มหาภารตะ · อัธยายะ 9.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.58.1
ततो दुर्योधनो दृष्ट्वा भीमसेनं तथाऽऽगतम् ।
प्रत्युद्ययावदीनात्मा वेगेन महता नदन् ॥ ९.५८.१ ॥
ครั้งนั้น ทุรโยธน์เห็นภีมเสนมาถึงเช่นนั้น จิตใจไม่หวาดหวั่น จึงคำรามและพุ่งเข้าไปรับด้วยความเร็วอันยิ่งใหญ่
9.58.2
समापेततुरन्योन्यं शृङ्गिणौ वृषभाविव ।
महानिर्घातघोषश्च प्रहाराणामजायत ॥ ९.५८.२ ॥
ทั้งสองปะทะกันดุจโคผู้มีเขาสองตัว เสียงการปะทะดังกึกก้องดุจเสียงสายฟ้าฟาดอันใหญ่หลวง
9.58.3
अभवच्च तयोर्युद्वं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
जिघृक्षतोर्यथाऽन्योन्यमिन्द्रप्रह्लादयोरिव ॥ ९.५८.३ ॥
การต่อสู้ระหว่างทั้งสองเกิดขึ้นอย่างอึกทึกและชวนขนลุก ดุจการต่อสู้ระหว่างพระอินทร์กับประหลาท ต่างปรารถนาจะจับกุมอีกฝ่าย
9.58.4
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गौ गदाहस्तौ मनस्विनौ ।
ददृशाते महात्मानौ पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ९.५८.४ ॥
ร่างกายทั้งหมดของทั้งสองเปรอะเปื้อนเลือด ถือตะบองอยู่ในมือ ผู้มีใจสูงส่งทั้งสองปรากฏดุจต้นกิงศุกะสองต้นที่กำลังผลิดอก
9.58.5
तथा तस्मिन्महायुद्धे वर्तमाने सुदारुणे ।
खद्योतसङ्खैरिव खं दर्शनीयं व्यरोचत ॥ ९.५८.५ ॥
ขณะที่มหาสงครามอันน่าสะพรึงกลัวนั้นดำเนินอยู่ ท้องฟ้าก็งามน่าดู ดุจประดับด้วยฝูงหิ่งห้อย
9.58.6
तथा तस्मिन्वर्तमाने सङ्कुले तुमुले भृशम् ।
उभावपि परिश्रान्तौ युध्यमानावरिन्दमौ ॥ ९.५८.६ ॥
ขณะที่การต่อสู้อันคับคั่งและอึกทึกนั้นดำเนินต่อไป ทั้งสองผู้ปราบศัตรูต่างก็เหน็ดเหนื่อยยิ่งนักขณะต่อสู้
9.58.7
तौ मुहूर्तं समाश्वस्य पुनरेव परन्तपौ ।
सम्प्रहारयतां चित्रे सम्प्रगृह्य गदे शुभे ॥ ९.५८.७ ॥
ทั้งสองผู้แผดเผาศัตรูพักหายใจชั่วครู่ แล้วจับตะบองงามทั้งสองไว้มั่น และฟาดฟันกันอีกครั้งด้วยท่วงท่าต่างๆ
9.58.8
तौ तु दृष्ट्वा महावीर्यौ समाश्वस्तौ नरर्षभौ ।
बलिनौ वारणौ यद्वद्वासितार्थे मदोत्कटौ ॥ ९.५८.८ ॥
เมื่อเห็นวีรบุรุษผู้ทรงพลังทั้งสองนั้นพักฟื้นกลับมามีกำลังอีก เปรียบดุจช้างสองเชือกที่แข็งแรง คลั่งด้วยความใคร่เพราะช้างตัวเมีย
9.58.9
समानवीर्यौ सम्प्रेक्ष्य प्रगृहीतगदावुभौ ।
प्रहर्षं परमं जग्मुर्देवगन्धर्वदानवाः ॥ ९.५८.९ ॥
เมื่อเห็นทั้งสองผู้มีความกล้าหาญเท่าเทียมกัน ยกตะบองขึ้นพร้อมกัน เทพ คันธรรพ์ และทานพทั้งหลายก็เปี่ยมด้วยความยินดีอย่างยิ่ง
9.58.10
प्रगृहीतगदौ दृष्ट्वा दुर्योधनवृकोदरौ ।
संशयः सर्वभूतानां विजये समपद्यत ॥ ९.५८.१० ॥
เมื่อเห็นทุรโยธน์และวฤโกทระยกตะบองขึ้น ความสงสัยเกี่ยวกับชัยชนะก็บังเกิดขึ้นในสรรพสัตว์ทั้งปวง
9.58.11
समागम्य ततो भूयो भ्रातरौ बलिनां वरौ ।
अन्योन्यस्यान्तरप्रेप्सू प्रचक्रातेऽन्तरं प्रति ॥ ९.५८.११ ॥
จากนั้น พี่น้องสองคนผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้แข็งแกร่ง เข้าปะทะกันอีกครั้ง ปรารถนาหาช่องว่างเพื่อโจมตีอีกฝ่าย และเคลื่อนไหวไปมาค้นหาช่องนั้น
9.58.12
यमदण्डोपमां गुर्वीमिन्द्राशनिमिवोद्यताम् ।
ददृशुः प्रेक्षका राजन्रौद्रीं विशसनीं गदाम् ॥ ९.५८.१२ ॥
ข้าแต่พระราชา ผู้ชมได้เห็นตะบองอันหนักหน่วง ดุจไม้เท้าของพระยม ถูกยกขึ้นดุจสายฟ้าของพระอินทร์ น่ากลัวและทำลายล้าง
9.58.13
आविद्ध्यतो गतां तस्य भीमसेनस्य संयुगे ।
शब्दः सुतुमुलो घोरो मुहूर्तं समपद्यत ॥ ९.५८.१३ ॥
ขณะที่ภีมเสนหมุนตัวและขว้างตะบองไปในสนามรบ เสียงอันอึกทึกและน่าสะพรึงกลัวก็ดังขึ้นชั่วขณะ
9.58.14
आविद्ध्यन्तमरिं प्रेक्ष्य धार्तराष्ट्रोऽथ पाण्डवम् ।
गदामतुलवेगां तां विस्मितः सम्बभूव ह ॥ ९.५८.१४ ॥
เห็นศัตรูคือปาณฑพกำลังหมุนตะบองซึ่งมีความเร็วไม่มีใครเทียบได้ ทุรโยธน์บุตรแห่งธฤตราษฎร์ก็ประหลาดใจ
9.58.15
चरंश्च विविधान्मार्गान्मण्डलानि च भारत ।
अशोभत तदा वीरो भूय एव वृकोदरः ॥ ९.५८.१५ ॥
ข้าแต่ภารตะ วฤโกทระผู้กล้าหาญ ขณะเคลื่อนไปตามทางและวงรอบต่างๆ นั้น ก็ยิ่งสง่างามขึ้นอีกครั้ง
9.58.16
तौ परस्परमासाद्य यत्तावन्योन्यसूदने ।
मार्जाराविव भक्षार्थे ततक्षाते मुहुर्मुहुः ॥ ९.५८.१६ ॥
ทั้งสองผู้ปรารถนาจะสังหารกันและกัน เข้าประชิดกันแล้วฟาดฟันซ้ำแล้วซ้ำอีก ดุจแมวสองตัวแย่งอาหารกัน
9.58.17
अचरद्भीमसेनस्तु मार्गान्बहुविधांस्तथा ।
मण्डलानि विचित्राणि गतप्रत्यागतानि च ॥ ९.५८.१७ ॥
ภีมเสนก็เคลื่อนไปตามทางหลายแบบเช่นกัน หมุนเป็นวงที่งดงามน่าอัศจรรย์ ไปแล้วกลับ
9.58.18
गोमूत्रिकाणि चित्राणि स्थानानि विविधानि च ।
परिमोक्षं प्रहाराणां वर्जनं परिधावनम् ॥ ९.५८.१८ ॥
วิ่งเป็นทางคดเคี้ยวดุจปัสสาวะของวัว ท่วงท่าต่างๆ อันงดงามและหลากหลาย การหลบหลีกการฟาดฟัน การหลบเลี่ยง และการวิ่งวนไปรอบ
9.58.19
अभिद्रवणमाक्षेपमवस्थानं सविग्रहम् ।
मत्स्योद्वृत्तं सोरुवृत्तमवप्लुतमुपप्लुतम् ॥ ९.५८.१९ ॥
การพุ่งเข้าโจมตี การเหวี่ยงอาวุธ การยืนหยัด การต่อสู้ประชิดตัว การกระโดดและหมุนตัวดุจปลา หมุนรอบต้นขา กระโดดลง กระโดดขึ้น
9.58.20
उपन्यस्तमपन्यस्तं गदायुद्धविशारदौ ।
एवं तौ विचरन्तौ तु न्यघ्नतां वै परस्परम् ॥ ९.५८.२० ॥
การพุ่งตะบองเข้าไปและการดึงกลับ ทั้งสองชำนาญในการต่อสู้ด้วยตะบอง เมื่อเคลื่อนไหวไปมาเช่นนี้ ทั้งสองก็ฟาดฟันกันและกัน
9.58.21
वञ्चयानौ पुनश्चैव चेरतुः कुरुसत्तमौ ।
विक्रीडन्तौ सुबलिनौ मण्डलानि विचेरतुः ॥ ९.५८.२१ ॥
ทั้งสองฝ่ายหลอกล่อกันอีกครั้ง กุรุผู้ประเสริฐทั้งสองเคลื่อนไปมา ทั้งสองผู้มีกำลังมหาศาลเล่นอยู่ เดินวนเป็นวงกลม
9.58.22
तौ दर्शयन्तौ समरे युद्धक्रीडां समन्ततः ।
गदाभ्यां सहसाऽन्योन्यमाजघ्नतुररिन्दमौ ॥ ९.५८.२२ ॥
ทั้งสองแสดงการต่อสู้ด้วยสงครามในสมรภูมิทุกทิศ ผู้ปราบศัตรูทั้งสองกระทบกันอย่างกะทันหันด้วยคทาของตน
9.58.23
परस्परं समासाद्य दंष्ट्राभ्यां द्विरदौ यथा ।
अशोभेतां महाराज शोणितेन परिप्लुतौ ॥ ९.५८.२३ ॥
ดั่งช้างสองเชือกเข้าชนกันด้วยงาของตน ทั้งสองส่องแสงงามไปด้วยโลหิต ข้าแต่มหาราช ทั้งสองเปรอะเปื้อนไปด้วยเลือด
9.58.24
एवं तदभवद्युद्धं घोररूपं परन्तप ।
परिवृत्तेऽहनि क्रूरं वृत्रवासवयोरिव ॥ ९.५८.२४ ॥
การสู้รบนั้นจึงกลายเป็นอันน่าสะพรึงกลัว ข้าแต่ผู้เผาผลาญศัตรู เหมือนการต่อสู้อันโหดร้ายของพระวฤตรกับพระอินทร์เมื่อวันผ่านไปแล้ว
9.58.25
गदाहस्तौ ततस्तौ तु मण्डलावस्थितौ बली ।
दक्षिणं मण्डलं राजन्धार्तराष्ट्रोऽभ्यवर्तत।
सव्यं तु मण्डलं तत्र भीमसेनोऽभ्यवर्तत ॥ ९.५८.२५ ॥
ทั้งสองผู้มีกำลังจึงถือคทาไว้ในมือ ยืนอยู่ในวงของตน ข้าแต่พระราชา ทุรโยธน์บุตรของธฤตราษฎร์เดินวนไปทางขวา ส่วนภีมเสนเดินวนไปทางซ้ายที่นั่น
9.58.26
तथा तु चरतस्तस्य भीमस्य रणमूर्धनि ।
दुर्योधनो महाराज पार्श्वदेशेऽभ्यताडयत् ॥ ९.५८.२६ ॥
ขณะที่ภีมะเคลื่อนไปเช่นนั้นที่แนวหน้าของสนามรบ ข้าแต่มหาราช ทุรโยธน์ได้ฟาดเขาที่ข้างลำตัว
9.58.27
आहतस्तु ततो भीमः पुत्रेण तव भारत ।
आविध्यत गदां गुवीं प्रहारं तमचिन्तयन् ॥ ९.५८.२७ ॥
แล้วภีมะถูกบุตรของท่านฟาดเข้า ข้าแต่ทายาทแห่งภรต ภีมะมิได้ใส่ใจต่อการโจมตีนั้น จึงเหวี่ยงคทาอันหนักของตนออกไป
9.58.28
इन्द्राशनिसमां घोरां यमदण्डमिवोद्यताम् ।
ददृशुस्ते महाराज भीमसेनस्य तां गदाम् ॥ ९.५८.२८ ॥
ข้าแต่มหาราช ทุกคนเห็นคทาของภีมเสนที่น่ากลัวดั่งสายฟ้าของพระอินทร์ ดั่งไม้เท้าที่ยกขึ้นของพระยม
9.58.29
आविध्यन्तं गदां दृष्ट्वा भीमसेनं तवात्मजः ।
समुद्यम्य गदां घोरां प्रत्यविध्यत्परन्तपः ॥ ९.५८.२९ ॥
เมื่อบุตรของท่านเห็นภีมเสนเหวี่ยงคทา ผู้เผาผลาญศัตรูก็ยกคทาอันน่ากลัวของตนขึ้นแล้วเหวี่ยงตอบกลับไป
9.58.30
गदामारुतवेगेन तव पुत्रस्य भारत ।
शब्द आसीत्सुतुमुलस्तेजश्च समजायत ॥ ९.५८.३० ॥
ข้าแต่ทายาทแห่งภรต จากแรงลมแห่งคทาของบุตรของท่าน มีเสียงอันกึกก้องดังขึ้น และเกิดแสงสว่างวาบ
9.58.31
स चरन्विविधान्मार्गान्मण्डलानि च भागशः ।
समशोभत तेजस्वी भूयो भीमात्सुयोधनः ॥ ९.५८.३१ ॥
ทุรโยธน์ผู้รุ่งโรจน์เคลื่อนไปตามทางต่าง ๆ และวงกลมทีละส่วน ส่องแสงงามอีกครั้งต่อหน้าภีมะ
9.58.32
आविद्धा सर्ववेगेन भीमेन महती गदा ।
सधूमं सार्चिषं चाग्निं मुमोचोग्रमहास्वना ॥ ९.५८.३२ ॥
คทาอันยิ่งใหญ่ที่ภีมะเหวี่ยงด้วยพลังทั้งหมด ปล่อยไฟพร้อมควันและเปลวออกมา ดังก้องด้วยเสียงคำรามอันน่ากลัวและยิ่งใหญ่
9.58.33
आधूतां भीमसेनेन गदां दृष्ट्वा सुयोधनः ।
अद्रिसारमयीं गुर्वीमाविध्यन्बह्वशोभत ॥ ९.५८.३३ ॥
ทุรโยธน์เห็นคทาอันหนักทำจากแก่นหิน ซึ่งภีมเสนสะบัด จึงเหวี่ยงสะบัดเองบ้าง แล้วส่องแสงงามยิ่งนัก
9.58.34
गदामारुतवेगं हि दृष्ट्वा तस्य महात्मनः ।
भयं विवेश पाण्डूंस्तु सर्वानेव ससात्यकीन् ॥ ९.५८.३४ ॥
เมื่อเห็นแรงลมแห่งคทาของผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้น ความกลัวก็เข้าสู่ปาณฑพทั้งหมด พร้อมทั้งสาตยกี
9.58.35
तौ दर्शयन्तौ समरे युद्धक्रीडां समन्ततः ।
गदाभ्यां सहसाऽन्योन्यमाजघ्नतुररिन्दमौ ॥ ९.५८.३५ ॥
ทั้งสองผู้ปราบศัตรูนั้นแสดงการต่อสู้อันเป็นการละเล่นแห่งการรบทุกทิศในสงคราม แล้วกระทบกันด้วยคทาอย่างกะทันหัน
9.58.36
तौ परस्परमासाद्य दंष्ट्राभ्यां द्विरदौ यथा ।
अशोभेतां महाराज शोणितेन परिप्लुतौ ॥ ९.५८.३६ ॥
ข้าแต่มหาราช ดั่งช้างสองเชือกเข้าชนกันด้วยงาของตน ส่องแสงงามเปรอะเปื้อนโลหิต ทั้งสองก็เช่นกัน เมื่อเข้าถึงกัน ส่องแสงงามเปรอะเปื้อนโลหิต
9.58.37
एवं तदभवद्युद्धं घोररूपमसंवृतम् ।
परिवृत्तेऽहनि क्रूरं वृत्रवासवयोरिव ॥ ९.५८.३७ ॥
การสู้รบนั้นจึงกลายเป็นอันน่าสะพรึงกลัวและไร้การยับยั้ง โหดร้ายดั่งการรบของพระวฤตรกับพระอินทร์เมื่อวันผ่านไปแล้ว
9.58.38
दृष्ट्वा व्यवस्थितं भीमं तव पुत्रो महाबलः ।
चरंश्चित्रतरान्मा र्गान्कौन्तेयमभिदुद्रुवे ॥ ९.५८.३८ ॥
บุตรของท่านผู้มีกำลังมหาศาล เห็นภีมะยืนมั่นคง จึงเคลื่อนไปตามทางที่หลากหลายยิ่งขึ้น แล้วพุ่งเข้าหาบุตรของกุนตี
9.58.39
तस्य भीमो महावेगां जाम्बूनदपरिष्कृताम् ।
अतिक्रुद्धस्य क्रुद्धस्तु ताडयामास तां गदाम् ॥ ९.५८.३९ ॥
ภีมะผู้โกรธจัด ฟาดคทาอันเร็วกล้าและประดับด้วยทองคำของทุรโยธน์ผู้โกรธจัดยิ่ง
9.58.40
सविस्फुलिङ्गो निर्हादस्तयोस्तत्राभिघातजः ।
प्रादुरासीन्महाराज घृष्टयोर्वज्रयोरिव ॥ ९.५८.४० ॥
ที่นั่น ข้าแต่มหาราช จากการปะทะของทั้งสอง เกิดเสียงกัมปนาทพร้อมประกายไฟ ดั่งสายฟ้าสองสายกระทบกัน
9.58.41
वेगवत्या तया तत्र भीमसेनप्रमुक्तया ।
निपतन्त्या महाराज पृथिवी समकम्पत ॥ ९.५८.४१ ॥
ตะบองอันรวดเร็วนั้นซึ่งภีมเสนปล่อยออกไป พุ่งลงมาตรงนั้น มหาราชเอ๋ย แผ่นดินจึงสั่นสะเทือนไปทั้งหมด
9.58.42
तां नामृष्यत कौरव्यो गदां प्रतिहतां रणे ।
मत्तो द्विप इव क्रुद्धः प्रतिकुञ्जरदर्शनात् ॥ ९.५८.४२ ॥
กาวรวะผู้นั้นไม่อาจทนได้ที่ตะบองถูกตีกลับในสนามรบ เขาโกรธดุจช้างตกมันที่เห็นช้างศัตรู
9.58.43
स सव्यं मण्डलं राजा उद्धाम्य कृतनिश्चयः ।
आजघ्ने मूर्ध्नि कौन्तेयं गदया भीमवेगया ॥ ९.५८.४३ ॥
พระราชานั้นซึ่งตั้งใจแน่วแน่ ได้เหวี่ยงตะบองไปทางซ้ายแล้วฟาดลงบนศีรษะของบุตรแห่งกุนตี ด้วยตะบองที่มีความเร็วอันน่าสะพรึง
9.58.44
तया त्वभिहतो भीमः पुत्रेण तव पाण्डवः ।
नाकम्पत महाराज तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ९.५८.४४ ॥
ภีมะผู้เป็นปาณฑพถูกฟาดด้วยการโจมตีนั้นจากบุตรของท่าน มหาราชเอ๋ย แต่ก็มิได้สั่นสะเทือนเลย ดูประหนึ่งเป็นเรื่องอัศจรรย์
9.58.45
आश्चर्यं चापि तद्राजन्सर्वसैन्यान्यपूजयन् ।
यद्गदाभिहतो भीमो नाकम्पत पदात्पदम् ॥ ९.५८.४५ ॥
ข้าแต่พระราชา กองทัพทั้งหมดต่างพากันชื่นชมในความอัศจรรย์นั้น คือภีมะถูกตะบองฟาดแล้วก็มิได้ขยับจากที่แม้เพียงก้าวเดียว
9.58.46
ततो गुरुतरां दीप्तां गदां हेमपरिष्कृताम् ।
दुर्योधनाय व्यसृजद्भीमो भीमपराक्रमः ॥ ९.५८.४६ ॥
จากนั้นภีมะผู้มีวิกรมอันน่าสะพรึงจึงขว้างตะบองหนัก ลุกโชน ประดับด้วยทองคำ ไปยังทุรโยธน์
9.58.47
तं प्रहारमसम्भ्रान्तो लाघवेन महाबलः ।
मोघं दुर्योधनश्चक्रे तत्राभूद्विस्मयो महान् ॥ ९.५८.४७ ॥
ทุรโยธน์ผู้ทรงพลังไม่หวั่นไหวต่อการโจมตีนั้น ได้ทำให้มันไร้ผลด้วยความคล่องแคล่วของตน และเกิดความอัศจรรย์ใจอย่างยิ่ง
9.58.48
सा तु मोघा गदा राजन्पतन्ती भीमचोदिता ।
चालयामास पृथिवीं महानिर्घातनिःस्वनाः ॥ ९.५८.४८ ॥
ข้าแต่พระราชา ตะบองนั้นซึ่งภีมะขว้างไปแต่ไร้ผล ขณะพุ่งลงมาได้ทำให้แผ่นดินสะเทือน พร้อมเสียงดังกึกก้องราวกับฟ้าผ่า
9.58.49
आस्थाय कौशिकान्मार्गानुत्पतन्स पुनः पुनः ।
गदानिपातं प्रज्ञाय भीमसेनं च वञ्चितम् ॥ ९.५८.४९ ॥
ทุรโยธน์ขึ้นสู่วิถีวนเวียนและกระโดดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำอีก เมื่อรู้การตกลงของตะบองแล้วก็หลบพ้นภีมเสนไปได้
9.58.50
वञ्चयित्वा तदा भीमं गदया कुरुसत्तमः ।
ताडयामास सङ्क्रुद्धो वक्षोदेशे महाबलः ॥ ९.५८.५० ॥
จากนั้นกุรุผู้ประเสริฐที่สุด ผู้ทรงพลัง ได้หลอกภีมะให้พลาดแล้ว ด้วยความโกรธจัดก็ฟาดตะบองลงบนอกของเขา
9.58.51
गदया निहतो भीमो मुह्यमानो महारणे ।
नाभ्यमन्यत कर्तव्यं पुत्रेणाभ्याहतस्तव ॥ ९.५८.५१ ॥
ภีมะถูกตะบองฟาดล้มลง งงงันอยู่ในสงครามใหญ่ ถูกบุตรของท่านฟาดจนบาดเจ็บ จึงมองไม่เห็นหนทางที่จะกระทำ
9.58.52
तस्मिंस्तथा वर्तमाने राजन्सोमकपाण्डवाः ।
भृशोपहतसङ्कल्पा नहृष्टमनसोऽभवन् ॥ ९.५८.५२ ॥
ข้าแต่พระราชา ขณะที่เหตุการณ์เป็นเช่นนั้น โสมกะและปาณฑพซึ่งความตั้งใจถูกกระทบอย่างหนัก ต่างก็ไม่มีความยินดีในใจ
9.58.53
स तु तेन प्रहारेण मातङ्ग इव रोषितः ।
हस्तिवद्वस्तिसंकाशमभिदुद्राव ते सुतम् ॥ ९.५८.५३ ॥
แต่ทุรโยธน์ถูกการโจมตีนั้นยั่วโทสะดุจช้าง จึงพุ่งเข้าใส่บุตรของท่านดุจช้างพุ่งเข้าใส่ลูกบอล
9.58.54
ततस्तु तरसा भीमो गदया तनयं तव ।
अभिदुद्राव वेगेन सिंहो वनगजं यथा ॥ ९.५८.५४ ॥
จากนั้นภีมะด้วยตะบองของตน ได้พุ่งเข้าหาบุตรของท่านอย่างรวดเร็วและแรงกล้า ดุจสิงโตพุ่งเข้าหาช้างป่า
9.58.55
उपसृत्य तु राजानं गदामोक्षविशारदः ।
आविध्यत गदां राजन्समुद्दिश्य सुतं तव ॥ ९.५८.५५ ॥
ข้าแต่พระราชา ภีมเสนผู้ชำนาญในการขว้างตะบอง เข้าไปใกล้พระราชาแล้วเหวี่ยงตะบองไปยังบุตรของท่าน
9.58.56
अताडयद्भीमसेनः पार्श्वे दुर्योधनं तदा ।
स विह्वलः प्रहारेण जानुभ्यामगमन्महीम् ॥ ९.५८.५६ ॥
ภีมเสนจึงฟาดทุรโยธน์ที่ข้างลำตัว ทุรโยธน์มึนงงด้วยแรงฟาดนั้น จึงทรุดลงกับพื้นดินด้วยหัวเข่าทั้งสอง
9.58.57
तस्मिन्कुरुकुलश्रेष्ठे जानुभ्यामवनीं गते ।
उदतिष्ठत्ततो नादः सृञ्जयानां जगत्पते ॥ ९.५८.५७ ॥
เมื่อผู้ประเสริฐแห่งตระกูลกุรุนั้นทรุดลงกับพื้นดินด้วยหัวเข่า ข้าแต่เจ้าแห่งโลก เสียงโห่ร้องก็ดังขึ้นจากฝ่ายสฤญชัย
9.58.58
तेषां तु निनदं श्रुत्वा शृञ्जयानां नरर्षभः ।
अमर्षाद्भरतश्रेष्ठ पुत्रस्ते समकुप्यत ॥ ९.५८.५८ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐแห่งภรตะ บุตรของท่านผู้เป็นวัวแห่งมนุษย์ เมื่อได้ยินเสียงโห่ร้องของฝ่ายสฤญชัย ก็โกรธขึ้นเต็มที่ด้วยความขุ่นเคือง
9.58.59
उत्थाय तु महाबाहुर्महानाग इव श्वसन् ।
दिधक्षन्निव नेत्राभ्यां भीमसेनमवैक्षत ॥ ९.५८.५९ ॥
ผู้มีแขนใหญ่นั้นลุกขึ้น หายใจฟืดฟาดดุจงูใหญ่ มองภีมเสนด้วยดวงตา ราวกับปรารถนาจะเผาเขาให้วอดด้วยสายตา
9.58.60
ततः स भरतश्रेष्ठो गदापाणिरभिद्रवन् ।
प्रमथिष्यन्निव शिरो भीमसेनस्य संयुगे ॥ ९.५८.६० ॥
จากนั้นผู้ประเสริฐแห่งภรตะนั้น ถือตะบองในมือ พุ่งเข้าไป ดุจจะบดศีรษะของภีมเสนให้แหลกในการรบ
9.58.61
स महात्मा महात्मानं भीमं भीमपराक्रमः ।
अताडयच्छङ्खदेशे न चचालाचलोपमः ॥ ९.५८.६१ ॥
วีรบุรุษผู้ยิ่งใหญ่ผู้นั้นมีอานุภาพอันน่าสะพรึงกลัว ตีที่ขมับของภีมผู้ยิ่งใหญ่ แต่ภีมมิได้ไหวติง ดุจขุนเขา
9.58.62
स भूयः शुशुभे पार्थस्ताडितो गदया रणे ।
उद्भिन्नरुधिरो राजन्प्रभिन्न इव कुञ्चरः ॥ ९.५८.६२ ॥
ข้าแต่พระราชา โอรสของพระปฤถา ถูกตีด้วยคทาในการรบ กลับยิ่งรุ่งโรจน์ขึ้น เลือดพุ่งออกมา ดุจช้างตกมันที่ตกมัน
9.58.63
ततो गदां वीरहणीमयोमयीं ।
प्रगृह्य वज्राशनितुल्यनिःस्वनाम्।
अताडयच्छत्रुममित्रकर्शनो ।
बलेन विक्रम्य धनञ्जयाग्रजः ॥ ९.५८.६३ ॥
จากนั้นภีมผู้เป็นพี่ชายของธนัญชัย ผู้ทำลายข้าศึก คว้าคทาเหล็กที่สังหารวีรบุรุษ มีเสียงกึกก้องดุจสายฟ้าและวัชระ แล้วก้าวออกไปด้วยพละกำลัง ตีศัตรู
9.58.64
स भीमसेनाभिहतस्तवात्मजः ।
पपात सङ्कम्पितदेहबन्धनः।
सुपुष्पितो मारुतवेगताडितो ।
वने महासाल इवावघूर्णितः ॥ ९.५८.६४ ॥
โอรสของท่านถูกภีมเสนาตีจนล้มลง ร่างกายและข้อต่อสั่นสะท้าน ดุจต้นสาละใหญ่ที่บานสะพรั่ง ถูกลมพัดแรงโค่นลงในป่า
9.58.65
ततः प्रणेदुर्जहृषुश्च पाण्डवाः ।
समीक्ष्य पुत्रं पतितं क्षितौ तव।
ततः सुतस्ते प्रतिलभ्य चेतनां ।
समुत्पपात द्विरदो यथा हदात् ॥ ९.५८.६५ ॥
จากนั้นปาณฑพก็คำรามและปีติยินดี เมื่อเห็นโอรสของท่านล้มลงบนพื้นดิน จากนั้นโอรสของท่านก็ฟื้นสติ ลุกขึ้นยืน ดุจช้างที่ขึ้นจากทะเลสาบ
9.58.66
स पार्थिवो नित्यममर्षितस्तदा ।
महारथः शिक्षितवत्परिभ्रमन्।
अताडयत्पाण्डवमग्रतः स्थितं ।
स विह्वलाङ्गो जगतीमुपास्पृशत् ॥ ९.५८.६६ ॥
พระราชาองค์นั้นทนไม่ได้อยู่เสมอ จึงหมุนตัวไปมาดุจนักรบผู้ฝึกฝนมาดี ผู้เป็นมหารถิก ตีปาณฑพผู้ยืนอยู่ข้างหน้า แล้วร่างกายของพระองค์ก็โซเซ และล้มลงแตะพื้นดิน
9.58.67
स सिंहनादं विननाद कौरवो ।
निपात्य भूमौ युधि भीममोजसा।
बिभेद चैवाशनितुल्यमोजसा ।
गदानिपातेन शरीररक्षणम् ॥ ९.५८.६७ ॥
กุรุผู้นั้นคำรามดุจสิงโต ในการรบ เมื่อโค่นภีมลงกับพื้นด้วยพละกำลัง ก็แทงภีมด้วยกำลังดุจสายฟ้า และปกป้องร่างกายของตนด้วยการฟาดคทา
9.58.68
ततोऽन्तरिक्षे निनदो महानभू… ।
द्दिवौकसामप्सरसां च नेदुषाम्।
पपात चोच्चैरमरप्रवेरितं ।
विचित्रपुष्पोत्करवर्षमुत्तमम् ॥ ९.५८.६८ ॥
จากนั้นเสียงกึกก้องอันยิ่งใหญ่ก็ดังขึ้นในท้องฟ้า ขณะที่ชาวสวรรค์และนางอัปสรส่งเสียงร้อง และดอกไม้หลากสีอันวิจิตรประเสริฐ ซึ่งเทวดาส่งลงมา ก็โปรยลงมาดังกึกก้อง
9.58.69
ततः परानाविशदुत्तमं भयं ।
समीक्ष्य भूमौ पतितं नरोत्तमम्।
अहीयमानं च बलेन कौरवं ।
निशाम्य भेदं सुदृढस्य वर्मणः ॥ ९.५८.६९ ॥
จากนั้นความกลัวอันยิ่งใหญ่ก็เข้าครอบงำศัตรู เมื่อเห็นนรผู้ประเสริฐล้มลงกับพื้น กุรุผู้มีกำลังลดลง และเมื่อสังเกตเห็นเกราะอันแข็งแกร่งถูกทำลาย
9.58.70
ततो मुहूर्तादुपलभ्य चेतनां ।
प्रमृज्य वक्त्रं रुधिराक्तमात्मनः।
धृतिं समालम्ब्य विवृत्य लोचने ।
बलेन संस्तभ्य वृकोदरः स्थितः ॥ ९.५८.७० ॥
จากนั้นครู่หนึ่งต่อมา วฤโกทระก็ฟื้นสติ เช็ดใบหน้าของตนที่เปื้อนเลือด ตั้งสติมั่น เบิกตากว้าง ประคองตนด้วยกำลัง แล้วยืนขึ้น
9.58.71
ततो यमौ यमसदृशौ पराक्रमे ।
सपार्षतः शिनितनयश्च वीर्यवान्।
समाह्वयन्नहमहमित्यभित्वरं… ।
स्तवात्मजं समभिययुर्वधैषिणः ॥ ९.५८.७१ ॥
จากนั้นฝาแฝดซึ่งเทียบเท่ายมในความกล้าหาญ พร้อมด้วยปารษตะ และโอรสของศินิผู้ทรงพลัง ร้องเรียกว่า 'ข้าก่อน ข้าก่อน' รีบพุ่งเข้าใส่โอรสของท่านด้วยความปรารถนาจะให้เขาตาย
9.58.72
निवर्त्य तान्पुनरपि पाण्डवो बली ।
तवात्मजं स्वयमभिगम्य कालवत्।
चचार चाप्यपगतखेदवेपथुः ।
सुरेश्वरो नमुचिमिवोत्तमं रणे ॥ ९.५८.७२ ॥
ปาณฑุผู้มีกำลังหันกลับคนเหล่านั้นอีกครั้ง แล้วตนเองเข้าไปหาโอรสของท่าน เคลื่อนไหวดุจยม ปราศจากความเหน็ดเหนื่อยและการสั่นสะท้าน ดุจเจ้าแห่งเทวดาที่เข้าต่อสู้กับนมุจิผู้ประเสริฐในการรบ