ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 9.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.58.1
ततो दुर्योधनो दृष्ट्वा भीमसेनं तथाऽऽगतम् ।
प्रत्युद्ययावदीनात्मा वेगेन महता नदन् ॥ ९.५८.१ ॥
ଏଥର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ସେପରି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ନିର୍ଭୟ ମନରେ ମହା ବେଗରେ ଗର୍ଜନ କରି ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଆଗେଇଲେ।
9.58.2
समापेततुरन्योन्यं शृङ्गिणौ वृषभाविव ।
महानिर्घातघोषश्च प्रहाराणामजायत ॥ ९.५८.२ ॥
ଶିଙ୍ଗିଆ ଦୁଇ ବୃଷଭ ପରି ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସହ ଭିଡ଼ିଗଲେ; ପ୍ରହାରର ଶବ୍ଦ ମହା ବଜ୍ରପାତ ପରି ଉଠିଲା।
9.58.3
अभवच्च तयोर्युद्वं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
जिघृक्षतोर्यथाऽन्योन्यमिन्द्रप्रह्लादयोरिव ॥ ९.५८.३ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପରସ୍ପରକୁ ଧରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଯେପରି ଲଢ଼ିଥିଲେ ସେପରି।
9.58.4
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गौ गदाहस्तौ मनस्विनौ ।
ददृशाते महात्मानौ पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ९.५८.४ ॥
ରକ୍ତରେ ସର୍ବାଙ୍ଗ ଭିଜି, ହାତରେ ଗଦା ଧରି ସେହି ଦୁଇ ମନସ୍ୱୀ ମହାତ୍ମା ଫୁଲିଥିବା ଦୁଇ କିଂଶୁକ ଗଛ ପରି ଦେଖାଗଲେ।
9.58.5
तथा तस्मिन्महायुद्धे वर्तमाने सुदारुणे ।
खद्योतसङ्खैरिव खं दर्शनीयं व्यरोचत ॥ ९.५८.५ ॥
ସେହି ଅତି ଭୟଙ୍କର ମହାଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ଜୁଗୁନି ପୋକର ଝାଙ୍କରେ ଆକାଶ ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର ହୋଇ ଝଲସି ଉଠିଲା।
9.58.6
तथा तस्मिन्वर्तमाने सङ्कुले तुमुले भृशम् ।
उभावपि परिश्रान्तौ युध्यमानावरिन्दमौ ॥ ९.५८.६ ॥
ଏପରି ସେହି ଘନ ଓ ଅତି କୋଳାହଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲୁଥିବା ବେଳେ, ଶତ୍ରୁଦମନକାରୀ ସେହି ଦୁଇଜଣ ଲଢ଼ି ଲଢ଼ି ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇଗଲେ।
9.58.7
तौ मुहूर्तं समाश्वस्य पुनरेव परन्तपौ ।
सम्प्रहारयतां चित्रे सम्प्रगृह्य गदे शुभे ॥ ९.५८.७ ॥
ସେ ଦୁଇ ଜଣେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବିଶ୍ରାମ ନେଇ ପୁନର୍ବାର ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ତାପଦାୟୀ ହୋଇ ସୁନ୍ଦର ଦୁଇ ଗଦା ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧରି ବିଚିତ୍ର ଭାବରେ ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରହାର କଲେ।
9.58.8
तौ तु दृष्ट्वा महावीर्यौ समाश्वस्तौ नरर्षभौ ।
बलिनौ वारणौ यद्वद्वासितार्थे मदोत्कटौ ॥ ९.५८.८ ॥
ସେହି ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ ପରେ ପୁନର୍ବାର ଉଠିଥିବା ଦେଖାଗଲା; ପ୍ରିୟା ହସ୍ତିନୀ ପାଇଁ ମଦମତ୍ତ ଦୁଇ ବଳବାନ ହାତୀ ପରି ସେମାନେ ଥିଲେ।
9.58.9
समानवीर्यौ सम्प्रेक्ष्य प्रगृहीतगदावुभौ ।
प्रहर्षं परमं जग्मुर्देवगन्धर्वदानवाः ॥ ९.५८.९ ॥
ସମାନ ବୀର୍ଯ୍ୟ ସେ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କୁ ଗଦା ଧରି ଥିବା ଦେଖି ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।
9.58.10
प्रगृहीतगदौ दृष्ट्वा दुर्योधनवृकोदरौ ।
संशयः सर्वभूतानां विजये समपद्यत ॥ ९.५८.१० ॥
ଗଦା ଧରିଥିବା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଓ ବୃକୋଦରଙ୍କୁ ଦେଖି ବିଜୟ ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଉପୁଜିଲା।
9.58.11
समागम्य ततो भूयो भ्रातरौ बलिनां वरौ ।
अन्योन्यस्यान्तरप्रेप्सू प्रचक्रातेऽन्तरं प्रति ॥ ९.५८.११ ॥
ତା'ପରେ ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେହି ଦୁଇ ଭାଇ ପୁନର୍ବାର ମିଳିତ ହୋଇ ପରସ୍ପରର ଛିଦ୍ର ଖୋଜି ସୁଯୋଗ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।
9.58.12
यमदण्डोपमां गुर्वीमिन्द्राशनिमिवोद्यताम् ।
ददृशुः प्रेक्षका राजन्रौद्रीं विशसनीं गदाम् ॥ ९.५८.१२ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଦର୍ଶକମାନେ ଯମଦଣ୍ଡ ପରି ଭାରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ଉଠାଯାଇଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଓ ସଂହାରକ ଗଦା ଦେଖିଲେ।
9.58.13
आविद्ध्यतो गतां तस्य भीमसेनस्य संयुगे ।
शब्दः सुतुमुलो घोरो मुहूर्तं समपद्यत ॥ ९.५८.१३ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନ ଘୂରାଇ ଫିଙ୍ଗିଥିବା ସେହି ଗଦା ଯିବାବେଳେ କ୍ଷଣେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
9.58.14
आविद्ध्यन्तमरिं प्रेक्ष्य धार्तराष्ट्रोऽथ पाण्डवम् ।
गदामतुलवेगां तां विस्मितः सम्बभूव ह ॥ ९.५८.१४ ॥
ଶତ୍ରୁ ପାଣ୍ଡବ ଗଦା ଘୂରାଉଥିବା ଦେଖି, ସେହି ଅତୁଳ ବେଗର ଗଦାକୁ ଦେଖି ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରର ପୁତ୍ର ବିସ୍ମିତ ହେଲା।
9.58.15
चरंश्च विविधान्मार्गान्मण्डलानि च भारत ।
अशोभत तदा वीरो भूय एव वृकोदरः ॥ ९.५८.१५ ॥
ହେ ଭାରତ, ବିବିଧ ପଥ ଓ ବୃତ୍ତାକାର ଗତିରେ ବିଚରଣ କରି ସେତେବେଳେ ବୀର ବୃକୋଦର ପୁଣି ଶୋଭା ପାଇଲା।
9.58.16
तौ परस्परमासाद्य यत्तावन्योन्यसूदने ।
मार्जाराविव भक्षार्थे ततक्षाते मुहुर्मुहुः ॥ ९.५८.१६ ॥
ପରସ୍ପରକୁ ବଧ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ ପାଖକୁ ଆସିଥିବା ସେ ଦୁହେଁ, ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଲଢ଼ୁଥିବା ଦୁଇ ବିଲେଇ ପରି ବାରମ୍ବାର ପରସ୍ପର ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ।
9.58.17
अचरद्भीमसेनस्तु मार्गान्बहुविधांस्तथा ।
मण्डलानि विचित्राणि गतप्रत्यागतानि च ॥ ९.५८.१७ ॥
ଭୀମସେନ ବହୁବିଧ ପଥରେ ବିଚରଣ କଲା; ସେହିପରି ବିଚିତ୍ର ବୃତ୍ତରେ ଯାଇ ଫେରି ଫେରି ଘୂରିଲା।
9.58.18
गोमूत्रिकाणि चित्राणि स्थानानि विविधानि च ।
परिमोक्षं प्रहाराणां वर्जनं परिधावनम् ॥ ९.५८.१८ ॥
ଗୋମୂତ୍ରିକା ପରି ବିଚିତ୍ର ପଥ, ବିବିଧ ସ୍ଥିତି, ପ୍ରହାରରୁ ମୁକ୍ତି, ଏଡ଼ାଇବା ଓ ଚାରିଆଡ଼େ ଦୌଡ଼ିବା।
9.58.19
अभिद्रवणमाक्षेपमवस्थानं सविग्रहम् ।
मत्स्योद्वृत्तं सोरुवृत्तमवप्लुतमुपप्लुतम् ॥ ९.५८.१९ ॥
ଆକ୍ରମଣ, ଫୋପାଡ଼ିବା, ସ୍ଥିର ଭାବେ ଠିଆ ହେବା, ନିକଟରେ ଧରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବା, ମାଛ ପରି ଡେଇଁ ଘୂରିବା, ଊରୁ ଚାରିପଟେ ଘୂରିବା, ତଳକୁ ଡେଇଁବା, ଉପରକୁ ଡେଇଁବା।
9.58.20
उपन्यस्तमपन्यस्तं गदायुद्धविशारदौ ।
एवं तौ विचरन्तौ तु न्यघ्नतां वै परस्परम् ॥ ९.५८.२० ॥
ଆଗକୁ ଡେଇଁ ପ୍ରହାର କରିବା ଓ ପ୍ରହାର ଫେରାଇ ନେବା — ଗଦାଯୁଦ୍ଧରେ ନିପୁଣ ସେ ଦୁହେଁ। ଏହିପରି ଘୂରି ଘୂରି ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ।
9.58.21
वञ्चयानौ पुनश्चैव चेरतुः कुरुसत्तमौ ।
विक्रीडन्तौ सुबलिनौ मण्डलानि विचेरतुः ॥ ९.५८.२१ ॥
ଛଳନା କରି ପୁଣି ସେହି ଦୁଇ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି କଲେ। ଅତି ବଳବାନ ସେମାନେ ଖେଳ ପରି ବୃତ୍ତାକାରେ ଘୂରିଲେ।
9.58.22
तौ दर्शयन्तौ समरे युद्धक्रीडां समन्ततः ।
गदाभ्यां सहसाऽन्योन्यमाजघ्नतुररिन्दमौ ॥ ९.५८.२२ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ଚାରିପଟେ ନିଜର ଯୁଦ୍ଧକୌଶଳ ଦେଖାଉ ଦେଖାଉ ସେହି ଶତ୍ରୁଦମନ ଦୁହେଁ ହଠାତ୍ ଗଦାରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ।
9.58.23
परस्परं समासाद्य दंष्ट्राभ्यां द्विरदौ यथा ।
अशोभेतां महाराज शोणितेन परिप्लुतौ ॥ ९.५८.२३ ॥
ଦୁଇ ହାତୀ ଦାନ୍ତରେ ପରସ୍ପର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ଶୋଭା ପାଆନ୍ତି, ସେହିପରି ହେ ମହାରାଜ, ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ ସେମାନେ ଶୋଭା ପାଇଲେ।
9.58.24
एवं तदभवद्युद्धं घोररूपं परन्तप ।
परिवृत्तेऽहनि क्रूरं वृत्रवासवयोरिव ॥ ९.५८.२४ ॥
ହେ ଶତ୍ରୁତାପନ, ଏହିପରି ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କଲା — ଦିନ ଫେରିଲେ ବୃତ୍ର ଓ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା କ୍ରୂର ଯୁଦ୍ଧ ପରି।
9.58.25
गदाहस्तौ ततस्तौ तु मण्डलावस्थितौ बली ।
दक्षिणं मण्डलं राजन्धार्तराष्ट्रोऽभ्यवर्तत।
सव्यं तु मण्डलं तत्र भीमसेनोऽभ्यवर्तत ॥ ९.५८.२५ ॥
ତା'ପରେ ଗଦା ହାତରେ ଧରି ବୃତ୍ତାକାରରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସେହି ଦୁଇ ବଳବାନ ଥିଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଡାହାଣ ବୃତ୍ତରେ ଘୂରିଲେ; ଏବଂ ଭୀମସେନ ସେଠାରେ ବାମ ବୃତ୍ତରେ ଘୂରିଲେ।
9.58.26
तथा तु चरतस्तस्य भीमस्य रणमूर्धनि ।
दुर्योधनो महाराज पार्श्वदेशेऽभ्यताडयत् ॥ ९.५८.२६ ॥
ଏପରି ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଘୂରୁଥିବା ସମୟରେ, ହେ ମହାରାଜ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱଦେଶରେ ଆଘାତ କଲେ।
9.58.27
आहतस्तु ततो भीमः पुत्रेण तव भारत ।
आविध्यत गदां गुवीं प्रहारं तमचिन्तयन् ॥ ९.५८.२७ ॥
ହେ ଭାରତ, ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ଭୀମ ସେହି ପ୍ରହାରକୁ ଗ୍ରାହ୍ୟ ନ କରି ଭାରି ଗଦା ଘୂରାଇ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
9.58.28
इन्द्राशनिसमां घोरां यमदण्डमिवोद्यताम् ।
ददृशुस्ते महाराज भीमसेनस्य तां गदाम् ॥ ९.५८.२८ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ସେମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କ ସେହି ଗଦା ଦେଖିଲେ; ତାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ଓ ଉଠାଯାଇଥିବା ଯମଦଣ୍ଡ ପରି ଭୟଙ୍କର ଥିଲା।
9.58.29
आविध्यन्तं गदां दृष्ट्वा भीमसेनं तवात्मजः ।
समुद्यम्य गदां घोरां प्रत्यविध्यत्परन्तपः ॥ ९.५८.२९ ॥
ଭୀମସେନ ଗଦା ଘୂରାଉଥିବା ଦେଖି ତୁମ ପୁତ୍ର, ଶତ୍ରୁ ତପାଉଥିବା, ନିଜ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଉଠାଇ ପ୍ରତିଆକ୍ରମଣ କଲେ।
9.58.30
गदामारुतवेगेन तव पुत्रस्य भारत ।
शब्द आसीत्सुतुमुलस्तेजश्च समजायत ॥ ९.५८.३० ॥
ହେ ଭାରତ, ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଗଦାର ପବନ-ବେଗରେ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା, ଏବଂ ତେଜ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
9.58.31
स चरन्विविधान्मार्गान्मण्डलानि च भागशः ।
समशोभत तेजस्वी भूयो भीमात्सुयोधनः ॥ ९.५८.३१ ॥
ବିବିଧ ପଥ ଓ ମଣ୍ଡଳରେ ଭାଗେ ଭାଗେ ବୁଲୁଥିବା ତେଜସ୍ୱୀ ସୁଯୋଧନ ଭୀମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପୁଣି ଶୋଭିତ ହେଲେ।
9.58.32
आविद्धा सर्ववेगेन भीमेन महती गदा ।
सधूमं सार्चिषं चाग्निं मुमोचोग्रमहास्वना ॥ ९.५८.३२ ॥
ଭୀମଙ୍କ ସର୍ବ ବେଗରେ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସେହି ମହତୀ ଗଦା ଧୂଆଁ ଓ ଶିଖାଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ନି ଉଦ୍ଗୀରଣ କରି ଭୟଙ୍କର ମହାଧ୍ୱନି ସହ ଛୁଟିଲା।
9.58.33
आधूतां भीमसेनेन गदां दृष्ट्वा सुयोधनः ।
अद्रिसारमयीं गुर्वीमाविध्यन्बह्वशोभत ॥ ९.५८.३३ ॥
ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ପଥର ସାରରେ ନିର୍ମିତ ଭାରୀ ଗଦା ଦେଖି ସୁଯୋଧନ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଘୁରାଇ ବହୁତ ଶୋଭିତ ହେଲେ।
9.58.34
गदामारुतवेगं हि दृष्ट्वा तस्य महात्मनः ।
भयं विवेश पाण्डूंस्तु सर्वानेव ससात्यकीन् ॥ ९.५८.३४ ॥
ସେହି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଗଦାର ବାୟୁ ସଦୃଶ ବେଗ ଦେଖି ସାତ୍ୟକି ସମେତ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ପ୍ରବେଶ କଲା।
9.58.35
तौ दर्शयन्तौ समरे युद्धक्रीडां समन्ततः ।
गदाभ्यां सहसाऽन्योन्यमाजघ्नतुररिन्दमौ ॥ ९.५८.३५ ॥
ସେହି ଦୁଇ ଶତ୍ରୁଦମନ ଯୁଦ୍ଧରେ ସର୍ବତ୍ର ଯୁଦ୍ଧକ୍ରୀଡ଼ା ଦେଖାଇ ହଠାତ୍ ଗଦାରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆଘାତ କଲେ।
9.58.36
तौ परस्परमासाद्य दंष्ट्राभ्यां द्विरदौ यथा ।
अशोभेतां महाराज शोणितेन परिप्लुतौ ॥ ९.५८.३६ ॥
ହେ ମହାରାଜ! ଦୁଇ ହାତୀ ଦାନ୍ତରେ ପରସ୍ପରକୁ ଭିଡ଼ି ରକ୍ତରେ ଲଥପଥ ହୋଇ ଯେପରି ଶୋଭନ୍ତି, ସେପରି ସେ ଦୁଇ ପରସ୍ପରକୁ ପାଇ ରକ୍ତରେ ଭିଜି ଶୋଭିଲେ।
9.58.37
एवं तदभवद्युद्धं घोररूपमसंवृतम् ।
परिवृत्तेऽहनि क्रूरं वृत्रवासवयोरिव ॥ ९.५८.३७ ॥
ଏହିପରି ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେଲା; ଦିନ ଶେଷ ହେଲା ବେଳେ ବୃତ୍ର ଓ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ କ୍ରୂର ଯୁଦ୍ଧ ପରି।
9.58.38
दृष्ट्वा व्यवस्थितं भीमं तव पुत्रो महाबलः ।
चरंश्चित्रतरान्मा र्गान्कौन्तेयमभिदुद्रुवे ॥ ९.५८.३८ ॥
ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଭୀମଙ୍କୁ ଦେଖି ତୁମ ମହାବଳୀ ପୁତ୍ର ବହୁ ବିଚିତ୍ର ପଥରେ ଘୂରି କୌନ୍ତେୟ (ଭୀମ)ଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଧାଇଁଲା।
9.58.39
तस्य भीमो महावेगां जाम्बूनदपरिष्कृताम् ।
अतिक्रुद्धस्य क्रुद्धस्तु ताडयामास तां गदाम् ॥ ९.५८.३९ ॥
ତା'ର ମହାବେଗ ବିଶିଷ୍ଟ, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଗଦାକୁ ଅତି କ୍ରୁଦ୍ଧ (ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ)ଙ୍କ ଗଦାରେ କ୍ରୁଦ୍ଧ ଭୀମ ଆଘାତ କଲେ।
9.58.40
सविस्फुलिङ्गो निर्हादस्तयोस्तत्राभिघातजः ।
प्रादुरासीन्महाराज घृष्टयोर्वज्रयोरिव ॥ ९.५८.४० ॥
ମହାରାଜ, ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ଦୁହିଁଙ୍କ ଆଘାତରୁ ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ନାଦ ଉଠିଲା, ଯେପରି ଦୁଇ ବଜ୍ର ଘଷାଗଲା ପରି।
9.58.41
वेगवत्या तया तत्र भीमसेनप्रमुक्तया ।
निपतन्त्या महाराज पृथिवी समकम्पत ॥ ९.५८.४१ ॥
ସେଠାରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସେହି ବେଗବତୀ ଗଦା ପଡ଼ିବା ବେଳେ, ମହାରାଜ, ପୃଥିବୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କମ୍ପିତ ହେଲା।
9.58.42
तां नामृष्यत कौरव्यो गदां प्रतिहतां रणे ।
मत्तो द्विप इव क्रुद्धः प्रतिकुञ्जरदर्शनात् ॥ ९.५८.४२ ॥
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେହି ଗଦା ପ୍ରତିହତ ହେବା ଦେଖି କୌରବ (ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ) ସହି ପାରିଲେ ନାହିଁ; ମଦମତ୍ତ ହାତୀ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ହାତୀକୁ ଦେଖି କ୍ରୋଧିତ ହେବା ପରି।
9.58.43
स सव्यं मण्डलं राजा उद्धाम्य कृतनिश्चयः ।
आजघ्ने मूर्ध्नि कौन्तेयं गदया भीमवेगया ॥ ९.५८.४३ ॥
ସେ ରାଜା ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପରେ ଗଦାକୁ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଘୂରାଇ ଉଠାଇଲେ ଏବଂ ଭୀଷଣ ବେଗରେ କୌନ୍ତେୟଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ଆଘାତ କଲେ।
9.58.44
तया त्वभिहतो भीमः पुत्रेण तव पाण्डवः ।
नाकम्पत महाराज तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ९.५८.४४ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସେହି ଆଘାତରେ ଆହତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ପାଣ୍ଡବ ଭୀମ ତିଳେ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଲେ ନାହିଁ; ତାହା ଯେପରି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ହେଲା।
9.58.45
आश्चर्यं चापि तद्राजन्सर्वसैन्यान्यपूजयन् ।
यद्गदाभिहतो भीमो नाकम्पत पदात्पदम् ॥ ९.५८.४५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକୁ ସମସ୍ତ ସେନା ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ଗଦାର ଆଘାତ ସତ୍ତ୍ୱେ ଭୀମ ଏକ ପାଦ ମଧ୍ୟ ଟଳିଲେ ନାହିଁ।
9.58.46
ततो गुरुतरां दीप्तां गदां हेमपरिष्कृताम् ।
दुर्योधनाय व्यसृजद्भीमो भीमपराक्रमः ॥ ९.५८.४६ ॥
ତା'ପରେ ଭୀଷଣ ପରାକ୍ରମୀ ଭୀମ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କୃତ, ଅତି ଭାରୀ, ଦୀପ୍ତ ଗଦାଟିକୁ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
9.58.47
तं प्रहारमसम्भ्रान्तो लाघवेन महाबलः ।
मोघं दुर्योधनश्चक्रे तत्राभूद्विस्मयो महान् ॥ ९.५८.४७ ॥
ସେହି ଆଘାତରେ ଟିକିଏ ମଧ୍ୟ ବିଚଳିତ ନ ହୋଇ ମହାବଳୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ନିଜ ଚତୁରତାରେ ତାହାକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କଲେ; ସେଠାରେ ମହା ବିସ୍ମୟ ଘଟିଲା।
9.58.48
सा तु मोघा गदा राजन्पतन्ती भीमचोदिता ।
चालयामास पृथिवीं महानिर्घातनिःस्वनाः ॥ ९.५८.४८ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଭୀମଙ୍କ ନିକ୍ଷିପ୍ତ ସେହି ବ୍ୟର୍ଥ ଗଦା ପଡ଼ିବା ସମୟରେ ମହା ଗର୍ଜନ ସହ ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପାଇ ଦେଲା।
9.58.49
आस्थाय कौशिकान्मार्गानुत्पतन्स पुनः पुनः ।
गदानिपातं प्रज्ञाय भीमसेनं च वञ्चितम् ॥ ९.५८.४९ ॥
ସେ କୌଶିକ ପଥ ଅବଲମ୍ବନ କରି ବାରମ୍ବାର ଡେଇଁଲେ, ଗଦାର ଆଘାତ ଜାଣି ଭୀମସେନଙ୍କୁ ପ୍ରତାରଣା କଲେ।
9.58.50
वञ्चयित्वा तदा भीमं गदया कुरुसत्तमः ।
ताडयामास सङ्क्रुद्धो वक्षोदेशे महाबलः ॥ ९.५८.५० ॥
ସେତେବେଳେ ଭୀମଙ୍କୁ ପ୍ରତାରଣା କରି କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାବଳ କ୍ରୋଧରେ ଗଦାରେ ତାଙ୍କ ବକ୍ଷରେ ଆଘାତ କଲେ।
9.58.51
गदया निहतो भीमो मुह्यमानो महारणे ।
नाभ्यमन्यत कर्तव्यं पुत्रेणाभ्याहतस्तव ॥ ९.५८.५१ ॥
ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଗଦାର ଆଘାତରେ ଭୀମ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହେଲେ; ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରହାରରେ ଆହତ ହୋଇ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କଣ ତାହା ସେ ଭାବି ପାରିଲେ ନାହିଁ।
9.58.52
तस्मिंस्तथा वर्तमाने राजन्सोमकपाण्डवाः ।
भृशोपहतसङ्कल्पा नहृष्टमनसोऽभवन् ॥ ९.५८.५२ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ଏପରି ଘଟୁଥିବା ବେଳେ ସୋମକ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ସଂକଳ୍ପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆହତ ହୋଇଥିଲା, ପ୍ରସନ୍ନ ମନ ରହିଲେ ନାହିଁ।
9.58.53
स तु तेन प्रहारेण मातङ्ग इव रोषितः ।
हस्तिवद्वस्तिसंकाशमभिदुद्राव ते सुतम् ॥ ९.५८.५३ ॥
କିନ୍ତୁ ସେ ଆଘାତରେ ହାତୀ ପରି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ହାତୀ ଯେପରି ଗୋଲକ ଉପରେ ଧାଇଁଥାଏ ସେପରି ଧାଇଁଲେ।
9.58.54
ततस्तु तरसा भीमो गदया तनयं तव ।
अभिदुद्राव वेगेन सिंहो वनगजं यथा ॥ ९.५८.५४ ॥
ତା'ପରେ ଭୀମ ଜୋରରେ ଗଦା ଧରି ତୁମ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଏପରି ଧାଇଁଲେ ଯେପରି ସିଂହ ବନ ହାତୀ ଉପରେ ଧାଇଁ ପଡ଼େ।
9.58.55
उपसृत्य तु राजानं गदामोक्षविशारदः ।
आविध्यत गदां राजन्समुद्दिश्य सुतं तव ॥ ९.५८.५५ ॥
ଗଦା ନିକ୍ଷେପରେ ନିପୁଣ ସେ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ପୁତ୍ରକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଗଦା ଘୂରାଇଲେ।
9.58.56
अताडयद्भीमसेनः पार्श्वे दुर्योधनं तदा ।
स विह्वलः प्रहारेण जानुभ्यामगमन्महीम् ॥ ९.५८.५६ ॥
ସେତେବେଳେ ଭୀମସେନ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଆଘାତ କଲେ; ସେ ଆଘାତରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ସେ ଆଣ୍ଠୁରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
9.58.57
तस्मिन्कुरुकुलश्रेष्ठे जानुभ्यामवनीं गते ।
उदतिष्ठत्ततो नादः सृञ्जयानां जगत्पते ॥ ९.५८.५७ ॥
କୁରୁକୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଣ୍ଠୁରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା ବେଳେ, ହେ ଜଗତ୍ପତି, ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଗର୍ଜନ ଉଠିଲା।
9.58.58
तेषां तु निनदं श्रुत्वा शृञ्जयानां नरर्षभः ।
अमर्षाद्भरतश्रेष्ठ पुत्रस्ते समकुप्यत ॥ ९.५८.५८ ॥
ସୃଞ୍ଜୟମାନଙ୍କ ସେ ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁମ ପୁତ୍ର ଅମର୍ଷରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ।
9.58.59
उत्थाय तु महाबाहुर्महानाग इव श्वसन् ।
दिधक्षन्निव नेत्राभ्यां भीमसेनमवैक्षत ॥ ९.५८.५९ ॥
ଉଠି ସେହି ମହାବାହୁ ମହାସର୍ପ ପରି ଫୁତ୍କାର କରି, ଯେପରି ଆଖିରେ ଜାଳି ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ, ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଚାହିଁଲେ।
9.58.60
ततः स भरतश्रेष्ठो गदापाणिरभिद्रवन् ।
प्रमथिष्यन्निव शिरो भीमसेनस्य संयुगे ॥ ९.५८.६० ॥
ତା'ପରେ ସେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତରେ ଗଦା ଧରି ଧାଇଲେ; ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ମସ୍ତକ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବେ।
9.58.61
स महात्मा महात्मानं भीमं भीमपराक्रमः ।
अताडयच्छङ्खदेशे न चचालाचलोपमः ॥ ९.५८.६१ ॥
ସେ ମହାତ୍ମା, ଭୟଙ୍କର ପରାକ୍ରମୀ, ମହାତ୍ମା ଭୀମଙ୍କୁ ଶଙ୍ଖଦେଶରେ ପ୍ରହାର କଲେ। ପର୍ବତ ସମାନ ଭୀମ ଟଳିଲେ ନାହିଁ।
9.58.62
स भूयः शुशुभे पार्थस्ताडितो गदया रणे ।
उद्भिन्नरुधिरो राजन्प्रभिन्न इव कुञ्चरः ॥ ९.५८.६२ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଯୁଦ୍ଧରେ ଗଦାର ପ୍ରହାରରେ ପୃଥାପୁତ୍ର ଭୀମ ଅଧିକ ଶୋଭିଲେ; ରକ୍ତ ଫାଟି ବାହାରିଲା, ମଦମତ୍ତ ହାତୀ ପରି।
9.58.63
ततो गदां वीरहणीमयोमयीं ।
प्रगृह्य वज्राशनितुल्यनिःस्वनाम्।
अताडयच्छत्रुममित्रकर्शनो ।
बलेन विक्रम्य धनञ्जयाग्रजः ॥ ९.५८.६३ ॥
ତା'ପରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପୀଡ଼ିତ କରୁଥିବା, ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ ଭୀମ ବୀରଘାତୀ, ଲୌହମୟ, ବଜ୍ର ଓ ଅଶନି ସମାନ ଶବ୍ଦକାରୀ ଗଦା ଧରି ବଳରେ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ।
9.58.64
स भीमसेनाभिहतस्तवात्मजः ।
पपात सङ्कम्पितदेहबन्धनः।
सुपुष्पितो मारुतवेगताडितो ।
वने महासाल इवावघूर्णितः ॥ ९.५८.६४ ॥
ଭୀମସେନଙ୍କ ପ୍ରହାରରେ ଆହତ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ପଡ଼ିଗଲେ; ତାଙ୍କ ଦେହବନ୍ଧନ କମ୍ପିତ ହେଲା। ପବନ ବେଗରେ ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଷ୍ପିତ ମହାସାଳ ବୃକ୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ ପଡ଼ିବା ପରି।
9.58.65
ततः प्रणेदुर्जहृषुश्च पाण्डवाः ।
समीक्ष्य पुत्रं पतितं क्षितौ तव।
ततः सुतस्ते प्रतिलभ्य चेतनां ।
समुत्पपात द्विरदो यथा हदात् ॥ ९.५८.६५ ॥
ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଗର୍ଜନ କଲେ ଓ ହର୍ଷିତ ହେଲେ, ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି। ପରେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଚେତନା ଫେରି ପାଇ, ହ୍ରଦରୁ ହାତୀ ଉଠିଲା ପରି ଉଠିଲେ।
9.58.66
स पार्थिवो नित्यममर्षितस्तदा ।
महारथः शिक्षितवत्परिभ्रमन्।
अताडयत्पाण्डवमग्रतः स्थितं ।
स विह्वलाङ्गो जगतीमुपास्पृशत् ॥ ९.५८.६६ ॥
ସେହି ରାଜା ସେତେବେଳେ ସର୍ବଦା କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ; ମହାରଥୀ ଶିକ୍ଷିତ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କ ପରି ଘୁରି ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲେ। ତା'ପରେ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ସେ ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
9.58.67
स सिंहनादं विननाद कौरवो ।
निपात्य भूमौ युधि भीममोजसा।
बिभेद चैवाशनितुल्यमोजसा ।
गदानिपातेन शरीररक्षणम् ॥ ९.५८.६७ ॥
ସେହି କୌରବ ସିଂହନାଦ କଲେ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଭୂମିରେ ପକାଇ, ବଜ୍ର ସମାନ ବଳରେ ତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ। ଗଦାର ପ୍ରହାରରେ ନିଜ ଶରୀର ରକ୍ଷା କଲେ।
9.58.68
ततोऽन्तरिक्षे निनदो महानभू… ।
द्दिवौकसामप्सरसां च नेदुषाम्।
पपात चोच्चैरमरप्रवेरितं ।
विचित्रपुष्पोत्करवर्षमुत्तमम् ॥ ९.५८.६८ ॥
ସେତେବେଳେ ଆକାଶରେ ମହାନ ଶବ୍ଦ ହେଲା… ଦେବତା ଓ ଅପ୍ସରାଙ୍କ ଗର୍ଜନ ସହିତ; ଦେବତାଙ୍କ ପଠାଇଥିବା ବିଚିତ୍ର ପୁଷ୍ପର ଉତ୍ତମ ବର୍ଷା ଉଚ୍ଚରେ ପଡ଼ିଲା।
9.58.69
ततः परानाविशदुत्तमं भयं ।
समीक्ष्य भूमौ पतितं नरोत्तमम्।
अहीयमानं च बलेन कौरवं ।
निशाम्य भेदं सुदृढस्य वर्मणः ॥ ९.५८.६९ ॥
ସେତେବେଳେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାନ ଭୟ ପ୍ରବେଶ କଲା; ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା, କୌରବଙ୍କୁ ବଳରେ କ୍ଷୀଣ ହେଉଥିବା ଏବଂ ଅତି ଦୃଢ଼ କବଚର ଭଙ୍ଗ ଦେଖି।
9.58.70
ततो मुहूर्तादुपलभ्य चेतनां ।
प्रमृज्य वक्त्रं रुधिराक्तमात्मनः।
धृतिं समालम्ब्य विवृत्य लोचने ।
बलेन संस्तभ्य वृकोदरः स्थितः ॥ ९.५८.७० ॥
ତା'ପରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଚେତନା ଫେରି ପାଇ, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ନିଜ ମୁଖ ପୋଛି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧରି, ଆଖି ଖୋଲି, ବଳରେ ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କରି ବୃକୋଦର ଠିଆ ହେଲେ।
9.58.71
ततो यमौ यमसदृशौ पराक्रमे ।
सपार्षतः शिनितनयश्च वीर्यवान्।
समाह्वयन्नहमहमित्यभित्वरं… ।
स्तवात्मजं समभिययुर्वधैषिणः ॥ ९.५८.७१ ॥
ତା'ପରେ ଯମ ସଦୃଶ ପରାକ୍ରମୀ ଯମଜ ଭାଇମାନେ, ପାର୍ଷତ ଓ ଶିନିପୁତ୍ର ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ୍ ମଧ୍ୟ 'ମୁଁ ଆଗେ, ମୁଁ ଆଗେ' ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରି ଶୀଘ୍ର ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଉପରେ ବଧ ଇଚ୍ଛାରେ ଝାସ ଦେଲେ।
9.58.72
निवर्त्य तान्पुनरपि पाण्डवो बली ।
तवात्मजं स्वयमभिगम्य कालवत्।
चचार चाप्यपगतखेदवेपथुः ।
सुरेश्वरो नमुचिमिवोत्तमं रणे ॥ ९.५८.७२ ॥
ବଳବାନ ପାଣ୍ଡବ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ଫେରାଇ ଦେଇ, ନିଜେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ନିକଟକୁ ଯାଇ କାଳ ପରି ବିଚରଣ କଲେ; କ୍ଳାନ୍ତି ଓ କମ୍ପନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବରାଜ ନମୁଚିକୁ ଯେପରି ସାମ୍ନା କରନ୍ତି।