મહાભારત · અધ્યાય 9.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.5.1
एवमुक्तस्ततो राजा गौतमेन तपस्विना ।
निःश्वस्य दीर्घमुष्णं च तूष्णीमासीद्विशाम्पते ॥ ९.५.१ ॥
તપસ્વી ગૌતમે આમ કહ્યા પછી રાજાએ લાંબો અને ગરમ નિસાસો નાખ્યો અને મૌન રહ્યા. હે પ્રજાપતિ!
9.5.2
ततो मुहूर्तं स ध्यात्वा तव पुत्रो महामनाः ।
कृपं शारद्वतं वाक्यमित्युवाच परन्तपः ॥ ९.५.२ ॥
પછી થોડી વાર વિચાર કરીને તમારા મહામનસ્વી પુત્રે શારદ્વત કૃપને આ વચન કહ્યું, હે શત્રુતાપક!
9.5.3
यत्किञ्चित्सुहृदा वाच्यं तत्सर्वं श्रावितो ह्यहम् ।
कृतं च भवता सर्वं प्राणान्सन्त्यज्य युध्यता ॥ ९.५.३ ॥
મિત્રે જે કહેવું જોઈએ તે બધું તમે મને સંભળાવ્યું છે. પ્રાણનો ત્યાગ કરીને યુદ્ધ કરતાં તમે બધું કર્યું છે.
9.5.4
गाहमानमनीकानि युध्यमानं महारथैः ।
पाण्डवैरतितेजोभिर्लोकस्त्वामनुदृष्टवान् ॥ ९.५.४ ॥
સેનાઓમાં પ્રવેશીને, મહારથીઓ સાથે યુદ્ધ કરતા, અતિ તેજસ્વી પાંડવો સાથે લડતા તમને જગતે જોયા છે.
9.5.5
सुहृदा यदिदं वाक्यं भवता श्रावितो ह्यहम् ।
न मां प्रीणाति तत्सर्वं मुमूर्षोरिव भेषजम् ॥ ९.५.५ ॥
મિત્ર તરીકે તમે મને સંભળાવેલી આ વાત મને ખુશ કરતી નથી, જેમ મરણાસન્નને દવા ગમતી નથી.
9.5.6
हेतुकारणसंयुक्तं हितं वचनमुत्तमम् ।
उच्यमानं महाबाहो न मे विप्राग्र्य रोचने ॥ ९.५.६ ॥
હે મહાબાહુ, હે વિપ્રશ્રેષ્ઠ! હેતુ અને કારણથી યુક્ત, હિતકારી અને ઉત્તમ વચન કહેવાય તો પણ તે મને રુચતું નથી.
9.5.7
राज्याद्विनिकृतोऽस्माभिः कथं सोस्मासु विश्वसेत् ॥ ९.५.७ ॥
જેને અમે રાજ્યથી વંચિત કર્યો, તે અમારા પર કેવી રીતે વિશ્વાસ કરશે?
9.5.8
अक्षद्यूते च नृपतिर्जितोऽस्माभिर्महाधनः ।
स कथं मम वाक्यानि श्रद्दध्याद्भूय एव तु ॥ ९.५.८ ॥
પાસાની રમતમાં અમે તે મહાધની રાજાને હરાવ્યો; તે ફરી મારા શબ્દો પર કેવી રીતે શ્રદ્ધા રાખશે?
9.5.9
तथा दूत्येन सम्प्राप्तः कृष्णः पार्थहिते रतः ।
प्रलब्धश्च हृषीकेशस्तच्च कर्माविचारितम्।
स च मे वचनं ब्रह्मन्कथमेवाभिमन्यते ॥ ९.५.९ ॥
એ જ રીતે દૂત બનીને આવેલા કૃષ્ણ, જે પાર્થના હિતમાં રત છે; હૃષીકેશ છેતરાયો; તે કર્મ પણ વિચાર્યા વિના કરાયું. હે બ્રહ્મન્, તે મારા વચનોને કેવી રીતે માન આપશે?
9.5.10
विललाप च यत्कृष्णा सभामध्ये समेयुषी ।
न तन्मर्षयते कृष्णो न राज्यहरणं तथा ॥ ९.५.१० ॥
સભાની મધ્યમાં ભેગી થઈને કૃષ્ણા (દ્રૌપદી) જે વિલાપ કરી, તે કૃષ્ણથી સહન થયો નહીં; તેમ રાજ્યહરણ પણ સહન થયું નહીં.
9.5.11
एकप्राणावुभौ कृष्णावन्योन्यमभिसंश्रितौ ।
पुरा यच्छ्रुतमेवासीदद्य पश्यामि तत्प्रभो ॥ ९.५.११ ॥
એક જ પ્રાણવાળા બંને કૃષ્ણો પરસ્પર આશ્રિત છે. હે પ્રભો, જે પહેલાં સંભળાતું હતું તે આજે હું જોઉં છું.
9.5.12
स्वस्रीयं निहतं दृष्ट्वा दुःखं स्वपिति केशवः ।
कृतागसो वयं तस्य हितं मे स कथं चरेत् ॥ ९.५.१२ ॥
ભાણેજને મરાયેલો જોઈને કેશવ દુઃખમાં ઊંઘે છે. અમે અપરાધી છીએ; તે મારું હિત કેવી રીતે કરશે?
9.5.13
अभिमन्योर्विनाशेन न शर्म लभतेऽर्जुनः ।
स कथं मद्धिते यत्नं प्रकरिष्यति याचितः ॥ ९.५.१३ ॥
અભિમન્યુના વિનાશથી અર્જુનને શાંતિ મળતી નથી. માગણી કરાય તોપણ તે મારા હિત માટે કેવી રીતે પ્રયત્ન કરશે?
9.5.14
मध्यमः पाण्डवस्तीक्ष्णो भीमसेनो महाबलः ।
प्रतिज्ञातं च तेनोग्रं भज्येतापि न सन्नमेत् ॥ ९.५.१४ ॥
મધ્યમ પાંડવ, તીક્ષ્ણ અને મહાબળવાન ભીમસેને લીધેલી ભયંકર પ્રતિજ્ઞા તૂટી શકે, પણ નમશે નહીં.
9.5.15
उभौ तौ बद्धनिस्त्रिंशावुभौ चाबद्धकङ्कटौ ।
कृतवैरावुभौ वीरौ यमावपि यमोपमौ ॥ ९.५.१५ ॥
બંને તલવાર બાંધીને છે, બંનેએ કવચ પહેર્યું નથી. વેર બાંધેલા એ બે વીર યમ જેવા છે.
9.5.16
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च कृतवैरौ मया सह ।
तौ कथं मद्धिते यत्नं कुर्यातां द्विजसत्तम ॥ ९.५.१६ ॥
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન અને શિખંડી, જેમણે મારી સાથે વેર બાંધ્યું છે — હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, તેઓ મારા હિત માટે કેવી રીતે પ્રયત્ન કરશે?
9.5.17
दुःशासनेन यत्कृष्णा एकवस्त्रा रजस्वला ।
परिक्लिष्टा सभामध्ये सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ ९.५.१७ ॥
દુઃશાસને જે કર્યું — એક જ વસ્ત્રમાં, રજસ્વલા કૃષ્ણાને, સભાની વચ્ચે, સૌ જોતા હતા ત્યારે પીડિત કરી.
9.5.18
कथा विवसनां दीनां स्मरन्त्यद्यापि पाण्डवाः ।
न निवारयितुं शक्याः सङ्ग्रामत्ते परन्तपाः ॥ ९.५.१८ ॥
વસ્ત્રહીન અને દીન બનેલી તે કથા પાંડવો આજે પણ સ્મરે છે. હે શત્રુતાપક, યુદ્ધમાં તેમને રોકી શકાશે નહીં.
9.5.19
यदा च द्रौपदी क्लिष्टा मद्विनाशाय दुःखिता ।
उग्रं तेपे तपः कृष्णा भर्तॄणामर्थसिद्धये।
स्थण्डिले नित्यदा शेते यावद्वैरस्य यातनम् ॥ ९.५.१९ ॥
જ્યારે દ્રૌપદી ક્લેશ પામી, મારા વિનાશ માટે દુઃખી થઈ, ત્યારે કૃષ્ણાએ પતિઓના કાર્યસિદ્ધિ માટે ઉગ્ર તપ કર્યું. વેરનો બદલો પૂરો થાય ત્યાં સુધી તે સદા ઉઘાડી ભૂમિ પર સૂતી.
9.5.20
निक्षिप्य मानं दर्पं च वासुदेवसहोदरा ।
कृष्णायाः प्रेष्यवद्भूत्वा शुश्रूषां कुरुते सदा ॥ ९.५.२० ॥
માન અને અભિમાન ત્યજીને, વાસુદેવની બહેન સદા કૃષ્ણાની દાસીની જેમ તેની સેવા કરે છે.
9.5.21
इति सर्वं समुन्नद्धं न निर्वाति कथञ्चन ।
अभिमन्योर्विनाशेन स सन्धेयः कथं मया ॥ ९.५.२१ ॥
આમ બધું અભિમાનથી ફૂલેલું છે, કોઈ રીતે તે શાંત થતું નથી. અભિમન્યુના વિનાશથી હું તેની સાથે સંધિ કેવી રીતે કરું?
9.5.22
कथं च राजा भुक्त्वेमां पृथिवीं सागराम्बराम् ।
पाण्डवानां प्रसादेन भोक्ष्ये राज्यमहं कथम् ॥ ९.५.२२ ॥
સાગરરૂપી વસ્ત્ર પહેરેલી આ પૃથ્વીને રાજા થઈને હું કેવી રીતે ભોગવું? પાંડવોની કૃપાથી હું રાજ્ય કેવી રીતે ભોગવીશ?
9.5.23
उपर्युपरि राज्ञां वै ज्वलित्वा भास्करो यथा ।
युधिष्ठिरं कथं पञ्चादनुयास्यामि दासवत् ॥ ९.५.२३ ॥
રાજાઓ ઉપર સૂર્ય જેમ ઝળહળે છે, તેમ હું યુધિષ્ઠિરની પાછળ દાસની જેમ કેવી રીતે અનુસરું?
9.5.24
कथं भुक्त्वा स्वयं भोगान्दत्त्वा दायांश्च पुष्कलान् ।
कृपणं वर्तयिष्यामि कृपणैः सह जीविकाम् ॥ ९.५.२४ ॥
પોતે ભોગો ભોગવીને અને ભરપૂર ભાગ આપીને પણ દીન થઈને દીનો સાથે હું જીવન કેવી રીતે ગુજારું?
9.5.25
नाभ्यसूयामि ते वाक्यमुक्तं स्निग्धं हितं त्वया ॥ ९.५.२५ ॥
તમે કહેલા સ્નેહભર્યા અને હિતકારી વચનોનો હું અસ્વીકાર કરતો નથી.
9.5.26
न तु सन्धिमहं मन्ये प्राप्तकालं कथञ्चन ।
सुनीतमनुपश्यामि सुयुद्धेन परन्तप ॥ ९.५.२६ ॥
હે પરંતપ! કોઈ પણ રીતે હમણાં સંધિ યોગ્ય સમય છે એમ હું માનતો નથી; ઉત્તમ યુદ્ધથી જ હું યોગ્ય નીતિ જોઉં છું.
9.5.27
नायं क्लीबायितुं कालः संयोद्धुं काल एव नः ॥ ९.५.२७ ॥
આ કાયરતા બતાવવાનો સમય નથી; આપણા માટે તો આ યુદ્ધ કરવાનો જ સમય છે.
9.5.28
इष्टं मे बहुभिर्यज्ञैर्दत्ता विप्रेषु दक्षिणाः ।
प्राप्ताः कामाः श्रुता वेदाः शत्रूणां मूर्ध्निं च स्थितम् ॥ ९.५.२८ ॥
મેં ઘણા યજ્ઞોથી યજન કર્યું; બ્રાહ્મણોને દક્ષિણા આપી; મારી કામનાઓ પૂર્ણ થઈ; વેદો સાંભળ્યા; અને શત્રુઓનું માથું મારા પગ નીચે સ્થિત છે.
9.5.29
भृत्या मे सुभृतास्तात दीनश्चाभ्यृद्भृतो जनः ।
नोत्सहेऽद्य द्विजश्रेष्ठ पाण्डवान्वक्तुमीदृशम् ॥ ९.५.२९ ॥
હે તાત! મારા સેવકો સારી રીતે પોષાયેલા છે, અને દીનજનો પણ પાલન પામેલા છે; હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ! આજે પાંડવોને આવું કહેવાનું સાહસ મારામાં નથી.
9.5.30
जितानि परराष्ट्राणि स्वराष्ट्रमनुपालितम् ।
भुक्ताश्च विविधा भोगास्त्रिवर्गः सेवितो मया ॥ ९.५.३० ॥
મેં પરરાષ્ટ્રો જીત્યાં, સ્વરાષ્ટ્રનું સારી રીતે પાલન કર્યું, વિવિધ ભોગો ભોગવ્યા, અને ત્રિવર્ગનું સેવન કર્યું છે.