પીડવા લાગ્યો.
9.47.83
तमभ्ययान्महासेनः सुरशत्रुमुदारधीः ।
स कार्तिकेयस्य भयात्क्रौञ्चं शरणमीयिवान् ॥ ९.४७.८३ ॥
મહાસેને તે દેવશત્રુ પર હુમલો કર્યો. તે ઉદારબુદ્ધિ કાર્તિકેયના ભયથી ક્રૌંચ પર્વતને શરણે ગયો.
9.47.84
ततः क्रौञ्चं महामन्युः क्रौञ्चनादनिनादितम् ।
शक्त्या बिभेद भगवान्कार्तिकेयोऽग्निदत्तया ॥ ९.४७.८४ ॥
ત્યારે મહાક્રોધી ભગવાન કાર્તિકેયે ક્રૌંચ પક્ષીઓના નાદથી ગાજતા ક્રૌંચ પર્વતને અગ્નિએ આપેલી શક્તિથી વીંધી નાખ્યો.
9.47.85
ससालस्कन्धशबलं त्रस्तवानरवारणम् ।
प्रोङ्कीनोद्धान्तविहगं विनिष्पतितपन्नगम् ॥ ९.४७.८५ ॥
સાલ વૃક્ષોના થડથી ચિત્રિત, ભયભીત વાનરો અને હાથીઓવાળો, વિખરાઈ ઊડતાં પંખીઓવાળો, સર્પો પડી ગયેલા એ પર્વત.
9.47.86
गोलाङ्गूलर्क्षसङ्घैश्च द्रवद्भिरनुनादितम् ।
कुरङ्गमविनिर्घोषनिनादितवनान्तरम् ॥ ९.४७.८६ ॥
ભાગતા ગોલાંગૂલ વાનરો અને રીંછોના ટોળાઓથી ગુંજતો, હરણો અને વન્ય પ્રાણીઓના અવાજથી વનની અંદર ગાજી ઊઠેલો.
9.47.87
विनिष्पतद्भिः शरभैः सिंहैश्च सहसा द्रुतैः ।
शोच्यामपि दशां प्राप्तो रराजेव सपर्वतः ॥ ९.४७.८७ ॥
અચાનક કૂદીને ભાગતા શરભો અને સિંહોથી, દયનીય દશાને પહોંચ્યા છતાં એ પર્વત જાણે શોભતો હતો.
9.47.88
विद्याधराः समुत्पेतुस्तस्य शृङ्गनिवासिनः ।
किन्नराश्च समुद्विग्नाः शक्तिपातरवोद्धताः ॥ ९.४७.८८ ॥
એ પર્વતના શિખરો પર વસતા વિદ્યાધરો ઉપર ઊડ્યા; કિન્નરો પણ ઉદ્વિગ્ન થઈને શક્તિ પડવાના અવાજથી ચમકી ઊઠ્યા.
9.47.89
ततो दैत्या विनिष्पेतुः शतशोऽथ सहस्रशः ।
प्रदीप्तात्पर्वतश्रेष्ठाद्विचित्राभरणस्रजः ॥ ९.४७.८९ ॥
ત્યારે સેંકડો અને હજારો દૈત્યો બળતા શ્રેષ્ઠ પર્વતમાંથી બહાર નીકળ્યા; તેઓ વિચિત્ર આભૂષણો અને માળાઓથી શણગારેલા હતા.
9.47.90
तान्निजघ्नुरतिक्रम्य कुमाराजुचरा मृधे ।
स चैव भगवान्क्रुद्धो दैत्येन्द्रस्य सुतं तदा ॥ ९.४७.९० ॥
કુમારના અનુચરોએ યુદ્ધમાં આગળ વધીને તેમને મારી નાખ્યા; ત્યારે ભગવાન ક્રોધે ભરાઈને દૈત્યેન્દ્રના પુત્રને...
9.47.91
सहानुजं जघानाशु वृत्रं देवपतिर्यथा ।
बिभेद क्रौञ्चं शक्त्या च पावकिः परवीरहा ॥ ९.४७.९१ ॥
દેવપતિએ વૃત્રને મારી નાખ્યો તેમ તેણે પોતાના નાના ભાઈ સાથે તેને તરત જ માર્યો; શત્રુવીરોનો સંહારક પાવકિએ શક્તિથી ક્રૌંચને વીંધ્યો.
9.47.92
बहुधा चैकधा चैव कृत्वाऽऽत्मानं महाबलः ।
शक्तिः क्षिप्ता रणे तस्य पाणिमेति पुनः पुनः ॥ ९.४७.९२ ॥
પોતાને અનેક રૂપે કે એક રૂપે બનાવનાર તે મહાબળવાનનો શક્તિ (ભાલો) યુદ્ધમાં ફેંકાય ત્યારે પણ વારંવાર તેના હાથમાં પાછો આવે છે.
9.47.93
एवम्प्रभावो भगवांस्ते भूयश्च पावकिः ।
शौर्याद्द्विगुणयोगेन तेजसा यशसा श्रिया ॥ ९.४७.९३ ॥
આવા પ્રભાવવાળા ભગવાન, તમારા પાવકિ (કાર્તિકેય) વધુમાં, શૌર્યથી, બમણા યોગથી, તેજથી, યશથી અને શ્રીથી (સંપન્ન છે).
9.47.94
क्रौञ्चस्ते विनिर्भिन्नो दैत्याश्च शतशो हताः ॥ ९.४७.९४ ॥
તારા વડે ક્રૌંચ વીંધાયો, અને સેંકડો દૈત્યો માર્યા ગયા.
9.47.95
ततः स भगवान्देवो निहत्य विबुधद्विषः ।
सभाज्यमानो विबुधैः परं हर्षमवाप ह ॥ ९.४७.९५ ॥
ત્યારે તે ભગવાન દેવે દેવોના શત્રુઓનો વધ કરી, દેવો દ્વારા સન્માનિત થઈ પરમ હર્ષ મેળવ્યો.
9.47.96
ततो दुन्दुभयो राजन्नेदुः शङ्खाश्च भारत ।
मुमुचुर्देवयोषाश्च पुष्पवर्षमनुत्तमम्।
योगिनामीश्वरं देवं शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.४७.९६ ॥
ત્યારે હે રાજન, હે ભારત, દુંદુભિઓ વાગી ઊઠી અને શંખો પણ ગુંજ્યા. દેવાંગનાઓએ યોગીઓના ઈશ્વર દેવ પર સેંકડો અને હજારો વાર અનુત્તમ પુષ્પવર્ષા કરી.
9.47.97
दिव्यगन्धमुपादाय ववौ पुण्यश्च मारुतः ।
गन्धर्वास्तुष्टुवुश्चैनं यज्वानश्च महर्षयः ॥ ९.४७.९७ ॥
દિવ્ય સુગંધ વહન કરીને પવિત્ર પવન વાયો. ગંધર્વો અને યજ્ઞ કરનારા મહર્ષિઓએ તેમની સ્તુતિ કરી.
9.47.98
केचिदनं व्यवस्यान्ति पितामहसुतं प्रभुम् ।
सनत्कुमारं सर्वेषां ब्रह्मयोनिं तमग्रजम् ॥ ९.४७.९८ ॥
કેટલાક તેમને પિતામહના પુત્ર, પ્રભુ સનત્કુમાર માને છે; તેઓ સર્વના બ્રહ્મયોનિ અને અગ્રજ છે.
9.47.99
केचिन्महेश्वरसुतं केचित्पुत्रं विभावसोः ।
उमायाः कृत्तिकानां च गङ्गायाश्च वदन्त्युत ॥ ९.४७.९९ ॥
કેટલાક તેમને મહેશ્વરના પુત્ર, કેટલાક વિભાવસુ (અગ્નિ)ના પુત્ર કહે છે; ઉમા, કૃત્તિકાઓ અને ગંગાના પુત્ર પણ કહે છે.
9.47.100
एकधा च द्विधा चैव चतुर्धा च महाबलम् ।
योगिनामीश्वरं देवं शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ९.४७.१०० ॥
એક, બે અને ચાર રૂપે પ્રગટ થતા મહાબલી, યોગીઓના ઈશ્વર દેવને સેંકડો અને હજારો વાર (નમન કરાયું).