మహాభారతం · అధ్యాయం 9.57
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.57.1
ततो वाग्युद्धमभवत्तुमुलं जनमेजय ।
यत्र दुःखान्वितो राजा धृतराष्ट्रोऽब्रवीदिदम् ॥ ९.५७.१ ॥
ఓ జనమేజయా, అప్పుడు ఘోరమైన మాటల యుద్ధం జరిగింది; అక్కడ దుఃఖంతో నిండిన రాజు ధృతరాష్ట్రుడు ఇలా అన్నాడు.
9.57.2
धिगस्तु खलु मानुष्यं यस्य निष्ठेयमीदृशी ।
एकादशचमूभर्ता यत्र पुत्रो ममानघ ॥ ९.५७.२ ॥
మానవ జన్మకు ధిక్కారం; దాని ముగింపు ఇలా ఉంది — పదకొండు సేనలకు అధిపతి అయిన నా కుమారుడు ఇక్కడ ఉన్నాడు, ఓ నిర్దోషీ.
9.57.3
आज्ञाप्य सर्वान्नृपतीन्भुक्त्वा चेमां वसुन्धराम् ।
गदामादाय चैकाकी पदातिः प्रस्थितो रणम् ॥ ९.५७.३ ॥
అన్ని రాజులకు ఆజ్ఞాపించి, ఈ భూమిని అనుభవించి, గదను పట్టుకుని ఒంటరిగా, కాలినడకన యుద్ధానికి బయలుదేరాడు.
9.57.4
भूत्वा हि जगतो नाथो ह्यनाथ इव मे सुतः ।
गदामुद्यम्य यो याति किमन्यद्भागधेयतः ॥ ९.५७.४ ॥
ప్రపంచానికి ప్రభువై ఉండీ నా కుమారుడు అనాథలా అయ్యాడు; గదను ఎత్తి అతడు వెళ్తున్నాడు — ఇది విధి కాకపోతే మరేమిటి?
9.57.5
अहो दुःखं महत्प्राप्तं पुत्रेण मम स़ञ्जय ।
एवमुक्त्वा स दुःखार्तो विरराम जनाधिपः ॥ ९.५७.५ ॥
అయ్యో! నా కుమారుని వల్ల నాకు గొప్ప దుఃఖం కలిగింది, సంజయా. ఇలా చెప్పి దుఃఖంతో బాధపడిన ఆ రాజు మౌనం వహించాడు.
9.57.6
स मेघनिनदो हर्षान्निनदन्निव गोवृषः ।
आजुहाव तदा पार्थं युद्धाय युधि वीर्यवान् ॥ ९.५७.६ ॥
అతడు మేఘగర్జనలా గర్జిస్తూ, ఆనందంతో ఎద్దులా అరుస్తూ, అప్పుడు యుద్ధంలో పరాక్రమవంతుడై పార్థుని యుద్ధానికి పిలిచాడు.
9.57.7
भीममाह्वयमाने तु कुरुराजे महात्मनि ।
प्रादुरासन्सुघोराणि रूपाणि विविधान्युत ॥ ९.५७.७ ॥
మహాత్ముడైన కురురాజు భీముణ్ని సవాలు చేస్తుండగా, అనేక విధాల అతి భయంకర సూచనలు ప్రత్యక్షమయ్యాయి.
9.57.8
ववुर्वाताः सनिर्घाताः पांसुवर्षं पपात च ।
बभूवुश्च दिशः सर्वास्तिमिरेण समावृताः ॥ ९.५७.८ ॥
ఉరుముల శబ్దంతో గాలులు వీచాయి, ధూళివర్షం కురిసింది, అన్ని దిక్కులూ చీకటితో కప్పబడ్డాయి.
9.57.9
महास्वनाः सुनिर्वातास्तुमुला रोमहर्षणाः ।
पेतुस्तथोल्काः शतशः स्फोटयन्त्यो नभस्तलात् ॥ ९.५७.९ ॥
ఘోర శబ్దాలతో, ఆకస్మిక నిశ్శబ్దంతో, కల్లోలంగా, ఒళ్ళు గగుర్పొడిచేలా వందలాది ఉల్కలు ఆకాశం నుంచి పగులుతూ రాలిపడ్డాయి.
9.57.10
राहुश्चाग्रसदादित्यमपर्वणि विशाम्पते ।
चकम्पे च महाकम्पं पृथिवी सवनद्रुमा ॥ ९.५७.१० ॥
ఓ ప్రభూ! అకాలంలో రాహువు సూర్యుణ్ని మ్రింగివేశాడు; అడవులు, చెట్లతో సహా భూమి మహా కంపనంతో వణికింది.
9.57.11
रूक्षाश्च वाताः प्रववुर्नीचैः शर्करकर्षिणः ।
गिरीणां शिखराण्येव न्यपतन्त महीतले ॥ ९.५७.११ ॥
కఠినమైన గాలులు నేలకు దగ్గరగా వీచాయి, రాళ్లను ఈడ్చుకుంటూ; పర్వతాల శిఖరాలే నేలపై కూలిపోయాయి.
9.57.12
मृगा बहुविधाकाराः सम्पतन्ति दीशो दश ।
दीप्ताः शिवाश्चाप्यनदन्घोररूपाः सुदारुणाः ॥ ९.५७.१२ ॥
అనేక రూపాలున్న జంతువులు పది దిక్కులకూ పరుగులు తీశాయి; మండుతున్న, ఘోర రూపం గల, అత్యంత భయంకర నక్కలు కూతలు పెట్టాయి.
9.57.13
निर्घाताश्च महाघोरा बभूवू रोमहर्षणाः ।
दीप्तायां दिशि राजेन्द्र मृगाश्चाशुभवादिनः ॥ ९.५७.१३ ॥
ఓ రాజేంద్రా, ప్రకాశించే దిశలో అతి భయంకరమైన పిడుగుపాట్లు, వెంట్రుకలు నిక్కబొడుచుకునే ఘోరాలు సంభవించాయి; మృగాలు అశుభ ధ్వనులు చేశాయి.
9.57.14
उदपानगताश्चापो व्यवर्धन्त समन्ततः ।
अशरीरा महानादाः श्रूयन्ते स्म भयानकाः ॥ ९.५७.१४ ॥
బావులలోని నీరు నలువైపులా పొంగింది; శరీరం లేని, భయంకరమైన గొప్ప ధ్వనులు వినిపించాయి.
9.57.15
एवमादीनि दृष्ट्वा स निमित्तानि वृकोदरः ।
उवाच भ्रातरं ज्येष्ठं धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ ९.५७.१५ ॥
ఇలాంటి శకునాలను చూసి వృకోదరుడు (భీముడు) తన అన్న ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరునితో ఇలా అన్నాడు.
9.57.16
एष शक्यो मया जेतुं मन्दात्मा च सुयोधनः ॥ ९.५७.१६ ॥
ఈ మందబుద్ధి సుయోధనుడిని నేను జయించగలను.
9.57.17
अद्य क्रोधं विमोक्ष्यामि निगूढं हृदयेशयम् ।
सुयोधने कौरवेन्द्रे खाण्डवेऽग्निमिवार्जुनः ॥ ९.५७.१७ ॥
ఈ రోజు నా హృదయంలో దాగిన కోపాన్ని, కౌరవేంద్రుడు సుయోధనుడిపై విడుస్తాను; ఖాండవంలో అర్జునుడు అగ్నిని విడిచినట్లు.
9.57.18
शल्यमद्योद्धरिष्यामि तव पाण्डव हृच्छयम् ।
निहत्य गदया पापमिमं कुरुकुलान्तकम् ॥ ९.५७.१८ ॥
ఓ పాండవా, నేడు నీ హృదయంలో గుచ్చుకున్న ముల్లును నేను పీకివేస్తాను; గదతో ఈ పాపిని, కురుకుల వినాశకుడిని చంపి.
9.57.19
अद्य कीर्तिमयीं मालां प्रतिमोक्ष्याम्यहं त्वयि ।
हत्वेमं पापकर्माणं गदया रणमूर्धनि ॥ ९.५७.१९ ॥
ఈ రోజు నేను నీపై కీర్తిమయమైన మాలను వేస్తాను; ఈ పాపకర్ముడిని గదతో చంపి, రణముఖంలో.
9.57.20
अद्योरुगदया राजन्भेत्ताऽस्मि समरेऽनया ।
नायं प्रवेष्टा नगरं पुनर्वारणसाह्वयम् ॥ ९.५७.२० ॥
రాజా, ఈ రోజు ఈ ఊరుగదతో యుద్ధంలో అతడిని ఛేదిస్తాను; అతడు మళ్లీ వారణావతమనే నగరంలో ప్రవేశించడు.
9.57.21
सर्पोत्सर्गस्य शयने विषदानस्य भोजने ।
प्रमाणकोट्यां पातस्य दाहस्य जतुवेश्मनि ॥ ९.५७.२१ ॥
పడకలో పాములను విడిచిపెట్టడంలో, భోజనంలో విషం ఇవ్వడంలో, లోతైన గొయ్యిలో పడవేయడంలో, లక్కయింట్లో దహింపజేయడంలో.
9.57.22
सभायामवहासस्य सर्वस्वहरणस्य च ।
वर्षमज्ञातवासस्य वनवासस्य चानघ ॥ ९.५७.२२ ॥
సభలో అవహేళన, సర్వస్వాపహరణం, ఒక సంవత్సరం అజ్ఞాతవాసం, వనవాసం (చేసిన అపరాధాలకు), ఓ నిర్మలుడా.
9.57.23
अद्यान्तमेषां दुःखानां गन्ताऽहं भरतर्षभ ।
एकाह्ना विनिहत्येमं भविष्याम्यात्मनोऽनृणः ॥ ९.५७.२३ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ఈ రోజు ఈ దుఃఖాలకు అంతాన్ని పొందుతాను; ఒక్క రోజులోనే ఇతడిని చంపి నేను నా ఋణం నుండి విముక్తుడనవుతాను.
9.57.24
अद्यायुर्धार्तराष्ट्रस्य दुर्मतेरकृतात्मनः ।
समाप्तं भरतश्रेष्ठ मातापित्रोश्च दर्शनम् ॥ ९.५७.२४ ॥
భరతశ్రేష్ఠా, ఈ రోజు దుర్బుద్ధి, అకృతాత్ముడైన ధృతరాష్ట్రపుత్రుని ఆయువు ముగిసింది; తల్లిదండ్రులకు అతడి దర్శనమూ ముగిసింది.
9.57.25
अद्य सौख्यं तु राजेन्द्र कुरुराजस्य दुर्मतेः ।
समाप्तं च महाराज नारीणां दर्शनं पुनः ॥ ९.५७.२५ ॥
ఓ రాజేంద్రా, నేడు కురురాజు దుర్మతి (దుర్యోధనుడు) సుఖం అంతమైంది; ఓ మహారాజా, మరలా స్త్రీల దర్శనమూ ముగిసింది.
9.57.26
अद्यायं कुरुराजस्य शन्तनोः कुलपांसनः ।
प्राणाञ्श्रियं च राज्यं च त्यक्त्वा शेष्यति भूतले ॥ ९.५७.२६ ॥
నేడు శంతనుని వంశాన్ని కలంకితం చేసిన ఈ కురురాజు ప్రాణాలు, శ్రీ, రాజ్యం త్యజించి భూమిపై పడి ఉంటాడు.
9.57.27
राजा च धृतराष्ट्रोऽद्य श्रुत्वा पुत्रं निपातितम् ।
स्मरिष्यत्यशुभं कर्म यत्तच्छकुनिबुद्धिजम् ॥ ९.५७.२७ ॥
నేడు రాజు ధృతరాష్ట్రుడు కుమారుడు పడగొట్టబడ్డాడని విని, శకుని బుద్ధివల్ల పుట్టిన ఆ అశుభ కర్మను స్మరిస్తాడు.
9.57.28
इत्युक्त्वा राजशार्दूल गदामादाय वीर्यवान् ।
अभ्यतिष्ठत युद्धाय शक्रो वृत्रमिवाह्वयन् ॥ ९.५७.२८ ॥
ఓ రాజశార్దూలా, ఇలా చెప్పి పరాక్రమశాలి గదను పట్టుకొని, ఇంద్రుడు వృత్రుని సవాలు చేసినట్లు యుద్ధానికి నిలిచాడు.
9.57.29
तमुद्यतगदं दृष्ट्वा कैलासमिव शृङ्गिणम् ।
भीमसेनः पुनः क्रुद्धो दुर्योधनमुवाच ह ॥ ९.५७.२९ ॥
గదను ఎత్తి శిఖరాలు గల కైలాసపర్వతంలా ఉన్న అతన్ని చూసి, భీమసేనుడు మళ్లీ కోపంతో దుర్యోధనునితో మాట్లాడాడు.
9.57.30
राज्ञश्च धृतराष्ट्रस्य तथा त्वमपि चात्मनः ।
स्मर तद्दुष्कृतं कर्म यद्वृत्तं वारणावते ॥ ९.५७.३० ॥
రాజు ధృతరాష్ట్రునికి, నీకూ కూడా వారణావతంలో జరిగిన ఆ దుష్కర్మను స్మరించు.
9.57.31
द्रौपदी च परिक्लिष्टा सभामध्ये रजस्वला ।
द्यूते च वञ्चितो राजा यत्त्वया सौबलेन च ॥ ९.५७.३१ ॥
సభ మధ్యలో రజస్వలైన ద్రౌపది ఎంతో బాధపెట్టబడింది; జూదంలో రాజు మోసగించబడ్డాడు — అది నీచేత, సౌబలుని చేత జరిగింది.
9.57.32
वने दुःखं च यत्प्राप्तमस्माभिस्त्वत्कृतं महत् ।
विराटनगरे चैव योन्यन्तरगतैरिव।
तत्सर्वं पातयाम्यद्य दिष्ट्या दृष्टोऽसि दुर्मते ॥ ९.५७.३२ ॥
అడవిలో మేము అనుభవించిన గొప్ప కష్టం — నీ వల్లనే జరిగింది — విరాట నగరంలోనూ, వేరే రూపాల్లో దాగినవారిలా; వాటన్నిటినీ ఈ రోజు నేను పడగొడతాను; అదృష్టవశాత్తు నువ్వు కనిపించావు, దుర్మతీ.
9.57.33
त्वत्कृतेऽसौ हतः शेते शरतल्पे पितामहः ।
गाङ्गेयो रथिनां श्रेष्ठो रथिना याज्ञसेनिना ॥ ९.५७.३३ ॥
నీ వల్ల అతడు చంపబడి బాణాల శయ్యపై పడి ఉన్నాడు — పితామహుడు, గంగాపుత్రుడు, రథికులలో శ్రేష్ఠుడు; రథికుడైన యాజ్ఞసేని చేత హతుడయ్యాడు.
9.57.34
हतो द्रोणश्च कर्णश्च तथा शल्यः प्रतापवान् ।
वैराग्नेरादिकर्तासौ शकुनिः सौबलो हतः ॥ ९.५७.३४ ॥
ద్రోణుడు హతుడయ్యాడు, కర్ణుడు హతుడయ్యాడు, అలాగే ప్రతాపవంతుడైన శల్యుడు కూడా; వైరాగ్నికి ఆదికర్తయైన సౌబలుడు శకుని హతుడయ్యాడు.
9.57.35
प्रातिकामी तथा पापो द्रौपद्याः क्लेशकृद्धतः ।
भ्रातरस्ते हताः सर्वे शूरा विक्रान्तयोधिनः ॥ ९.५७.३५ ॥
ప్రాతికామి, పాపి, ద్రౌపదికి బాధ కలిగించినవాడు హతుడయ్యాడు; నీ సోదరులు, శూరులు, పరాక్రమ యోధులు అందరూ హతులయ్యారు.
9.57.36
एते चान्ये च बहवो निहतास्त्वत्कृते नृपाः ।
त्वामद्य निहनिष्यामि गदया नात्र संशयः ॥ ९.५७.३६ ॥
వీరు, ఇతర అనేకమంది రాజులు నీ కారణంగా హతులయ్యారు; ఈ రోజు నిన్ను నేను గదతో చంపుతాను — ఇందులో సందేహం లేదు.
9.57.37
इत्येवमुच्चै राजानं भाषमाणं वृकोदरम् ।
उवाच गतभी राजन्पुत्रस्ते सत्यविक्रमः ॥ ९.५७.३७ ॥
ఇలా ఎలుగెత్తి మాట్లాడుతున్న వృకోదరునితో, భయమెరుగని, సత్యపరాక్రమం గల మీ కుమారుడు ఇలా అన్నాడు, ఓ రాజా.
9.57.38
किं कत्थनेन बहुना युध्यस्वेह वृकोदर ।
अद्य तेऽहं विनेष्यामि युद्धश्रद्धां कुलाधम ॥ ९.५७.३८ ॥
ఎక్కువగా గొప్పలు చెప్పడం వల్ల ఏమిటి? ఓ వృకోదరా, ఇక్కడే యుద్ధం చెయ్యి. ఈ రోజు నీ యుద్ధోత్సాహాన్ని నేను అణచివేస్తాను, కులాధమా.
9.57.39
इति दुर्यार्धेनोऽक्षुद्रस्त्वया क्षुद्रबलेन वै ।
शक्यस्रासयितुं वाचा न चान्यः प्राकृतो यथा ॥ ९.५७.३९ ॥
ఇలా, అల్పబలుడవైన నీవు, సామాన్యునిలా కాని ఆ గొప్పవానిని మాటలతో భయపెట్టగలవా.
9.57.40
चिरकालेप्सितं दिष्ट्या हृदयस्थमिदं मम ।
त्वया सह गदायुद्धं त्रिदशैरुपपादितम् ॥ ९.५७.४० ॥
చాలాకాలంగా నా హృదయంలో ఉన్న కోరిక, నీతో గదాయుద్ధం, దేవతలచే అదృష్టవశాత్తు ఏర్పాటు చేయబడింది.
9.57.41
किं वाचा बहुनोक्तेन कत्थितेन च दुर्मते ।
वाणी सङ्कोच्यतामेषा कर्मणा मा चिरं कृथाः ॥ ९.५७.४१ ॥
ఎంతో మాట్లాడటం, గొప్పలు చెప్పడం వల్ల ఏమిటి, ఓ దుష్టబుద్ధీ? నీ మాటను అదుపులో ఉంచు; కర్మతో సమాధానం చెప్పు, ఆలస్యం చేయకు.
9.57.42
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्व एवाभ्यपूजयन् ।
राजानः सोमकाश्चैव ये तत्रासन्समागताः ॥ ९.५७.४२ ॥
అతని ఆ మాటలు విని, అక్కడ సమావేశమైన రాజులందరూ, సోమకులూ అతన్ని ప్రశంసించారు.
9.57.43
ततः सम्पूजितः सर्वैः सम्प्रहृष्टतनूरुहः ।
भूयो धीरां मतिं चक्रे युद्धाय कुरुनन्दनः ॥ ९.५७.४३ ॥
అప్పుడు అందరిచే సత్కరించబడిన, ఆనందంతో రోమాంచితుడైన కురునందనుడు యుద్ధానికి మళ్లీ స్థిరమైన సంకల్పం చేశాడు.
9.57.44
तं मत्तमिव मातङ्गं तलशब्दैर्नराधिपाः ।
भूयः संहर्षयांचक्रुर्दुर्योधनममर्षणम् ॥ ९.५७.४४ ॥
మదించిన ఏనుగులా ఉన్న ఆ అసహనశీలుడైన దుర్యోధనుడిని రాజులు చప్పట్ల ధ్వనితో మళ్లీ ఉత్సాహపరిచారు.
9.57.45
तं महात्मा महात्मानं गदामुद्यम्य पाण्डवः ।
अभिदुद्राव वेगेन धार्तराष्ट्रं वृकोदरः ॥ ९.५७.४५ ॥
పాండవుడైన వృకోదరుడు గదను ఎత్తి, ఆ మహాత్ముడైన ధృతరాష్ట్రపుత్రుని మీదకు వేగంగా దూకాడు.
9.57.46
बृंहन्ति कुञ्चरास्तत्र हया हेषन्ति चासकृत् ।
शस्त्राणि चाप्यदीप्यन्त पाण्डवानां जयैषिणां ॥ ९.५७.४६ ॥
అక్కడ ఏనుగులు ఘీంకరించాయి, గుర్రాలు పదే పదే సకిలించాయి; విజయాన్ని కోరిన పాండవుల ఆయుధాలు మెరిసాయి.