महाभारत · अध्याय 9.6
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
9.6.1
एतच्छ्रुत्वा वचो राज्ञो मद्रराजः प्रतापवान् ।
दुर्योधनं तदा राजन्वाक्यमेतदुवाच ह ॥ ९.६.१ ॥
राजाचे हे वचन ऐकून पराक्रमी मद्रराज तेव्हा, हे राजन, दुर्योधनाला हे शब्द बोलला.
9.6.2
दुर्योधन महाबाहो शृणु वाक्यविदां वर ।
यावेतौ मन्यसे कृष्णौ रथस्थौ रथिनांवरौ।
न मे तुल्यावुभावेतौ बाहुवीर्ये कथञ्चन ॥ ९.६.२ ॥
हे महाबाहो दुर्योधना, वाक्यकुशलांमध्ये श्रेष्ठा, ऐक. रथावर उभे असलेल्या रथिकांमध्ये श्रेष्ठ असे जे हे दोन कृष्ण तुला वाटतात, हे दोघे माझ्या बाहुबलाच्या बरोबरीचे कधीही नाहीत.
9.6.3
उद्यतां पृथिवीं सर्वां ससुरासुरमानवाम् ।
योधयेयं रणमुखे सङ्क्रुद्धः किमु पाण्डवान् ॥ ९.६.३ ॥
देव, असुर, मानवांसह सारी पृथ्वी माझ्याविरुद्ध उभी राहिली तरी, रणमुखात संतप्त होऊन मी युद्ध करू शकतो; मग पांडवांची तर गोष्टच काय?
9.6.4
विजेष्यामि रणे पार्थान्सोमकांश्च समागतान् ।
अहं सेनाप्रमेता ते भविष्यामि न संशयः ॥ ९.६.४ ॥
रणांगणात एकत्र झालेल्या पार्थांना आणि सोमकांना मी जिंकीन. तुझ्या सेनेचा नेता मीच होईन, यात संशय नाही.
9.6.5
तं च व्यूहं विधास्यामि न क रिष्यन्ति यं परे ।
इति सत्यं ब्रवीम्येष दुर्योधन न संशयः ॥ ९.६.५ ॥
शत्रू ज्याचा नाश करू शकणार नाहीत अशी ती व्यूहरचना मी करीन. हे दुर्योधना, हे सत्य सांगतो आहे, यात संशय नाही.
9.6.6
अद्यैवाहं रणे सर्वान्पाञ्चालान्सह पाण्डवैः ।
निहनिष्यामि वा राजन्स्वर्गं यास्यामि वा हतः ॥ ९.६.६ ॥
आजच रणांगणात पांडवांसह सर्व पांचाल मी ठार करीन; अथवा, हे राजन, मी मारला जाऊन स्वर्गाला जाईन.
9.6.7
अद्य पश्यन्तु मां लोका विचरन्तमभीतवत् ॥ ९.६.७ ॥
आज लोक मला निर्भयपणे संचार करताना पाहोत.
9.6.8
अद्य पाण्डुसुताः सर्वे वासुदेवः ससात्यकिः ।
पाञ्चालाश्चेदयश्चैव द्रौपदेयाश्च सर्वशः।
धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च सर्वे चापि प्रभद्रकाः ॥ ९.६.८ ॥
आज पांडुपुत्र सर्व, वासुदेव व सात्यकी, पांचाल, चेदी, द्रौपदीचे पुत्र, धृष्टद्युम्न, शिखंडी आणि सर्व प्रभद्रकही.
9.6.9
विक्रमं मम पश्यन्तु धनुषश्च महद्बलम् ।
लाघवं चास्त्रवीर्यं च भुजयोश्च बलं युधि ॥ ९.६.९ ॥
माझा पराक्रम, धनुष्याचे महाबल, चपळाई, अस्त्रांचे वीर्य आणि युद्धात माझ्या बाहूंचे बल त्यांनी पाहावे.
9.6.10
अद्य पश्यन्तु मे पार्थाः सिद्धाश्च सह चारणैः ।
यादृशं मे बलं बाह्वोः सम्पदस्त्रेषु या च मे ॥ ९.६.१० ॥
आज पार्थ, सिद्ध आणि चारणांसह माझ्या बाहूंतील जे बल आणि अस्त्रांमधील माझी संपदा आहे ते पाहोत.
9.6.11
अद्य मे विक्रमं दृष्ट्वा पाण्डवानां महारथाः ।
प्रतीकारपरा भूत्वा चेष्टन्ते विविधाः क्रियाः ॥ ९.६.११ ॥
आज माझा पराक्रम पाहून पांडवांचे महारथी प्रतिकारासाठी तत्पर होऊन विविध कृती करू लागतील.
9.6.12
अद्य सैन्यानि पाण्डूनां द्रावयिष्ये समन्ततः ॥ ९.६.१२ ॥
आज मी पांडवांच्या सेनांना सर्व बाजूंनी पळवून लावीन.
9.6.13
द्रोणभीष्मावति विमो सूतपुत्रं च संयुगे ।
विचरिष्ये रणमुखे प्रियार्थं तव कौरव ॥ ९.६.१३ ॥
हे प्रभो, द्रोण आणि भीष्मांचे रक्षण करत आणि युद्धात सूतपुत्राचेही रक्षण करत, तुमच्या प्रियासाठी मी रणमुखात विचरेन, हे कौरवा.
9.6.14
एवमुक्तस्ततो राजा मद्राधिपतिमञ्जसा ।
अभ्यषिञ्चत सेनाया मध्ये भरतसत्तम।
विधिना शास्त्रदृष्टेन क्लिष्टरूपो विशाम्पते ॥ ९.६.१४ ॥
असे सांगितल्यावर राजाने मद्राधिपतीला सैन्याच्या मध्यभागी शास्त्रविधीनुसार योग्यरीत्या अभिषिक्त केले, हे भरतश्रेष्ठा, हे प्रजापते, व्याकुल रूप धारण करून.
9.6.15
अभिषिक्ते ततस्तस्मिन्सिंहनादो महानभूत् ।
तव सैन्येऽभ्यवाद्यन्त वादित्राणि च भारत ॥ ९.६.१५ ॥
त्याचा अभिषेक झाल्यावर महान सिंहनाद झाला, आणि तुमच्या सैन्यात वाद्ये वाजू लागली, हे भारता.
9.6.16
हृष्टाश्चासंस्तथा योधा मद्रकाश्च महारथाः ।
तुष्टुवुश्चैव राजानं शल्यमाहवशोभिनम् ॥ ९.६.१६ ॥
योद्धे आनंदित झाले, मद्रक महारथीही, आणि युद्धाची शोभा असलेल्या राजा शल्याची त्यांनी स्तुती केली.
9.6.17
जय राजंश्चिरं जीव जहि शत्रून्समागतान् ।
तव बाहुबलं प्राप्य धार्तराष्ट्रो महाबलः।
निखिलां पृथिवीं सर्वां प्रशास्तु निहतद्विषम् ॥ ९.६.१७ ॥
हे राजा, विजय असो, तुम्ही चिरकाल जगा, एकत्र आलेल्या शत्रूंचा वध करा. तुमच्या बाहुबलाने महाबलवान धृतराष्ट्रपुत्र, शत्रू मारले गेलेल्या संपूर्ण पृथ्वीवर राज्य करो.
9.6.18
त्वं हि शक्तो रणे जेतुं ससुरासुरमानवान् ।
मर्त्यधर्माण इह तु किमु सृञ्जयसोमकान् ॥ ९.६.१८ ॥
तुम्हीच युद्धात देव, असुर आणि मानवांना जिंकण्यास समर्थ आहात, मग येथील मर्त्य स्वभावाच्या सृंजय आणि सोमकांविषयी काय बोलावे.
9.6.19
एवं सम्पूज्यमानस्तु मद्राणामधिपो बली ।
हर्षं प्राप तदा वीरो दुरापमकृतात्मभिः ॥ ९.६.१९ ॥
अशा प्रकारे सन्मानित झालेला मद्रांचा बलवान अधिपती तो वीर तेव्हा अकृतात्म्यांना दुर्लभ असा हर्ष पावला.
9.6.20
अभिषिक्ते तथा शल्ये तव सैन्येषु मानद ।
न कर्णव्यसनं किञ्चिन्मेनिरे तत्र भारत ॥ ९.६.२० ॥
हे मानदा, तुझ्या सैन्यात शल्य अभिषिक्त झाला तरीही, हे भारता, तेथे लोकांनी कर्णाचे कोणतेही संकट किंचितही मानले नाही.
9.6.21
हृष्टाः सुमनसश्चैव बभूवुस्तत्र सैनिकाः ।
मेनिरे निहतान्पार्थान्मद्रराजवशङ्गतान् ॥ ९.६.२१ ॥
तेथे सैनिक हर्षित व प्रसन्नमनस्क झाले; मद्रराजाच्या वशात गेलेल्या पार्थांना त्यांनी मेलेले मानले.
9.6.22
प्रहर्षं प्राप्य सेना तु तावकी भरतर्षभ ।
तां रात्रिं सुखिता सुप्ता हर्षचित्ता च साभवत् ॥ ९.६.२२ ॥
हे भरतर्षभा, तुझे सैन्य अत्यंत हर्ष पावून त्या रात्री सुखाने झोपले; त्याचे मन आनंदाने भरले.
9.6.23
सैन्यस्य तव तं शब्दं श्रुत्वा राजा युधिष्ठिरः ।
वार्ष्णेयमब्रवीद्वाक्यं सर्वक्षत्रस्य पश्यतः ॥ ९.६.२३ ॥
तुझ्या सैन्याचा तो शब्द ऐकून राजा युधिष्ठिराने सर्व क्षत्रियांदेखत वार्ष्णेयाला हे वचन सांगितले.
9.6.24
मद्रराजः कृतः शल्यो धार्तराष्ट्रेण माघव ।
सेनापतिर्महेष्वासः सर्वसैन्येषु पूजितः ॥ ९.६.२४ ॥
हे माधवा, धृतराष्ट्राच्या पुत्राने मद्रराज शल्याला सेनापती केले आहे; तो महाधनुर्धर सर्व सैन्यांत पूजित आहे.
9.6.25
एतज्ज्ञात्वा यथाभूतं कुरु माधव यत्क्षमम् ।
भवान्नेता च गोप्ता च विधत्स्व यदनन्तरम् ॥ ९.६.२५ ॥
हे यथार्थपणे जाणून, हे माधवा, जे योग्य असेल ते कर. तूच नेता आणि रक्षक आहेस; यानंतर जे करायचे ते व्यवस्था कर.
9.6.26
तमब्रवीन्महाराज वासुदेवो जनाधिपम् ।
आर्तायनिमहं जाने यथातत्त्वेन भारत ॥ ९.६.२६ ॥
त्या जनाधिपती महाराजांना वासुदेव म्हणाले — हे भारता, मी आर्तायनीला यथार्थपणे ओळखतो.
9.6.27
वीर्यवांश्च महातेजा महात्मा च विशेषतः ।
कृती च चित्रयोधी च संयुक्तो लाघवेन च ॥ ९.६.२७ ॥
तो वीर्यवान, महातेजस्वी आणि विशेषतः महात्मा आहे; कुशल, विविध युद्धकलांत निपुण आणि चपळाईने युक्त आहे.
9.6.28
यादृग्भीष्मस्तथा द्रोणो यादृक्कर्णश्च संयुगे ।
तादृशृस्तद्विशिष्टो वा मद्रराजो मतो मम ॥ ९.६.२८ ॥
भीष्म जसे, तसेच द्रोण; युद्धात कर्ण जसा, तसाच किंवा त्यांहूनही विशिष्ट असा मद्रराज माझ्या मते आहे.
9.6.29
युध्यमानस्य तस्याहं चिन्तयानश्च भारत ।
योद्धारं नाधिगच्छामि तुल्यरूपं जनाधिप ॥ ९.६.२९ ॥
हे भारता, हे जनाधिपा, युद्ध करणाऱ्या त्याचा मी विचार करत होतो; पण त्याच्यासारखा समान रूपाचा योद्धा मला सापडला नाही.
9.6.30
शिखण्ड्यर्जुनभीमानां सात्वतस्य च भारत ।
धृष्टद्युम्नस्य च तथा बलेनाभ्यधिको रणे ॥ ९.६.३० ॥
हे भारता, शिखंडी, अर्जुन, भीम, सात्यकी आणि धृष्टद्युम्न यांच्यापेक्षाही तो युद्धात बलाने श्रेष्ठ आहे.
9.6.31
मद्रराजो महाराजः सिंहद्विरदविक्रमः ।
विचरिष्यत्यभीः काले कालः क्रुद्धः प्रजास्विव ॥ ९.६.३१ ॥
मद्रराज, महाराज, सिंह आणि गजासारखा पराक्रमी, निर्भयपणे संचार करील; जसा क्रुद्ध काल प्रजांमध्ये फिरतो.
9.6.32
तस्याद्य न प्रपश्यामि प्रतियोद्धारमाहने ।
त्वामृते पुरुषव्याघ्र शार्दूलसमविक्रमम् ॥ ९.६.३२ ॥
आज युद्धात त्याचा प्रतिस्पर्धी म्हणून तुझ्याशिवाय कोणालाही मी पाहत नाही, हे पुरुषव्याघ्रा, वाघासारख्या पराक्रमा.
9.6.33
स त्वमेको हि लोकेऽस्मिन्नान्यस्त्वत्तः पुमान्भवेत् ।
मद्रराजं रणे क्रुद्धं यो हन्यात्कुरुनन्दन ॥ ९.६.३३ ॥
या जगात तूच एकटा आहेस; तुझ्याहून दुसरा पुरुष नाही जो रणात क्रुद्ध मद्रराजाला मारू शकेल, हे कुरुनंदना.
9.6.34
अहन्यहनि युध्यन्तं क्षोभयन्तं बलं तव ।
तस्माज्जहि रणे शल्यं मघवानिव शम्बरम् ॥ ९.६.३४ ॥
दिवसेंदिवस युद्ध करून तुझ्या सैन्याला क्षुब्ध करणाऱ्या शल्याला, इंद्राने शंबराला मारले तसे, रणात मार.
9.6.35
सौतेः पश्चादसौ वीरो धार्तराष्ट्रेण सत्कृतः ।
तवैव हि जयो नूनं हते मद्रेश्वरे युधि। ॥ ९.६.३५ ॥
तो वीर, धृतराष्ट्रपुत्राकडून सन्मानित, नंतर; मद्रेश्वर युद्धात मारला गेल्यास निश्चितच विजय तुझीच.
9.6.36
तस्मिन्हते हतं सर्वं धार्तराष्ट्रबलं महत् ।
एतच्छ्रुत्वा महाराज वचनं मम साम्प्रतम्। ॥ ९.६.३६ ॥
तो मारला गेल्यास धृतराष्ट्रपुत्रांचे संपूर्ण महान सैन्य नष्ट होईल. हे महाराज, आता माझे हे शब्द ऐका.
9.6.37
प्रत्युद्याहि रणे पार्थ मद्रराजं महारथम् ।
जहि चैनं महाबाहो वासवो नमुचिं यथा ॥ ९.६.३७ ॥
हे पार्था, युद्धात महारथी मद्रराजाला सामोरे जा. हे महाबाहो, वासवाने नमुचीला मारले तसे याला ठार कर.
9.6.38
न चैवात्र दया कार्या मातुलोऽयं ममेति वै ।
क्षत्रवर्म पुरस्कृत्य जहि मद्रजनेश्वरम् ॥ ९.६.३८ ॥
हा माझा मामा आहे म्हणून येथे दया दाखवू नये. क्षात्रधर्म पुढे ठेवून मद्रजनांच्या स्वामीला ठार कर.
9.6.39
द्रोणभीष्मार्णवं तीर्त्वा कर्णपातालसम्भवम् ।
मा निमज्जस्व सगणः शल्यमासाद्य गोष्पदम्। ॥ ९.६.३९ ॥
द्रोण-भीष्मरूपी समुद्र पार करून, कर्णरूपी पाताळातून उद्भवलेले संकट ओलांडून, शल्याजवळ पोहोचून गोष्पदाइतक्या पाण्यात सैन्यासह बुडू नकोस.
9.6.40
यच्च ते तपसो वीर्यं यच्च क्षात्रं बलं तव ।
तद्दर्शय रणे सर्वं जहि चैनं महारथम् ॥ ९.६.४० ॥
तुझ्या तपाचे जे वीर्य आणि क्षात्रबल आहे, ते सर्व युद्धात दाखव आणि या महारथीला ठार कर.
9.6.41
एतावदुक्त्वा वचनं केशवः परवीरहा ।
जगाम शिबिरं सायं पूज्यमानोऽथ पाण्डवैः ॥ ९.६.४१ ॥
एवढे बोलून शत्रुवीरांचा संहार करणारा केशव संध्याकाळी पांडवांकडून सन्मानित होऊन आपल्या शिबिरात गेला.
9.6.42
केशवे तु तदा याते धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
विसृज्य सर्वान्भ्रातॄंश्च पाञ्चालानथ सोमकान्।
सुष्वाप रजनीं तां तु विशल्य इव कुञ्जरः ॥ ९.६.४२ ॥
केशव गेल्यानंतर धर्मपुत्र युधिष्ठिराने सर्व बंधूंना, पांचालांना आणि सोमकांना निरोप देऊन, बाण काढलेल्या हत्तीप्रमाणे त्या रात्री झोप घेतली.
9.6.43
ते च सर्वे महेष्वासाः पाञ्चालाः पाण्डवास्तथा ।
कर्णस्य निधने हृष्टाः सुषुपुस्तां निशां तदा ॥ ९.६.४३ ॥
कर्णाच्या मृत्यूने आनंदित झालेले ते सर्व महाधनुर्धर पांचाल आणि पांडव त्या रात्री झोपले.
9.6.44
गतज्वरं महेष्वासं तीर्णपारं महारथम् ।
बभूव पाण्डवेयानां सैन्यं च मुदितं निशि।
सूतपुत्रस्य निधनाज्जयं लब्ध्वा च मारिष ॥ ९.६.४४ ॥
हे मारिष, सूतपुत्राच्या मृत्यूमुळे विजय मिळवून पांडवांचे सैन्य रात्री आनंदित झाले; चिंतारहित झालेला तो महाधनुर्धर महारथी पार उतरला होता.