વાલ્મીકિ રામાયણ · સર્ગ 1.11
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.11.1
भूय एव हि राजेन्द्र शृणु मे वचनं हितम् ।
यथा स देवप्रवरः कथयामास बुद्धिमान् ॥ १.११.१ ॥
હે રાજેન્દ્ર, ફરી મારું હિતકારી વચન સાંભળો, જેમ તે બુદ્ધિમાન દેવશ્રેષ્ઠે કહ્યું હતું.
1.11.2
इक्ष्वाकूणां कुले जातो भविष्यति सुधार्मिकः ।
नाम्ना दशरथो राजा श्रीमान् सत्यप्रतिश्रवः ॥ १.११.२ ॥
ઇક્ષ્વાકુ કુળમાં અતિ ધાર્મિક દશરથ નામનો રાજા જન્મશે; તે શ્રીમાન અને સત્યપ્રતિજ્ઞ હશે.
1.11.3
अङ्गराजेन सख्यं च तस्य राज्ञो भविष्यति ।
कन्या चास्य महाभागा शान्ता नाम भविष्यति ॥ १.११.३ ॥
તે રાજાની અંગરાજ સાથે મિત્રતા થશે, અને તેમને મહાભાગ્યવતી શાંતા નામની કન્યા થશે.
1.11.4
पुत्रस्त्वङ्गस्य राज्ञस्तु रोमपाद इति श्रुतः ।
तं स राजा दशरथो गमिष्यति महायशाः ॥ १.११.४ ॥
અંગરાજનો પુત્ર રોમપાદ નામે પ્રસિદ્ધ થશે; તે મહાયશસ્વી રાજા દશરથ તેની પાસે જશે.
1.11.5
अनपत्योऽस्मि धर्मात्मञ्छान्ताभर्ता मम क्रतुम् ।
आहरेत त्वयाज्ञप्तः संतानार्थं कुलस्य च ॥ १.११.५ ॥
હે ધર્માત્મા, મને સંતાન નથી; તારી આજ્ઞાથી શાંતાનો પતિ કુળની સંતતિ માટે મારો યજ્ઞ કરે.
1.11.6
श्रुत्वा राज्ञोऽथ तद् वाक्यं मनसा स विचिन्त्य च ।
प्रदास्यते पुत्रवन्तं शान्ता भर्तारमात्मवान् ॥ १.११.६ ॥
રાજાના તે વચનો સાંભળીને મનમાં વિચારીને, આત્મસંયમી તે શાંતાને તેના પતિ સાથે, જે પુત્રવાન થશે તેની સાથે, આપશે.
1.11.7
प्रतिगृह्य च तं विप्रं स राजा विगतज्वरः ।
आहरिष्यति तं यज्ञं प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ १.११.७ ॥
તે બ્રાહ્મણનો સ્વીકાર કરીને, ચિંતામુક્ત થયેલો તે રાજા પ્રસન્ન અંતઃકરણથી તે યજ્ઞ કરશે.
1.11.8
तं च राजा दशरथो यशस्कामः कृताञ्जलिः ।
ऋष्यशृङ्गं द्विजश्रेष्ठं वरयिष्यति धर्मवित् ॥ १.११.८ ॥
યશની ઇચ્છા ધરાવતા, ધર્મજ્ઞ રાજા દશરથ હાથ જોડીને દ્વિજશ્રેષ્ઠ ઋષ્યશૃંગને આમંત્રણ આપશે.
1.11.9
यज्ञार्थं प्रसवार्थं च स्वर्गार्थं च नरेश्वरः ।
लभते च स तं कामं द्विजमुख्याद् विशाम्पतिः ॥ १.११.९ ॥
યજ્ઞ માટે, સંતાન માટે અને સ્વર્ગ માટે, તે નરેશ્વર, પ્રજાપતિ, તે દ્વિજશ્રેષ્ઠ પાસેથી તે ઇચ્છા પ્રાપ્ત કરશે.
1.11.10
पुत्राश्चास्य भविष्यन्ति चत्वारोऽमितविक्रमाः ।
वंशप्रतिष्ठानकराः सर्वभूतेषु विश्रुताः ॥ १.११.१० ॥
તેને અમિત પરાક્રમી ચાર પુત્રો થશે; તેઓ વંશની સ્થાપના કરનારા અને સર્વ પ્રાણીઓમાં પ્રખ્યાત થશે.
1.11.11
एवं स देवप्रवरः पूर्वं कथितवान् कथाम् ।
सनत्कुमारो भगवान् पुरा देवयुगे प्रभुः ॥ १.११.११ ॥
આ રીતે તે દેવશ્રેષ્ઠ, ભગવાન, પ્રભુ સનત્કુમારે પૂર્વે દેવયુગમાં આ કથા કહી હતી.
1.11.12
स त्वं पुरुषशार्दूल समानय सुसत्कृतम् ।
स्वयमेव महाराज गत्वा सबलवाहनः ॥ १.११.१२ ॥
હે પુરુષવ્યાઘ્ર, મહારાજ! તમે પોતે સૈન્ય અને વાહનો સાથે જઈને તેમને સન્માનપૂર્વક લઈ આવો.
1.11.13
सुमन्त्रस्य वचः श्रुत्वा हृष्टो दशरथोऽभवत् ।
अनुमान्य वसिष्ठं च सूतवाक्यं निशाम्य च ॥ १.११.१३ ॥
સુમંત્રના વચન સાંભળીને દશરથ પ્રસન્ન થયા. વસિષ્ઠ સાથે વિચારવિમર્શ કરીને અને સારથિના શબ્દો ધ્યાનમાં લઈને.
1.11.14
सान्तःपुरः सहामात्यः प्रययौ यत्र स द्विजः ।
वनानि सरितश्चैव व्यतिक्रम्य शनैः शनैः ॥ १.११.१४ ॥
અંતઃપુર અને અમાત્યો સાથે તે બ્રાહ્મણ જ્યાં હતા ત્યાં તરફ પ્રયાણ કર્યું. વનો અને નદીઓ ધીમે ધીમે ઓળંગીને.
1.11.15
अभिचक्राम तं देशं यत्र वै मुनिपुङ्गवः ।
आसाद्य तं द्विजश्रेष्ठं रोमपादसमीपगम् ॥ १.११.१५ ॥
તે મુનિશ્રેષ્ઠ હતા તે પ્રદેશ તરફ ગયા. રોમપાદની પાસે ગયેલા તે દ્વિજશ્રેષ્ઠ સુધી પહોંચીને.
1.11.16
ऋषिपुत्रं ददर्शाथो दीप्यमानमिवानलम् ।
ततो राजा यथायोग्यं पूजां चक्रे विशेषतः ॥ १.११.१६ ॥
પછી અગ્નિ જેવા દીપ્તિમાન ઋષિપુત્રને તેમણે જોયો. ત્યારે રાજાએ યથાયોગ્ય, વિશેષ રીતે પૂજા કરી.
1.11.17
सखित्वात्तस्य वै राज्ञः प्रहृष्टेनान्तरात्मना ।
रोमपादेन चाख्यातमृषिपुत्राय धीमते ॥ १.११.१७ ॥
રાજા સાથેની મિત્રતાને કારણે, પ્રસન્ન હૃદયથી રોમપાદે બુદ્ધિમાન ઋષિપુત્રને તે કહ્યું.
1.11.18
सख्यं सम्बन्धकं चैव तदा तं प्रत्यपूजयत् ।
एवं सुसत्कृतस्तेन सहोषित्वा नरर्षभः ॥ १.११.१८ ॥
મિત્રતા અને સંબંધને કારણે ત્યારે તેણે પણ તેમનું સન્માન કર્યું. આ રીતે તેના દ્વારા સારી રીતે સત્કારાઈને, તે નરશ્રેષ્ઠ તેની સાથે રહ્યા.
1.11.19
सप्ताष्टदिवसान् राजा राजानमिदमब्रवीत् ।
शान्ता तव सुता राजन् सह भर्त्रा विशाम्पते ॥ १.११.१९ ॥
સાત-આઠ દિવસ વીત્યા પછી રાજાએ બીજા રાજાને આમ કહ્યું: હે રાજન, તમારી પુત્રી શાંતા પતિ સાથે સુખી છે, હે પ્રજાપતિ.
1.11.20
मदीयं नगरं यातु कार्यं हि महदुद्यतम् ।
तथेति राजा संश्रुत्य गमनं तस्य धीमतः ॥ १.११.२० ॥
મારા નગરમાં તેઓ આવે, કારણ કે એક મોટું કાર્ય સામે છે. 'એમ જ થાઓ' કહીને રાજાએ તે બુદ્ધિમાન પુરુષના પ્રયાણને સંમતિ આપી.
1.11.21
उवाच वचनं विप्रं गच्छ त्वं सह भार्यया ।
ऋषिपुत्रः प्रतिश्रुत्य तथेत्याह नृपं तदा ॥ १.११.२१ ॥
તેણે બ્રાહ્મણને કહ્યું: 'તું તારી પત્ની સાથે જા.' ત્યારે ઋષિપુત્રે સંમત થઈને 'એમ જ થાઓ' એમ રાજાને કહ્યું.
1.11.22
स नृपेणाभ्यनुज्ञातः प्रययौ सह भार्यया ।
तावन्योन्याञ्जलिं कृत्वा स्नेहात्संश्लिष्य चोरसा ॥ १.११.२२ ॥
રાજાની અનુમતિ મેળવીને તે પત્ની સાથે ચાલી નીકળ્યો. બંનેએ એકબીજાને હાથ જોડી પ્રણામ કર્યા અને સ્નેહથી છાતીએ લગાડીને મળ્યાં.
1.11.23
ननन्दतुर्दशरथो रोमपादश्च वीर्यवान् ।
ततः सुहृदमापृच्छ्य प्रस्थितो रघुनन्दनः ॥ १.११.२३ ॥
દશરથ અને વીર્યવાન રોમપાદ બંને આનંદિત થયા. પછી મિત્રની વિદાય લઈને રઘુનંદન પ્રયાણ કરી ગયા.
1.11.24
पौरेषु प्रेषयामास दूतान् वै शीघ्रगामिनः ।
क्रियतां नगरं सर्वं क्षिप्रमेव स्वलंकृतम् ॥ १.११.२४ ॥
તેણે નગરજનો પાસે ઝડપથી જનારા દૂતો મોકલ્યા. 'આખું નગર ઝડપથી સારી રીતે શણગારવામાં આવે.'
1.11.25
धूपितं सिक्तसम्मृष्टं पताकाभिरलंकृतम् ।
ततः प्रहृष्टाः पौरास्ते श्रुत्वा राजानमागतम् ॥ १.११.२५ ॥
ધૂપથી સુવાસિત, પાણીથી છાંટેલું, સારી રીતે સાફ કરેલું અને ધ્વજાઓથી શણગારેલું. રાજા આવી રહ્યા છે એ સાંભળીને નગરજનો અત્યંત હર્ષિત થયા.
1.11.26
तथा चक्रुश्च तत् सर्वं राज्ञा यत् प्रेषितं तदा ।
ततः स्वलंकृतं राजा नगरं प्रविवेश ह ॥ १.११.२६ ॥
રાજાએ જે આજ્ઞા આપી હતી તે બધું તેમણે એ જ પ્રમાણે કર્યું. પછી સુંદર શણગારેલા નગરમાં રાજા પ્રવેશ્યા.
1.11.27
शङ्खदुन्दुभिनिर्ह्रादैः पुरस्कृत्वा द्विजर्षभम् ।
ततः प्रमुदिताः सर्वे दृष्ट्वा वै नागरा द्विजम् ॥ १.११.२७ ॥
શંખ અને દુંદુભિના નાદ સાથે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને આગળ રાખીને. ત્યારે સર્વ નગરજનો તે બ્રાહ્મણને જોઈને અત્યંત હર્ષિત થયા.
1.11.28
प्रवेश्यमानं सत्कृत्य नरेन्द्रेणेन्द्रकर्मणा ।
यथा दिवि सुरेन्द्रेण सहस्राक्षेण काश्यपम् ॥ १.११.२८ ॥
ઇન્દ્ર સમાન કર્મવાળા નરેન્દ્ર દ્વારા આદરપૂર્વક અંદર લઈ જવાતા — સ્વર્ગમાં સહસ્રાક્ષ સુરેન્દ્ર કશ્યપનો સત્કાર કરે તેમ.
1.11.29
अन्तःपुरं प्रवेश्यैनं पूजां कृत्वा तु शास्त्रतः ।
कृतकृत्यं तदात्मानं मेने तस्योपवाहनात् ॥ १.११.२९ ॥
તેમને અંતઃપુરમાં લઈ જઈ શાસ્ત્રાનુસાર પૂજા કરીને, તેમને ઊંચકી લાવવાથી રાજા પોતાને કૃતકૃત્ય માનવા લાગ્યા.
1.11.30
अन्तःपुराणि सर्वाणि शान्तां दृष्ट्वा तथागताम् ।
सह भर्त्रा विशालाक्षीं प्रीत्यानन्दमुपागमन् ॥ १.११.३० ॥
બધા અંતઃપુરો આવેલી શાંતાને, પતિ સાથે વિશાળ નેત્રોવાળી તેને જોઈને પ્રેમથી આનંદ પામ્યા.
1.11.31
पूज्यमाना तु ताभिः सा राज्ञा चैव विशेषतः ।
उवास तत्र सुखिता कञ्चित् कालं सहद्विजा ॥ १.११.३१ ॥
બધાં દ્વારા, અને ખાસ કરીને રાજા દ્વારા સન્માનિત થઈને, તે ત્યાં બ્રાહ્મણો સાથે થોડો સમય સુખેથી રહી.