महाभारत · अध्याय 9.50
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.50.1
इन्द्रतीर्थं ततो गत्वा यदूनां प्रवरो बली ।
विप्रेभ्यो धनरत्नानि ददौ स्नात्वा यथाविधि ॥ ९.५०.१ ॥
नंतर इंद्रतीर्थाला जाऊन यादवांमध्ये श्रेष्ठ, बलवान (बलराम) यथाविधी स्नान करून ब्राह्मणांना धनरत्ने दिली.
9.50.2
तत्र ह्यमरराजो वै ईजे क्रतुशतेन ह ।
बृहस्पतेश्च देवेशः प्रददौ विपुलं धनम् ॥ ९.५०.२ ॥
तेथे देवराज इंद्राने शंभर यज्ञांनी यजन केले; देवेश्वराने बृहस्पतीला विपुल धन दिले.
9.50.3
अनर्गलान्सजारूथ्यान्सर्वान्विविधदक्षिणान् ।
आजहर क्रतूंस्तत्र यथोक्तं वेदपारगैः ॥ ९.५०.३ ॥
तेथे वेदपारंगतांनी सांगितल्याप्रमाणे, अडथळ्याविना, सहाय्यक पुरोहितांसह, विविध दक्षिणांसह सर्व यज्ञ केले.
9.50.4
तान्क्रतून्भरतश्रेष्ठ शतकृत्वो महाद्युतिः ।
पूरयामास विधिवत्ततः ख्यातः शतक्रतुः ॥ ९.५०.४ ॥
हे भरतश्रेष्ठा! त्या महातेजस्वीने ते यज्ञ शंभर वेळा यथाविधी पूर्ण केले; म्हणूनच तो 'शतक्रतु' म्हणून प्रसिद्ध झाला.
9.50.5
तस्य नाम्ना तु तत्तीर्थं शिवं पुण्यं सनातनम् ।
इन्द्रतीर्थमिति ख्यातं सर्वपापप्रमोचनम् ॥ ९.५०.५ ॥
त्याच्या नावाने ते तीर्थ — शिव, पुण्य आणि सनातन — 'इंद्रतीर्थ' या नावाने प्रसिद्ध झाले; ते सर्व पापांपासून मुक्ती देणारे आहे.
9.50.6
उपस्पृश्य च तत्रापि विधिवन्मुसलायुधः ।
ब्राह्मणान्पूजयित्वा च पानाच्छादुनभोजनैः ॥ ९.५०.६ ॥
तेथेही मुसलायुध (बलराम) यथाविधी आचमन करून पेय, वस्त्र आणि भोजनाने ब्राह्मणांचा सत्कार केला.
9.50.7
शुभं तीर्थवरं तस्माद्रामतीर्थं जगाम ह ।
यत्र रामो महाभागो भार्गवः सुमहातपाः ॥ ९.५०.७ ॥
तेथून तो शुभ श्रेष्ठ तीर्थ, रामतीर्थाला गेला, जिथे महाभाग भार्गव राम, अतिमहान तपस्वी होता.
9.50.8
असकृत्पृथिवीं कृत्वा हतक्षत्रियपुङ्गवाम् ।
उपाध्यायं पुरस्कृत्य काश्यपं मुनिसत्तमम् ॥ ९.५०.८ ॥
वारंवार पृथ्वी श्रेष्ठ क्षत्रियांपासून रहित केल्यानंतर, उपाध्याय श्रेष्ठ मुनी काश्यपांना पुढे करून.
9.50.9
अयजद्वाजपेयेन सोऽश्वमेधशतेन च ।
प्रददौ दक्षिणार्थं च पृथिवीं सागराम्बराम् ॥ ९.५०.९ ॥
त्यांनी वाजपेय आणि शंभर अश्वमेध यज्ञ केले, आणि दक्षिणा म्हणून सागर हेच वस्त्र असलेली पृथ्वी दान केली.
9.50.10
रामो दत्त्वा धनं तत्र द्विजेभ्यो जनमेजय ।
उपस्पृश्य यथान्यायं पूजयित्वा तथा द्विजान् ॥ ९.५०.१० ॥
हे जनमेजया, रामाने तेथे ब्राह्मणांना धन दिले. मग यथाविधी आचमन करून त्याने ब्राह्मणांचा सन्मान केला.
9.50.11
पुण्यतीर्थे शुभे देशे वसु दत्त्वा हलायुधः ।
मुनींश्चैवाभिवाद्याथ यमुनातीर्थमागमत्।
यत्रानयामास तदा राजसूयमपाम्पतिः ॥ ९.५०.११ ॥
पुण्य तीर्थ आणि शुभ देशात धन देऊन, हलायुध (बलराम) मुनींना अभिवादन करून यमुना तीर्थाला आला. जिथे जलाधिपती (वरुण) याने राजसूय यज्ञ करविला होता.
9.50.12
दितेः सुतान्महाभागो वरुणो वै सितप्रभः ।
यत्र निर्जित्य सङ्ग्रामे मानुषान्दानवांस्तथा।
गन्धर्वान्राक्षसांश्चैव वरुणः परवीरहा ॥ ९.५०.१२ ॥
दितीच्या पुत्रांना, मानवांना, दानवांना, गंधर्वांना आणि राक्षसांना युद्धात जिंकून, श्वेत तेजस्वी महाभाग वरुण तेथे होता; शत्रुवीरांचा संहारक वरुण तोच.
9.50.13
तस्मिन्क्रतुवरे वृत्ते सङ्ग्रामः समजायत ।
देवानां दानवानां च त्रैलोक्यस्य भयावहः ॥ ९.५०.१३ ॥
तो श्रेष्ठ यज्ञ पूर्ण झाल्यावर देव आणि दानव यांच्यात त्रैलोक्याला भय वाटेल असे युद्ध झाले.
9.50.14
राजसूये क्रतुश्रेष्ठे निवृत्ते जनमेजय ।
जायते सुमहाघोरः संक्षयः क्षत्रियान्प्रति ॥ ९.५०.१४ ॥
हे जनमेजया, यज्ञांमध्ये श्रेष्ठ असलेला राजसूय संपल्यावर क्षत्रियांवर अत्यंत भयानक विनाश ओढवतो.
9.50.15
हलायुधस्तदा रामस्तस्मिंस्तीर्थवरे शुभे ।
तत्रस्नात्वा च दत्त्वा च द्विजेभ्यो वसु माधवः ॥ ९.५०.१५ ॥
तेव्हा हलायुध राम त्या शुभ श्रेष्ठ तीर्थात स्नान करून ब्राह्मणांना धन दान करता झाला, माधवानेही तसेच केले.
9.50.16
वनमाली ततो हृष्टः स्तूयमानो द्विजातिभिः ।
तस्मादादित्यतीर्थं च जगाम कमलेक्षणः ॥ ९.५०.१६ ॥
मग वनमाली कमलनयन आनंदाने, द्विजांनी स्तुती केलेला, तेथून आदित्यतीर्थाकडे गेला.
9.50.17
यत्रेष्ट्वा भगवाञ्ज्योतिर्भास्करो राजसत्तम ।
ज्योतिषामाधिपत्यं च प्रभावं चाभ्यपद्यत ॥ ९.५०.१७ ॥
हे राजश्रेष्ठा, तेथे यज्ञ करून भगवान भास्कराने ज्योतींचे आधिपत्य आणि प्रभाव प्राप्त केला.
9.50.18
तस्या नद्यास्तु तीरे वै सर्वे देवाः सवासवाः ।
विश्वेदेवाः समरुतो गन्धर्वाप्सरसश्च ह ॥ ९.५०.१८ ॥
त्या नदीच्या तीरावर इंद्रासह सर्व देव, मरुतांसह विश्वेदेव, तसेच गंधर्व आणि अप्सरा होत्या.
9.50.19
द्वैपायनः शुकश्चैव कृष्णश्च मधुसूदनः ।
यक्षाश्च राक्षसाश्चैव पिशाचाश्च विशाम्पते ॥ ९.५०.१९ ॥
द्वैपायन, शुक, कृष्ण, मधुसूदन, यक्ष, राक्षस आणि पिशाचही, हे प्रजापते!
9.50.20
एते चान्ये च बहवो योगसिद्धाः सहस्रशः ।
तस्मिंस्तीर्थे सरस्वत्याः शिवे पुण्ये परन्तप ॥ ९.५०.२० ॥
हे आणि इतर अनेक, हजारो योगसिद्ध, त्या सरस्वतीच्या शिव आणि पुण्य तीर्थावर होते, हे परंतपा!
9.50.21
तत्र हत्वा पुरा विष्णुरसुरौ मधुकैटभौ ।
आप्लुत्य भरतश्रेष्ठ तीर्थप्रवर उत्तमे ॥ ९.५०.२१ ॥
पूर्वी तेथे विष्णूने मधु आणि कैटभ या दोन असुरांचा वध करून, हे भरतश्रेष्ठा, तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ अशा उत्तम तीर्थात स्नान केले.
9.50.22
द्वैपायनश्च धर्मात्मा तत्रैवाप्लुत्य भारत ।
सम्प्राप्तः परमं योगं सिद्धिं च परमां गतः ॥ ९.५०.२२ ॥
धर्मात्मा द्वैपायनही तेथेच स्नान करून, हे भारता, परम योग प्राप्त करून परम सिद्धीस पोहोचले.
9.50.23
असितो देवलश्चैव तस्मिन्नेव महातपाः ।
परमं योगमास्थाय ऋषिर्योगमवाप्तवान् ॥ ९.५०.२३ ॥
असित आणि देवलही त्याच ठिकाणी, महातपस्वी असा तो ऋषी, परम योगाचा आश्रय घेऊन योग प्राप्त करता झाला.