మహాభారతం · అధ్యాయం 9.58
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.58.1
ततो दुर्योधनो दृष्ट्वा भीमसेनं तथाऽऽगतम् ।
प्रत्युद्ययावदीनात्मा वेगेन महता नदन् ॥ ९.५८.१ ॥
అప్పుడు దుర్యోధనుడు భీమసేనుడు అలా రావడాన్ని చూసి, భయం లేని మనసుతో మహా వేగంగా గర్జిస్తూ అతనికి ఎదురుగా వెళ్ళాడు.
9.58.2
समापेततुरन्योन्यं शृङ्गिणौ वृषभाविव ।
महानिर्घातघोषश्च प्रहाराणामजायत ॥ ९.५८.२ ॥
కొమ్ములున్న రెండు ఎద్దుల్లా వారు ఒకరినొకరు ఢీకొన్నారు; దెబ్బల శబ్దం మహా పిడుగు ధ్వనిలా పుట్టింది.
9.58.3
अभवच्च तयोर्युद्वं तुमुलं रोमहर्षणम् ।
जिघृक्षतोर्यथाऽन्योन्यमिन्द्रप्रह्लादयोरिव ॥ ९.५८.३ ॥
వారిద్దరి మధ్య భయంకరమైన, గగుర్పాటు కలిగించే యుద్ధం జరిగింది; ఇంద్రుడు, ప్రహ్లాదుడు ఒకరినొకరు పట్టుకోవాలని పోరాడినట్లు.
9.58.4
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गौ गदाहस्तौ मनस्विनौ ।
ददृशाते महात्मानौ पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ ९.५८.४ ॥
రక్తంతో తడిసిన అవయవాలతో, చేతుల్లో గదలతో ఉన్న ఆ ఉదాత్త మనస్కులు, పూచిన రెండు కింశుక వృక్షాల్లా కనిపించారు.
9.58.5
तथा तस्मिन्महायुद्धे वर्तमाने सुदारुणे ।
खद्योतसङ्खैरिव खं दर्शनीयं व्यरोचत ॥ ९.५८.५ ॥
ఆ అతి భయంకరమైన మహాయుద్ధం జరుగుతున్నప్పుడు, మిణుగురు పురుగుల గుంపులతో ఆకాశం చూడముచ్చటగా ప్రకాశించినట్లు ఉంది.
9.58.6
तथा तस्मिन्वर्तमाने सङ्कुले तुमुले भृशम् ।
उभावपि परिश्रान्तौ युध्यमानावरिन्दमौ ॥ ९.५८.६ ॥
ఆ రణగొణ ధ్వనులతో, అత్యంత కోలాహలంగా సాగుతున్న యుద్ధంలో, శత్రువులను అణచే ఆ ఇద్దరూ పోరాడుతూ ఎంతో అలసిపోయారు.
9.58.7
तौ मुहूर्तं समाश्वस्य पुनरेव परन्तपौ ।
सम्प्रहारयतां चित्रे सम्प्रगृह्य गदे शुभे ॥ ९.५८.७ ॥
ఆ ఇద్దరూ కొద్దిసేపు ఊరట పొంది, మళ్లీ శత్రువులను దహించేవారై, అందమైన రెండు గదలను గట్టిగా పట్టుకుని విచిత్రంగా ఒకరిపై ఒకరు ప్రహరించారు.
9.58.8
तौ तु दृष्ट्वा महावीर्यौ समाश्वस्तौ नरर्षभौ ।
बलिनौ वारणौ यद्वद्वासितार्थे मदोत्कटौ ॥ ९.५८.८ ॥
ఆ మహాపరాక్రమ నరశ్రేష్ఠులిద్దరూ ఊరట పొంది మళ్లీ నిలబడటం చూసి, ఆడ ఏనుగు కోసం మదంతో ఉగ్రమైన రెండు బలమైన ఏనుగుల వలె వారు కనిపించారు.
9.58.9
समानवीर्यौ सम्प्रेक्ष्य प्रगृहीतगदावुभौ ।
प्रहर्षं परमं जग्मुर्देवगन्धर्वदानवाः ॥ ९.५८.९ ॥
సమానమైన పరాక్రమం గల ఆ ఇద్దరూ గదలు పట్టి ఉండటం చూసి దేవతలు, గంధర్వులు, దానవులు అత్యంత సంతోషం పొందారు.
9.58.10
प्रगृहीतगदौ दृष्ट्वा दुर्योधनवृकोदरौ ।
संशयः सर्वभूतानां विजये समपद्यत ॥ ९.५८.१० ॥
గదలు పట్టిన దుర్యోధనుడిని, వృకోదరుడిని చూసి, విజయం గురించి సమస్త ప్రాణులకు సందేహం కలిగింది.
9.58.11
समागम्य ततो भूयो भ्रातरौ बलिनां वरौ ।
अन्योन्यस्यान्तरप्रेप्सू प्रचक्रातेऽन्तरं प्रति ॥ ९.५८.११ ॥
తర్వాత బలవంతులలో శ్రేష్ఠులైన ఆ ఇద్దరు సోదరులు మళ్లీ కలుసుకుని, ఒకరికొకరు అవకాశాన్ని వెతుకుతూ సందర్భం వైపు సాగారు.
9.58.12
यमदण्डोपमां गुर्वीमिन्द्राशनिमिवोद्यताम् ।
ददृशुः प्रेक्षका राजन्रौद्रीं विशसनीं गदाम् ॥ ९.५८.१२ ॥
రాజా! చూసేవారు యముడి దండంలా భారీగా, ఇంద్రుడి వజ్రంలా ఎత్తబడిన, భయంకరమైన, సంహారక గదను చూశారు.
9.58.13
आविद्ध्यतो गतां तस्य भीमसेनस्य संयुगे ।
शब्दः सुतुमुलो घोरो मुहूर्तं समपद्यत ॥ ९.५८.१३ ॥
యుద్ధంలో భీమసేనుడు తిప్పి విసిరిన ఆ గద వెళ్ళినప్పుడు, ఒక క్షణం భయంకరమైన గొప్ప ధ్వని వెలువడింది.
9.58.14
आविद्ध्यन्तमरिं प्रेक्ष्य धार्तराष्ट्रोऽथ पाण्डवम् ।
गदामतुलवेगां तां विस्मितः सम्बभूव ह ॥ ९.५८.१४ ॥
శత్రువైన పాండవుడు గదను తిప్పడం చూసి, ఆ అసమాన వేగం గల గదను చూసి ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు విస్మయం చెందాడు.
9.58.15
चरंश्च विविधान्मार्गान्मण्डलानि च भारत ।
अशोभत तदा वीरो भूय एव वृकोदरः ॥ ९.५८.१५ ॥
ఓ భారతా, వివిధ మార్గాలలో మండలాలలో సంచరిస్తూ, అప్పుడు వీరుడైన వృకోదరుడు మళ్ళీ ప్రకాశించాడు.
9.58.16
तौ परस्परमासाद्य यत्तावन्योन्यसूदने ।
मार्जाराविव भक्षार्थे ततक्षाते मुहुर्मुहुः ॥ ९.५८.१६ ॥
ఒకరినొకరు చంపడానికి ఉద్యుక్తులై సమీపించిన ఆ ఇద్దరూ, ఆహారం కోసం పోట్లాడే రెండు పిల్లుల వలె మళ్ళీ మళ్ళీ దాడి చేసుకున్నారు.
9.58.17
अचरद्भीमसेनस्तु मार्गान्बहुविधांस्तथा ।
मण्डलानि विचित्राणि गतप्रत्यागतानि च ॥ ९.५८.१७ ॥
భీమసేనుడు అనేక విధాలైన మార్గాలలో సంచరించాడు; అలాగే విచిత్రమైన మండలాలలో వెళ్ళి తిరిగి వస్తూ తిరిగాడు.
9.58.18
गोमूत्रिकाणि चित्राणि स्थानानि विविधानि च ।
परिमोक्षं प्रहाराणां वर्जनं परिधावनम् ॥ ९.५८.१८ ॥
గోమూత్రిక వంటి విచిత్ర మార్గాలు, వివిధ స్థానాలు, ప్రహారాల నుండి తప్పించుకోవడం, తప్పుకోవడం, చుట్టూ పరుగెత్తడం.
9.58.19
अभिद्रवणमाक्षेपमवस्थानं सविग्रहम् ।
मत्स्योद्वृत्तं सोरुवृत्तमवप्लुतमुपप्लुतम् ॥ ९.५८.१९ ॥
దాడి చేయడం, ఎత్తి విసరడం, నిలబడి ఉండడం, దగ్గరగా పట్టుకుని పోరాడడం, చేపలా ఎగిరి తిరగడం, తొడల చుట్టూ తిరగడం, కిందికి దూకడం, పైకి దూకడం.
9.58.20
उपन्यस्तमपन्यस्तं गदायुद्धविशारदौ ।
एवं तौ विचरन्तौ तु न्यघ्नतां वै परस्परम् ॥ ९.५८.२० ॥
ముందుకు దూకి కొట్టడం, దెబ్బను వెనక్కి తీసుకోవడం — గదాయుద్ధంలో నిపుణులైన ఆ ఇద్దరూ. ఇలా తిరుగుతూ వారిద్దరూ ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు.
9.58.21
वञ्चयानौ पुनश्चैव चेरतुः कुरुसत्तमौ ।
विक्रीडन्तौ सुबलिनौ मण्डलानि विचेरतुः ॥ ९.५८.२१ ॥
మోసపు ఎత్తులు వేస్తూ మళ్ళీ ఆ ఇద్దరు కురుశ్రేష్ఠులు కదిలారు. మహాబలవంతులైన వారిద్దరూ ఆడుతున్నట్లుగా వృత్తాకారంలో తిరిగారు.
9.58.22
तौ दर्शयन्तौ समरे युद्धक्रीडां समन्ततः ।
गदाभ्यां सहसाऽन्योन्यमाजघ्नतुररिन्दमौ ॥ ९.५८.२२ ॥
యుద్ధభూమిలో అన్ని వైపులా తమ యుద్ధ విన్యాసాలను ప్రదర్శిస్తూ, ఆ శత్రుసంహారకులిద్దరూ అకస్మాత్తుగా గదలతో ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు.
9.58.23
परस्परं समासाद्य दंष्ट्राभ्यां द्विरदौ यथा ।
अशोभेतां महाराज शोणितेन परिप्लुतौ ॥ ९.५८.२३ ॥
రెండు ఏనుగులు దంతాలతో ఒకదానినొకటి ఢీకొని ప్రకాశించినట్లు, మహారాజా, రక్తంతో తడిసి వారిద్దరూ ప్రకాశించారు.
9.58.24
एवं तदभवद्युद्धं घोररूपं परन्तप ।
परिवृत्तेऽहनि क्रूरं वृत्रवासवयोरिव ॥ ९.५८.२४ ॥
శత్రుసంతాపకుడా, ఇలా ఆ యుద్ధం భయంకర రూపాన్ని పొందింది — రోజు మారినప్పుడు వృత్రుడు, వాసవుడు (ఇంద్రుడు) మధ్య జరిగిన క్రూర యుద్ధంలా.
9.58.25
गदाहस्तौ ततस्तौ तु मण्डलावस्थितौ बली ।
दक्षिणं मण्डलं राजन्धार्तराष्ट्रोऽभ्यवर्तत।
सव्यं तु मण्डलं तत्र भीमसेनोऽभ्यवर्तत ॥ ९.५८.२५ ॥
అప్పుడు గదలు చేతబూని, వృత్తాకారంలో నిలిచిన ఆ ఇద్దరు బలవంతులలో, ఓ రాజా, ధృతరాష్ట్ర పుత్రుడు కుడి వృత్తంలో తిరిగాడు; భీమసేనుడు అక్కడ ఎడమ వృత్తంలో తిరిగాడు.
9.58.26
तथा तु चरतस्तस्य भीमस्य रणमूर्धनि ।
दुर्योधनो महाराज पार्श्वदेशेऽभ्यताडयत् ॥ ९.५८.२६ ॥
అలా భీముడు యుద్ధ ముఖంలో తిరుగుతున్నప్పుడు, మహారాజా, దుర్యోధనుడు అతని ప్రక్కభాగంలో కొట్టాడు.
9.58.27
आहतस्तु ततो भीमः पुत्रेण तव भारत ।
आविध्यत गदां गुवीं प्रहारं तमचिन्तयन् ॥ ९.५८.२७ ॥
ఓ భరతవంశీయుడా, నీ కుమారుని చేత కొట్టబడిన భీముడు ఆ దెబ్బను లెక్కచేయక, బరువైన గదను తిప్పి ప్రయోగించాడు.
9.58.28
इन्द्राशनिसमां घोरां यमदण्डमिवोद्यताम् ।
ददृशुस्ते महाराज भीमसेनस्य तां गदाम् ॥ ९.५८.२८ ॥
ఓ మహారాజా, వారు భీమసేనుని ఆ గదను చూశారు; అది ఇంద్రుని వజ్రంలా, పైకెత్తిన యముని దండంలా భయంకరంగా ఉంది.
9.58.29
आविध्यन्तं गदां दृष्ट्वा भीमसेनं तवात्मजः ।
समुद्यम्य गदां घोरां प्रत्यविध्यत्परन्तपः ॥ ९.५८.२९ ॥
భీమసేనుడు గదను తిప్పుతుండటం చూసి, శత్రువులను దహించే నీ కుమారుడు తన భయంకరమైన గదను ఎత్తి ఎదురుగా విసిరాడు.
9.58.30
गदामारुतवेगेन तव पुत्रस्य भारत ।
शब्द आसीत्सुतुमुलस्तेजश्च समजायत ॥ ९.५८.३० ॥
ఓ భరతవంశీయుడా, నీ కుమారుని గద గాలి వేగం వలన భయంకరమైన శబ్దం కలిగింది; తేజస్సు కూడా ఉద్భవించింది.
9.58.31
स चरन्विविधान्मार्गान्मण्डलानि च भागशः ।
समशोभत तेजस्वी भूयो भीमात्सुयोधनः ॥ ९.५८.३१ ॥
వివిధ మార్గాలలో, వృత్తాకార గతులలో విభాగాలుగా తిరుగుతూ, తేజస్వి అయిన సుయోధనుడు మళ్ళీ భీముని ఎదుట మెరిసిపోయాడు.
9.58.32
आविद्धा सर्ववेगेन भीमेन महती गदा ।
सधूमं सार्चिषं चाग्निं मुमोचोग्रमहास्वना ॥ ९.५८.३२ ॥
భీముడు పూర్ణ వేగంతో విసిరిన మహా గద పొగతో కూడిన జ్వాలలతో కూడిన అగ్నిని వదిలి భయంకర మహాధ్వనితో దూసుకెళ్ళింది.
9.58.33
आधूतां भीमसेनेन गदां दृष्ट्वा सुयोधनः ।
अद्रिसारमयीं गुर्वीमाविध्यन्बह्वशोभत ॥ ९.५८.३३ ॥
భీమసేనుడు తిప్పుతున్న, రాతి సారంతో చేసిన భారమైన గదను చూసి సుయోధనుడు దానిని తాను కూడా తిప్పుతూ ఎంతో శోభించాడు.
9.58.34
गदामारुतवेगं हि दृष्ट्वा तस्य महात्मनः ।
भयं विवेश पाण्डूंस्तु सर्वानेव ससात्यकीन् ॥ ९.५८.३४ ॥
ఆ మహాత్ముని గద గాలివంటి వేగాన్ని చూసి, సాత్యకితో సహా పాండవులందరిలోనూ భయం ప్రవేశించింది.
9.58.35
तौ दर्शयन्तौ समरे युद्धक्रीडां समन्ततः ।
गदाभ्यां सहसाऽन्योन्यमाजघ्नतुररिन्दमौ ॥ ९.५८.३५ ॥
ఆ ఇద్దరు శత్రుదమనులు యుద్ధంలో అన్నివైపులా యుద్ధక్రీడను ప్రదర్శిస్తూ, అకస్మాత్తుగా గదలతో ఒకరినొకరు కొట్టుకున్నారు.
9.58.36
तौ परस्परमासाद्य दंष्ट्राभ्यां द्विरदौ यथा ।
अशोभेतां महाराज शोणितेन परिप्लुतौ ॥ ९.५८.३६ ॥
మహారాజా! రెండు ఏనుగులు దంతాలతో ఒకదానినొకటి ఎదుర్కొని రక్తంతో తడిసి ఎలా శోభిస్తాయో, అలాగే ఆ ఇద్దరు ఒకరినొకరు చేరి రక్తంతో తడిసి శోభించారు.
9.58.37
एवं तदभवद्युद्धं घोररूपमसंवृतम् ।
परिवृत्तेऽहनि क्रूरं वृत्रवासवयोरिव ॥ ९.५८.३७ ॥
ఈ విధంగా ఆ యుద్ధం భయంకరమైనదిగా, నియంత్రణ లేనిదిగా మారింది; పగలు ముగిసినప్పుడు వృత్రుడు మరియు వాసవుడు (ఇంద్రుడు) పోరాడిన క్రూరమైన యుద్ధంలా.
9.58.38
दृष्ट्वा व्यवस्थितं भीमं तव पुत्रो महाबलः ।
चरंश्चित्रतरान्मा र्गान्कौन्तेयमभिदुद्रुवे ॥ ९.५८.३८ ॥
స్థిరంగా నిలిచిన భీముడిని చూసి, మీ మహాబలవంతుడైన కుమారుడు అనేక విచిత్ర మార్గాల్లో తిరుగుతూ కౌంతేయుడు (భీముడు) వైపు పరుగెత్తాడు.
9.58.39
तस्य भीमो महावेगां जाम्बूनदपरिष्कृताम् ।
अतिक्रुद्धस्य क्रुद्धस्तु ताडयामास तां गदाम् ॥ ९.५८.३९ ॥
అతని మహావేగవంతమైన, బంగారంతో అలంకరించిన గదను కోపోద్రిక్తుడైన భీముడు కొట్టాడు.
9.58.40
सविस्फुलिङ्गो निर्हादस्तयोस्तत्राभिघातजः ।
प्रादुरासीन्महाराज घृष्टयोर्वज्रयोरिव ॥ ९.५८.४० ॥
మహారాజా, అక్కడ వారిద్దరి ఘాతం నుండి నిప్పురవ్వలతో కూడిన భయంకర ధ్వని పుట్టింది, రెండు వజ్రాలు ఒరసుకున్నట్లు.
9.58.41
वेगवत्या तया तत्र भीमसेनप्रमुक्तया ।
निपतन्त्या महाराज पृथिवी समकम्पत ॥ ९.५८.४१ ॥
అక్కడ భీమసేనుడు విసిరిన ఆ వేగవంతమైన గద పడుతుండగా, మహారాజా, భూమి పూర్తిగా కంపించింది.
9.58.42
तां नामृष्यत कौरव्यो गदां प्रतिहतां रणे ।
मत्तो द्विप इव क्रुद्धः प्रतिकुञ्जरदर्शनात् ॥ ९.५८.४२ ॥
యుద్ధంలో ఆ గద అడ్డగించబడడాన్ని చూసి కౌరవుడు (దుర్యోధనుడు) సహించలేకపోయాడు; మదించిన ఏనుగు ప్రత్యర్థి ఏనుగును చూసి కోపించినట్లు.
9.58.43
स सव्यं मण्डलं राजा उद्धाम्य कृतनिश्चयः ।
आजघ्ने मूर्ध्नि कौन्तेयं गदया भीमवेगया ॥ ९.५८.४३ ॥
ఆ రాజు నిశ్చయంతో గదను ఎడమవైపు తిప్పి, భయంకర వేగంతో కుంతీపుత్రుడి తలపై కొట్టాడు.
9.58.44
तया त्वभिहतो भीमः पुत्रेण तव पाण्डवः ।
नाकम्पत महाराज तदद्भुतमिवाभवत् ॥ ९.५८.४४ ॥
మహారాజా, నీ కుమారుడి ఆ దెబ్బకు తగిలినా పాండవుడైన భీముడు కదలలేదు; అది ఒక అద్భుతంలా అనిపించింది.
9.58.45
आश्चर्यं चापि तद्राजन्सर्वसैन्यान्यपूजयन् ।
यद्गदाभिहतो भीमो नाकम्पत पदात्पदम् ॥ ९.५८.४५ ॥
ఓ రాజా, ఆ అద్భుతాన్ని సైన్యాలన్నీ మెచ్చుకున్నాయి; గదతో కొట్టబడినా భీముడు ఒక అడుగైనా కదలలేదు.
9.58.46
ततो गुरुतरां दीप्तां गदां हेमपरिष्कृताम् ।
दुर्योधनाय व्यसृजद्भीमो भीमपराक्रमः ॥ ९.५८.४६ ॥
అప్పుడు భయంకర పరాక్రమం గల భీముడు బంగారంతో అలంకరించిన, అత్యంత బరువైన, ప్రకాశించే గదను దుర్యోధనుడిపై విసిరాడు.
9.58.47
तं प्रहारमसम्भ्रान्तो लाघवेन महाबलः ।
मोघं दुर्योधनश्चक्रे तत्राभूद्विस्मयो महान् ॥ ९.५८.४७ ॥
ఆ దెబ్బకు కొంచెమైనా చలించక, మహాబలుడైన దుర్యోధనుడు తన చురుకుదనంతో దానిని వ్యర్థం చేశాడు; అక్కడ గొప్ప ఆశ్చర్యం కలిగింది.
9.58.48
सा तु मोघा गदा राजन्पतन्ती भीमचोदिता ।
चालयामास पृथिवीं महानिर्घातनिःस्वनाः ॥ ९.५८.४८ ॥
ఓ రాజా, భీముడు విసిరిన ఆ వ్యర్థమైన గద పడుతూ పెద్ద గర్జనతో భూమిని కంపింపజేసింది.
9.58.49
आस्थाय कौशिकान्मार्गानुत्पतन्स पुनः पुनः ।
गदानिपातं प्रज्ञाय भीमसेनं च वञ्चितम् ॥ ९.५८.४९ ॥
అతడు కౌశిక మార్గాలను ఆశ్రయించి పదే పదే ఎగురుతూ, గదాఘాతాన్ని గ్రహించి భీమసేనుని మోసగించాడు.
9.58.50
वञ्चयित्वा तदा भीमं गदया कुरुसत्तमः ।
ताडयामास सङ्क्रुद्धो वक्षोदेशे महाबलः ॥ ९.५८.५० ॥
అప్పుడు భీముని మోసగించి, కురువంశశ్రేష్ఠుడు, మహాబలుడు కోపంతో గదతో అతని వక్షస్థలంపై కొట్టాడు.
9.58.51
गदया निहतो भीमो मुह्यमानो महारणे ।
नाभ्यमन्यत कर्तव्यं पुत्रेणाभ्याहतस्तव ॥ ९.५८.५१ ॥
మహా యుద్ధంలో గదతో కొట్టబడిన భీముడు మూర్ఛితుడయ్యాడు; నీ కుమారుని దెబ్బతో కొట్టబడి, చేయవలసినది ఏదీ అతనికి తోచలేదు.
9.58.52
तस्मिंस्तथा वर्तमाने राजन्सोमकपाण्डवाः ।
भृशोपहतसङ्कल्पा नहृष्टमनसोऽभवन् ॥ ९.५८.५२ ॥
ఓ రాజా! అలా జరుగుతుండగా, సోమకులు మరియు పాండవులు, వారి సంకల్పం ఎంతో దెబ్బతిని, సంతోషించని మనస్సు కలవారయ్యారు.
9.58.53
स तु तेन प्रहारेण मातङ्ग इव रोषितः ।
हस्तिवद्वस्तिसंकाशमभिदुद्राव ते सुतम् ॥ ९.५८.५३ ॥
కాని ఆ దెబ్బతో ఏనుగువలె కోపించి, అతడు నీ కుమారుని వైపు, ఏనుగు బంతిపై పడినట్లు, దూకాడు.
9.58.54
ततस्तु तरसा भीमो गदया तनयं तव ।
अभिदुद्राव वेगेन सिंहो वनगजं यथा ॥ ९.५८.५४ ॥
అప్పుడు భీముడు వేగంగా గదతో నీ కుమారుని వైపు దూసుకెళ్లాడు, సింహం అడవి ఏనుగుపై పడినట్లు.
9.58.55
उपसृत्य तु राजानं गदामोक्षविशारदः ।
आविध्यत गदां राजन्समुद्दिश्य सुतं तव ॥ ९.५८.५५ ॥
గదను విసరడంలో నిపుణుడైన అతడు రాజును సమీపించి, ఓ రాజా, నీ కుమారుడిని లక్ష్యంగా చేసుకుని గదను త్రిప్పాడు.
9.58.56
अताडयद्भीमसेनः पार्श्वे दुर्योधनं तदा ।
स विह्वलः प्रहारेण जानुभ्यामगमन्महीम् ॥ ९.५८.५६ ॥
అప్పుడు భీమసేనుడు దుర్యోధనుని పార్శ్వంపై కొట్టాడు; ఆ దెబ్బకు కలత చెంది అతడు మోకాళ్లపై నేలకు కూలిపోయాడు.
9.58.57
तस्मिन्कुरुकुलश्रेष्ठे जानुभ्यामवनीं गते ।
उदतिष्ठत्ततो नादः सृञ्जयानां जगत्पते ॥ ९.५८.५७ ॥
కురువంశ శ్రేష్ఠుడు మోకాళ్లపై నేలకు కూలినప్పుడు, ఓ జగత్పతీ, సృంజయుల నుండి గర్జన పుట్టింది.
9.58.58
तेषां तु निनदं श्रुत्वा शृञ्जयानां नरर्षभः ।
अमर्षाद्भरतश्रेष्ठ पुत्रस्ते समकुप्यत ॥ ९.५८.५८ ॥
సృంజయుల ఆ గర్జనను విని, ఓ భరతశ్రేష్ఠా, నరశ్రేష్ఠుడైన నీ కుమారుడు ఆగ్రహంతో పూర్తిగా రగిలిపోయాడు.
9.58.59
उत्थाय तु महाबाहुर्महानाग इव श्वसन् ।
दिधक्षन्निव नेत्राभ्यां भीमसेनमवैक्षत ॥ ९.५८.५९ ॥
లేచి ఆ మహాబాహుడు మహాసర్పంలా బుసలు కొడుతూ, కళ్లతో దహించివేయాలనుకున్నట్లు భీమసేనుని వైపు చూశాడు.
9.58.60
ततः स भरतश्रेष्ठो गदापाणिरभिद्रवन् ।
प्रमथिष्यन्निव शिरो भीमसेनस्य संयुगे ॥ ९.५८.६० ॥
అప్పుడు ఆ భరతశ్రేష్ఠుడు చేతిలో గదతో పరుగెత్తాడు; యుద్ధంలో భీమసేనుని తలను చితుకగొట్టబోతున్నట్లు.
9.58.61
स महात्मा महात्मानं भीमं भीमपराक्रमः ।
अताडयच्छङ्खदेशे न चचालाचलोपमः ॥ ९.५८.६१ ॥
ఆ మహాత్ముడు, భయంకర పరాక్రమం గల వాడు, మహాత్ముడైన భీముని కణతపై కొట్టాడు. పర్వతంలా ఉన్న అతడు కదలలేదు.
9.58.62
स भूयः शुशुभे पार्थस्ताडितो गदया रणे ।
उद्भिन्नरुधिरो राजन्प्रभिन्न इव कुञ्चरः ॥ ९.५८.६२ ॥
రాజా, యుద్ధంలో గదతో కొట్టబడిన పృథాపుత్రుడు భీముడు మరింత ప్రకాశించాడు; రక్తం ఉబికింది, మదించిన ఏనుగులా.
9.58.63
ततो गदां वीरहणीमयोमयीं ।
प्रगृह्य वज्राशनितुल्यनिःस्वनाम्।
अताडयच्छत्रुममित्रकर्शनो ।
बलेन विक्रम्य धनञ्जयाग्रजः ॥ ९.५८.६३ ॥
అప్పుడు శత్రువులను బాధించే, ధనంజయుని అన్నయైన భీముడు, వీరులను సంహరించే, ఇనుముతో చేసిన, వజ్రాశని ధ్వనితో కూడిన గదను పట్టి, బలంతో ముందుకు సాగి శత్రువును కొట్టాడు.
9.58.64
स भीमसेनाभिहतस्तवात्मजः ।
पपात सङ्कम्पितदेहबन्धनः।
सुपुष्पितो मारुतवेगताडितो ।
वने महासाल इवावघूर्णितः ॥ ९.५८.६४ ॥
భీమసేనునిచే కొట్టబడిన మీ కుమారుడు పడిపోయాడు; అతని శరీర బంధనాలు వణికాయి. గాలి వేగానికి తాకిన, పూర్తిగా వికసించిన మహా సాల వృక్షం అడవిలో కూలినట్లు.
9.58.65
ततः प्रणेदुर्जहृषुश्च पाण्डवाः ।
समीक्ष्य पुत्रं पतितं क्षितौ तव।
ततः सुतस्ते प्रतिलभ्य चेतनां ।
समुत्पपात द्विरदो यथा हदात् ॥ ९.५८.६५ ॥
అప్పుడు పాండవులు గర్జించి సంతోషించారు, మీ కుమారుడు నేలపై పడటం చూసి. తర్వాత మీ కుమారుడు స్పృహ తిరిగి పొంది, మడుగు నుండి ఏనుగు లేచినట్లు లేచాడు.
9.58.66
स पार्थिवो नित्यममर्षितस्तदा ।
महारथः शिक्षितवत्परिभ्रमन्।
अताडयत्पाण्डवमग्रतः स्थितं ।
स विह्वलाङ्गो जगतीमुपास्पृशत् ॥ ९.५८.६६ ॥
ఆ రాజు అప్పుడు ఎల్లప్పుడూ రోషంతో నిండి ఉండి, మహారథుడై, శిక్షణ పొందినవాడిలా తిరుగుతూ, ముందు నిలిచిన పాండవుడిని కొట్టాడు; తరువాత అతని అంగాలు వణికి అతను భూమిని తాకాడు.
9.58.67
स सिंहनादं विननाद कौरवो ।
निपात्य भूमौ युधि भीममोजसा।
बिभेद चैवाशनितुल्यमोजसा ।
गदानिपातेन शरीररक्षणम् ॥ ९.५८.६७ ॥
ఆ కౌరవుడు సింహనాదం చేశాడు; యుద్ధంలో భీముడిని బలంగా నేలపై పడగొట్టి, పిడుగు వంటి బలంతో అతన్ని పొడిచాడు. గద దెబ్బతో తన శరీరాన్ని కాపాడుకున్నాడు.
9.58.68
ततोऽन्तरिक्षे निनदो महानभू… ।
द्दिवौकसामप्सरसां च नेदुषाम्।
पपात चोच्चैरमरप्रवेरितं ।
विचित्रपुष्पोत्करवर्षमुत्तमम् ॥ ९.५८.६८ ॥
అప్పుడు ఆకాశంలో గొప్ప ధ్వని పుట్టింది… దేవతలు, అప్సరసల నినాదంతో; దేవతలు పంపిన విచిత్ర పుష్పాల ఉత్తమ వర్షం ఎత్తుగా కురిసింది.
9.58.69
ततः परानाविशदुत्तमं भयं ।
समीक्ष्य भूमौ पतितं नरोत्तमम्।
अहीयमानं च बलेन कौरवं ।
निशाम्य भेदं सुदृढस्य वर्मणः ॥ ९.५८.६९ ॥
అప్పుడు శత్రువులలో గొప్ప భయం ప్రవేశించింది; నరశ్రేష్ఠుడు నేలపై పడిపోవడాన్ని, కౌరవుడు బలంలో తగ్గుతుండడాన్ని, అత్యంత దృఢమైన కవచం బద్దలవడాన్ని చూశారు.
9.58.70
ततो मुहूर्तादुपलभ्य चेतनां ।
प्रमृज्य वक्त्रं रुधिराक्तमात्मनः।
धृतिं समालम्ब्य विवृत्य लोचने ।
बलेन संस्तभ्य वृकोदरः स्थितः ॥ ९.५८.७० ॥
అప్పుడు ఒక క్షణంలో స్పృహ తిరిగి పొంది, రక్తంతో తడిసిన తన ముఖాన్ని తుడిచి, ధైర్యాన్ని పట్టుకుని, కళ్ళు విప్పి, బలంతో తనను నిలబెట్టుకుని వృకోదరుడు నిలిచాడు.
9.58.71
ततो यमौ यमसदृशौ पराक्रमे ।
सपार्षतः शिनितनयश्च वीर्यवान्।
समाह्वयन्नहमहमित्यभित्वरं… ।
स्तवात्मजं समभिययुर्वधैषिणः ॥ ९.५८.७१ ॥
అప్పుడు యముని వంటి పరాక్రమం గల కవలలు, పార్షతుడు, శిని కుమారుడు బలవంతుడు కూడా 'నేను ముందు, నేను ముందు' అని పిలుస్తూ వేగంగా, వధించాలనే కోరికతో మీ కుమారుడి వైపు దూసుకెళ్ళారు.
9.58.72
निवर्त्य तान्पुनरपि पाण्डवो बली ।
तवात्मजं स्वयमभिगम्य कालवत्।
चचार चाप्यपगतखेदवेपथुः ।
सुरेश्वरो नमुचिमिवोत्तमं रणे ॥ ९.५८.७२ ॥
బలవంతుడైన పాండవుడు వారిని తిరిగి వెనక్కి పంపి, స్వయంగా మీ కుమారుని దగ్గరకు వెళ్లి యముని వలె సంచరించాడు; అలసట, వణుకు లేకుండా, యుద్ధంలో దేవేంద్రుడు నముచిని ఎదుర్కొన్నట్లు.